Երբ քեզ տրամադրված է ընդամենը 21 րոպե խոսելու համար,
2 միլիոն տարին իրապես շատ երկար է թվում:
Բայց էվոլյուցիայի տեսանկյունից 2 միլիոն տարին ոչինչ է:
Եվ չնայած դրան 2 միլիոն տարվա ընթացքում մարդու ուղեղի ծավալն եռապատկվել է.
նախամարդու 100 գրամանոց ուղեղից, հասնելով գիտակից մարդու ուղեղին`
մոտավորապես 1.5 կգ, որ բոլորս ունենք մեր ականջների միջև:
Ի՞նչու էր բնությունն այդքան շտապում մեզ մեծ ուղեղ տալ:
Պարզվում է, երբ ուղեղի ծավալը եռապատկվում է,
այն ոչ միայն ֆիզիկապես է մեծանում, այլ նաև նոր կառուցվածք է ստանում:
Եվ մեր ուղեղի մեծանալու հիմնական պատճառը նոր մասի ավելացումն է,
որը կոչվում է ճակատային մաս: Այդ մասը նաև անվանում են ուղեղի նախաճակատային կեղև:
Այժմ տեսնենք, թե մեր ուղեղի նախաճակատային կեղև ի՞նչ է անում, արդարացնելու համար
մարդու գլխի «ճարտարապետական կառուցվածքի» փոփոխությունը էվոլյուցիայի ընթացքում:
Պարզվում է, որ ուղեղի նախաճակատային կեղևը շատ բաներ է անում,
բայց դրանցից ամենակարևորն այն է,
որ նա տալիս է փորձի սիմուլյացիա:
Օդաչուները վարժվում են սիմուլյացիոն թռիչքներ կատարելով,
որպեսզի անուղղելի սխալներ թույլ չտան իրական թռիչքի ժամանակ:
Մարդիկ օժտված են հարմարվելու հրաշալի կարողությամբ
և նրանք կարող են ինչ-որ բանի փորձ ունենալ իրենց «գլխի մեջ»
մինչև իրական կյանքում դա փորձելը:
Սա մի հնարք է, որը մեր նախնիները չունեին
և որ չունի ոչ մի այլ կենդանի էակ: Դա հարմարվելու հրաշալի կարողություն է:
Այն նույն շարքում է հետ շրջվող բութ մատի, ուղիղ կանգնելու և լեզվի հետ միասին
որպես մի բան, որ մեզ ծառերի վրայից
հասցրեց մինչև առևտրի կենտրոն:
Այժմ (Ծիծաղ) դուք բոլորդ արել եք դա:
Ի նկատի ունեմ, որ դուք գիտեք,
որ Ben and Jerry's չունեն թոքի և սոխի պաղպաղակ:
Եվ ոչ այն պատճառով, որ նրանք փորձել ու հասկացել են, որ դա շատ զզվելի է:
Այլ այն պատճառով, որ նույնիսկ առանց բազկաթոռից վեր կենալու
դուք կարող եք պատկերացնել այդ համը:
Եկեք տեսնենք, թե ինչպես է աշխատում փորձի սիմուլյացիան։
Եկեք մի արագ փորձարկում կատարենք մինչև իմ ելույթը շարունակելը:
Ահա ես ձեզ առաջարկում եմ երկու տարբեր ապագաներ,
և դուք կարող եք պատկերացնել դրանք և ասել ինձ, թե որը կնախընտրեիք:
Դրանցից մեկը վիճակախաղ հաղթելն է: Մոտ 314 միլիոն դոլար:
Մյուսը` մարմնի ներքևի մասի շարժունակությունը կորցնելն է։
Մի պահ մտածեք:
Հավանաբար ձեզ մտածելու ժամանակ անհրաժեշտ չի լինի:
Հետաքրքիր է, այս երկու խմբերի մարդկանց մասին կան տվյալներ,
նրանց երջանկության չափի մասին:
Եվ սա հենց այն է, ինչ դուք սպասում էիք, այնպես չէ՞:
Բայց սրանք այդ տվյալները չեն: Ես դրանք հնարել եմ:
Ահա իրական տվյալները: Դուք տապալեցիք հարցը, և սա ընդամենը դասախոսության առաջին 5 րոպեների ընթացքում:
Որովհետև փաստն այն է, որ ոտքերի շարժունակությունը կորցնելուց 1 տարի հետո,
ինչպես նաև վիճակախաղում հաղթելուց մեկ տալի հետո, հաղթողը և հաշմանդամը
հավասարապես երջանիկ են իրենց զգում:
Շատ վատ մի զգացեք առաջին հարցը տապալելու պատճառով,
քանի որ բոլորս էլ սխալվում ենք տարբեր հարցերում։
