Tới năm 2050
sẽ có hơn 2 tỉ người
với độ tuổi vượt ngưỡng 60,
và ước tính là tầm 80%
trong số hai tỷ người này
sẽ sống ở các nước thu nhập thấp và trung bình,
đa số là các nước đang phát triển.
Trên thế giới hiện nay đang lan truyền nhau một tư tưởng
rằng người cao tuổi thì không cần làm việc,
họ không cần phải làm,
và do đó, không có lý do gì để các công ty tạo việc làm cho họ.
Tôi cho là cái lối tư duy này,
cái lối tư duy rằng những nhân viên lão làng là không cần thiết,
chính là mầm mống của 1 vấn đề lớn khiến cuộc sống nhiều người bị ảnh hưởng,
đặc biệt là cuộc sống của người dân ở các nước đang phát triển.
Để giải thích tại sao, tôi sẽ cho các bạn xem 1 sơ đồ,
và tôi gọi sơ đồ này là “hình xoắn ốc lão hóa tiêu cực.”
Hãy tưởng tượng 1 người 50 tuổi sống ở 1 nước đang phát triển.
Cơ hội việc làm cho người này về sau sẽ ít đi,
người này sẽ không đầu tư vào việc phát triển kĩ năng,
thậm chí không đầu tư vào sức khỏe,
vì không có lợi nhuận nào từ khoản đầu tư này.
Rồi thì, ở tuổi 60,
người này sẽ về hưu,
vì đó vốn là điều phổ biến ở các quốc gia trên.
Và sau đó, nhiều điều tồi tệ có thể xảy ra.
Ví dụ, người này có thể không có đủ tiền tiết kiệm,
hoặc không có khoản tiết kiệm nào,
và cơ hội việc làm của họ giờ đã không còn.
Người này có thể thấy lạc lối, thất vọng, cô đơn.
Thậm chí có thể cảm thấy
chẳng còn mục đích nào để tồn tại trên đời.
Điều này như thể, với nhiều người ở các nước đang phát triển,
quá trình già hóa dân số hẳn sẽ mang đến những vấn đề nhức nhói.
Liệu ta còn có thể làm gì khác?
Với tôi, một nhà kinh tế học
một người đang nghiên cứu về chủ đề già hóa dân số,
đặc biệt là trong bối cảnh các nước đang phát triển,
trong nhiều năm,
tôi đã luôn đau đầu với những câu hỏi này,
nhưng tôi nghĩ rằng mình đã có câu trả lời.
Tôi nghĩ chất xúc tác tốt nhất mà ta có thể dùng
để phá vỡ “hình xoắn ốc lão hóa tiêu cực”
và khai phá quyền năng của sự lão hóa dân số
đó là tạo ra 1 thứ gọi là công nghệ việc làm cho người già
và dùng nó trong việc dân chủ hóa việc làm cho người cao tuổi.
Công nghệ tuyển dụng cho người già là gì?
Nó là thứ công nghệ dùng để giảm thiểu hoặc loại bỏ
rào cản về thể chất và tư duy trong công việc của người cao tuổi.
Nó cũng hệt như việc ta đeo kính vậy,
vốn là thứ mà ta dùng để xóa hoặc lọaị bỏ vấn đề về thị lực,
công nghệ việc làm cho người già
là thứ mà ta có thể dùng để cải cách việc làm ở lao động già
từ khan hiếm trở nên dồi dào.
Nhưng thật không may,
khía cạnh công nghệ đang bị đánh giá thấp
bởi rất nhiều người.
Khi chúng ta thực sự nghẫm về nó,
những công nghệ hỗ trợ cho cuộc sống của người già khá là phổ biến,
nhưng những công nghệ hỗ trợ cho công việc cho người già thì ngược lại.
Và trong bối cảnh của, ví dụ như, các nước phát triển,
những công nghệ này phần nào cũng có tồn tại đấy,
nhưng trong bối cảnh của các nước đang phát triển,
những công nghệ này đa số vẫn chưa được triển khai.
