Tôi muốn ra đi vào lúc hoàng hôn.
Tôi muốn ngắm nhìn bầu trời chuyển sang màu hồng, cam, tím
khi bầu trời chìm vào màn đêm.
Tôi muốn nghe tiếng gió rung rinh qua các kẽ lá,
và ngửi mùi hương hổ phách nag champa nhè nhẹ,
rất nhẹ thôi vì mùi hương này có thể khó ngửi với người đang hấp hối.
Tôi muốn đi tất khi tôi ra đi vì tôi không muốn bị lạnh.
Và nếu lúc ra đi mà còn mặc áo ngực thì tôi sẽ ám mấy người đấy.
(cười)
Tôi sẽ khủng bố các bạn đó, đây là một lời đe dọa đó, hiểu chứ?
Tôi muốn ra đi trên chiếc giường ở nhà tôi,
với những người thân yêu kề bên
những người sẽ nói chuyện và tự an ủi nhau
khi đại sự như thế này xảy ra.
Tôi muốn ra đi khi mọi chuyện đã ổn thỏa
để những người thân yêu không phải bận tâm điều gì
ngoài buồn đau sau khi tôi ra đi.
Tôi muốn ra đi tay không,
mà không mang theo bất kì kĩ năng, năng khiếu,
tài năng hay ánh sáng nào trong cơ thể này
và cảm thấy thỏa mãn với một hành trình con người đầy phong phú này.
Và khi những người thân yêu của tôi nhận ra tôi đã trút ra hơi thở cuối cùng,
tôi muốn họ vỗ tay.
Tôi muốn họ vỗ tay vì tôi đã ra đi thanh thản,
nhưng tôi chỉ ra đi thanh thản khi đã sống một đời đẹp đẽ.
Liệu chuyện này có xảy ra?
Có lẽ không.
Thực tế, dù có nói về cái chết một cách nhiệt tình thế này,
đến lúc đó, chắc vẫn đấm đá, la hét.
(Cười)
Trừ khi ta được chọn, ngày tháng, địa điểm,
cách thức và giờ mất của ta luôn là một ẩn sổ.
Nhưng sao phải nghĩ về cái chết chứ?
Cái chết tạo nên bối cảnh cho cuộc sống của ta.
Cuộc đời tôi rồi sẽ đi đến giây phút đó.
Và cách ta ra đi sẽ đặt dấu chấm hết ở cuối câu đó,
nhưng đó là một dấu chấm để tạo thành một câu hoàn chỉnh.
Hãy thử tưởng tượng một khoảng khắc trong sinh nhật lần thứ 847 của bạn.
Ok, hãy thử xem nào.
Có lẽ bạn đang tiến tới lần sinh nhật thứ 30, 40, 50, 60, 70.
Hãy tưởng tượng 847 lần sinh nhật.
Bạn ngồi đó với thân hình tả tơi.
Bởi nếu không có cách trị lão hóa,
tôi thề các bạn sẽ không muốn bất tử đâu.
Tôi thề các bạn sẽ cầu xin được chết đi.
Vào sinh nhật lần thứ 847,
bạn có một chiếc bánh
không có nến, vì nếu có chúng sẽ thiêu rụi cả nhà.
Và họ hát lại bài bài hát cũ rích
“Chúc mừng sinh nhật”, và bạn sẽ thấy thật nhàm chán.
Và nếu đó là bản của Stevie Wonder, bài hát đó sẽ dài tận 45 phút,
và bạn sẽ càng cảm thấy chán.
(Cười)
Chả ai muốn thế.
Chúng ta mừng sinh nhật là vì chúng có hạn,
vì chúng đặc biệt,
là vì chúng ghi dấu dòng thời gian mà một ngày nào đó chúng ta sẽ không còn nữa.
Tôi nghĩ đó là một sự thật hữu ích.
Tôi nghĩ việc suy ngẫm về cái chết không xấu.
Có lẽ các bạn nghĩ tôi nói vậy vì tôi là bà đỡ của thần chết.
Tôi muốn chúng ta tôn vinh việc suy ngẫm về cái chết.
Tôi dành rất nhiều thời gian ngẫm nghĩ, nói chuyện và giúp đỡ người khác chuẩn bị,
và dạy những hộ sinh tử thần.
