Đây là ngôn từ của tôi, nhưng không phải giọng nói của tôi.
Đây là Alex, giọng nói điện tử tốt nhất
mà tôi có thể tìm được
một tính năng tiêu chuẩn trên mọi máy tính Macintosh.
Trong phần lớn cuộc đời mình,
tôi chưa từng băn khoăn về khả năng phát ngôn của mình.
Nó tự nhiên như hơi thở vậy.
Những ngày đó, tôi sống trên một thiên đường ngu ngốc
Sau khi các cuộc phẫu thuật ung thư
lấy đi của tôi khả năng nói và ăn uống,
tôi bị giam hãm trong cái thế giới ảo này
nơi mà cái máy tính là một phần chức năng sống của tôi.
Gần đây,
chúng ta được nghe những nhà hùng biện lưu loát và sáng giá tại TED.
Tôi cũng từng làm được như vậy.
Có thể tôi không thông minh bằng,
nhưng ít ra cũng nói được nhiều như vậy.
Tôi muốn dành cuộc nói chuyện của tôi hôm nay
đơn thuần cho việc nói,
và về khả năng nói hay không thể nói
gắn chặt với đặc tính của một con người như thế nào
cũng như đòi hỏi sự ra đời của một sinh linh mới
khi nó bị lấy đi.
Tuy nhiên, tôi thấy rằng chỉ nghe một giọng nói điện tử
trong một khoảng thời gian dài
có thể sẽ rất đơn điệu.
Vậy nên tôi đã nhờ vài người bạn ở TED
đọc to giùm tôi.
Đầu tiên là vợ tôi, Chaz.
Chaz Ebert: "Chaz là người đã đứng bên tôi
trong suốt 3 lần phẫu thuật làm lại hàm cho tôi
và khôi phục khả năng nói.
Trong lần mổ đầu tiên
do ung thư tuyến nước bọt tái phát
năm 2006,
Tôi tưởng sẽ được ra viện
kịp để quay lại với chương trình phê bình phim của tôi,
'Ebert và Roper ở rạp phim.'
Tôi đã thu trước nhiều show
đủ cho 6 tuần tôi đi phẫu thuật
và hồi phục.
Các bác sĩ đã lấy một xương mác từ chân tôi
và một chút mô từ vai tôi
tạo thành một bộ hàm mới.
Lưỡi, thanh quản và dây thanh âm của tôi
thì vẫn tốt, chưa bị làm sao cả."
(Tiếng cười)
"Tôi đã rất lạc quan,
và đúng như vậy.
Lần phẫu thuật đầu thành công mỹ mãn.
Tôi tự ngắm tôi qua gương
và trông tôi cũng được lắm.
Hai tuần sau, tôi đã sẵn sàng để về nhà.
Khi tôi đang dùng iPod
mở một bài hát của Leonard Cohen
"I'm Your Man"
tặng các bác sĩ và y tá chăm sóc tôi.
Bỗng nhiên, tôi bị chảy máu lênh láng
Động mạch cảnh của tôi bị vỡ.
Lạy Chúa, tôi vẫn còn ở phòng bệnh
và các bác sĩ đang có mặt ở đó.
Chaz nói với tôi
rằng nếu như bài hát đó không dài thế
thì có lẽ tôi đã lên xe và đang trên đường về.
và có thể sẽ phải chết ở đó.
Cám ơn ông, Leonard Cohen
vì cứu sống tôi."
(Vỗ tay)
Cuộc phẫu thuật thứ hai --
giúp nối lại trong 5 hay 6 ngày gì đó
và rồi nó lại vỡ ra.
Và rồi nỗ lực lần thứ 3
cũng giúp nối lại động mạch của tôi khá ổn,
đến khi nó đổ bể.
Một bác sĩ từ Brazil nói rằng
ông ta chưa bao giờ thấy ai sống được
khi bị vỡ động mạch cảnh.
Và trước khi tôi rời bệnh viện,
sau một năm điều trị,
tôi có cả thảy 7 lần vỡ
động mạch cảnh.
Chưa bao giờ
người ta cho tôi biết rằng
tôi sẽ không thể nói được nữa;
chỉ là điều đó đã quá rõ ràng rồi.
Giọng nói của con người
là sự kết hợp khéo léo của hơi thở
bên trong thanh quản của con người
và hệ hô hấp.
Chúng ta cần phải giữ và điều chỉnh được hơi thở
để tạo ra các âm thanh.
Do đó, hệ thống
nhất thiết phải kín hơi
đễ giữ được khí.