Հետազոտությունը, որ իմ լաբորատորիայում այժմ անում ենք,
այն ինչ-որ անում են տնտեսագետները և հոգեբանները երկրի մասշտաբով,
ցույց տվեց մեզ համար լիովին ապշեցուցիչ արդյունքներ:
Մի բան, որ մենք կոչում ենք «ազդեցության կողմնակալություն»,
այն է սիմուլյատորի վատ աշխատելու տենդենցիան:
Սիմուլյատորը ստիպում է ձեզ հավատալ, որ տարբեր արդյունքներ
շատ ավելի տարբեր են, քան դրանք իրականում են :
Դաշտային հետազոտություններից մինչև լաբորատոր հետազոտություններ,
բոլորը ցույց են տալիս, որ հաղթանակը կամ պարտությունը ընտրություններում, սիրային հարաբերություններում,
մասնագիտական կյանքում, քոլեջի քննության հանձնելը կամ ձախողելը,
այս ամենը շատ ավելի քիչ ազդեցություն, պակաս ինտենսիվություն և պակաս տևողություն ունի,
քան մարդիկ սպասում են:
Իրականում, վերջին հետազոտությունը, որը շփոթեցրեց ինձ,
ցույց տվեց, թե ինչպես են կյանքի հիմնական հարվածներն ազդում մարդկանց վրա,
ցուցադրելով, որ եթե ինչ-որ բան տեղի է ունեցել 3 ամիս առաջ,
որոշ բացառություններով,
այն ոչ մի ազդեցություն չունի մեր երջանկության վրա:
Ինչու՞:
Որովհետև երջանկությունը կարող է սինթեզվել:
Սըր Թոմաս Բրաունը 1642թ-ին գրել է. «Ես ամենաերջանիկ մարդն եմ:
Ես իմ ներսում ունեմ մի բան, որը կարող է աղքատությունը դարձնել հարստություն, ձախողումը` բարգավաճում:
Ես ավելի անխոցելի եմ, քան Աքիլլեսը, ճակատագիրը ոչ մի կերպ չի կարող ինձ խոցել»:
Ինչպիսի՞ հրաշալի մեխանիզմ ունի այս մարդն իր գլխում:
Պարզվում է, որ նա ունի այն նույն հրաշալի մեխանիզմը, ինչ ունենք մենք բոլորս:
Մարդիկ ունեն ինչ-որ մի բան, որ մենք կանվանենք հոգեբանական իմունային համակարգ:
Իմացական գործընթացների մի համակարգ, հիմնականում անգիտակից իմացական գործընթացներ,
որոնք օգնում են մարդկանց փոխել պատկերացումներն աշխարհի մասին,
այնպես, որ նրանք աշխարհն ավելի լավ գույներով տեսնեն։
Ինչպես սըր Թոմասը, դուք նույնպես ունեք այդ մեքենան:
Բայց ի տարբերություն նրա, դուք այդ մասին չգիտեք:
Մենք սինթեզում ենք երջանկությունը, բայց կարծում ենք, որ այն մի բան է, որ պետք է գտնել:
Կարծում եմ կարիք չկա բերել երջանկությունը սինթեզող մարդկանց օրինակներ,
սակայն, ես պատրաստվում եմ ցույց տալ ձեզ որոշ փորձնական վկայություն,
կարիք չկա շատ երկար փնտրել փաստեր գտնելու համար:
Որպես մարտահրավեր, սա ասում եմ դասախոսությունների ժամանակ,
ես վերցրեցի New York Times-ի մի օրինակ և սկսեցի փնտրել երջանկությունը սինթեզելու դեպքեր:
Ահա 3 տղաներ, որոնք այդպես էլ անում են:
«Ես շատ ավելի լավ եմ ինձ զգում ֆիզիկապես, ֆինանսապես, էմոցիոնալ և մտավոր
և գրեթե մյուս բոլոր տեսանկյուններից»: «Ես մի վայրկյան անգամ չեմ ափսոսում:
Դա փառահեղ փորձառություն էր»: «Ես գիտեմ, որ կատարվածը լավագույն տարբերակն էր»:
Ովքե՞ր են այս երեք կերպարները, որոնք այսքան երջանիկ են:
Դե, առաջինը Ջիմ Րայթն է:
Ձեզանից ոմանք կհիշեն. նա Ներկայացուցիչների Պալատի նախագահն էր
և խայտառակ կերպով հեռացվեց, երբ երիտասարդ հանրապետական Նյուտ Գինգրիչը
բացահայտեց նրա ստվերային գործարքը:
Նա կորցրեց ամեն ինչ: Երկրի ամենահզոր դեմոկրատը
կորցրեց ամեն ինչ.
