To są moje słowa, ale to nie mój głos.
To Alex, najlepszy komputerowy głos,
jaki byłem w stanie znaleźć,
a w który standardowo wyposażone są wszystkie komputery Macintosh.
Przez większą część mojego życia
nigdy nie zastanawiałem się nad umiejętnością mówienia.
Była tak oczywista jak oddychanie.
W tamtych czasach wiodłem żywot szczęśliwego ignoranta.
Po tym jak operacje raka
odebrały mi zdolność mowy, jedzenia i picia,
byłem zmuszony się przenieść w świat wirtualny,
w którym komputer przejął kilka moich życiowych funkcji.
Już od kilku dni
podziwiamy podczas TED znakomitych, elokwentnych prelegentów.
Też tak kiedyś potrafiłem opowiadać.
Może nie byłem aż tak mądry,
ale gadałem co najmniej tyle samo.
Chciałbym poświęcić moją dzisiejszą prezentację
samej czynności mowy
oraz temu, jak mówienie lub nie
nierozerwalnie się wiąże z tożsamością danej osoby,
tak że utrata tej umiejętności
wymusza narodziny nowego człowieka.
Stwierdziłem jednak, że słuchanie komputerowego głosu
przez dłuższy czas
może być monotonne.
Więc postanowiłem zatrudnić kilkoro moich przyjaciół z TED,
by czytali na głos moje słowa.
Rozpocznie moja żona, Chaz.
Chaz Ebert: "To Chaz była moim oparciem
gdy trzykrotnie podejmowano próbę rekonstrukcji mojej szczęki
i przywrócenia mi umiejętności mowy.
Gdy wybierałem się na pierwszą operację
nawrotu raka gruczołów ślinowych
w 2006 roku,
myślałem, że wyjdę ze szpitala
i wrócę do programu, w którym recenzowałem filmy,
'Ebert i Roper w kinie'.
Nagrałem z wyprzedzeniem tyle programów,
żeby mieć zapas na sześć tygodni operacji
i rekonwalescencji.
Lekarze pobrali materiał z kości strzałkowej z mojej nogi
i nieco tkanki z ramienia
aby wykonać z nich nową żuchwę.
Język, krtań i struny głosowe
były nadal zdrowe i nienaruszone."
(Śmiech)
"Byłem optymistą,
a wszystko było w jak najlepszym porządku.
Pierwsza operacja zakończyła się wielkim sukcesem.
Gdy spojrzałem na siebie w lustrze,
wyglądałem całkiem dobrze.
Dwa tygodnie później mogłem już wracać do domu.
Ze swojego iPoda
puściłem kawałek Leonarda Cohena
'I'm your man'
moim lekarzom i pielęgniarkom.
Nagle wystąpił u mnie ostry krwotok.
Pękła tętnica szyjna.
Dzięki Bogu wciąż byłem w pokoju szpitalnym
i byli tam moi lekarze.
Chaz powiedziała mi,
że gdyby ta piosenka nie trwała tak długo,
pewnie byłbym już w samochodzie, w drodze do domu
i zmarłbym na miejscu.
Dziękuję panu zatem, Leonardzie Cohenie,
za uratowanie mi życia."
(Brawa)
"Odbyła się druga operacja -
wszystko było w porządku przez pięć czy sześć dni
i znowu się zepsuło.
I trzecia próba;
znów poskładano mnie zupełnie nieźle,
niestety, również do czasu.
Pewien lekarz z Brazylii powiedział,
że nigdy nie widział, żeby pacjent przeżył
pęknięcie tętnicy szyjnej.
Zanim opuściłem szpital
po roku hospitalizacji,
moja aorta szyjna
pękała siedmiokrotnie.
Nie było jakiegoś konkretnego dnia,
żeby ktoś mi powiedział,
że już nigdy nie będę mógł mówić;
to po prostu stało się oczywiste.
Ludzka mowa
to przemyślna manipulacja oddechem
w komorze akustycznej, którą tworzą nasze usta
i układu oddechowego.
Aby wydawać dźwięki, musimy być w stanie przytrzymać oddech
i sterować nim.