Vì tôi đã mất hàm dưới
nên tôi không còn giữ được hơi,
và do đó lưỡi
và tất cả các bộ phận tạo âm khác của tôi
cũng trở nên bất lực."
Dean Ornish: " Trong một khoảng thời gian dài ban đầu,
tôi đã viết các tin nhắn trên các cuốn ghi chú.
Rồi tôi thử gõ các từ trên máy tính xách tay.
và sử dụng giọng nói được cấy sẵn trong đó.
Cách này nhanh hơn,
và chẳng ai phải cố để đọc chữ viết của tôi.
Tôi đã thử nhiều giọng nói điện tử có sẵn trên mạng,
và trong nhiều tháng tôi dùng một giọng Anh,
mà Chaz gọi là ngài Lawrence."
(Tiếng cười)
"Đó là giọng dễ nghe nhất mà tôi có thể tìm được.
Sau đó hãng Apple phát hành giọng của Alex,
thứ tốt nhất mà tôi từng biết.
Nó biết những thứ như là sự khác biệt
giữ một dấu chấm cảm và một dấu chấm hỏi.
Khi nó thấy một khoảng nghỉ, nó biết cách tạo một câu sao cho
nghe như câu đang kết thúc thay vì lơ lửng trong không khí.
Có tất cả các loại mã html mà bạn có thể dùng
để điều khiển độ ngân và luyến của giọng nói điện tử,
và tôi đã kiểm nghiệm chúng.
Đối với tôi, chúng có chung 1 vấn đề căn bản, đó là: chúng quá chậm.
Khi tôi đang ở trong tình huống đối thoại,
tôi cần gõ thật nhanh và bắt kịp câu chuyện.
Mọi người không có thời gian hoặc đủ kiên nhẫn
để chờ tôi loay hoay với đống mã lệnh
cho tất cả các từ hay cụm từ.
Nhưng giọng nói riêng của chúng ta thì có ý nghĩa gì?
Điều này ảnh hưởng như thế nào đến việc bạn là một người ra sao?
Khi người ta nghe Alex phát ra những từ ngữ của tôi,
họ có bị ngắt quãng không?
Liệu điều này có tạo ra sự phân biệt hay khoảng cách
giữa một người với người kia không?
Tôi cảm thấy như thế nào khi không thế nói được?
Tôi đã cảm thấy, và vẫn cảm thấy
một khoảng cách lớn với phần lớn mọi người.
Tôi trở nên không thoải mái khi bị tách ra khỏi cái máy tính
Cho dù trong tình huống đó, tôi thấy mọi người đều thông cảm
cho những khó khăn trong việc nói năng của tôi.
Nên Chaz đã gợi ý đi tìm một công ty có khả năng tạo ra một giọng nói theo yêu cầu
sử dụng giọng của tôi trên các chương trình tivi
trong khoảng 30 năm.
Đầu tiên tôi phản đối.
Tôi nghĩ sẽ rất rùng rợn
khi nghe giọng của chính mình phát ra từ một cái máy tính.
Có cái gì đó thoải mái hơn khi giọng nói đó không phải của tôi.
Nhưng tôi quyết định thử một lần.
Và chúng tôi liên lạc một công ty ở Scotland
nơi có thể tạo ra giọng nói điện tử cá nhân.
Họ chưa bao giờ tạo một giọng nào từ các dữ liệu được ghi âm trước cả.
Tất cả các giọng nói họ làm đều được tạo ra nhờ một người khác nói
bằng cách ghi âm các từ gốc trong một buồng điều khiển.
Nhưng họ vẫn sẵn lòng thử.
Nên tôi gửi cho họ băng ghi âm nhiều giờ giọng của tôi,
cộng thêm nhiều mẩu ghi âm bình luận
mà tôi đã làm cho các bộ phim dạng DVDs.
Và nó nghe như tôi nói vậy, nó thật sự giống.
Có một lý do cho điều đó; nó chính là tôi.
Tuy nhiên điều đó không đơn giản như vậy.
Các đoạn băng từ sô truyền hình của tôi không thực sự có ích
vì có quá nhiều âm thanh khác xen vào --
ví dụ như nhạc phim hay tiếng Gene Siskel đang phản bác tôi."
(Tiếng cười)
"Và các từ tôi nói thường được nhấn mạnh đặc biệt
nên chúng không phù hợp lắm khi ở cùng một câu.
Tôi sẽ cho các bạn nghe thử một đoạn.
Đây là vài bình luận mà tôi đã ghi lại để dùng
khi Chaz và tôi xuất hiện trên chương trình Oprah Winfrey.
Và đây là một giọng mà chúng tôi gọi là Roger Jr.
hay Roger 2.0."
Roger 2.0: Oprah, tôi không thể diễn tả hết sự vui sướng
khi được trở lại chương trình của cô.
Chúng ta đã nói chuyện từ lâu lắm rồi,
và giờ chúng ta lại gặp nhau lần nữa.
Đó là phiên bản đầu tiên cho giọng nói điện tử của tôi.
Nó vẫn cần nâng cấp,
nhưng ít nhất là nó nghe giống tôi
và không như HAL 9000.
Khi tôi nghe nó lần đầu tiên,
tôi rùng hết cả mình.
Khi tôi gõ bất cứ thứ gì,
giọng này sẽ phát ra bất cứ cái gì tôi gõ.
Khi tôi đọc cái gì đó, nó sẽ đọc bằng giọng của tôi.
Tôi đã gõ trước những từ này,
vì tôi không nghĩ là có gì thích thú
khi ngồi xem tôi gõ phím cả.
Giọng nói được tạo bởi một công ty ở Scotland
tên là CereProc.
Tôi thấy rất ổn
khi nhiều từ mà các bạn đang nghe được trích ra
từ lời bình luận của tôi cho 'Casablanca'
và 'Citizen Kane'.
Đây là giọng nói đầu tiên mà họ làm riêng cho một cá nhân.
Có khá nhiều giọng tốt khác có sẵn cho các máy tính,
nhưng chúng giống giọng của ai đó,
trong khi giọng này nghe như là tôi vậy.
Tôi dự định sẽ dùng nó trên tivi, đài
và cả trên mạng nữa.
Những ai cần một giọng nói nên biết rằng
hầu hết các máy tính đã có hệ thống giọng nói tích hợp sẵn.
Nhiều người mù đang dùng chúng
khi họ tự đọc báo trên Web.
Nhưng tôi vẫn phải nói rằng, ở cấp một,
họ bảo rằng tôi nói quá nhiều,
và bây giờ tôi vẫn có thể.
(Tiếng cười)
Roger Ebert: Các bạn nghe đấy, nó giống hệt tôi,
nhưng các từ cứ lên lên xuống xuống.
Ngữ điệu không được tự nhiên cho lắm.
Những người tốt bụng ở Scotland vẫn đang cải tiến giọng nói của tôi,
và tôi rất lạc quan về điều đó.
Tuy nhiên đến giờ, giọng Alex của Apple
vẫn là cái tốt nhất tôi từng nghe.
Tôi đã viết blog về nó
và thực sự đã có một bình luận từ chính diễn viên lồng tiếng Alex này.
Anh ta nói rằng mình đã ghi âm rất nhiều giờ với các ngữ điệu khác nhau
dùng trong giọng này.
Thật sự cần một lượng mẫu rất lớn.
John Hunter: " Cả đời tôi nói như máy.
Giờ đây tôi đã nói những lời cuối cùng của đời mình,
và thậm chí tôi không còn nhớ chắc chắn
là tôi đã nói những gì.
Tôi cảm thấy mình giống như người anh hùng trong câu chuyện của Harlan Ellison
có nhan đề 'Tôi không có miệng và tôi phải hét.'
Vào thứ 4, David Christian giải thích với chúng tôi
rằng loài người mới chỉ là một khoảnh khắc nhỏ
trong suốt thời gian tồn tại của vũ trụ.
Trong hầu hết hàng triệu, hàng tỉ năm,
chẳng có sự sống nào trên địa cầu cả.
Trong hầu hết thời gian sự sống bắt đầu trên trái đất,
chẳng có sự sống thông minh nào.
Chỉ khi chúng ta biết truyền đạt kiến thức
từ thế hệ này sang thế hệ tiếp theo,
thì sự khai sáng văn minh mới bắt đầu.
Trong ngôn từ của vũ trụ học,
thì nó mới chỉ khoảng 10 phút trước mà thôi.
Cuối cùng, công cụ tiên tiến và kỳ bí nhất của loài người đã xuất hiện,
máy vi tính.
Điều này hầu như diễn ra trong suốt cuộc đời tôi.
Một số trong những cái máy tính nổi tiếng đầu tiên
được lắp ở quê nhà tôi tại Urbana,
nơi sản sinh ra HAL 9000.
Khi tôi nghe câu chuyện tuyệt vời
của Salman Khan vào thứ tư,
về trang web của học viện Khan
nơi các giáo viên dạy hàng trăm môn học cho các sinh viên trên khắp thế giới,
tôi đã hồi tưởng lại.
Đó là khoảng năm 1960.
