(Nhạc)
(Vỗ tay)
Cám ơn vì đã có mặt ở đây.
Và tôi nói cám ơn sự có mặt của các bạn ở đây là vì tôi đã câm lặng trong suốt 17 năm.
Và những lời đầu tiên tôi nói là ở Washington, DC,
trong dịp lễ kỷ niệm 20 năm Ngày trái đất (Earth day).
Và gia đình và bè bạn của tôi đã tụ họp lại đó để nghe tôi diễn thuyết.
Và tôi nói "Cám ơn vì đã có mặt ở đây".
Mẹ tôi, ngồi giữa khán thính giả, bà đã nhảy lên,
"Hallelujah, Johnny đang nói chuyện kìa!"
(Tiếng cười)
Thử tưởng tượng bạn câm lặng trong suốt 17 năm
và mẹ bạn đang giờ ngồi giữa khán thính giả, bà sẽ nói như vậy.
Cha tôi nói: "lần thứ nhất" --
Tôi sẽ giải thích điều này.
Nhưng tôi quay lại bởi vì tôi đã không nhận ra giọng nói của mình từ đâu vang tới.
Tôi đã không nghe được tiếng nói của mình trong 17 năm qua,
nên tôi quay lại nhìn rồi nói.
"Ôi Thượng Đế, ai đang nói cái tôi đang suy nghĩ vậy?"
Và sau đó tôi nhận ra đó là chính tôi, bạn biết không, và tôi cười.
Và tôi có thể nhìn thấy cha tôi -- "Ừ, nó điên thiệt rồi."
Tôi muốn dẫn dắt bạn đi vào hành trình này.
Và tôi tin hành trình này là 1 ẩn dụ cho tất cả những cuộc hành trình của chúng ta.
Và mặc dù là điều này khá là lạ lẫm,
tôi muốn các bạn hãy nghĩ về hành trình của chính mình.
Hành trình của tôi bắt đầu vào năm 1971
khi tôi chứng kiến 2 tàu chở dầu va vào nhau ở Golden Gate,
và gần 2 triệu lít dầu tràn ra khắp vùng vịnh.
Chuyện đó làm tôi lo âu rất nhiều
và tôi đã quyết định là tôi sẽ ko sử dụng bất cứ loại xe cộ nào nữa.
Đó là một vấn đề lớn ở California.
Và cũng là 1 vấn đề lớn cho cộng đồng Point Reyes Station nhỏ bé của tôi
ở Inverness, California, vì chỉ có khoảng
350 người ở đó vào mùa đông - đó là năm 1971.
Và khi tới đó tôi bắt đầu đi bộ, mọi người--
họ biết có gì đó đang xảy ra.
Và họ đến gặp tôi
và nói: "Này John, anh đang làm cái gì vậy?"
Và tôi trả lời: "À, tôi đi bộ vì môi trường"
Và họ nói : "Không, anh đi bộ làm cho chúng tôi trông tệ hại, đúng không?
Anh đi bộ làm chúng tôi thấy hổ thẹn với bản thân?"
Và có lẽ họ nói có phần đúng,
bởi vì tôi nghĩ rằng nếu tôi bắt đầu đi bộ, bạn biết đấy, họ sẽ làm theo.
Bởi vì dầu tràn, mọi người bàn tán về sự ô nhiễm.
Và tôi đã tranh luận với mọi người về điều đó, tôi đã tranh luận và tranh luận
Tôi gọi về cho cha mẹ của tôi.
Tôi nói: "Con sẽ không lái xe hơi nữa."
Cha tôi nói: "Sao mày không làm vậy khi mày 16 tuổi ấy?"
(Tiếng cười)
Thời đó tôi không biết gì về môi trường.
Cha mẹ tôi trở về Philadelphia.
Và tôi kể cho mẹ tôi nghe: "Dù sao con cũng thấy vui, con thật sự rất vui."
Bà nói: "Con trai, nếu con thấy vui, con không cần phải nói ra."
Bà mẹ nào cũng như nhau.
Và vào ngày sinh nhật thứ 27 của tôi, tôi đã đưa ra quyết định, vì tôi tranh luận quá nhiều
và nói quá nhiều, bạn thấy đấy, nên tôi quyết định là sẽ ngưng, không nói nữa
chỉ trong 1 ngày -- 1 ngày thôi -- cho nó thảnh thơi 1 tí.
Và tôi đã làm vậy.