A zatem cały system
musi być, co do zasady, szczelny,
by pochwycić i zatrzymać powietrze.
Straciłem szczękę, przez co nie mogłem już
zapewnić wymaganej szczelności
i tak oto mój język
oraz wszystkie inne narządy mowy
stały się bezsilne."
Dean Ornish: "Na początku, przez dłuższy czas,
pisałem wiadomości w notatnikach.
Następnie spróbowałem pisać słowa na laptopie
i wykorzystywać głos, będący częścią oprogramowania.
Tak było szybciej,
no i nikt nie musiał rozczytywać mojego pisma.
Wypróbowałem przeróżne głosy komputerowe, dostępne on-line,
przez kilka miesięcy mówiłem z brytyjskim akcentem,
który Chaz nazywała Sir Lawrence."
(Śmiech)
"Z tych, które znalazłem, był najbardziej zrozumiały.
Potem Apple wypuścił głos Alex,
najlepszy, jaki do tamtej pory słyszałem.
Rozróżniał na przykład
wykrzyknik od znaku zapytania.
Kiedy natykał się na kropkę, wiedział,
jak zakończyć zdanie, a nie pozostawić je zawieszone w powietrzu.
Istnieje wiele rodzajów kodów html, za pomocą których
można kontrolować takt i modulację syntetycznych głosów,
wypróbowałem te sposoby.
Moim zdaniem mają jeden wspólny problem: są zbyt wolne.
Jeśli chciałbym uczestniczyć w rozmowie,
muszę szybko pisać i wtrącać się do dyskusji.
Ludzie nie mają czasu czy cierpliwości
żeby czekać, kiedy ja majstruję przy kodach
przy każdym słowie czy zwrocie.
Ale jaką wartość przykładamy do dźwięku własnego głosu?
Jak on działa na to, kim jesteśmy?
Kiedy ludzie słyszą, jak Alex wypowiada moje słowa,
czy czują się ode mnie odcięci?
Czy to buduje mur, czy tworzy dystans
między rozmówcami?
Jak się czułem, nie mogąc mówić?
Czułem się - i nadal się czuję -
ogromnie odległy od ludzkiego mainstreamu.
Odczuwam dyskomfrot, kiedy nie mam przy sobie laptopa.
A nawet gdy go mam, zdaję sobie sprawę, że większość ma mało cierpliwości
dla moich problemów z mową.
Chaz zasugerowała zatem, żeby znaleźć firmę, która stworzyłaby spersonalizowany głos,
wykorzystując mój głos
z 30 lat programów telewizyjnych.
Na początku byłem temu przeciwny.
Myślałem, że dziwacznie byłoby słyszeć
własny głos dochodzący z komputera.
Głos, który nie był mój, poniekąd dodawał mi otuchy.
Ale zdecydowałem, że po porstu spróbuję.
Nawiązaliśmy kontakt z firmą ze Szkocji,
która tworzyła spersonalizowane syntetyczne głosy.
Nigdy wcześniej nie korzystali z zarejestrowanego uprzednio materiału.
We wszystkich przypadkach dana osoba
nagrywała oryginalne słowa w budce kontrolnej.
Byli jednak przychylnie nastawieni do pomysłu.
Wysłałem im zatem wiele godzin zapisu mojego głosu,
w tym kilka nagrań komentarzy audio,
które zarejestrowałem na potrzeby filmów na DVD.
I rzeczywiście, to brzmiało jak ja.
Głównie dlatego, że to byłem ja.
Okazało się jednak, że to nie takie proste.
Nagrania z moich programów telwizyjnych nie były zbyt przydatne,
gdyż zawierały zbyt dużo innych dźwięków -
na przykład ścieżki dźwiękowe, czy Gene'a Siskela, który się ze mną kłóci."
(Śmiech)
"Często mój sposób akcentowania były tak specyficzny,
że pojedyncze słowa nie bardzo pasowały do całego zdania.
Usłyszycie teraz próbkę tego głosu.
To kilka komentarzy, które nagrałem do wykorzystania
w programie Oprah Winfrey, w którym wystąpiliśmy z Chaz.