դրամ, իշխանություն:
Ի՞նչ է նա ասում այսքան տարի հետո:
«Ես ինձ շատ ավելի լավ եմ զգում ֆիզիկապես, ֆինանսապես, մտավոր
և գրեթե մյուս բոլոր տեսանկյուններից»։
Իսկ ի՞նչ այլ տեսանկյուն կարող է լինել:
Բուսակա՞ն, հանքայի՞ն, կենդանակա՞ն: Նա բոլոր հնարավոր տեսանկյունները նշել է։
Մորիս Բիկհեմի մասին ոչ ոք չի լսել:
Մորիս Բիկհեմն այս բառերն արտասանել է կալանքից ազատվելու ժամանակ:
Նա 78 տարեկան էր: Եվ 37 տարի անց էր կացրել
Լուիզիանայի բանտում մի հանցագործության համար, որ չէր գործել:
Նա վերջ ի վերջո ազատ արձակվեց
78 տարեկան հասակում, ԴՆԹ-ի ապացույցի հիման վրա:
Եվ ի՞նչ է նա ասում իր փորձառության վերաբերյալ:
«Ես մի րոպե անգամ չեմ ափսոսում: Դա փառահեղ փորձ էր»:
Փառահեղ: Այս մարդը չի ասում
«Դե, գիտեք, այնտեղ կային որոշ լավ տղաներ: Նրանք մարզասրահ ունեին»:
Դա «փառահեղ» է
մի բառ, որ մենք սովորաբար օգտագործում ենք հոգևոր փորձառության ժամանակ:
Հարի Լանջերմանն ասել է այս խոսքերը, նա մի մարդ է, որ դուք պետք է որ իմանայիք,
բայց չգիտեք, քանի որ 1949-ին թերթում նա մի փոքրիկ հոդված էր կարդացել
Մաք Դոնալդս անունով երկու եղբայրների համբուրգերի կրպակի մասին:
Եվ նա մտածել էր. «Սա իսկապես հրաշալի միտք է»։
Եվ գնացել է եղբայրներին գտնելու: Նրանք ասացին.
«Մենք կարող ենք քեզ տալ այս ապրանքանիշն օգտագործելու իրավունք 3000 դոլարի դիմաց»:
Հարին վերադարձավ Նյու Յորք, խնդրեց իր եղբորը, ով ներդրումային գործակալ էր,
3000 դոլար պարտքով տրամադրել իրեն
և նրա եղբոր անմահ բառերն այսպիսին էին.
«Դու հիմար ես, ոչ ոք համբուրգեր չի ուտում»:
Նա փող չտվեց եղբորը և իհարկե 6 ամիս հետո
Ռեյ Քրոքն ունեցավ հենց նույն միտքը:
Պարզվեց, որ մարդիկ ուտում են համբուրգերներ,
և Ռեյ Քրոքը, որոշ ժամանակ անց, դարձավ Ամերիկայի ամենահարուստ մարդը:
Եվ վերջապես, հնարավոր աշխարհներից լավագույնը,
ձեզանից ոմանք կճանաչեն Փիթ Բեսթի երիտասարդ լուսանկարը,
նա Beatles-ի հարվածային նվագողն էր,
մինչև, որ նրան ուղարկեցին մի հանձնարարություն կատարելու և հեռացրին խմբից
և փոխարենը վերցրեցին Ռինգոյին:
Այսպես, 1994-ին, երբ Փիթ Բեսթին հարցազրույցի ժամանակ հարցրեցին,
այո նա դեռ նվագում է հարվածային գործիքներ, նա երաժիշտ է,
նա այսպես պատասխանեց. «Ես ավելի երջանիկ եմ, քան կլինեի Beatles-ի կազմում»:
Լավ: Մի շատ կարևոր բան կա, որ պետք է սովորենք այս մարդկանցից
և դա երջանկության գաղտնիքն է:
Ահա այն, վերջապես պիտի բացահայտվի:
Առաջինը. կուտակեք հարստություն, իշխանություն և հեղինակություն
և ապա կորցրեք այն։ (Ծիծաղ)
Երկրորդը. ինչքան հնարավոր է շատ ժամանակ անցկացրեք բանտում:
(Ծիծաղ) Երրորդը. մի այլ մարդու իրապես շատ-շատ հարուստ դարձրեք։ (Ծիծաղ)
Եվ վերջապես. երբեք մի միացեք Beatles-ին:(Ծիծաղ)
Լավ: Այժմ ես, ինչպես Զե Ֆրանկը, կարող եմ գուշակել ձեր հաջորդ միտքը,
այն է «Դե, իհարկե»: Որովհետև երբ
մարդիկ սինթեզում են երջանկությունը, ինչպես այս մարդիկ են արել,
մենք բոլորս ժպտում ենք, բայց այնուհետև ասում.
