Këto janë fjalët e mia, por ky nuk është zëri im.
Ky është Alex, zëri më i mirë kompjuterik
që kam mundur ta gjej,
që vjen si pajisje standarde në çdo Macintosh.
Shumicën e jetës sime,
asnjëherë nuk kam menduar dy herë për aftësinë time për të folur.
Ishte sikur të marrësh frymë.
Në atë kohë, unë po jetoja në parajsën e budallait.
Pasi intervenimet kirurgjike për kancerin
ma hoqën aftësinë për të folur, të ha apo të pij,
unë u detyrova të hyja në këtë botë virtuale
ku një kompjuter jeton një pjesë të jetës për mua.
Për disa ditë tani,
ne jemi kënaqur me prezentues të shkëlqyer dhe të artikuluar këtu në TED.
Dikur isha në gjendje të flisja sikur ata.
Ndoshta nuk kam qenë aq i zgjuar,
por të paktën kam qenë po aq llafazan.
Sot dua t’ia kushtoj fjalimin tim
aktit të të folurit,
dhe se si akti i të folurit apo të mos-folurit
është i lidhur në mënyrë të pashlyeshme me identitetin tonë,
si për të detyruar lindjen e një personi të ri
kur humbet zërin.
Megjithatë, unë e kam kuptuar se të dëgjosh një zë kompjuterik
për një kohë të gjatë
mund të jetë e mërzitshme.
Kështu që kam vendosur të rekrutoj disa nga miqtë e mi nga TED
për të lexuar fjalët e mia.
Do të filloj me gruan time, Chaz.
Chaz Ebert: "Ishte Chaz ajo që më qëndroi pranë
gjatë tre përpjekjeve për rindërtimin e nofullës sime
dhe rikthimin e aftësisë sime për të folur.
Gjatë intervenimit të parë kirurgjik
për një kancer të përsëritshëm të gjëndrës së pështymës
në 2006,
prisja se do të kthehesha nga spitali
në kohë për të vazhduar programin tim të kritikës së filmit,
'Ebert and Roper at the Movies.' (Ebert dhe Roper në Kinema).
Kisha mjaft emisione të inçizuara më parë
për gjashtë javë të tjera gjatë së cilave do të bëhej operacioni
dhe do të shërohesha.
Mjekët më morën një kockë kërci nga këmba
dhe disa inde nga shpatullat
për të krijuar një nofull të re.
Gjuha, laringu dhe kordet vokale
ishin ende të shëndetshme dhe të pa prekura."
(Të qeshura)
"Unë isha optimist,
dhe gjithçka ishte në rregull me botën.
Intervenimi i parë kirurgjik ishte i suksesshëm.
E pashë veten në pasqyrë
dhe dukesha mjaft mirë.
Dy javë më vonë, isha gati për t'u kthyer në shtëpi.
Isha duke përdorur iPod-in tim
dhe e kisha lëshuar këngën e Leonard Cohen
‘I’m your man'
për mjekët dhe infermieret e mia.
Papritmas, pata një gjakderdhje katastrofike.
Arteria karotide më kishte shpërthyer.
Falë Zotit që ende isha në dhomën e spitalit
dhe mjekët ishin aty.
Chaz më thoshte
se në qoftë se kënga nuk do të luante aq gjatë,
ndoshta do të kisha qenë në makinë, rrugës për në shtëpi,
dhe do të kisha vdekur aty në atë moment.
Kështu që faleminderit Leonard Cohen
që ma ke shpëtuar jetën."
(Duartrokitje)
"Pata edhe një operacion të dytë --
që më mbajti për pesë ose gjashtë ditë
dhe pastaj përsëri dështoi.
Dhe pastaj një përpjekje e tretë,
më përforcoi mjaft mirë,
derisa përsëri dështoi.
Një mjek nga Brazili tha
se ai kurrë nuk kishte parë dikë ta mbijetonte
një shpërthim të arteries karotide.
Dhe para se të largohesha nga spitali,
pas një viti që qëndrova aty,
pata shtatë shpërthime
të arteries karotide.
Asnjëherë askush
nuk më kishte thënë
se nuk do të mund flisja më;
vetëm u bë e qartë.