Oto głos, który nazwaliśmy Roger junior
lub Roger 2.0."
Roger 2.0: Oprah, nawet nie wiesz, jakie to wpaniałe
znowu być w twoim programie.
Rozmawiamy już od dawna
i, proszę bardzo, znowu się tu widzimy.
To pierwsza wersja mojego komputerowego głosu.
Wymaga jeszcze kilku poprawek,
ale przynajmniej brzmi jak ja,
a nie jak HAL 9000.
Kiedy usłyszałem ten głos po raz pierwszy,
przeszedł mnie dreszcz.
Cokolwiek napiszę,
zostanie wypowiedziane tym głosem.
Kiedy będę coś czytał, zostanie to odczytane moim głosem.
Zapisałem te słowa z wyprzedzeniem,
gdyż siedzenie tu i patrzenie na to, jak piszę,
wydawało mi się mało porywające.
Głos został stworzony przez firmę ze Szkocji,
która nazywa się CereProc.
Jest mi lepiej, gdy pomyślę,
że wiele spośród użytych tu słów po raz pierwszy wypowiedziałem
komentując "Casablankę"
i "Obywatela Kane'a".
To pierwszy głos, który stworzyli dla konkretnej osoby.
Dostępnych jest kilka naprawdę dobrych komputerowych głosów,
ale wszystkie brzmią jak ktoś obcy,
podczas gdy ten głos brzmi jak ja.
Postanowiłem używać go w telewizji, w radio
i w Internecie.
Ludzie, którym potrzeba głosu, powinni wiedzieć,
że systemy mowy są integralną częścią oprogramowania większości komputerów.
Używa ich wiele osób niewidomych,
odczytując sobie strony w Sieci.
Muszę się przyznać, że kiedy byłem w pierwszej klasie,
mówiono mi, że za dużo gadam,
nic się nie zmieniło.
(Śmiech)
Robert Ebert: Słyszeliście, brzmi jak ja,
ale intonacja słów jest nierówna.
Cała wypowiedź nie brzmi naturalnie.
Ci dobrzy ludzie ze Szkocji nadal pracują nad moim głosem
przyglądam się temu z optymizmem.
Ale jak dotąd Apple'owski Alex
to najlepszy głos, jaki słyszałem.
Napisałem o tym blog
i otrzymałem komentarz aktora, który grał Alexa.
Napisał, że nagrywał godzinami w przeróżnych intonacjach,
które miały być wykorzystane w głosie.
Potrzeba naprawdę dużej próbki.
John Hunter: "Przez całe życie gadałem jak najęty.
Wiem, że ostatnie słowa już padły z moich ust
a nawet nie jestem do końca pewny,
co to były za słowa.
Czuję się jak bohater opowiadania Harlana Ellisona,
zatytułowanego 'Nie mam ust, a muszę krzyczeć'.
W środę David Christian wyjaśniał nam,
jak krótką chwilę reprezentuje sobą rasa ludzka
w okresie istnienia wszechświata.
Przez niemal wszystkie miliony i miliardy lat istnienia Ziemi,
nie było na niej wcale życia.
Przez niemal wszystkie lata istnienia życia na Ziemi,
nie występowały tu inteligentne formy życia.
Dopiero gdy nauczyliśmy się przekazywać wiedzę
z pokolenia na pokolenie,
mogła powstać cywilizacja.
W terminach kosmologicznych
było to jakieś 10 minut temu.
Ostatecznie pojawiło się najbardziej tajemnicze narzędzie ludzkości:
komputer.
To się wydarzyło w gruncie rzeczy za mojego życia.
Niektóre z tych sławnych wczesnych komputerów
konstruowano w moim rodzinnym mieście, Urbanie,
miejscu narodzin HAL-a 9000.
Gdy usłyszałem w środę
niesamowitą prezentację Salmana Khana,
na temat strony internetowej Khan Academy,
która wykłada setki zagadnień uczniom i studentom na całym świecie,
stanęła mi przed oczami pewna scena.
Było to około roku 1960.