Khi tôi - báo cáo viên của một tờ báo địa phượng - vẫn còn học trung học,
tôi được cử đến phòng thí nghiệm máy tính của đại học Illinois
để phỏng vấn các nhà chế tạo
về thứ gọi là PLATO.
Những bước đầu tiên của lập trình logic
cho hệ thống dạy học tự động.
Đó là một hệ thống lệnh hỗ trợ bởi máy tính,
mà ngày nay chạy trên một máy tính gọi là ILLIAC.
Các lập trình viên nói rằng nó có thể hỗ trợ các sinh viên trong quá trình học tập.
Tôi ngờ là, 50 năm về trước ấy,
họ thậm chí đã mơ về điều mà Salman Khan vừa hoàn thành.
Nhưng đó không phải là vấn đề.
Cái chính là PLATO mới chỉ 50 năm tuổi,
một khoảng thời gian ngắn mà thôi.
Nó đã tiếp tục phát triển và hoạt động dưới dạng này hay dạng khác
trên các máy tính tinh vi hơn rất nhiều,
cho đến 5 năm trước.
Tôi đã đọc từ Wikipedia
rằng, bắt đầu bằng một khởi đầu khá khiêm tốn,
PLATO đã thiết lập các diễn đàn, công cụ tin nhắn,
kiểm tra trực tuyến,
thư điện tử, phòng chat,
ngôn ngữ qua ảnh, và các chương trình chat
chia sẻ màn hình từ xa
và các trò chơi nhiều người tham gia.
"Kể từ khi trình duyệt web đầu tiên được phát triển ở Urbana,
dường như quê nhà tôi,
vùng phía nam Illinois,
là nơi khai sinh ra
phần lớn thế giới online mà chúng ta có ngày nay.
Nhưng tôi không đến đây để quảng cáo đâu."
(Tiếng cười)
"Tôi đến đây như một người muốn được giao tiếp.
Tất cả những điều này đều diễn ra trong cuộc đời của tôi.
Tôi bắt đầu viết trên máy tính vào những năm 70
khi một trong những hệ thống Atech đầu tiên được cài đặt
ở thời báo Chicago Sun.
Tôi đã xếp hàng ở Radio Shack
để mua một trong những Model 100's đầu tiên.
Và khi tôi bảo những người trong phòng ấn bản ở Giải thưởng Hàn lâm
rằng tốt hơn họ nên lắp đặt vài đường điện thoại cho kết nối Internet,
họ còn chẳng biết là tôi đang nói cái gì.
Khi tôi mua cái máy để bàn đầu tiên,
nó là một cái DEC Rainbow.
Có ai còn nhớ không nhỉ?"
(Vỗ tay)
"Tờ thời báo The Sun cử tôi đến liên hoan phim Cannes
với cái máy tính xách tay cỡ một cái va ly
tên là Porteram Telebubble.
Tôi tham gia Compuserve
khi nó mới có ít người
và hiện tại tôi có nhiều người theo đuổi trên Twitter đấy."
(Tiếng cười)
CE:" Tất cả những điều này đã xảy ra
chỉ trong chớp mắt mà thôi.
Thật không thể tưởng tượng nổi
điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Tôi thật quá may mắn
khi sống trong khoảnh khắc này của lịch sử.
Thực sự, tôi rất may mắn khi sống trong lịch sử,
vì nếu không có trí tuệ và trí nhớ
thì sẽ không có lịch sử.
Trong hàng tỷ năm,
vũ trụ tiến hóa
mà hoàn toàn không được biết tới.
Giờ đây chúng ta sống trong thời đại Internet,
cái dường như tạo ra một dạng của sự hiểu biết toàn cầu.
Và bởi vì thế,
tôi có thể giao tiếp
tốt như tôi đã từng có thể.
Chúng ta được sinh ra trong một hộp kín
của không gian và thời gian.
Chúng ta sử dụng từ ngữ và giao tiếp
đễ phá vỡ nó
và tiếp cận với những cái khác.
Đối với tôi, Internet khởi đầu
như một công cụ hữu ích
và giờ đây nó trở thành cái gì đó tôi phụ thuộc vào
trong sinh hoạt hàng ngày.
Tôi không thể nói,
tôi chỉ có thể gõ phím rất nhanh.
Các giọng nói điện tử
thỉnh thoảng không quá giả tạo,
nhưng với cái máy tính của mình,
tôi có thể giao tiếp rộng hơn
trước kia rất nhiều.
Tôi cảm thấy như thể blog của tôi,
email của tôi, Twitter và Facebook
cho tôi một sự thay thế
trong hội thoại hàng ngày.