Những hộ sinh tử thần cung cấp dịch vụ chăm sóc phi y tế toàn diện,
vòng tròn hỗ trợ và cộng đồng cho người sắp lâm chung.
Tôi muốn thừa nhận việc biết đến dịch vụ
và thuê được dịch vụ hộ sinh tử thần là một đặc quyền.
Chúng tôi đang làm thế.
Và việc có thể tự tưởng tượng
về cái chết của mình cũng là một đặc quyền.
Nó nói rằng tôi có một cảm giác an toàn.
Những nhu cầu cơ thể cơ bản được đáp ứng.
Và tôi cảm thấy an toàn từ trong cơ thể, tâm trí và trong cuộc đời tôi,
dù tôi có màu da thế này.
Không phải lúc nào cũng vậy.
Tôi đến với công việc này vì một sự tình cờ,
vì hoàn cảnh, nhưng chủ yếu vì nhu cầu.
Khoảng mười năm về trước,
tôi đang hành nghề luật ở tổ chức Hỗ trợ Pháp lý Los Angeles,
và tôi bị trầm cảm.
Không phải kiểu, “Ôi, tôi rất trầm cảm”
mà trầm cảm thực sự kiểu không thể dậy khỏi giường,
không thể đi tắm, không thể tìm thấy hy vọng,
có thể cười nhưng không thể tìm thấy niềm vui
kiểu trầm cảm vậy đó.
Và tôi xin nghỉ ốm và đến Cuba,
và gặp một người phụ nữ ở đó,
cô ấy bị ung thư tử cung cũng đi chuyến xe buýt đó.
Chúng tôi ngồi trên xe buýt 14 tiếng nói về cuộc đời và cái chết của cô ấy.
Và đó là cuộc trò chuyện khai sáng cho tôi rất nhiều.
Cô ấy trực tiếp kể cho tôi rằng,
đối với cô ấy, việc có thể nói về nỗi sợ cái chết và bệnh tật khó khăn như thế nào,
vì mọi người che dấu đi sự phiền muộn của họ về chuyện sinh tử
hơn là tạo không gian cho cô ấy.
Tuy nhiên, tôi cũng nhân cơ hội đó suy ngẫm về cái chết của mình
và lần đầu tiên tôi nhìn cuộc đời từ góc độ sinh tử.
Nó nghiệt ngã, tôi không thích thứ mình nhìn thấy.
Và lúc đó tôi nhận ra,
tôi phải sống cuộc sống theo cách riêng của tôi
vì tôi là người duy nhất sẽ phải tranh luận với mọi sự lựa chọn
khi tôi ra đi.
Không lâu sau khi tôi trở về từ Cuba,
Peter Saint John, anh rể của tôi, mắc bệnh.
Và không lâu sau đó, anh ấy không chữa trị được nữa.
Và tôi đến New York,
chỗ của chị gái, anh rể và cháu gái của tôi,
và cùng với gia đình, bạn bè của Peter và gia đình tôi,
chúng tôi đưa cậu ấy về nơi chín suối.
Có mặt khi Peter ra đi
là món quà tuyệt nhất tôi từng nhận được.
Tôi không chỉ có cơ hội được quan tâm người tôi rất yêu quý,
lòng trắc ẩn của tôi cũng lớn dần lên.
Bằng trí tuệ, tôi biết được rằng cũng có hàng nghìn người khác
cũng đang phải trải qua điều tương tự.
Và nó cũng ám chỉ tới những điều mà tôi luôn nói về khi ở Cuba.
Mọi người cảm thấy phiền lòng vì chuyện Peter sắp ra đi,
kể cả đội ngũ chăm sóc y tế.
Và tôi biết rằng nên có một ai đó,
một người nào đó ở đó với chúng tôi và đồng hành
cùng chúng tôi.
Một người nào đó có thể lắng nghe chúng tôi, cho chúng tôi nguồn lực,
nắm lấy tay, ôm lấy trái tim chúng tôi,
chứng kiến nỗi đau, giúp chúng tôi sắp xếp thông tin,
và nói rằng chúng tôi đang làm tốt nhất có thể
khi trải qua những điều tồi tệ nhất.
Nhưng không có một ai cả.