«Դե իհարկե, դու երբեք իսկապես այս աշխատանքը չես ցանկացել»:
«Այո, իհարկե: Դուք իսկապես
այդքան էլ շատ ընդհանուր բաներ չունեիք,
և դու դա պարզեցիր հենց այն ժամանակ,
երբ նա նշանադրեքի մատանին նետեց քո դեմքին»:
Մենք հեգնում ենք, քանի որ հավատում ենք, որ արհեստական /սինթետիկ/ երջանկությունը
նույն որակի չէ, ինչ-որ կարող է լինել բնական երջանկությունը:
Որո՞նք են երջանկության պայմանները։
Բնական երջանկության դեպքում մենք ստանում ենք այն, ինչ ցանկանում ենք,
իսկ արհեստական երջանկություն մենք ստեղծում ենք, երբ չենք ստանում այն, ինչ ուզում ենք:
Եվ մեր հասարակության մեջ, մենք շատ խորը համոզմունք ունենք,
որ ստեղծված արհեստական երջանկությունը ավելի ցածր դասի է պատկանում:
Ինչու՞ մենք ունենք այդ համոզմունքը:
Դա շատ պարզ է: Ինչպիսի՞ տնտեսական շարժիչ
կշարունակի աշխատել, եթե մենք հավատանք,
որ չստանալով այն, ինչ ցանկանում ենք, մենք կարող ենք նույնքան երջանիկ լինել, երբ ստանում ենք մեր ուզածը:
Թող ինձ ների իմ ընկեր Մեթիու Ռիկարդը,
առևտրի կենտրոնը, որը լի են Զեն քրմերով,
շատ եկամտաբեր չի լինի,
քանի որ նրանք ապրանքների կարիք այդքան էլ չունեն:
Ուզում եմ առաջարկել այն գաղափարը, որ արհեստական երջանկությունը
նույքան իրական և տևական է, որքան
այն երջանկությունը, որին դուք հանդիպել եք,
երբ ստացել եք հենց այն, ինչ երազել եք:
Ես գիտնական եմ, և պատրաստվում եմ սա անել առանց ճարտասանության,
փոխարենը ներկայացնելով ձեզ որոշ տվյալներ:
Առաջինը, թույլ տվեք ներկայացնել մի փորձնական պարադիգմ,
ցույց տալու համար թե ինչպես է տեղի ունենում արհեստական երջանկության սինթեզը
սովորական մեծահասակ մարդկանց մոտ: Եվ սա իմը չէ:
Սա 50 տարվա վաղեմության ազատ ընտրության պարադիգմ է:
Այն շատ պարզ է:
Վերցնում եք, ենթադրենք, 6 առարկա,
և առաջարկում եք դասավորել դրանք ըստ հավանելու աստիճանի` առավելագույնից նվազագույնը:
Այս դեպքում դրանք Կլոդ Մոնեի նկարներն են,
որովհետև այն փորձը, որի մասին պիտի պատմեմ, օգտագործում է դրանք:
Այսպիսով, յուրաքանչյուրը կարող է դասավորել Մոնեի նկարները
ամենից շատ դուր եկածից, մինչև առավել քիչ դուր եկածը:
Այժմ մենք տալիս ենք ձեզ ընտրության հնարավորություն.
