Konuşmam, 21. yüzyıldaki liderlik alanında basit bir gerçeklik
hakkında olacak.
21. yüzyılda, gerçekten bakmamız gereken şey --
ve bugün sizi, aslında, üzerinde düşünmeye davet ettiğim şey --
okul günlerimize geri gitmemiz
sayı saymayı öğrendiğimiz günlere.
Fakat aslında söylemek istediğim: Neleri Ölçtüğümüzün üzerinde düşünme vaktinin geldiğidir.
Çünkü aslında, neyi ölçtüğümüz
gerçekten önemlidir.
Size kısa bir hikaye anlatmak istiyorum.
Bu bayanın ismi Van Quach.
Bu ülkeye Vietnam'dan 1986 yılında geldi.
Adını Vivian olarak değiştirdi.
Çünkü Amerika ile uyum sağlamak istiyordu.
İlk işi San Fransisko'da şehir içi bir motel'de
temizlikçilik idi.
Bu moteli satın aldığımda
Vivian burada üç aydır çalışıyordu.
Şu anda Vivian ile birlikte 23 yıldır birlikte çalışıyoruz.
26 yaşın verdiği gençlik idealizmi ile
1987 yılında
Şirketimi kurdum ve Joie de Vivre (hayattan zevk almak) ismini verdim.
Pek de kullanışlı bir isim olmadı
çünkü hayattan zevk almak üzere bir şey yaratmak istiyordum
Ve ilk aldığım otel bu moteldi
ücreti saat başına ödenen, kaçamak moteli idi
San Fransisko'da şehir içinde idi.
Vivian ile sohbet ettikçe
gördüm ki, yaşamdan zevk almayı başarıyordu
bunu işini yapış şekli ile başarıyordu.
Bu durum merakımı uyandırdı ve sorular sormama sebep oldu
Bir insan tuvalet temizlemekten
nasıl mutlu olabilir?
Böylece, Vivian ile sohbet etmeye başladım ve anladım ki
Onu mutlu eden tuvalet temizlemek değildi
Onun işi, hedefleri ve hayattan bekledikleri
dünyanın en iyi tuvalet temizleyicisi olmak değildi.
Vivian için önemli olan insanlar ile duygusal bağlantılar kurmaktı
İş arkadaşları ve misafirlerimiz ile bunu gerçekleştirmişti
Onu heyecanlandıran ve yaşamını anlamlı kılan şey
gerçekten de insanlara yardımcı olduğu gerçeği idi
Evinden uzak insanlara yardımcı olmak
Çünkü Vivian evinden uzak olmanın ne demek olduğunu çok iyi biliyordu
Bu çok temel insanlık dersi
şimdi üzerinden 20 yıldan fazla zaman geçti
son ekonomik kriz sırasında
çok işime yaradı
dotcom krizi (internet şirketlerinin üst üste batması) ve 11 eylül sırasında
San Fransisko körfezi civarındaki otellerde
büyük gelir düşüşleri olmuştu
bu amerikan otel tarihinde görülen en büyük düşüş idi
Bu bölgedeki en büyük otel işletmeçisi biz idik
Yani biz de kısmen zor durumda idik
Aynı zamanda hatırlayın
Fransız kızartması yemeyi de durdurmuştuk, bu ülkede
Yani aslında tam olarak değil elbette (sadece patates kızartmasının ismini değiştirmiştik)
"Özgürlük kızartması" yemeğe başlamıştık onun yerine
Aslında Fransız olan herşeyi boykot etmeye başlamıştık
Benim şirketin ismi de Joie de Vivre
Çeşitli mektuplar almaya başladım
Alabama ve Orange bölgeleri gibi yerlerden
benim şirketimi boykot edeceklerine dair
çünkü bizim bir Fransız şirketi olduğumuzu düşünüyorlardı
Onlara cevap yazdım ve dedim ki "bi dakka, biz Fransız değiliz"
Biz San Fransisko merkezli bir Amerikan şirketiyiz.