Chúng không phải là sự tiến bộ,
nhưng chúng là tất cả những gì tôi có thể làm.
Chúng giúp tôi được nói.
Không mấy người có đủ kiên nhẫn
như vợ tôi, Chaz.
Nhưng trên mạng,
mọi người nói cùng tốc độ.
Cả cuộc phiêu lưu này
là một quá trình học hỏi.
Mỗi khi một cuộc phẫu thuật thất bại,
tôi mất đi một phần xương thịt mình.
Giờ đây, tôi chẳng còn tý hàm nào cả.
Khi lấy các cơ từ hai vai của tôi,
xác bác sĩ phẫu thuật khiến tôi đau lưng
và giảm khả năng đi lại bình thường của tôi.
Kỳ lạ rằng chân tôi vẫn tốt,
và chính là vai tôi làm chậm bước đi của tôi.
Khi các bạn thấy tôi bây giờ,
Tôi trông như thể con ma trong nhà hát vậy."
Nhưng không, anh không phải.
(Tiếng cười)
(Vỗ tay)
Khi ai đó nhìn vào một người như tôi
tự nhiên thôi họ sẽ nghĩ rằng tôi đã mất một vài giác quan nào đó.
Người ta --"
(Vỗ tay)
"Người ta nói to hơn--"
Tôi xin lỗi.
Phiền mọi người.
(Vỗ tay)
"Người ta nói to hơn và chậm hơn với tôi.
Đôi khi họ coi là tôi đã điếc.
Có những người không muốn nhìn vào tôi."
Tin tôi đi, ý anh ấy không phải thế vì --
như thường lệ, hãy để tôi chỉ đọc nó thôi.
(Tiếng cười)
Anh không bao giờ nên để vợ anh đọc những thứ như thế này.
(Tiếng cười)
"Một cách tự nhiên thôi, người ta
không muốn nhìn thấy sự đau ốm.
Chúng ta không thích những gì gợi đến
sự sống chết mỏng manh của mình.
Đó là lý do tại sao viết trên Internet
đã trở thành vật cứu mạng của tôi.
Khả năng suy nghĩ và viết của tôi
không hề bị ảnh hưởng.
Và trên Web, giọng nói thật của tôi có chỗ để thể hiện.
Tôi cũng đã gặp nhiều người khuyết tật khác
cũng giao tiếp theo cách này.
Một trong số các bạn Twitter của tôi
còn chỉ có thể gõ phím bằng ngón chân.
Một trong số những blog hài hước nhất trên Web
được viết bởi một người bạn tôi
tên là Người què hài hước."
(Tiếng cười)
" Google anh ấy và anh sẽ làm bạn phải cười đấy.
Tất cả những người đó đang nói, theo cách này hay cách khác,
rằng những gì bạn thấy
không hẳn đã đúng.
Nên tôi đến đây không phải để phàn nàn.
Tôi có nhiều thứ khiến tôi hạnh phúc và xoa dịu muộn phiền.
Tôi dường như, trong thời gian hiện tại,
miễn nhiễm với ung thư.
Tôi đang viết khỏe hơn bao giờ hết.
Rất năng suất.
Nếu như tôi rơi vào tình huống này
chỉ 1 vài cái khoảnh khắc trước đó của vũ trụ thôi,
có lẽ tôi đã bị cô lập như một nhà tu hành.
Cõ lẽ tôi sẽ giam hãm trong những suy nghĩ của mình.
Nhờ có sự đi lên của tri thức nhân loại,
nhờ cuộc cách mạng kỹ thuật số,
tôi có một giọng nói,
và tôi không cần phải hét lên,"
RE: Đợi chút, tôi muốn nói thêm điều này nữa.
Một người đến gặp bác sĩ tâm thần.
Bác sĩ nói, "Anh bị điên."
Người bệnh nói,"Tôi muốn nghe thứ khác"
Bác sĩ nói, "Được rồi, anh thật đáng sợ."
(Tiếng cười)
Mọi người đều biết bài kiểm tra cho trí tuệ nhân tạo -- bài kiểm tra Turing.
Một người kiểm nghiệm cuộc đối thoại giữa
một người và một máy tính.
Nếu người kiểm định không phân biệt được máy tính và người thật,
thì máy tính đã vượt qua cuộc kiểm định.
Giờ tôi giới thiệu một bài kiểm tra cho giọng nói máy tính -- bài kiểm tra Ebert.
Nếu một giọng nói máy tính có thể nói đùa thành công
và căn thời gian và thể hiện tốt như Henny Youngman,
thì đó là giọng nói mà tôi cần.
(Vỗ tay)