«Մենք ունենք որոշ հավելյալ նկարներ այս պահարանում:
Մենք պատրաստվում ենք դրանցից մեկը որպես մրցանակ ձեզ նվիրել:
Մենք ունենք համար 3-ը և 4-ը»,
ասում ենք մենք: Սա մի փոքր դժվարացնում է ընտրությունը,
որովհետև դրանցից ոչ մեկը այդքան էլ գերադասելի չէ մյուսից,
բայց բնականաբար, մարդիկ հակված են վերցնել 3-րդը,
քանի որ նրանք այն ավելի շատ են հավանում, քան 4-րդը:
Որոշ ժամանակ անց, 15 րոպե կամ 15 օր,
նույն առարկաները դրվում են մարդկանց առջև
և կրկին առաջարկվում է գնահատել դրանք:
«Ասացեք, թե ինչքան եք դուք այժմ դրանք հավանում»:
Ի՞նչ է կատարվում: Տեսեք, թե ինչպես է սինթեզվում երջանկությունը:
Սա այն արդյունքն է, որ մենք ունենում ենք կրկին և կրկին:
Դուք դիտում եք թե ինչպես է սինթեզվում երջանկությունը:
Ցանկանու՞մ եք կրկին տեսնել: Երջանկությու՜ն:
«Այս մեկը, որ ես ստացա, ավելի լավն է, քան կարծում էի:
Մյուսը բանի պետք չէ»:
(Ծիծաղ) Սա երջանկություն սինթեզ է:
Իսկ ո՞րն է դրան ճիշտ պատասխանը: «Դե, իհարկե»:
Ահա այն փորձարկումը, որ մենք կատարել ենք
և ես հուսով եմ, որ այն կհամոզի ձեզ, որ
«Դե, իհարկե»-ն ճիշտ պատասխանը չէ:
Մենք կատարեցինք փորձարկումը մի խումբ հիվանդների հետ,
որոնք ունեին հիշողության կորուստ: Նրանք հիվանդանոցային հիվանդներ էին:
Նրանցից շատերն ունեին Կորսակովի սինդրոմ,
հոգեկան մի իրավիճակ. կարծես նրանք չափազանց գինովցած են
և չեն կարողանում հիշել նոր դեպքեր:
Լա՞վ: Նրանք հիշում են իրենց մանկությունը, բայց երբ դուք ներկայանում եք
և ապա հեռանում եք սենյակից,
վերադառնալիս նրանք ձեզ չեն ճանաչում:
Մենք տարանք Մոնեի նկարները հիվանդանոց:
Եվ խնդրեցինք այդ հիվանդներին դասավորել դրանք
ըստ իրենց դուր գալու աստիճանի` առավելագույնից նվազագույնը:
Ապա տվեցինք իրենց նույն ընտրությունը 3-րդի և 4-րդի միջև:
Ինչպես բոլորը, նրանք ասացին,
«Շնորհակալ եմ: Հրաշալի է: Ես դեմ չեմ ունենալ նոր նկար:
Ես կվերցնեմ 3-րդը»:
Մենք բացատրեցինք, որ 3-րդ նկարը նրանց փոստով կուղարկենք:
Մենք հավաքեցինք մեր իրերը և դուրս եկանք սենյակից
և 30 րոպե սպասեցինք:
Վերադառնալով սենյակ` ասացինք. «Բարև, մենք վերադարձել ենք»:
Հիվանդները, աստված իրենց պահապան, ասացին․ «Ներեցեք,
ես հիշողության խնդիր ունեմ, այդ պատճառով եմ այստեղ:
Եթե ես ձեզ նախկինում հանդիպել եմ չեմ հիշում դրա մասին»։
«Իսկապե՞ս Ջիմ, դու ինձ չես հիշու՞մ: Ես այստեղ էի Մոնեի նկարներով»:
«Ներեցեք, ես պատկերացում անգամ չունեմ»:
«Խնդիր չկա Ջիմ: Քեզանից ընդամենը խնդրում եմ ըստ քեզ դուր գալու
առաջնահերթության դասավորես այս նկարները` ամենաշատ դուր եկածից ամենաքիչ դուր եկածը»:
Ի՞նչ արեցին նրանք: Եկեք սկզբում ստուգենք և համոզվենք, որ
նրանք իրականում հիշողության հետ խնդիրներ ունեն: Մենք հարցրինք
հիշողության կորուստ ունեցող հիվանդներին, թե որը նրանք ունեն,
ո՞րն են ընտրել նախորդ անգամ:
Եվ մենք բացահայտեցինք, որ այդ հիվանդները ընդամենը փորձում են գուշակել:
Եթե ես հարցնեի ձեզ,
դուք բոլորդ կիմանայիք, թե որ նկարն եք ընտրել:
Բայց երբ սա փորձում ես հիշողության խնդիրներով հիվանդների հետ,
նրանք գաղափար չունեն անգամ: Նրանք չեն կարող ընտրել իրենց նկարը:
Ինչ են անում սովորական մարդիկ․ նրանք երջանկություն են սինթեզում:
Ճի՞շտ է: Սա այն փոփոխություն է, որ տեսնում ենք իրենց նկարը հավանելու չափի մեջ,
փոփոխություն, թե ինչպես են նրանք գնահատել այն առաջին անգամ, և ինչպես` հետո:
Սովորական մարդկանց դեպքում
դա այն մոգություն էր, որ ցույց տվեցի,
այժմ նույնը ցույց կտամ գծագրերի միջոցով.