Aldığım cevap şuydu: "aaa, bu daha kötü"
(gülüşmeler)
Sonra bir gün
Kendimi kötü hissettiğim ve hayattan çok zevk almadığım bir esnada
Bizim şirketin yakınındaki bir kitapçıda buldum kendimi
Kitapçının iş dünyası kısmında
işim için bir çözüm arıyordum
içinde bulunduğum karamsar ruh hali ile
kendimi kişisel gelişim bölümünde bulmam uzun sürmedi
Ve böylece kendimi şu konuda bilgilerimi tazelerken buldum:
Abraham Maslow un ihtiyaçlar hiyeyarşisi
üniversitede bir kere psikoloji dersi almıştım
Abraham Maslow u orada öğrenmiştim
Bir çoğumuz gibi ihtiyaçlar piramdini ben de biliyordum
Fakat orada oturup 4 saat boyunca
bütün öğleden sonra Maslow okuyunca
birden bir şey fark ettim
bu bir çok lider için de geçerlidir
iş hayatının en basit gerçeklerinden biri
ve çoğunlukla ihmal ettimiz bir gerçek var
hepimizin insan olduğu
ve her birimiz iş hayatındaki rolümüz ne olursa olsun
gerçekten de bu ihtiyaçlar hiyeyarşisi bize de hitap ediyor
iş yerindeki ihtiyaçlarımız
böylece daha fazla Maslow okumaya
başladım ve şunu fark ettim
aslında Maslow hayatının son döneminde
bireyler için hazırladığı ihtiyaçlar hiyeyarşisini alıp
onu topluluklar için
kurumlar ve özellikle iş hayatı için uyarlamak istemiş
Fakat maalesef bu hayalini tam olarak
hayata geçiremeden 1970 yılında vefat etmiş.
Dotcom krizi sırasında anladım ki
bu hayattaki rolüm Maslow'a kanallık yapmakmış
ve bir kaç yıl önce gerçekten de yaptım
5 seviyeli ihtiyaçlar piramidini alıp
onu dönüşüm piramidi dediğim şeye çevirdim
şu aşamalardan oluşan bir piramid: Hayatta kalmak, başarı ve dönüşüm
Bu yeni piramid sadece iş hayatı için zaruri değil, herkes için geçerli
Ve kendi kendimize şu soruları sormaya başladık
asıl sorunu nasıl çözeceğiz
asıl sorun yüksek ihtiyaçlarımızı yani dönüşüm ihtiyaçlarını
şirkette çalışan anahtar (önemli) kişiler için nasıl çözeceğiz
Bu 3 seviyeli ihtiyaçlar hiyeyarşisi
aslında Maslow'un 5 seviyeli
ihtiyaçlar hiyeyarşisi ile ilintilidir.
Kendi kendimize bu yüksek ihtiyaçları nasıl karşılayacağımızı sordukça
çalışanlarımızın ve müşterilerimizin yüksek seviyeli ihtiyaçlarını kast ediyorum
Fark ettik ki, bu konuda hiç bir ölçüm aracımız yok
Bu konuda bize doğru şeyler yaptığımızı gösterecek hiç bir sayısal araç yok
Böylece, kendi kendimize aslında şu soruyu sormaya başladık
Ne çeşit daha az bariz ölçümler
kullanabiliriz gerçekten
çalışanlarımızın anlam arayışını
ya da müşterilerimizin bizimle duygusal bağlantı kurma arayışını ölçebilecek
Örneğin, çalışanlarımıza şu soruları sormaya başladık
şirketimizin varlık sebebini (misyonunu) anlıyor musunuz?
ve eğer anlıyorsanız, ona inanıyor musunuz?
onun üzerinde fikriniz alındı mı?
ve yaptığınız işin buna bir etkisi olduğunu hissedebiliyor musunuz?
ve müşterilerimize sormaya başladık
bizimle duygusal bir bağlantı kurabiliyorlar mı?
yedi çeşit duygusal bağlantı açısından
Mucizevi bir şekilde biz bu soruları sordukça
ve dikkatimizi piramidin üst seviyelerine verdikçe
daha çok sadakat yarattığımızı gördük
Müşteri sadakatimiz tavana vurdu
çalışanlarımızın işten çıkma hızı
endüstri ortamalarının üçte birine düştü
dotcom krizinin sürdüğü 5 yıl boyunca
biz büyüklük olarak kendimizi üçe katladık
Şu anda dışarı çıkıp diğer liderler ile sohbetler etmeye başladım
ve onlara siz o zor zamanları nasıl geçirdiniz diye sorduğumda
bana tekrar tekrar söyledikleri
neyi ölçebiliyorlar ise onu yönettikleri oldu
Ve ölçebildikleri şeyler, piramidin alt kısmındaki
elle tutulabilen şeyler idi.
Piramidin üst kısmındaki elle tutulamayan
şeylerin farkında bile değillerdi.
Böylece kendi kendime sormaya başladım
Liderlerin elle tutulamayan şeylere değer vermesini nasıl sağlayabiliriz?
Eğer liderler olarak, bize sadece ölçebildiğimiz şeyleri yönetmek öğretiliyor ise
ve ölçebildiğimiz şeyler sadece hayatta elle tutulabilen şeyler ise
piramidin tepesindeki herşeyi kaçırıyoruz demekdir.
Böylece gittim ve biraz araştırma yaptım
Bir anket buldum
yüzde 94 oranında
dünya genelinda, iş adamı liderler
işlerinde elle tutulamayan şeylerin önemli olduğuna inanıyorlar
mesela fikri mülkiyet gibi
kurum kültürü, marka sadakati gibi
ve bu liderlerin sadece yüzde 5'i
gerçekten elle tutulamayan şeyleri ölçmek için araçları var
yani liderler olarak şunu anlıyoruz
elle tutulamayanlar önemli
ama onları nasıl ölçeceğimiz konusunda en ufak bir fikrimiz yok
size Einstein'dan bir söz
"Ölçülebilen herşey değerli değildir,
Değerli olan herşey ölçülebilir değildir."
Einstein ile ters düşmek istemem
ama hayatımızdaki ve iş hayatımızdaki
en önemli şey
aslında ölçülemez ve değer biçilemez ise
hayatlarımızı
gereksiz şeyleri ölçmek ile geçirmiş olmayacak mıyız?
Hayatta gerçekten neyin önemli olduğu sorusu
CEO (genel müdür) şapkamı bir hafta için çıkarıp
Himalayaların tepelerine uçmama sebeb oldu
Yüzyıllardır gizemlerle çevrili bir yere gittim.
İnsanların Shangri la dedikleri bir yer
Piramidin hayatta kalma kısmından çıkıp
Dönüşüm seviyesine tırmanmış bir yer
Dünya için bir rol modeli
Bhutan'a gittim
Bhutan'ın genç kralı da meraklı bir insandı.
1972 yılında
tahta geçtiğinde
babası vefat edeli 2 gün olmuştu
17 yaşında, sormaya başladığı sorular
hayata yeni başlayanların soracakları sorulardandı
Hindistan'a yaptığı bir gezi esnasında
krallığının ilk dönemlerinde
Hintli bir gazeteci tarafından şu soruya muhatap olmuştu
Soru Bhutan'ın GSMH si hakkındaydı
Bhutan GSMH'sinin büyüklüğü hakkında.
Ve bu soruya kralın cevap veriş şekli
40 yıl sonra bizi dönüşüme uğratacak bir şekilde idi
Şunu söyledi: neden bu konuya bu kadar bağımlıyız
ve neden gayri safi milli hasılata bu kadar odaklanıyoruz?
Neden şununla daha fazla ilgilenmiyoruz
gayri safi milli mutluluk?
Yani, aslında, kral bizden şunu dikkate almamızı istiyordu
başarı için alternatif bir tanım
daha sonra şu şekilde bilinecek olan bir tanım
GSMM, ya da gayfi safi milli mutluluk
O sırada bir çok dünya liderinin dikkati bu konuya çekilmedi
Dikkati çekilenlerde bunu bir çeşit "budist ekonomisi" olarak nitelendirmişti
Fakat kral ciddi idi
Ve çok önemli bir an idi.
Çünkü uzun zamandır ilk defa bir dünya lideri
200 yıldır ilk defa
şunu önerdi
elle tutulamayan mutluluk
tekrar - 200 yıl önce
benzer bir şeyi, bağımsızlık bildirgesi ile Thomas Jefferson yapmıştı.
200 yıl sonra,
bu kral, tekrar, elle tutulamayan mutluluğu
ölçmeyi öneriyordu
ve bu gerçekten değer verdiğimiz bir şey olacaktı
devlet memurları olarak
sonraki 30 yıl boyunca
kral gerçekten ölçmeye
ve Bhutan'daki mutluluğu yönetmeye başladı.
ve ayrıca, bu ülkeyi
mutlak monarşiden, anayasaya dayalı bir monarşiye geçirdi
bunu hiç kan dökmeden ve çatışmaya gerek kalmadan yaptı
Ve Bhutan, bilmeyenler için,
2 yıl önce dünyanın en genç demokrasisi oldu.
Böylece, liderlerle GSMM hareketi hakkında sohbetler ettikçe
Gerçekten ne yaptıklarını daha iyi anladım.
ve başbakan ile sohbet etme şansım oldu
Bir akşam yemeğinde ona şu soruyu sordum
sorum şuydu
Buhar olup uçabilecek bir şeyi
yani mutluluğu yaratmayı ve
ölçmeyi nasıl başarıyorsunuz?
Ve kendisi bilge bir adamdı ve şöyle dedi
Bizim Bhutan'da amacımız mutluluğu yaratmak değil
Biz mutluluğun oluşması için gerekli ortamı hazırlıyoruz
Diğer bir deyişle, mutluluk için zemin hazırlıyoruz
Vay, bu çok ilginç
Ve şöyle devam etti, bu sanatın arkasında bir bilim var
ve dört yapı taşı yaratmışlar
9 ana gösterge bulmuşlar
ve 72 değişik ölçüt
GSMM lerini gerçekten ölçmeye yardımcı olmak için
Ana göstergelerden bir tanesi
Bhutan'lıların
her gün zamanlarını nasıl geçirdikleri konusunda ne hissettikleri
Güzel bir soru:
her gün zamanınızı nasıl geçirdiğiniz konusunda ne hissediyorsunuz?
Zaman en zor bulunan kaynaklardan bir tanesi
özellikle modern dünyada
Buna rağmen, elbette
bir miktar elle tutulamayan bir veri olarak
bizim GSMH hesaplarımızda yeri yok
Böylece Himalayalarda geçirdiğim bir hafta boyunca
gerçekten şunu hayal etmeye başladım
ona duygusal denklem diyorum
Uzun zaman önce okuduğum bir şeye odaklanıyor
Rabbi Hyman Schachtel denen biri
Kaç kişi tanıyor kendisini? Hiç kimse tanımıyor mu?
1954 yılında "hayattaki gerçek mutluluk" isimli bir kitap yazmıştı
Mutluluk için tanımı
istediklerinize sahip olmak değil
onun yerine, sahip olduklarınızı istemektir demişti.
Diğer bir deyişle, sanırım Bhutan'lılar şuna inanıyor
mutluluk sahip olduklarınızı istemektir.
minnettar olmayı hayal edin
bunu sahip olmayı istediklerinize bölün
işte size memnuniyet
Bhutan'lılar sürekli neye sahip olmadığına
odaklanmış saplantılı insanlar değiller.
Dinleri, dünyadan uzak kalmaları,
kültürlerine derin bağlılıkları
ve şimdi GSMM hareketinin prensipleri ile
bütün bunlar sahip olduklarına karşı
bir minnettarlık hissini beslemektedir.
Burada, TED'li dinleyiciler arasında kaçımız
zamanımızın daha çoğunu
denklemin alttaki ikinci yarısında, bölen kısmında harcıyoruz?
Biz aşağısı-ağırlıklı bir kültüre sahibiz
iki yoldan birini seçmek gerekirse
(gülüşmeler)
Batı toplumlarında gerçekten de
Çoğu zaman biz mutluluğu elde etmeye odaklanırız
Sanki mutluluk dışarıda bir yerde gidip alabileceğimiz bir şey gibi
Sahip olmamız gereken bir nesne, ya da bir çok nesne
aslında gerçekten bir sözlüğe bakarsanız
bir çok sözlük elde etmeyi
düşmanca bir hareket olarak tanımlar
mutluluğun peşinden ona sahip olmak için düşmanca mı koşuyoruz?
Güzel soru. Bhutan'a geri dönersek
Bhutan kuzeyinden ve güneyinden
dünyanın nüfusunun %38 tarafından sarılmıştır
bu küçük ülke
eski köye yeni adet getirmiş ve
bir kıvılcım ile
21. yüzyılın
orta sınıfı olan Çin ve Hindistan'ı etkilemiştir.
Bhutan'ın en büyük ithalat kalemi
Mutluluk için küresel çapta yeni bir tanımdır.
Ve bugün dünyada 40 ülke
gerçekten de kendi GSMM'leri için çalışıyorlar.
Belki duymuşsunuzdur, geçen son bahar
Fransa'da Nicolas Sarkozy
18 aylık bir çalışmanın sonuçlarını açıkladı
2 Nobel li ekonomist tarafından gerçekleştirilen bir çalışma
Fransa'nın mutluluğu ve yaşam kalitesi üzerine
Sarkozy şunu öneriyordu
dünya liderleri, bu gidişe artık bir dur demeliler
dar bir bakış açısı ile GSMH ye odaklanmak yerine
yeni bir ölçüm sistemi düşünülmeli.
Fransızlar buna hayattaki mutluluğun (joie de vivre) ölçüm sistemi diyorlar.
Bunu sevdim.
Ortak marka fırsatı var burada.
3 gün önce burada TED'de
David Cameron ile TV üzerinden bir sohbet gerçekleştirdik
İngilterenin olası bir sonraki başbakanı olarak
konuşmasında çok beğendiğim bir sözü kullandı
Robert Kennedy'nin 1968'deki şiirsel konuşmasından
şöyle dedi
dar bir bakış açısı ile yanlış şeylere odaklanıyoruz
GSMH yanlış konumlandırılmış bir ölçüttür.
Odak noktamızı kaydırmayı önerdi.
Robert Kennedy'nin konuşmasından
Bir anlığına yeni bir hesap cetveline geçiş yapıyorum
O aslında bir çok şeyin toplamından oluşmaktadır.
Robert Kennedy şöyle demiştir.
GSMH herşeyi ölçer hava kirliliğinden
ağaçlarımızın yok edilmesine kadar
Fakat çoçuklarımızın sağlığını ölçmez
Devlet memurlarımızın ahlakını ölçmez
Şu iki sutuna baktığınızda göreceksiniz ki
artık zamanı gelmedi mi?
yeni ölçüm yöntemleri keşfetmenin
hayatta bizim için gerçekten
önemli olan şeyleri ölçmenin
(Alkışlar)
Robert Kennedy, konuşmasının sonunda tam olarak şunu önermişti.
Şöyle demişti. Kısaca GSMH herşeyi ölçer
hayatta önemli olan şeyler hariç.
Vay canına
şimdi ne yapacağız?
Önümüzdeki 10 yıl içinde, en azından bu ülkede
yapmaya başlayabileceğimiz bir şey söyliyim.
2010 yılında halen daha
Amerika'da neden nüfus sayımı yapılıyor?
Bu nüfus sayımları için 10 milyarlarca dolar harcıyoruz
Ve 10 basit soru soruyoruz. İşte size sadelik.
Fakat bu soruların hepsi elle tutulabilir sorular.
Demografikler hakkında
Nerede yaşadığınız ve kaç kişi ile birlikte yaşadiginizla ilgili.
Ve kendi evinize sahip olup olmadığınızla ilgili.
İşte bu kadar
Anlamlı ölçütler sormuyoruz.
Önemli sorular sormuyoruz.
Elle tutulmayan hiçbir şey sormuyoruz.
Maslow'un yıllar önce söylediği gibi
Bu herkesin bildiği bir sözdur, ama birçokları bu sözün ona ait olduğunu bilmez.
Şöyle demişti: "Eger elinizdeki tek alet çekiç ise,
herşey çivi gibi görünmeye başlar"
Elimizdeki alet bizi kandırır.
Biraz kaba bir örnek oldu galiba.
(gülüşmeler)
Elimizdeki alet tarafindan kandırıldık.
Elimizdeki çekiç GSMH idi.
Ve çivimiz de 19. ve 20. yüzyıllar idi.
Endüstri dönemine ait başarı modeli.
Ve bugün
Dünya GSMH'sinin
%64 'ü elle tutulamayan hizmet sektöründen gelmektedir.
Hizmet sektörü, benim içinde bulunduğum sektör
Ve sadece %36si elle tutalan sektörlerden gelir
İmalat ve tarım gibi.
Belki de artık daha büyük bir alet kutusuna geçme zamanı geldi, değil mi?
Belki de artık sadece kolayca ölçebildigimiz, elle tutulur
şeyleri ölçmeye yarayan aletleri değil
fakat gerçekten hayatta deger verdigimiz şeyleri ölçen
elle tutulamayan şeyleri ölçen bir alet çantasına geçme zamanı geldi.
Sanırım, ben meraklı bir genel müdürüm.
Ayrıca üniversitedeyken meraklı bir ekonomi öğrencisiydim.
Şunu öğrenmiştim: ekonomistler herşeyi
elle tutulabilir üretim ve tüketim birimleri şeklinde ölçüyorlardı.
Sanki bu elle tutulabilir birimler
birbirlerine eşitmiş gibi.
Ama eşit değiller.
Gerçekte, liderler olarak, öğrenmemiz gereken
üretim birimlerinin kalitesini
çalışanlarımızın hayallerini gerçekleştirmeleri
için gerekli ortamı oluşturarak
etkileyebiliriz.
Ve gercekten, Vivian'in durumunda
onun üretim birimi
elle tutulur bir şekilde, kaç saat çalıştığı değildir.
Çalıştığı bir saat içinde, elle tutulamayan
bir şekilde, yarattığı farktır.
Ekrandaki kişinin adı Dave Arringdale
Vivian'in motelinde uzun süreli bir misafir
Burada yüzlerce defa kalmıştır
geçtiğimiz 20 yıl boyunca.
Vivian ve onun calışma arkadaşlarının onunla geliştirdiği
ilişkiler sayesinde buranın sadık bir müşterisi olmuştur.
Onlar Dave için bir mutluluk ortamı oluşturmuşlar.
Bana, Vivian ve diğer çalışanlara
her zaman güvenebileceğini bildigini söyledi.
Bu da onu evinde hissettiriyordu.
Neden böyle oluyor
iş dünyasındaki liderler ve yatırımcılar
çoğu zaman şunu göremiyorlar
elle tutulamayan
çalışan mutluluğu ile
elle tutulabilen finansal sonuçlar
arasındaki iliskiyi göremiyorlar.
Hatırı sayılır bir kar ile
mutlu çalışanlar arasında bir seçim yapmak zorunda değiliz.
İkisine birden sahip olabiliriz.
Ve gercekte, mutlu calisanlar, cogu zaman
ciddi karlar yapmamıza yardımcı olur, değil mi?
Yani şu anda dünyanın ihtiyacı olan şey
bence
neyi ölçeceğini bilen liderlerdir,
hem is dunyasında hem de politikada.
Sayıları sayıyoruz.
İnsanlara güveniyoruz.
Sayıları kullanırken gerçekten önemli olan şey
insanları hesaba katmaktır.
Bir moteldeki temizlikçiden ve bir ülkenin Kralı'ndan
öğrendiğim şey şudur:
Bugün neyi
saymaya başlayabiliriz?
Bugün saymaya başlayabileceğiniz şey:
hayatınızda gerçekten anlamlı olan ne ise odur,
bu ister çalışma hayatınız olsun, ister iş hayatınız olsun.
Çok teşekkürler
(Alkışlar)