Tôi đã trở thành ‘người đó’ cho người khác.
Và tôi ở cùng họ những lúc khó khăn khi họ chuẩn bị ra đi.
Tôi không cứu chữa gì cả,
vì không thể cứu chữa cái chết hay cứu vớt nỗi đau.
Tôi chỉ đơn giản là đến gặp họ.
Mục tiêu của tôi là giúp họ trả lời câu hỏi:
“Tôi cần làm gì để cảm thấy thanh thản
để tôi có thể sống cho hiện tại và ra đi một cách đẹp đẽ,
và có hai thứ cùng lúc?
Và khi tôi nghĩ về cuộc sống hiện tại,
khi nhìn từ góc nhìn lợi thế của cái chết,
tôi biết chính xác tôi muốn trở thành ai,
tôi muốn sống như thế nào,
và tôi muốn để lại điều gì.
Điều đó cho phép tôi quản lý cuộc sống một cách có ý thức từ ngay bây giờ
và giúp tôi nhận ra những lý do tại sao.
Vì ta rốt cuộc đang chờ đợi điều gì cơ chứ?
Cái chết ư?
Tôi từng nghĩ người hấp hối đã tính toán rồi.
Tôi từng nghĩ họ sẽ nằm đó và đặt tay như này,
vì ai cũng biết đây là tư thế của người đang hấp hối.
Và họ sẽ đặt tay ở đó như vậy,
và mắt họ có chút lấp lánh,
và họ kiểu, “ồ, cuối cùng, mọi thứ đều có lý cả“.
Nhưng hóa ra, mọi chuyện không hề như vậy.
Ta đã biết rằng Hollywood đã lừa dối ta.
Chuyện Cinderella thật vô lý, nhưng nó trắng trợn vậy đấy.
Mọi chuyện không phải vậy.
Khi sắp lâm chung, bạn có rất nhiều thứ phải làm.
Nhưng không như vậy,
bạn sẽ không tìm thấy bí mật hay điều kì diệu gì đâu.
Vậy đấy, sẽ chẳng tìm thấy gì, vì chẳng có bí mật lớn nào.
Rất nhiều khách hàng của tôi đến cuối đời
ước có nhiều thời gian hơn.
Tôi tò mò nhiều thời gian hơn để làm gì?
Nếu có nhiều thời gian hơn, họ sẽ làm gì?
Tôi nói cho các bạn, hiếm khi họ muốn đi thăm tàn tích Machu Picchu,
Tôi kể một câu chuyện được chứ?
Ok, và khách hàng này là kết hợp,
của rất nhiều khách hàng khác, vì dù câu chuyện của họ có lý thú thế nào,
tôi không có trách nhiệm phải kể chúng.
Đây là nhiều khách hàng gộp lại,
và tôi thấy kết hợp câu chuyện của họ rất dễ dàng
vì chúng có thể áp dụng khắp nơi.
Nó có thể áp dụng cho mọi người dù họ có phải đã làm việc cả cuộc đời họ,
dù họ có một quỹ ủy thác lớn, hay làm một lúc ba công việc để duy trì cuộc sống.
Bạn có thể thoáng thấy mình trong câu chuyện này.
Và vị khách hàng này có rất nhiều đặc quyền,
có khó khăn riêng, vì cô ấy cũng là con người.
Cô ấy có một công việc, sự nghiệp rất tốt, cô ấy là một người tiên phong thực thụ.
Cô có con cái mà cô yêu thương và thấy tự hào,
Cô có nhiều bạn tốt, và đi du lịch rất nhiều,
làm nhiều điều tuyệt vời và nhiều tình yêu lãng mạn.
Cô ấy ổn.
Cô có mọi thứ.
Và rồi mọi thứ bị đảo lộn.
Cô bị ung thư xương ác tính
và nó sẽ giết chết cô ấy.
Cú đảo lộn này khiến cô cảm thấy cuộc sống vô nghĩa.
Cô ấy không biết mình đã làm gì trong 60 năm lẻ cuộc đời,
vì cô quá bận bịu.
Khi còn khỏe mạnh,
cô luôn nghĩ về cột mốc sự nghiệp, tương lai con cái hay chuyến đi tiếp theo.
Khi mắc bệnh, cô làm vậy nhiều hơn.