«Այն, որ ես ունեմ, ավելի լավն է, քան մտածում էի: Այն, որը չունեմ,
այնքան լավը չէ, որքան կարծում էի»:
Հիշողության կորուստ ունեցող մարդիկ անում են նույն բանը: Մտածեք այս արդյունքի մասին:
Այս մարդիկ նախապատվություն են տալիս այն նկարին, որն ունեն,
սակայն նրանք չգիտեն, որ ունեն այն:
«Դե, իհարկե»-ն ճիշտ պատասխանը չէ:
Այս մարդիկ, երջանկությունը սինթեզելիս,
իրականում, անկեղծորեն փոխել են
իրենց հեդոնիստական, գեղագիտական արձագանքն այդ նկարներին։
Նրանք չեն ասում դա այդ այն պատճառով, որ ունեն նկարը,
քանի որ նրանք չգիտեն, որ ունեն այն:
Այսպես, երբ հոգեբանները ցույց են տալիս ձեզ սյունակներ,
դուք գիտեք, որ նրանք ցույց են տալիս բազմաթիվ մարդկանց միջին տվյալներ:
Եվ չնայած դրան մեզանից յուրաքանչյուրն ունի հոգեբանական իմունային համակարգ,
երջանկություն սինթեզելու հնարավորություն,
բայց մեզանից ոմանք դա ավելի լավ են անում:
Եվ որոշ իրավիճակներ հնարավորություն են տալիս մեզ ավելի արդյունավետ
օգտագործել դրանք, քան այլ իրավիճակներ:
Պարզվում է, որ ազատությունը.
մտածելու և մեր մտածածը փոխելու հնարավորությունը,
բնական երջանկության ընկերներն է, քանի որ այն թույլ է տալիս մեզ ընտրել
բոլոր հրաշալի ապագաների միջև և գտնել դրանցից ամենահաճելին:
Բայց ընտրության ազատությունը`
արհեստական երջանկության թշնամին է։
Եվ ես պատրաստվում եմ ցույց տալ դրա պատճառը:
Դիլբերթն արդեն գիտի, իհարկե:
Իմ խոսքի ընթացքում դուք կարող եք կարդալ կոմիքսները:
«Դոգբերթի տեխնիկական սպասարկում: Ինչպե՞ս կարող եմ ձեզ չօգնել»:
«Իմ տպող սարքը յուրաքանչյուր փաստաթղթից հետո դատարկ թուղթ է տպում»:
«Ինչու՞ եք դուք բողոքում անվճար թուղթ ստանալու կապակցությամբ»:
«Անվճա՞ր: Չէ՞ որ դուք ինձ վերադարձնում եք իմ սեփական թուղթը»:
«Բա եղա՞վ: Ապա մի նայիր քո անվճար թղթի որակին
և համեմատիր այն նախկին անորակ թղթի հետ:
Միայն հիմարը կամ ստախոսը կասի, որ նրանք նման են»:
«Ահ: Այժմ ես նկատում են, որ այն ավելի նուրբ է»:
«Ի՞նչ եք անում»:
«Ես օգնում եմ մարդկանց ընդունել այն ամենը, ինչ նրանք չեն կարող փոխել»: Իսկապես:
Հոգեբանական իմունային համակարգն ամենից լավ է աշխատում,
երբ մենք ամբողջովին խճճված ենք, երբ թակարդի մեջ ենք:
Դա ամուսնության և ժամադրության մեջ եղած նույն տարբերությունն է, այնպես չէ՞:
Ի նկատի ունեմ, երբ դու գնում ես ժամադրության տղայի ետ,
և նա փորփրում է քթի մեջ, դուք հաջորդ անգամ նրա հետ որևէ տեղ չեք գնում։
Երբ դուք ամուսնացած եք և նա անում է նույն բանը՞:
Այո, նա ոսկի սիրտ ունի.