Sáng sớm thức dậy tôi đã không nói 1 lời nào.
Và tôi phải thú thật với các bạn, đó là 1 kinh nghiệm rất sâu sắc,
vì đó là lần đầu tiên, tôi bắt đầu lắng nghe -- trong 1 thời gian dài.
Và cái tôi nghe được, khá là làm cho tôi lo lắng.
Vì những điều tôi đã từng làm, khi tôi nghĩ là tôi đang lắng nghe,
là tôi chỉ nghe đủ cái mọi người cần nói thôi,
và tôi nghĩ có thể là tôi biết cái họ định nói,
và vì vậy tôi không lắng nghe nữa.
Và tôi nghĩ, giống như là tôi cứ lo đua thẳng về phía trước
và nghĩ về việc nên trả lời như thế nào,
trong khi họ còn đang nói dang dở.
Rồi tôi lại bắt đầu tranh luận.
và kết thúc cuộc nói chuyện.
Và trong cái ngày đầu tiên ấy, tôi thực sự đã lắng nghe.
Và tôi rất buồn,
vì tôi nhận ra rằng trong ngần ấy năm tôi chẳng học được cái gì cả.
Lúc đó tôi 27 tuổi.Tôi tưởng cái gì mình cũng biết hết.
Nhưng tôi chẳng biết gì cả.
Và tôi quyết định tiếp tục làm như vậy.
và từng ngày từng ngày trôi qua cho tới cuối cùng,
tôi hứa với bản thân mình tôi sẽ giữ yên lặng trong 1 năm
vì tôi bắt đầu học được nhiều và tôi cần phải học nhiều nữa.
Và trong 1 năm ấy tôi đã giữ yên lặng,
và trong ngày sinh nhật tôi sẽ đánh giá lại xem mình đã học được những gì
và nhiều khi tôi sẽ nói chuyện chở lại.
và vậy là 17 năm đã trôi qua.
Trong suốt khoản thời gian -- 17 năm đó -- tôi đã đi và chơi đàn banjo
và tôi vẽ và tôi viết báo và
tôi cố tìm hiểu về môi trường qua sách vở.
Và tôi quyết định rằng tôi sẽ đi học lại. Và tôi đã làm vậy.
Tôi đi bộ tới Ashland, Oregon,
nơi mà họ có cấp chứng chỉ cho 1 chương trình học về môi trường.
Xa khoảng 800 cây số.
Và tôi đi tới văn phòng đăng ký và ...
Cái gì, cái gì, cái gì?
Và tôi có 1 bài báo cắt ra.
Ồ, vậy ra anh rất muốn được đi học ở đây phải không?
Nhưng anh không ....?
Chúng tôi có 1 chương trình đặc biệt cho anh.
Và sau 2 năm đó, tôi đã tốt nghiệp với tấm bằng đầu tiên của mình -- 1 tấm bằng cử nhân.
Và cha tôi xuất hiện, ông rất hãnh diện về tôi.
Ông nói : "Nghe này con trai, cha mẹ rất tự hào về con,
nhưng con sẽ làm gì với tấm bằng cử nhân này?
Con không lái xe, không nói chuyện,
rồi con cũng phải làm những điều đó thôi."
(Tiếng cười)
Tôi khom người xuống, cầm lấy balô và 1 lần nữa
tôi bắt đầu đi tiếp.
Tôi đi tới tận Port Townsend, Washington, ở đó tôi làm 1 cái thuyền gỗ,
dùng nó băng qua Puget Sound.
Idaho -- Tôi đi xuyên suốt Washington, Idaho và xuống tận Missoula, Montana,
Tôi đã gửi thư cho trường đại học Montana 2 năm trước
rằng tôi rất muốn được học ở đó.
Tôi nói tôi sẽ ở đó trong 2 năm tới.
(Vỗ tay)
Và tôi đến nơi trình diện sau 2 năm.
Tôi kể câu chuyện này vì họ thật sự đã giúp đỡ tôi rất nhiều.
Có tới 2 chuyện xảy ra ở Montana.
đầu tiên là tôi không có đồng xu nào -- đây là cái dấu hiệu tôi xài rất nhiều.
Và họ nói, " Đừng lo về chuyện đó."
vị giám đốc của chương trình đó nói rằng : " ngày mai hãy quay lại đây."
Ông cho tôi 150 đô la,
rồi nói: " hãy đăng ký 1 học phần.
Anh đang đi về Nam Mỹ phải không?"
Và tôi nói --
Những con sông, hồ nước, vòng tuần hoàn nước, Nam Mỹ.
Và tôi đã làm vậy.
Ông trở lại và nói với tôi,
ông nói : "Được rồi John, bây giờ anh đã đăng ký 1 học phần,
đó là cái chìa khóa để anh được xét duyệt làm sinh viên của trường
anh đang chờ xét duyệt nên anh cũng có thể sử dụng thư viện.
Và cái chúng tôi làm là
chúng tôi sẽ nói với tất cả giáo sư cho phép anh được vào lớp học,
và họ sẽ lưu trữ điểm của anh
và tới khi tôi nghĩ ra cách kiếm ra số tiền còn lại cho anh,
thì anh có thể đăng ký lớp học đó và họ sẽ cấp bằng cho anh."
Wow, tôi nghĩ là họ không thường làm vậy ở những trường sau đại học.
Tôi kể câu chuyện này vì họ thật sự muốn giúp đỡ cho tôi.
Họ thấy tôi có hứng thú với môi trường,
và họ thật sự muốn giúp đỡ tôi
trong khoảng thời gian đó, tôi có đi dạy nhiều lớp mà ko nói 1 lời nào.
Và tôi có 13 sinh viên khi tôi lần đầu lên lớp,
và tôi đã giải thích với 1 người bạn làm thông dịch ngôn ngữ ký hiệu cho tôi,
là tôi tên John Francis, tôi đi bộ vòng quanh thế giới,
tôi không nói chuyện và đó là lần cuối cùng
người này đứng ra phiên dịch cho tôi.
Tất cả sinh viên ngồi xung quanh tôi rồi họ như thế này này...
(Tiếng cười)
Tôi thấy họ đang coi lại thời khóa biểu
để xem khi nào có thể đi được.
Họ buộc phải học lớp của tôi.
2 tuần sau, mọi người cố gắng để được gia nhập lớp của tôi.
Và tôi đã học được nhiều từ cái lớp đó -- vì tôi đã làm mấy cái như thế này này ..
và tất cả họ quây quần xung quanh, nào, ông ta định nói gì?
Không biết nữa, tôi nghĩ ổng nói về việc đốn sạch rừng. Đúng rồi, đốn sạch rừng.
Không, không phải việc đốn sạch rừng -- mà là ổng đang dùng 1 cái cưa tay.
chà, không thể đốn rừng bằng 1...
Được, được chứ sao không...
Không phải, tôi nghĩ ổng đang nói về việc trồng rừng có chọn lọc.
và lớp trở thành 1 buổi tranh luận.
Tôi chỉ đứng ngoài và cố không xen vào.
Nhưng cái tôi nhận ra là thỉnh thoảng tôi ra dấu
và họ bàn về những chuyện hoàn toàn không đúng ý tôi,
nhưng đó những chuyện đáng lẽ tôi nên đưa ra từ trước.
Và tôi chợt nghĩ nếu bạn là 1 thầy giáo
và bạn đang giảng dạy, nếu bạn không học tập được gì cả
thì có lẽ bạn cũng chẳng dạy được gì.
Và thế tôi tiếp tục.
Cha tôi đến dự lễ tốt nghiệp của tôi,
và, bạn biết đấy, tôi đã có thỏa thuận rồi,
và cha tôi nói : " Chúng ta rất hãnh diện về con, nhưng ..."
bạn biết chuyện gì rồi đấy,
ông nói : "Con phải bắt đầu lái xe và nói chuyện thôi.
Con định làm gì với cái bằng thạc sỹ?"
Tôi cuối người xuống cầm cái ba lô
và tôi đi đến đại học Winconsin.
Tôi bỏ ra 2 năm ở đó để viết về việc dầu tràn.
Chẳng ai quan tâm tới việc dầu tràn.
Nhưng có chuyện đã xảy ra --
vụ dầu tràn Exxon Valdez.
Và tôi là người duy nhất ở Mỹ viết về dầu tràn.
Cha tôi đến gặp tôi 1 lần nữa.
Ông nói : "Cha không biết làm thế nào con làm được, con trai,
ý cha là con không lái xe, con không nói chuyện.
Cô của con nói có lẽ cha nên để cho con như vậy,
vì dường như con làm mọi chuyện tốt hơn
khi con không nói gì cả."
(Tiếng cười)
Và tôi lại xách ba lô
với cây đàn banjo và tôi đi thẳng tới East Coast,
đặt chân lên Đại Tây Dương -
tôi mất hết 7 năm và 1 ngày để đi xuyên nước Mỹ.
Và trong Ngày Trái Đất (Earth Day), năm 1990
vào diệp kỷ niệm 20 năm thành lập Ngày Trái Đất cũng là lúc tôi bắt đầu nói chuyện.
Và đó là lý do tại sao tôi nói, "Cám ơn vì đã có mặt ở đây".
Vì nó giống như là 1 cái cây trong rừng đang ngã xuống
và nếu không có ai nghe được -- liệu nó có thật sự gây tiếng động?
Và tôi cám ơn các bạn, cám ơn gia đình tôi,
vì họ đã đến để nghe tôi nói.
và đó là sự giao tiếp.
Và họ cũng dạy tôi cách lắng nghe -- để họ lắng nghe tôi nói.
và 1 trong những cái rút ra được từ sự im lặng,
là lắng nghe lẫn nhau.
Thật sự, rất quan trọng--
chúng ta cần phải lắng nghe nhau.
và, hành trình của tôi tiếp tục.
Cha tôi nói: "1 lần nữa"
và tôi vẫn không từ bỏ.
Tôi đã làm lính tuần phòng bờ biển (Coastguard), được làm 1 đại sứ thiện chí của Liên hiệp quốc.
Tôi viết luật cho Hoa Kỳ.
ý tôi là viết những quy định cho vấn đề dầu tràn.
20 năm trước nếu có ai đó nói với tôi là:
"John, anh có thật sự muốn tạo ra sự thay đổi ko?"
"Vâng, tôi muốn tạo ra sự thay đổi."
Anh ta nói : "Anh cứ đi về hướng đông,
xuống xe và cứ đi về hướng đông."
Và khi tôi đi được 1 quãng thì họ nói : "Ừ, rồi câm miệng lại luôn."
(Tiếng cười)
Anh đang tạo ra sự thay đổi đó anh bạn."
Như thế nào, như thế nào?
Như thế nào mà chỉ để làm những việc đơn giản như là đi và không nói chuyện
lại tạo ra sự khác biệt?
thời gian tôi ở Coast Guard rất tốt.
và sau đó -- tôi chỉ làm trong 1 năm thôi --
tôi nói: "đủ rồi, 1 năm là đủ cho tôi để làm cái việc đó rồi."
Tôi lên 1 chiếc thuyền buồm và đi thẳng tới Caribê,
đi bộ qua hết tất cả những hòn đảo rồi tới Venezuela.
Và bạn biết không, tôi đã quên mất điều quan trọng nhất,
là tại sao tôi lại bắt đầu nói chuyện lại, và tôi phải nói cho bạn biết.
Tôi bắt đầu nói chyện lại là vì tôi đã học về môi trường,
Tôi đã học về môi trường ở mức này, cái mức chính thức này,
và còn có 1 mức không chính thức khác.
và ở cái mức không chính thức này --
tôi đã học về con người, về cái chúng ta làm và chúng ta tồn tại như thế nào.
Và vấn đề môi trường đã chuyển đổi từ việc chỉ có cây cỏ, chim chóc
và những loài quý hiếm sang việc chúng ta đối xử với nhau như thế nào.
Vì nếu chúng ta là môi trường,
thì tất cả nhũng gì chúng ta cần làm là nhìn xung quanh chúng ta
và nhìn cách chúng ta đối xử với bản thân mình và người khác.
Và đó là thông điệp của tôi.
Và tôi đã nói : " Tôi sẽ truyền bá thông điệp này."
Và rồi tôi lên thuyền và đi tới tận Caribê.
Chiếc thuyền đó cũng không phải của tôi, tôi chỉ làm việc ở trển --
khi đến Venezuela rồi tôi lại tiếp tục đi.
Đây là phần cuối của câu chuyện, về việc tôi tới đó như thế nào,
vì tôi vẫn không sử dụng 1 loại xe cộ nào hết.
Tôi đi qua El Dorado -- đó là 1 chốn tù tội, có những nhà tù nổi tiếng,
cũng như không nổi tiếng -- ở Venezuela, tôi đã không biết cái gì đã chiếm lĩnh lấy tôi
vì nó dường như không phải là tôi.
và tôi đi qua cổng bảo vệ và người lính gác chặn tôi lại và nói,
"Hộ chiếu đâu, hộ chiếu đâu" và chĩa khẩu M16 vào tôi.
Tôi nhìn anh ta rồi nói: "Hộ chiếu hả,
tôi không cần cho anh coi hộ chiếu, nó ở trong ba lô của tôi đây.
Tôi là Tiến sỹ Francis, tôi là Đại sứ thiện chí của Liên hiệp quốc và tôi đi bộ vòng quanh thế giới."
nói rồi tôi bỏ đi.
Cái gì đã điều khiển tôi khiến tôi nói như vậy?
và con đường rẽ tới 1 cánh rừng.
Tôi đã không bị bắn.
Và rồi tôi nói, cuối cùng cũng được tự do,
cám ơn Thượng đế toàn năng, cuối cùng tôi cũng được tự do,
Điều đó là sao, tôi tự hỏi, điều đó là sao?
Tôi đi hết cả 100 dặm rồi mới nghĩ ra là trong tôi, trong trái tim tôi,
Tôi đã trở thành 1 kẻ tù tội.
Tôi là 1 tên tù và tôi cần phải thoát ra.
Nhà tù của tôi chính là cái thực tế mà tôi không lái xe
hay sử dụng xe cộ gì hết.
Điều đó xảy ra như thế nào?
Vì ngay từ đầu, nó có vẻ như rất thích hợp cho tôi
khi không sử dụng xe cộ gì cả.
Nhưng điều khác biệt là
vào mỗi lần sinh nhật, tôi tự hỏi mình về sự câm lặng,
nhưng tôi chưa bao giờ tự hỏi về cái quyết định là chỉ sử dụng đôi chân của mình.
Tôi chẳng hề biết là tôi sẽ trở thành 1 Đại sứ thiện chí.
Tôi chẳng hề nghĩ tôi sẽ là 1 tiến sỹ.
Và tôi nhận ra là tôi không chỉ có trách nhiệm đối với bản thân mình,
nên tôi cần phải thay đổi.
Bạn biết không, chúng ta có thể làm được điều đó.
Tôi đã cố thay đổi.
Và tôi sợ điều đó,
vì tôi đã quen với việc là 1 người chỉ biết đi bộ thôi.
Tôi đã quen với việc là 1 người thích đi nhưng không muốn dừng lại.
Tôi không biết tôi sẽ là ai nếu tôi thay đổi.
Nhưng tôi biết là tôi cần phải làm vậy.
Tôi biết tôi cần phải thay đổi, vì đó là cách duy nhất
để tôi có mặt ở đây ngày hôm nay.
Và tôi biết là có rất nhiều lần
chúng ta tự thấy mình đến được cái nơi rất tuyệt vời,
nhưng ngoài kia vẫn còn 1 nơi khác cho chúng ta đi.
Và chúng ta đã bỏ lại sau lưng cái bí mật về việc chúng ta là ai,
và chỉ hướng tới việc chúng ta đang trở thành ai.
Và do vậy, tôi muốn khuyến khích các bạn hay tiếp tục đi,
để đẩy bản thân mình ra khỏi bất cứ nhà tù nào mà bạn thấy mình là tù nhân trong đó,
vì chúng ta cần phải làm 1 cái gì đó ngay bây giờ.
Chúng ta phải thay đổi ngay từ bây giờ.
Cũng như là nguyên phó Tổng thống của chúng ta đã nói,
Chúng ta phải trở thành những nhà hoạt động xã hội.
Vậy nếu tiếng nói của tôi đánh động tới các bạn
nếu hành động của tôi có ảnh hưởng tới các bạn, nếu việc tôi có mặt ở đây gợi nên điều gì đó ở các bạn.
thì làm ơn hãy để nó như vậy.
Và tôi biết tất cả các bạn đều đã gợi cảm xúc tới cho tôi
khi tôi đứng trên đây.
Vậy hãy bước ra ngoài kia
và mang cái tình yêu, sự tôn trọng và sự quan tâm
mà chúng ta đã bày tỏ lẫn nhau ở ngay tại hội trường TED này,
mang nó ra thế giới ngoài kia.
Vì chúng ta chính là môi trường,
và cái cách chúng ta đối xử với nhau
cũng là cách chúng ta đối xử với môi trường.
Và tôi muốn cám ơn các bạn vì đã có mặt ở đây
và tôi muốn kết thúc buổi nói chuyện này trong 5 giây im lặng.
Cám ơn.
(Vỗ tay)