Buổi hẹn khám, scan hay những toa thuốc tiếp theo.
Cô quá bận bịu để không tập trung vào những khó khăn
trong cuộc đời,
thoát li cơ thể
để không phải đối mặt với những gì đang xảy ra.
Cô luôn nhìn ra ngoài đó,
nhưng thần chết đến nhắc nhở cô, cô không còn ‘ngoài đó’ nào nữa.
Rằng hắn sẽ chỉ luôn ở đây,
không làm gì cả
mà chỉ chờ ở đó.
Chúng tôi phóng to cuộc sống của cô, để xem cô thích gì,
trân trọng điều gì,
từ đó chúng tôi có thể biết nên đặt ý nghĩa sống vào đâu.
Hóa ra, nó không liên quan đến con cái, công việc hay tiền bạc,
mà là những thứ nhỏ nhặt.
Khi bàn tay cô ấy lấm bùn đất.
Khu vườn của cô ấy.
Nhóm lửa, đọc sách, thức ăn.
Cô thích ăn uống,
nhưng khi trưởng thành cô hầu hết chỉ ăn kiêng.
Có ai thấy chuyện này quen quen không?
Nếu có thì câu chuyện này dành cho bạn,
Còn nếu không, hãy nghe này
Bạn rồi sẽ không còn nữa, vậy nên hãy ăn bánh đi.
Hãy ăn bánh, hãy gọi điểm tâm,
ăn khoai tây chiên, ăn bánh brownie.
Cứ ăn thứ mà bạn muốn, vì bạn rồi cũng sẽ không còn nữa.
Một ngày nào đó, bạn sẽ không ăn được nữa.
Đến giai đoạn bệnh này, hóa trị đã tàn phá vị giác của cô ấy,
nên cô ấy phải dựa vào khứu giác để thưởng thức thức ăn.
Và cô ấy ăn.
Cô ấy ăn nhiều nhất có thể
vì cô biết cô sớm sẽ không ăn được nữa.
Cô ăn rất nhiều trong phạm vi cho phép,
và khi cơ thể không tiêu hóa thức ăn được nữa,
chúng tôi đặt bánh souffle chanh dây mà cô ấy yêu thích lên môi cô,
và cô ấy liếm nó rồi cười.
Cô ấy sống đúng nghĩa hơn trong khoảng tám tháng cuối đời
với sự hỗ trợ của nhà tế bần.
Cô ấy cuối cùng cũng sống cho hiện tại, ở trong cơ thể cô ấy,
hân hoan trong những trải nghiệm giác quan phong phú mà ta có
nhờ cơ thể tuyệt vời này.
Và chúng ta sẽ ra đi trong cơ thể này.
Cô ấy cũng tò mò về di sản của mình.
Cô ấy có thể để lại những gì.
Để lại di sản là chuyện dĩ nhiên.
Ta đang làm điều đó mỗi ngày.
Bạn đang làm điều này với mỗi nụ cười, với mỗi lời nói tốt đẹp,
mỗi lời cay nghiệt,
với mỗi hành động, hay mỗi bất động, mỗi đô-la bạn chi tiêu.
Bạn đang thể hiện con người bạn
với người chú ý đến bạn.
Và đó là điều họ nhắc về bạn khi bạn ra đi.
Ở tang lễ,
chẳng ai nói về những thành tựu mà khách hàng của tôi đạt được
mà nói về con người cô ấy, không phải những gì cô đã làm.
Khi chúng ta tập trung vào năng suất,
ta nhấn mạnh vào những thứ khiến ta phải làm để cảm thấy có giá trị
hơn là con người ta,
nơi sự xứng đáng là quyền vốn có của ta
và chúng ta là con người.
(Tiếng vỗ tay)
Chúng ta là con người.
Những con người lộn xộn, kì diệu, tuyệt vời,
đẹp đẽ, ngắn ngủi,
và hoàn hảo.
Con người là những cỗ máy tạo ra ý nghĩa.
Chúng ta có thể dựng một câu chuyện hay ho từ bất kì thứ gì.
Vậy tại sao chúng ta không dùng phép màu để tạo một ý nghĩa cho một thứ trần tục,
giải thoát chúng ta khỏi trách nhiệm,
giải thoát ta khỏi việc luôn cố gắng có mục đích sống cao cả?
