Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa?
Dwubiegunowość oznacza dwie skrajności.
Dla milionów osób na całym świecie doświadczających tej choroby
życie jest rozpięte pomiędzy dwiema różnymi rzeczywistościami,
euforią i depresją.
Jest wiele odmian choroby afektywnej dwubiegunowej,
przyjrzyjmy się kilku.
Typ I to na zmianę okresy skrajnie podwyższonego i obniżonego nastroju,
typ II to krótsze, mniej ekstremalne okresy euforii
pomiędzy długimi okresami depresji.
Ktoś, kto balansuje między stanami emocjonalnymi,
często nie potrafi znaleźć równowagi niezbędnej do normalnego życia.
Okresy skrajnie podwyższonego nastroju w typie I to epizody maniakalne.
Jedni pacjenci czują się wtedy rozdrażnieni, inni - niezwyciężeni.
Epizody euforii przewyższają zwykłe poczucie radości,
powodując kłopotliwe objawy jak rozbiegane myśli,
bezsenność,
słowotok,
impulsywne działania
i ryzykowne zachowania.
Bez leczenia epizody te nawracają coraz częściej,
nasilają się
i trudniej z nich wyjść.
Faza depresyjna choroby objawia się na wiele sposobów:
obniżonym nastrojem,
utratą zainteresowań,
zaburzeniami łaknienia,
poczuciem braku wartości i nadmiernej winy,
zbyt długim lub krótkim snem,
nadpobuliwością ruchową lub powolnością
albo nieustępującymi myślami o samobójstwie.
Na świecie około 1 do 3 procent dorosłych
doświadcza szerokiego zakresu objawów ChAD.
Większość z nich dobrze funkcjonuje społecznie,
a ich życie, wybory i związki
nie są zdefiniowane chorobą.
Jednakże dla wielu osób konsekwencje są poważne.
Choroba może negatywnie wpływać na sukcesy w szkole i pracy,
związki,
stabilność finansową
i bezpieczeństwo osobiste.
Co powoduje chorobę afektywną dwubiegunową?
Naukowcy sądzą, że główną rolę odgrywa zawiły system nerwowy mózgu.
Zdrowy mózg utrzymuje mocne połączenia między neuronami
dzięki nieustającym staraniom, by utrzymać porządek
poprzez usuwanie nieużywanych bądź wadliwych połączeń nerwowych.
Ten proces jest ważny, ponieważ nasze ścieżki neuronowe służą za mapę
dla wszystkiego, co robimy.
Wykorzystując rezonans magnetyczny
naukowcy odkryli, że zdolność mózgu do utrzymania porządku
jest zaburzona u osób z ChAD.
To znaczy, że ich neurony wariują
i tworzą sieć, w której nie można się odnaleźć.
Mając za przewodnika jedynie sprzeczne sygnały,
ludzie z ChAD mają anormalne myśli i zachowania.
Psychotyczne objawy
jak niezborna mowa i zachowanie,
urojenia,
paranoja
i halucynacje
mogą pojawiać się podczas ekstremalnych faz choroby.
Łączy się to z nadmiarem neuroprzekaźnika zwanego dopaminą.
Mimo tej wiedzy nie da się przypisać jednej przyczyny tej chorobie.
W rzeczywistości to złożony problem.
Na przykład ciało migdałowate mózgu odgrywa rolę w myśleniu,
pamięci długotrwałej
i przetwarzaniu emocji.
W tym obszarze mózgu czynniki jak geny czy trauma społeczna,
mogą powodować zaburzenia i wywoływać objawy ChAD.
Choroba często występuje rodzinnie,
więc wiemy, że w dużym stopniu jest uwarunkowana genetycznie.
Ale to nie znaczy, że istnieje pojedynczy gen dwubiegunowości.
Prawdopodobieństwo wystąpienia choroby
zależy od interakcji pomiędzy wieloma genami
w skomplikowanym procesie, który nadal staramy się zrozumieć.
Przyczyny są złożone,
a diagnoza i życie z chorobą afektywną dwubiegunową są wyzwaniem.
Mimo to da się ją kontrolować.
Leki takie jak związki litu pomagają opanować niebezpieczne myśli i zachowania
poprzez ustabilizowanie nastroju.
Leki stabilizujące zmniejszają anormalną aktywność w mózgu,
wzmacniając połączenia między neuronami.
Inne często stosowane leki to leki przeciwpsychotyczne,
które zmieniają wpływ dopaminy.
Czasami w awaryjnych sytuacjach
stosuje się też terapię elektrowstrząsami,
która działa jak kontrolowany napad drgawkowy.
Niektórzy chorzy odrzucają leczenie,
bo obawiają się, że przytłumi ich emocje
i zniszczy ich kreatywność.
Ale nowoczesna psychiatria aktywnie próbuje temu zapobiec.
Dziś lekarze pracują z pacjentami indywidualnie
i stosują takie połączenie leczenia farmakologicznego z terapią.
które pozwoli im żyć wykorzystując w pełni swój potencjał.
Oprócz leczenia osobom z ChAD
pomaga wprowadzenie prostych zmian.
Są to regularne ćwiczenia,
dobra higiena snu
i wstrzemięźliwość od narkotyków i alkoholu,
nie wspominając o akceptacji i wsparciu rodziny i przyjaciół.
Pamiętajcie, choroba afektywna dwubiegunowa to schorzenie,
nie wina osoby, której dotyka,
ani cała jej tożsamość.
Można ją kontrolować
poprzez połączenie leków, które działają wewnętrznie
postawę przyjaciół i rodziny, promującą akceptację i zrozumienie w otoczeniu
oraz motywację osób z ChAD
do odnalezienia równowagi w życiu.