Jako reporter lokalnej gazety, ciągle jeszcze w liceum,
zostałem wysłany do laboratorium komputerowego Uniwerystetu Illinois,
by przeprowadzić wywiad z twórcami
czegoś, co nazywano PLATO.
Skrót pochodził od Programmed Logic for Automated Teaching Operations
(Programowany system zautomatyzowanych operacji nauczania, przyp. tłum.)
Był to system wspomaganego komputerowo nauczania,
który wówczas działał na komputerze ILLIAC.
Programiści stwierdzili, że może wspierać studentów w przyswajaniu wiedzy.
Myślę, że te 50 lat temu,
nawet nie śnili o tym, co Salman Khan dziś osiągnął.
Ale nie w tym rzecz.
Rzecz w tym, że projekt PLATO ma zaledwie 50 lat,
to ułamek chwili.
Ewoluował i działał pod różnymi formami,
na coraz bardziej zaawansowanych komputerach,
zakończono go ledwie pięć lat temu.
Dowiedziałem się z Wikipedii,
że, przy całych tych skromnych początkach,
PLATO wprowadził listy dyskusyjne, fora,
testy on-line,
pocztę elektroniczną, czaty,
języki obrazkowe, komunikatory internetowe,
zdalne współdzielenie ekranu
i gry typu multi-player.
Ponieważ pierwsza przeglądarka internetowa też została stworzona w Urbanie,
wygląda na to, że moje rodzinne miasto
w stanie Illinois
było miejscem narodzin
znacznej części tego wirtualnego uniwersum, które dziś zajmujemy.
Ale nie występuję tu z ramienia Izby Handlowej."
(Śmiech)
"Stoję przed wami jako człowiek, który pragnie się komunikować.
Wszystko to zdarzyło się za mojego życia.
Zacząłem pisać na komputerze jeszcze w latach 70-tych XX w.,
kiedy to w Chicago Sun Times zainstalowano
jeden z pierwszych systemów Atech.
Stałem w kolejce do Radio Shack,
żeby nabyć jeden z pierwszych Modeli 100.
A kiedy powiedziałem ludziom w pokoju prasowym podczas ceremonii wręczenia Oskarów,
że powinni zainstalować liniie telefoniczne do połączeń internetowych,
nie wiedzieli o czym mówię.
Kiedy kupiłem pierwszy komputer stacjonarny,
był to DEC Rainbow.
Ktoś z was to pamięta?"
(Brawa)
"The Sun Times wysłał mnie na Festiwal Filmowy w Cannes
z komputerem przenośnym wielkości walizki,
zwanym Porteram Telebubble.
Dołączyłem do CompuServe,
kiedy serwis ten miał mniejszą liczbę użytkowników,
niż ja mam obecnie osób, które obserwują mnie na Twitterze."
(Śmiech)
CE: "Wszystko to się wydarzyło
w mgnieniu oka.
Nie jesteśmy w stanie sobie wyobrazić,
co nastąpi dalej.
Mam niewiarygodne szczęście
żyć w tym akurat momencie historii.
Doprawdy, mam szczęście że w ogóle żyję w jakieś historii,
bo bez inteligencji i pamięci
nie ma historii.
Przez miliardy lat
wszechświat rozwijał się
zupełnie nie zauważony.
Dziś żyjemy w epoce Internetu,
który wydaje się tworzyć jakąś formę globalnej świadomości.
I dzięki temu
cały czas mogę
tak samo efektywnie się porozumiewać.
Rodzimy się w pudełku
czasu i przestrzeni.
Używamy słów i sztuki komunikacji
aby przełamać te ograniczenia
i dotrzeć do innych ludzi.
Dla mnie Internet w swych początkach
był użytecznym narzędziem,
a teraz pełni rolę czegoś, od czego jestem zależny
w moim codziennym życiu.
Nie mogę mówić,
mogę tylko szybko pisać.
Głosy komputerowe
są może czasem niezbyt zaawansowane,
ale dzięki komputerowi
mogę się porozumiewać w szerszym stopniu
niż kiedykolwiek do tej pory.
Mam wrażenie, że mój blog,
mój email, Twitter, Facebook,
stanowią dla mnie substytut
codziennych rozmów.
Nie są wielkim krokiem naprzód,
to jednak najlepsza dostępna opcja.
To mój sposób mówienia.
Nie wszyscy mają tyle cierpliwości,
co moja żona, Chaz.
W sieci natomiast
każdy wypowiada się tak samo szybko.
Cała ta przygoda
to pouczające doświadczenie.
Za każdym razem, kiedy operacja się nie powiodła,
traciłem trochę ciała i kości.
Dziś nie mam już wcale żuchwy.
Po operacjach i pobieraniu tkanek z moich ramion,
pozostał mi ból w plecach,
a chodzenie sprawia mi trudność.
Co za ironia, z moimi nogami wszystko w porządku,
a ramiona spowalniają mój chód.
Widzicie mnie dziś,
wyglądam jak Upiór w Operze".
Wcale nie wyglądasz.
(Śmiech)
(Brawa)
"To zupełnie naturalne, że kiedy ktoś na mnie patrzy,
przyjmuje za pewnik, że trochę ześwirowałem.
Ludzie - "
(Brawa)
"Ludzie mówią do mnie głośno - "
Przepraszam.
Wybaczcie.
(Brawa)
"Ludzie mówią do mnie głośno i powoli.
Czasem zakładają, że jestem głuchy.
Są tacy, którzy unikają kontaktu wzrokowego."
Uwierzcie mi, on wcale nie miał na myśli -
dobrze, po prostu to przeczytam.
(Śmiech)
Nie powinno się dawać żonie takich rzeczy do przeczytania.
(Śmiech)
"W ludzkiej naturze leży,
by odwracać się od choroby.
Nie lubimy, gdy nam się przypomina
o naszej własnej, kruchej śmiertelności.
To dlatego pisanie w Internecie
uratowało mi życie.
Nie utraciłem przecież
zdolności myślenia i pisania.
W Sieci mogę mówić moim własnym głosem.
Spotkałem też innych niepełnosprawnych,
którzy porozumiewają się w ten sposób.
Jeden z moich przyjaciół z Twittera
może pisać wyłącznie palcami u nóg.
Jeden z najzabawniejszych blogów w Sieci
pisze mój przyjaciel,
zwany Smartass Cripple." ('smartass' - cwaniak, 'cripple' - kaleka, przyp. tłum.)
(Śmiech)
Wyguglajcie go, a ubawi was do łez.
Wszyscy ci ludzie mówią, w taki czy inny sposób,
że to, co widać,
to jeszcze nie wszystko.
Nie przyszedłem tu się uskarżać.
Jest wiele rzeczy, które sprawiają, że czuję ulgę i jestem szczęśliwy.
Na dzień dzisiejszy wydaje się,
że nie mam już raka.
Piszę tak sprawnie jak zwykle.
Jestem wydajny.
W tych samych warunkach,
jeszcze kilka sekund temu w skali kosmologicznej,
byłbym wyobcowany jak pustelnik.
Uwięziony we własnej głowie.
Dzięki szalonemu postępowi ludzkiej wiedzy,
dzięki rewolucji cyfrowej,
mam głos
i wcale nie muszę krzyczeć."
RE: Moment. Chciałbym coś dodać.
Przychodzi pacjent do psychiatry.
Psychiatra oświadcza: "Jest pan wariatem".
Pacjent odpowiada: "Żądam drugiej opinii".
"Proszę bardzo", mówi psychiatra, "jest pan brzydki".
(Śmiech)
Wszyscy na pewno znacie test na sztuczną inteligencję, test Turinga.
Sędzia-człowiek prowadzi rozmowę
z człowiekiem i z komputerem.
Jeśli nie jest w stanie rozróżnić maszyny od człowieka,
maszyna przeszła pomyślnie test.
Proponuję nowy test dla syntetyczych głosów, test Eberta.
Jeśli komputerowo generowany głos umie opowiedzieć dowcip,
z dykcją i wyczuciem chwili jak u Henny'ego Youngmana,
to właśnie takiego głosu szukam.
(Brawa)