Të folurit e njeriut
është një manipulim i zgjuar i frymës sonë
brenda dhomës së tingujve të gojës sonë
dhe sistemit të frymëmarrjes.
Ne duhet të jemi në gjendje të mbajmë dhe të manipulojmë frymëmarrjen
për të formuar zëra.
Prandaj, sistemi
duhet të jetë hermetik,
në mënyrë që ta kapi ajrin.
Për shkak se kisha humbur nofullën,
nuk mund ta bëja më atë ,
dhe për këtë arsye gjuha ime
dhe të gjitha pjesët tjera vokale
ishin të pafuqishme."
Dean Ornish: "Në fillim për një kohë të gjatë,
shkruaja mesazhe në fletore.
Pastaj u përpoqa të shkruaja fjalë në laptopin tim
dhe të përdorja zërin e tij.
Kjo ishte më e shpejtë,
dhe askush nuk duhej të përpiqej ta lexonte dorëshkrimin tim.
Provova disa zëra kompjuterikë që ishin në dispozicion në internet,
dhe për disa muaj të kisha theks britanik,
të cilin Chaz e quante Sir Lawrence.
(Të qeshura)
"Ishte zëri më i kthjellët që mund ta gjeja.
Pastaj Apple lëshoi zërin Alex,
që ishte më i miri që kisha dëgjuar.
Dinte gjëra të tilla si dallimin
në mes të një pikëçuditëse dhe një pikëpyetje.
Kur e shihte një pikë, dinte si të krijonte fjali
që tingëllonte se po përfundonte e jo sikur po ngelte në ajër.
Ka shumë lloje të kodeve html me të cilat
mund ta kontrollosh kohën dhe modifikimin e zërave kompjuterikë,
dhe unë kam eksperimentuar me ato.
Për mua, këto kanë një problem kryesor të përbashkët: janë shumë të ngadalshëm.
Kur e gjej veten në një bisedë,
më duhet të shkruaj shpejt dhe të ndërhyj menjëherë.
Njerëzit nuk kanë as kohë as durim
të presin për mua derisa të përdor kodet
për çdo fjalë apo shprehje.
Por sa e vlerësojmë tingullin e zërit tonë?
Si ndikon kjo në atë se kush je si person?
Kur njerëzit e dëgjojnë Alex duke thënë fjalët e mia,
a ndjehen të distancuar?
A krijon kjo një ndarje apo një distancë
prej një personi tek tjetri?
Si jam ndjerë unë që nuk isha në gjendje të flisja?
Unë jam ndjerë, dhe ende ndjehem,
shumë i distancuar nga njerëzit.
Ndjehem në siklet kur nuk jam afër laptopit tim.
Por edhe atëherë, unë jam i vetëdijshëm se shumica e njerëzve kanë pak durim
për vështirësitë e mia në të folur.
Chaz sugjeroi të gjenim një kompani që mund të bënte një zë të përshtatur
duke përdorur zërin tim nga programet e mia televizive
të një periudhe 30 vjeçare.
Në fillim isha kundër.
Mendoja se do ishte e pakëndshme
të dëgjoja zërin tim tek dilte nga një kompjuter.
Kishte diçka ngushëlluese për një zë që nuk ishte i imi.
Por pastaj vendosa ta provoja.
Kontaktuam me një kompani në Skoci
që krijonte zëra kompjuterikë të personalizuar.
Ata kurrë nuk kishin krijuar një nga materiale të inçizuara më herët.
Të gjithë zërat e tyre ishin krijuar nga një folës
tek inçizonte fjalët origjinale në një dhomë të veçantë.
Por ata ishin të gatshëm për të provuar.
Kështu që u dërgova shumë orë të inçizuara të zërit tim,
duke përfshirë disa komentarë në audio kaseta
që i kisha bërë për filma në DVD.
Dhe tingëllonte si unë, me të vërtetë.
Kishte një arsye për këtë, isha unë.
Por nuk ishte aq e thjeshtë.
Kasetat nga programi im televiziv nuk ishin shumë të dobishme,
sepse kishte edhe shumë zëra tjerë --
muzikat e filmit, për shembull, apo Gene Siskel duke u fjalosur me mua."
(Të qeshura)
Dhe fjalët e mia shpesh kishin një theks të veçantë
që nuk përshtatej aq mirë në një fjali.
Do t’u lë ta dëgjoni një pjesë të atij zëri.
Këto janë disa nga komentet e inçizuara
kur Chaz dhe unë u paraqitëm në programin e Oprah Winfrey.
Dhe ky është zëri që ne e quajmë Roger Jr.
apo Roger 2.0. "
Oprah, nuk mund të ta them se sa i lumtur jam
që jam përsëri në programin tënd.
Kemi folur për një kohë të gjatë,
dhe tani ja ku jemi përsëri.
Ky është versioni i parë i zërit tim kompjuterik.
Ka ende nevojë për përmirësim,
por të paktën tingëllon si unë
dhe jo si HAL 9000.
Kur e kam dëgjuar për herë të parë,
një rrënqethje më përshkoi tërë trupin.
Kur shkruaj çfarëdo,
zëri do të flasë gjithçka unë shkruaj.
Kur lexoj diçka, do të lexojë në zërin tim.
Këto fjalë i kam shkuar më herët,
pasi nuk mendoja se do të ishte interesante
të qëndronit ulur duke me shikuar tek shkruaja.
Zëri ishte krijuar nga një kompani në Skoci,
e quajtur CereProc.
Më bën të ndihem mirë
që shumica nga fjalët që po dëgjoni janë folur
derisa komentoja për filmat ‘Casablanca’
dhe “Citizen Kane’.
"Ky është zëri i parë që ata kanë krijuar për një individ.
Ka disa zëra shumë të mirë në dispozicion për kompjuterë,
por ata të gjithë tingëllojnë si dikush tjetër,
ndërkohë që ky zë tingëllon si unë.
Planifikoj ta përdor në televizion, radio
dhe internet.
Njerëzit që kanë nevojë për një zë duhet ta dinë
se tashmë shumica e kompjuterëve kanë një system të të folurit të ndërtuar brenda tyre.
Shumë njerëz të verbër i përdorin
kur lexojnë vetë faqe interneti.
Por duhet ta them, se në klasë të parë,
më thoshin se isha një llafazan,
dhe tani ende jam.
(Të qeshura)
Siç e dëgjoni, tingëllon si unë,
por fjalët kërcejnë lart e poshtë.
Rrjedha e tyre nuk është e natyrshme.
Njerëzit e mirë në Skoci janë ende duke u përmirësuar zërin tim,
dhe unë jam optimist për këtë.
Por deri tani, zëri Alex i Apple
është më i miri që unë kam dëgjuar.
Kam shkruar një blog në lidhje me këtë
mora një koment nga aktori i cili ka luajtur Alex.
Ai më tha se kishte inçizuar me orë të tëra në intonacione të ndryshme
që do të përdoreshin për zërin.
Është e nevojshme një mostër shumë e madhe.
John Hunter: "Gjatë gjithë jetës sime kam qenë një llafazan.
Kisha thënë fjalët e mia të fundit,
dhe unë nuk e mbaja mend
se cilat kishin qenë ato.
Ndjehen si heroi i tregimit të Ellison Harlan
me titull "Unë nuk kam gojë dhe më duhet të bërtas”.
Të mërkurën, David Christian na shpjegoi
se çfarë momenti të shkurtër paraqet qenia njerëzore
në aspektin kohor të universit.
Për pothuajse të gjithë milionat dhe miliardat vite të saj,
nuk ka pasur fare jetë në Tokë.
Për pothuajse të gjitha ato vite të jetës në Tokë,
nuk ka pasur jetë inteligjente.
Vetëm pasi kemi mësuar të kalojmë njohuritë tona
nga një brez tek tjetri,
është bërë i mundur civilizimi.
Në terme kozmologjike,
kjo ndodhi para 10 minutave.
Së fundi, doli mjeti më i avancuar dhe misterioz i njerëzimit,
kompjuteri.
Kjo ka ndodhur më së shumti gjatë jetës time.
Disa nga kompjuterët e hershëm të famshëm
janë ndërtuar në qytetin tim Urbana,
vendlindja e HAL 9000.
Kur dëgjova
Salman Khan tek fliste të mërkurën,
në lidhje me faqen e internetit të Akademisë Khan
që u mëson qindra lëndë studentëve nga e gjithë bota,
m’u kujtua diçka.
Ishte rreth vitit 1960.
Si reporter i një gazete lokale ende në shkollë të mesme,
më dërguan në një laborator kompjuterash në Universitetin e Illinois
të intervistoja krijuesit
e diçkaje që quhej PLATO.
Inicialet qëndronin për Programmed Logic (Logjikë e Programuar)
for Automated Teaching Operations (për Operimet e Mësimit Automatik).
Ky ishte një sistem udhëzues i asistuar nga kompjuteri,
i cili në ato kohë punonte në një kompjuter të quajtur ILLIAC.
Programuesit thoshin se kjo mund t’i ndihmonte nxënësit për të mësuar.
Dyshoj se, në atë ditë para 50 vitesh,
ata as nuk kishin ëndërruar atë se çfarë ka arritur Salman Khan.
Por ky nuk është qëllimi.
Çështja është se 50 vjet më parë PLATO ishte
vetëm një moment në kohë.
Vazhdoi të evolohej dhe të operonte në një formë apo tjetër
në kompjuterë gjithnjë e më shumë të sofistikuar,
vetëm deri para pesë viteve.
Mësova nga Wikipedia
se nga ai fillim i ngadaltë,
PLATO krijoi forume, borde për mesazhe,
teste online,
email, dhoma të chat-it,
gjuhë me figura, biseda ne chat,
ndarja e ekranit me të tjerë
dhe lojëra me shumë lojtarë.
"Që kur u bë Webi i parë në Urbana,
duket se qyteti im
në Illinois
ishte vendlindja
e një pjese të madhe të universit online virtual që kemi sot.
Por unë nuk jam këtu nga Oda Ekononike."
(Të qeshura)
"Unë jam këtu si një njeri që dëshiron të komunikojë.
E gjithë kjo ka ndodhur gjatë jetës sime.
Fillova të shkruaj në kompjuter në vitet e 70-ta,
kur një nga sistemet e para Atech ishte instaluar
në Chicago Sun Times.
Isha në rradhë tek në Radio Shack
për të blerë një nga të parët e Model 100.
Dhe kur ua thashë disave tek dhoma e mediave në Academy Awards
se ata duhej të instalonin linja telefonike për lidhje të internetit,
ata nuk e dinin se për çfarë po flisja.
Kur e bleva desktopin e parë,
ishte DEC Rainbow.
A i kujtohet kjo dikujt?"
(Duartrokitje)
Sun Times më dërgoi në Festivalin e Filmit në Kanë
me një kompjuter portativ në madhësinë e një valixheje
që quhej Telebubble Porteram.
Unë iu bashkangjita Compuserve
kur kishte më pak numra
sesa unë kam aktualisht ndjekës në Twitter."
(Të qeshura)
CE: "E gjithë kjo ndodhi
sa hap e mbyll sytë.
Është e paimagjinueshme
se çfarë mund të ndodhë në të ardhmen.
Më bën tepër me fat
të jetoj në këtë moment në histori.
Në të vërtetë, unë jam me fat që po jetoj në histori,
sepse pa inteligjencë dhe memorje
nuk ka histori.
Për miliarda vjet,
universi evoloi
krejtësisht pa u vënë re.
Tani ne jetojmë në epokën e internetit,
e cila duket se po krijon një formë të vetëdijësimit global.
Dhe për shkak të kësaj,
unë mund të komunikoj
siç kam komunikuar gjithmonë.
Ne lindim një një kuti
të kohës dhe hapësirës.
Ne përdorim fjalët dhe komunikimin
për të dalë nga ajo kuti
dhe për t’u shprehur me të tjerët.
Për mua, interneti filloi
si një mjet i dobishëm
dhe tani është bërë diçka tek i cili mbështetem
për ekzistencën time të përditshme.
Unë nuk mund të flas,
vetëm mund të shtyp aq shpejt sa mundem.
Zërat kompjuterikë
ndonjëherë nuk janë aq të sofistikuar,
por me kompjuterin tim,
unë mund të komunikoj më shumë
se kurrë më parë.
Ndjehem sikur blogu im,
e-maili im, Twitter dhe Facebook
janë një zëvendësim
për bisedat e përditshme.
Ato nuk paraqesin ndonjë progres,
por janë më e mira çfarë unë mund të bëj.
Ato më japin një mënyrë për të folur.
Jo të gjithë e kanë durimin
e gruas sime, Chaz.
Por online,
të gjithë flasim me të njëjtën shpejtësi.
E gjithë kjo aventurë
ka qenë një përvojë mësimi.
Sa herë që dështonte një intervenim kirurgjik,
unë mbetesha me më pak mish e kockë.
Tani nuk më ka mbetur më nofull.
Ndërsa duke marrë inde nga të dy supet e mia,
operacionet më kanë lënë me dhimbje shpine
dhe kanë reduktuar aftësinë time për të ecur lehtë.
Është ironike që këmbët i kam mirë,
dhe janë supet e mia që ma ngadalsojnë ecjen.
Kur më shihni sot,
unë dukem si "Fantazma e Operës."
Por jo.
(Të qeshura)
(Duartrokitje)
"Është natyra e njeriut për të parë dikë si unë
dhe të supozojë se kam rrjedhur nga trutë.
Njerëzit -- "
(Duartrokitje)
"Njerëzit flasin me zë të lartë --"
Më vjen keq.
Më falni.
(Duartrokitje)
"Njerëzit më flasin me zë të lartë dhe ngadalë.
Ndonjëherë ata mendojnë se jam i shurdhër.
Ka njerëz që nuk duan të më shikojnë në sy."
Më besoni, ai nuk e ka menduar këtë --
gjithsesi, më lejoni ta lexoj këtë.
(Të qeshura)
Asnjëherë nuk duhet të lejoni gruan tuaj të lexojë diçka të tillë.
(Të qeshura)
"Është natyra e njeriut
për të mos shikuar të sëmurin.
Ne nuk na pëlqen të na kujtohet
vdekshmëria jonë e brishtë.
Për këtë arsye shkrimi në Internet
më ka shpëtuar jetën.
Aftësia ime për të menduar dhe shkruar
nuk janë prekur.
Dhe në Web, zëri im i vërtetë gjen shprehje.
Unë kam takuar edhe njerëz të tjerë me aftësi të kufizuara
të cilët komunikojnë në këtë mënyrë.
Një nga miqtë e mi në Twitter
mund të shtypë në tastierë vetëm me gishtat e tij të këmbës.
Një nga blogët më zbavitës në Web
shkruhet nga një mik i imi
i quajtur Smartass Cripple (Sakati i Zgjuar).
(Të qeshura)
Kërkojeni në Google dhe do t’ju bëjë të qeshni.
Të gjithë këta njerëzit janë duke thënë, në një mënyrë apo tjetër,
se ajo që shihni
nuk është e gjithë ajo që merrni.
Unë nuk kam ardhur këtu të ankohem.
Kam shumë për të bërë që ta bëj veten të lumtur dhe të qetësuar.
Si duket, tani për tani,
jam pa kancer.
Jam duke shkruar siç kam bërë më parë.
Jam produktiv.
Po të isha në këtë gjendje në çfarëdo momenti
para disa momenteve kozmologjike,
unë do të isha i izoluar si një vetmitar.
Do të isha i mbyllur brenda kokës sime.
Për shkak të gjithë këtij fluksi informatash,
për shkak të revolucionit dixhital,
unë kam zë,
dhe unë nuk kam nevojë të bërtas."
RE: Prisni. Kam edhe një gjë për të shtuar.
Shkon njëri tek psikiatri.
Psikiatri i thotë, "Ti je i çmendur."
Djaloshi i thotë, "E dua një mendim të dytë."
Psikiatri i thotë, "Në rregull, je i shëmtuar."
(Të qeshura)
Ju të gjithë dini për testin e inteligjencës artificiale -- testin Turing.
Një gjykatës njeri zhvillon një bisedë
me një njeri dhe një kompjuter.
Nëse gjykatësi nuk mund ta dallojë makinën nga njeriu,
atëherë makina e ka kaluar testin.
Unë tani propozoj një test për zërat kompjuterikë -- testin Ebert.
Nëse një zë kompjuterik mund ta thotë një shaka me sukses
dhe aq mirë sa Henny Youngman,
atëherë ky është zëri që unë dua.
(Duartrokitje)