ձեռք մի տուր թխվածքը: Այնպես չէ՞ (Ծիծաղ):
Դուք փնտրում եք երջանիկ լինելու ուղիներ:
Այժմ ես ուզում եմ ձեզ ցույց տալ,
որ մարդիկ չգիտեն այս բաներն իրենց մասին,
և դրանք չիմանալը կարող է ի վնաս մեզ աշխատել:
Ահա Հարվարդում արված մի փորձարկում:
Մենք կազմակեպեցինք ֆոտո դասընթացներ, սև-սպիտակ ֆոտոյի դասընթացներ,
և թույլ տվեցինք ուսանողներին գալ և սովորել, թե ինչպես օգտագործել մութ սենյակ:
Մենք տվեցինք նրանց ֆոտոխցիկներ, նրանք շրջեցին իրենց համալսարանի տարածքով,
նկարեցին իրենց ամենասիրելի 12 դասախոսներին, իրենց սենյակը և շանը,
և շատ այլ բաներ, ինչ որպես հիշողություն կցանկանային տանել Հարվարդից:
Նրանք բերեցին իրենց ֆոտոխցիկները, մենք պատրաստեցինք կոնտակտային ցուցակ,
նրանք ընտրեցին լավագույն երկու նկարները,
և այժմ մենք ծախսում ենք 6 ժամ` սովորեցնելով մութ սենյակների մասին,
և այդ ամենից հետո,
նրանք ունեցան երկու 10-8 չափի գեղեցիկ
ու նշանակալի իրեր պատկերող լուսանկարներ, և մենք ասացինք,
«Որը՞ կցանկանայիք թողնել»:
Նրանք ասացին. «Պարտադիր է մեկը թողնե՞լ»:
«Այո: Մեզ անհրաժեշտ է ունենալ դրանցից մեկը որպես դասարանային աշխատանքի ապացույց:
Այսպիսով ստիպված եք մեկը մեզ տալ: Դուք պետք է ընտրություն կատարեք:
Դուք մեկը պահում եք ձեզ, մյուսը թողնում եք մեզ»։
Այս փորձարկման կատարվել է երկու տարբեր պայմաններով:
Առաջին դեպքում ուսանողներին ասվում է, «Բայց գիտեք,
եթե դուք մտքափոխվեք, այդ մյուս լուսանկարը
հաջորդ 4 օրերի ընթացքում այստեղ է լինելու, մինչև ես ուղարկեմ այն մեր գլխամաս,
ես ուրախ կլինեմ, (Ծիծաղ), այո «գլխամաս»,
ես ուրախ կլինեմ փոխանակել այն ձեզ հետ:
Ես կգամ ձեր հանրակացարան և կհանձնեմ այն ձեզ,
միայն թե ինձ ձեր էլեկտրոնային փոստի հասցեն տվեք: Ավելին, ես ինքս կապի մեջ կլինեմ:
Եթե ցանկանաք փոխել ձեր որոշումը, նկարները հնարավոր է փոխել:
Ուսանողների մյուս մասին ասացին լրիվ հակառակը.
«Կատարեք ձեր ընտրությունը: Ի դեպ, փոստը երկու րոպեների ընթացքում
ուղարկվելու է Անգլիա:
Ձեր նկարը կսավառնի Ատլանտիկ օվկիանի վրայով:
Եվ դուք այն այլևս երբեք չեք տեսնի»:
Յուրաքանչյուր խմբի ուսանողներին կեսին հանձնարարվեց
մոտավոր գուշակել, թե որքան են իրենք
հավանելու այն նկարը, որը պահելու են իրենց մոտ,
և մյուս նկարը, որն ուղարկելու են։
Մյուս ուսանողները պարզապես վերադարձան հանրակացարան
և հաջորդ 3-6 օրերի ընթացքում սկսեցին ստուգել
նրանց բավարարվածությունը նկարներից։
Եվ ահա թե ինչ մենք պարզեցինք:
Առաջինը, ահա թե ինչ պետք է պատահի ուսանողների կարծիքով:
Նրանք կարծում են, որ հավանաբար ավելի շատ կհավանեն այն նկարը,
որ ընտրել են, քան այն, որ թողել են,
բայց վիճակագրական տեսանկյունից նշանակալի տարբերություն չկա:
Աճը շատ չնչին է և մեծ նշանակություն չունի,
անկախ նրանից թե նրանք ունեն փոխանակելու հնարավորություն, թե` ոչ:
Սխալ է: Ահա թե ինչ է իրականում կատարվում:
Երկու դեպքում էլ, և մինչև փոխանակելը, և դրանից հինգ օր հետո
մարդիկ, ովքեր ստիպված էին նույն նկարը ունենալ,
ովքեր չունեն ընտրություն,
ովքեր չեն կարող փոխել իրենց միտքը, շատ են հավանում այն։
Իսկ մարդիկ, ովքեր կասկածում էին. «Միգուցե վերադարձնե՞մ:
Արդյո՞ք ճիշտ ընտրություն եմ արել: Երևի սա լավագույնը չէ՞:
Երևի լավագույնը թողե՞լ եմ» - իրենք իրենց տանջում են:
Նրանք չեն հավանում իրենց նկարը, նույնիսկ,