Nếu chúng ta có thể tạo ra công nghệ việc làm cho nguời già,
hãy dùng trí tưởng tượng của ta để hình dung là nó có thể làm gì,
hay liệu nó sẽ trông như nào?
Hãy để tôi cung cấp cho các bạn một vài ví dụ.
Nhóm đầu tiên trong công nghệ việc làm cho người già
là thứ mà ta hay gọi là các công nghệ tăng cường thể chất.
Có hai loại rào cảo thể chất để làm việc.
Đầu tiên chính là rào cản thể chất tại chính nơi làm việc.
Khi ta có tuổi, ta thường sẽ mất đi một số khả năng về mặt thể chất.
Ví dụ, chúng ta mất sức mạnh cơ bắp,
ta có thể mất đi sự khéo léo về bàn tay lẫn ngón tay.
Giờ, hãy thử hình dung về một viễn cảnh
mà ở đó ta có thể tạo ra những khung xương máy giá rẻ và dễ sử dụng,
nó như một bộ đồ mà người cao tuổi có thể mặc,
và bộ đồ này có thể dùng để cường hóa, ví dụ như, cơ thân,
và người già có thể dùng nó để nâng những vật nặng,
mà không hề cảm thấy vất vả.
Nếu ta thực sự nghẫm về nó,
khía cạnh công nghệ này có thể rất quan trọng
trong bối cảnh các nước đang phát triển,
vì rất nhiều người ở các nước đang phát triển
đã hy sinh cơ thể họ để làm các công việc nặng nhọc
Tiếp theo, hãy hình dung về 1 viễn cảnh mà ta có thể tạo ra
những con robot hỗ trợ vừa rẻ vừa dễ dùng, hay có thể gọi tắt là “cobot”,
chúng thường mang hình dạng như một đôi tay robot,
và những đôi tay robot này có thể được dùng như một bàn tay phụ trợ
mà người cao tuổi có thể dùng để khắc phục sự hạn chế về thao tác tay của họ,
đặc biệt là đối với công việc đòi hỏi độ chính xác.
Một ứng dụng thực tiễn cho điều này
chính là..các bác sĩ phẫu thuật lão thành ở các nước đang phát triển.
Sự thật là ta đều không hề muốn một bác sĩ phẩu thuật với đôi tay run rẩy
làm việc với cơ thể ta.
Nhưng những công nghệ này có thể giúp các bác sĩ phẫu thuật lão thành
với vốn kiến thức và kĩ năng tuyệt vời,
vẫn có thể tạo nên những đóng góp đáng kể.
Và ta đều biết, trong thời kì già hóa dân số,
phẫu thuật gia, bác sĩ sẽ trở nên khan hiếm.
Rào cản thể chất tiếp theo để làm việc
đó chính là rào cản thể chất trong việc đi làm.
Khi ta có tuổi, những thứ như kẹt xe
hay phải chờ đợi qúa lâu để được bước lên phương tiện công cộng
chỉ đề đi một quãng đường dài
có thể là rào cản công việc lớn đối với nhiều người cao tuổi.
Giờ, giả sử như có một công việc mà ta không cần phải đến chỗ làm,
hãy thử hình dung về viễn cảnh mà công nghệ làm việc từ xa như Zoom
hoặc có thể, trong tương lai, metaverse,
có thể được ứng dụng để loại bỏ việc phải đi đến chỗ làm,
và cho phép người cao tuổi làm việc ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào
hay thậm chí là ở bất cứ nước nào.
Nếu một công việc vẫn đòi hỏi việc hiện diện taị chỗ làm,
hãy hình dung về viễn cảnh của các công nghệ thành phố thông minh.
Một loại của công nghệ thành phố thông minh
là tập trung vào việc tối ưu hóa nguồn giao thông trong thành phố
bằng cách thu thập dữ liệu, thông tin,
từ cảm biến hoặc camera
và dùng nó để cải thiện quá trình đi làm của người già,
khiến việc đi đến chỗ làm của họ tiện hơn và an toàn hơn.
Nhóm thứ hai của công nghệ việc làm cho người già
là thứ mà ta có thể gọi là công nghệ tăng cường nhận thức.
Khi ta già đi, khả năng tư duy của ta cũng sẽ bị giảm đi đôi chút.
Ví dụ, chúng ta hay có xu hướng mất khả năng ghi nhớ sự việc
hoặc khả năng so sánh giữa hình ảnh, đối tượng,
hay còn gọi là tốc độ nhận thức.
Hãy tưởng tượng một viễn cảnh mà điện thoại, laptop
hoặc kính thực tế ảo của chúng ta
được trang bị thêm phần mềm tăng cường nhận thức
được vận hành bởi trí tuệ nhân tạo,
thứ còn có thể được dùng như một bộ não song hành.
Trong tương lai, thiết bị này có thể được sử dụng để giúp người cao tuổi,
người lao động già,
trong việc hiển thị những thông tin cần thiết liên quan tới công việc,
khiến họ không cần phải ghi nhớ điều gì cả --
điều đó vốn rất tuyệt, ngay cả với tôi bây giờ --
(Cười)
giúp tăng cường, ví dụ như, tốc độ nhận thức
khi mà các lao động, dân cư già cần xác định vật thể hoặc tìm lỗi,
và họ thật sự có thể đưa ra quyết định cuối cùng tốt và nhanh hơn.
Dĩ nhiên, ngoài những rào cản về thể chất và nhận thức
mà tôi đã đề cập,
chúng ta vẫn cần tìm cách loại bỏ các rào cản xã hội đối với công việc,
hay còn gọi là định kiến tuổi tác.
Đó là định kiến cho rằng người già
luôn kém năng suất hơn các lao động trẻ
dù là trong bất cứ nghành nghề nào.
Tôi nghĩ là các công nghệ việc làm cho người gìa có thể đưa ta tiến gần hơn
đến việc loại bỏ, hoặc chí ít là giảm thiểu định kiến về tuổi tác.
Tôi nghĩ nếu ta có thể làm điều này, ta có thể phá vỡ “xoắn ốc lão hóa tiêu cực”
và tạo ra một thứ gọi là “xoắn ốc lão hóa tích cực”.
Hãy tưởng tượng một người 50 tuổi sống ở một nước đang phát triển,
trong trường hợp này, nguời này thực sự đầu tư vào kĩ năng cuả mình
người này thực sự đầu tư vào sức khỏe của mình,
vì họ biết rằng sự đầu tư của mình là đáng gía.
Và không chỉ vậy,
người này thực sự lạc quan về chặng đường tiếp theo trong đời mình.
Để rồi ở tuổi 60, những người già sẽ có đủ điều kiện đi làm,
hoặc có thể đủ điều điều kiện đi làm,
nhờ có công nghệ việc làm cho người già,
và người naỳ cần hoặc muốn đi làm
sẽ có thể đi làm.
Nếu ta có thể làm điều này,
tôi nghĩ ta có thể đạt được và trở thành một xã hội già hóa tích cực và lành mạnh.
Nên qua việc dùng công nghệ này, công nghệ việc làm cho người già ...
khi mà...
Khi ta nghĩ về các công nghệ mà ta có, bạn biết đấy,...
vài công nghệ trông có vẻ đáng sợ,
vài cái thì laị trông hơi đáng ngại.
Nhưng tôi nghĩ công nghệ việc làm cho người già chính là thứ công nghệ đúng đắn
mà thế giới của ta, xã hội của ta đang cần bây giờ.
Và ta có thể dùng công nghệ việc làm cho người già
để cải cách và dân chủ hóa việc tuyển dụng lao động già,
từ khan hiếm đến làm dồi dào hóa.
Và tôi nghĩ ta có thể dùng nó để cải thiện cuộc sống của rất nhiều người
khỏi việc bị ảnh hưởng từ quá trình già hóa dân số
để rôì tỏa sáng ngay cả trong quá trình già hóa dân số.
Cám ơn mọi người.
(Vỗ tay)