Tại sao ta lại không cho phép mình mắc sai lầm, sống bừa bộn,
và tận hưởng hiện tại như một con người thực thụ cơ chứ?
Ý tôi là, chẳng lẽ không có ai cảm thấy hoa mắt
vì chúng ta đang ở trên một hành tinh đang quay trong không gian sao?
Các bạn không vậy ư?
Tôi thì thường thấy chóng mặt lắm.
(Cười)
Điều khiến tôi hoa mắt chính là khi trái đất quay,
chúng ta phát điên vì giao thông.
Hãy để ô tô nhập làn được không?
Chúng ta có thể đồng ý cho mọi người nhập làn được không?
Hãy cho họ nhập làn, cho họ nhập làn đi.
Cho họ nhập làn đi.
Bạn không cần phải làm gì cả, chỉ cần cho họ thêm chút thời gian.
Thực tế bạn có thể còn tổn thọ hơn
nếu bạn phải tăng huyết áp vì không muốn họ nhập làn.
Cứ để họ nhập làn đi, không sao cả.
Cứ sống nhẹ nhàng thôi.
Chúng ta cứ phải sống nhẹ nhàng.
Vì tất cả chúng ta đều sẽ không còn nữa.
Ta đều sẽ không còn nữa.
Bây giờ, tôi có thể hiểu tại sao người ta lại không muốn nói về cái chết
hay nghĩ về nó.
Vì nó không thoải mái.
Vì nó buồn bã, đáng sợ, nhớp nhúa.
Thừa nhận cái chết có nghĩa rằng bạn không phải là trọng tâm câu chuyện,
và nó gây khó chịu cho cái tôi mỏng manh của con người.
Thừa nhận cái chết còn có nghĩa là thừa nhận sự vô lực, sự thiếu kiểm soát
của ta trong cuộc sống.
Nó rất nhớp nháp.
Và nó cũng đồng nghĩa với việc đầu hàng trước những thứ bí ẩn cuộc sống,
và những thứ đại bí ẩn
về những chuyện sẽ xảy ra khi ta ra đi.
Vì chúng ta không biết,
tại sao chúng ta lại không tưởng tượng thứ gì đó ngớ ngẩn, thứ gì đó vinh quang,
hay thứ gì đó lớn lao?
Tầm nhìn đó thật ra sẽ giúp bạn
hơn là khiến bạn muốn rút lui trong nỗi sợ.
Ta có thể mà.
Bạn muốn nghe giả thuyết của tôi chứ?
Nó rất ngớ ngẩn đấy.
Hãy nhớ là dù tôi trông hơi giống Miss Cleo,
tôi không biết chuyện gì sẽ xảy ra sau khi chết, được chứ?
Đây chỉ là một ý tưởng thôi nhé.
Tôi đã ra đi trên giường của tôi.
Ở bên ngoài, mọi người đang vỗ tay.
Ở trong, tôi đã ở tư thế ra đi, được chứ?
Tôi trong tư thế ra đi.
Và ở bên trong,
tôi cùng một lúc bắt đầu cảm thấy những thứ tôi từng cảm thấy
trong cơ thể này.
Chúng cùng trào dâng lên trong cơ thể tôi.
Như lúc tôi lên 11 tuổi và tôi dẫm lên một con ếch.
Tội nghiệp con ếch, tôi cảm thấy rất tệ,
nhưng lúc đó tôi đi chân trần, eo ôi,
kiểu tôi có thể cảm nhận nó bị bẹp giữa ngón chân tôi.
Eo ôi.
(Cười)
Và khi bạn cắn một quả cam, và nước cam bắn vào miệng bạn,
và hàm cảm thấy một vị rất mạnh,
bởi vì nó chua.
Hay khi bạn mới cắn một miếng chuối chiên,
hay nằm lên ga giường sạch sẽ, cảm giác đó tụ lại trong cơ thể,
những cảm giác khi tắm nước nóng,
lần đầu nghe một bài hát bạn yêu thích,
tôi đang nghe bài As của Stevie Wonder,
cách tôi cảm nhận linh hồn tôi khi nhìn thấy màu vàng.
Những cảm giác này đều bắt đầu trào dâng trong cơ thể.
Tiếng cười của cháu gái tôi, cháu trai tôi cố gắng dạy tôi nhảy dougie.
Không suôn sẻ lắm,
đến giờ tôi vẫn không biết nhảy thế nào.
Rồi cách tôi nhìn vào mắt người bạn đời của tôi,
chỉ cần nhìn vào mắt anh ấy, cơ thể tôi có thể cảm nhận tình yêu.
Tất cả những cảm xúc này đều bắt đầu dâng trào trong tôi.
Nhưng cũng vào lúc đó, tôi cảm nhận được từng chút nỗi đau tôi từng trải qua
cả thể chất lẫn tinh thần.
Tôi cảm nhận được mọi cảm giác, tôi thấy giận dữ, thịnh nộ,
tôi thấy thất vọng, buồn đau,
tôi cảm nhận được mọi thứ đang tích tụ lại trong cơ thể.
Tôi thấy tuyệt vọng, buồn bã.
Tôi thấy bất an.
Tất cả những nghi ngờ đến tê liệt,
tôi cảm nhận được mọi sự thất bại, mọi sự thất vọng.
Mỗi lần tôi nghĩ tôi không thể sống qua ngày hôm nay,
cảm giác đó trào dâng trong tôi.
Tôi cũng nhớ mỗi lần tôi thức dậy,
tôi cũng cảm thấy mọi hy vọng,
mọi niềm vui, mọi nỗi sợ, mọi bí ẩn,
mọi sự tự do mà tôi cảm thấy trong cơ thể.
Nhưng hầu hết tôi cảm nhận được tất cả tình yêu,
những tình yêu nhức nhối đã bao trùm tất cả.
Và khi tôi không còn cảm nhận thêm được nữa,
Tôi thấm đẫm những trải nghiệm mà tôi có,
bùm, tôi bùng nổ trong một cơn cực khoái vũ trụ.
(Khán giả)
AA: Đúng đó.
Như một khối hình pinata bị đập vỡ,
những mảnh lấp lánh trên trời bắt đầu rơi xuống,
những hoa giấy lấp lánh rơi xuống.
Cam, hồng, tím, vàng, lam ngọc,
vàng, bạc cứ rơi xuống như một cơn mưa tuyết nhẹ nhàng
rơi xuống khắp nơi.
Chủ yếu rơi xuống những người thương yêu tôi.
và một phần nhỏ hơn rơi xuống những người đi ngang qua đời tôi.
Và phần còn lại được hút lại
thành một làn sóng lớn lấp lánh, nhấp nhô
mà có thể bay xa trong tầm mắt của tôi
để sự vĩnh hằng bao bọc, bao trùm lấy tất cả chúng ta.
Có thể nó chỉ lấp lánh.
Như vậy được không?
Nó có thể là bất cứ thứ gì.
Mọi thứ tôi biết, mọi thứ tôi tin tưởng đều ở giây phút này,
những mảnh giấy lấp lánh, những mảnh ghép của tôi được bao trùm lại
mà tôi nghĩ rằng bản thân tôi,
Alua Adwoba Arthur,
trải nghiệm làm người đơn độc này của tôi
đã được bao bọc lại như vốn có
và sẽ mãi như vậy.
Một trải nghiệm trọn vẹn.
Và tôi được an toàn.
Tôi vẫn còn xa lắm so với lúc ở Cuba.
Thời điểm đó, cái chết đối với tôi là một sự giải thoát
để chấm dứt nỗi đau và sự chịu đựng của tôi
đưa tôi ra khỏi cuộc sống mà tôi không rõ tại sao tôi lại sống cuộc sống này.
Nếu hôm nay tôi không còn nữa,
tôi biết rằng cái chết của tôi chính là một lễ kỷ niệm,
là một đỉnh cao của một cuộc sống được sống và được yêu thương.
Một cuộc sống đáng để sống.
Sau một thập kỷ giúp đỡ người khác
khi họ nhìn lại cuộc đời và chuẩn bị cho sự ra đi của họ,
tôi biết rằng,
Tôi tin rằng món quà thực sự của sinh tử
là điều kì diệu tuyệt đối mà ta đang sống.
Tôi xin hết.
Xin cảm ơn.
(Reo hò và vỗ tay)