փոխելու հնարավորության ժամկետի ավարտից հետո,
նրանք միևնույնն է չեն հավանում իրենց նկարը: Ինչու՞:
Պատճառն այն է, որ փոխանակելու պայմանը չի նպաստում
երջանկության սինթեզին:
Ահա փորձարկման վերջնական մասը:
Մենք բերեցինք Հարվարդի միամիտ ուսանողների նոր խումբ
և ասացինք. «Գիտեք, մենք կազմակերպում ենք լուսանկարչության դասընթացներ
և կարող ենք անել երկու տարբերակով:
Մենք կարող ենք անել այնպես, որ երբ դուք վերցնեք երկու նկար,
դուք ունենաք 4 օր միտքը փոխելու համար,
կամ մեկ այլ դասընթաց ենք կազմակերպում, երբ դուք վերցնում եք երկու նկար
և որոշում եք ընդունում նույն պահին
և այլևս չեք կարող որոշումը փոխել: Ո՞ր տարբերակը կնախընտրեք»:
Ուսանողների 66 տոկոսը, այսինքն 2/3-ը
գերադասեցին մասնակցել այն դասընթացին, որտեղ նրանք ունեն որոշում փոխելու հնարավորություն:
Տեսա՞ք: Ուսանողների 66 տոկոսն ընտրեց այն տարբերակը, որի
արդյունքում վերջին հաշվով դժգոհ են մնալու իրենց նկարից։
Քանի որ նրանք չգիտեն այն պայմանները, որոնց դեպքում արհեստական երջանկությունը աճում է:
Բանաստեղծն ամենից լավ է ասել, իհարկե, և նա ընդգծում է իմ տեսակետը
սակայն առավել չափազանցրած․
«Չկան լավ ու վատ բաներ. մեր մտածողությունն է դրանք այդպիսին դարձնում»:
Գեղեցիկ բանաստեղծություն է, սակայն այն լիովին ճիշտ լինել չի կարող:
Արդյո՞ք իրականում չկան լավ ու վատ բաներ։
Արդյոք լեղապարկի վիրահատության և դեպի Փարիզ ճանապարհորդության մեջ
չկա ոչ մի տարբերություն: Սա կարծես մի հարցից բաղկացած IQ թեստ լինի:
Նրանք չեն կարող լիովին նույնը լինել:
Ճշմարտությանն ավելի մոտ է
ժամանակակից կապիտալիզմի հայր Ադամ Սմիթը։ Նա ասել է հետևյալը։
Սա մտորումների տեղիք է տալիս.
«Մարդու կյանքում տառապանքների ու խառնաշփոթությունների գլխավոր պատճառը
տարբեր իրավիճակների միջև եղած տարբերության
գերագնահատումն է․․․
Այս իրավիճակներից որոշները, իհարկե, արժանի են գերադասելի լինել,
բայց նրանցից ոչ մեկը արժանի չի, որ նրան այդքան
անզուսպ կերպով հետամուտ լինեն, որ այն ստիպի մեզ խախտել
թե խելամտության և թե օրենքի կանոնները, և կամ քայքայի մեր մտքի հանգստությունը
առաջացնելով կամ ամոթի զգացում մեր մեղքը գիտակցումից,
կամ խղճի խայթ՝ մեր կողմից գործած անարդարացիության գիտակցումից։
Այլ կերպ ասած. այո, որոշ բաներ ավելի լավն են, քան մյուսները:
Մենք պետք է ունենանք գերակայություններ, որոնք կտանեն մեզ դեպի ապագա:
Բայց երբ այդ գերակայությունները մեզ տանում են չափազանց անզուսպ կերպով,
որովհետև մենք գերագնահատել ենք այն տարբերությունը, որը կա ապագաների մեջ,
մենք կանգնում են վտանգի առաջ:
Երբ մեր ձգտումները սահմանափակ են, դա ստիպում է մեզ աշխատանքից ավելի շատ հաճույք ստանալ:
Երբ մեր ցանկությունները չունեն սահմանափակումներ, դրանք մեզ ստիպում են ստել, խաբել, գողանալ, վիրավորել ուրիշներին
զոհել իրական արժեքները: Երբ մեր վախերը սահմանափակ են,
մենք գիտակից ենք, շրջահայաց, խորամիտ:
Երբ մեր վախերն անսահմանափակ են և ուռճացած
մենք դառնում ենք անմիտ ու փոքրոգի:
Դասը, որ ցանկանում եմ թողնել ձեզ բոլոր այս տվյալներից, հետևյալն է․
մեր ցանկություններն ու մտահոգությունները ինչ-որ չափով գերագնահատված են,
քանի որ մենք ունենք ներքին կարողություն արտադրել հենց այն,
ինչն անընդհատ փորձում ենք գտնել, երբ ընտրում ենք փորձը:
Շնորհակալություն: