TED dileğim üzerinde düşünürken,
kendi çalışmalarımı bir perspektifte değerlendirip,
TED'in çalışmalarıyla nasıl örtüştüğünden yola çıkmak istedim.
Hepimizin bildiği gibi, birbirine bağımlı fakat
üç temel noktada yetersiz kalmış bir dünyada yaşıyoruz.
İlk olarak, dünyada çok derin eşitsizlikler var.
Dünya nüfusunun yarısı günde iki doların altında bir gelirle yaşıyor.
Bir milyar kişinin temiz su kaynaklarına erişimi yok.
İki buçuk milyar insan sağlık hizmetlerinden faydalanamıyor.
Bir milyar kişi her gece aç yatıyor.
Yılda her dört ölümden birinin sebebi AIDS, verem, sıtma ve
kirli sulardan kaynaklanan çeşitli enfeksiyonlar --
bu hastalıklardan ölenlerin yüzde 80'i beş yaşın altındaki çocuklar.
Bugün artık refaha kavuşmuş ülkelerde bile eşitsizliğin büyüdüğüne tanık oluyoruz.
ABD'de, 2001 yılından beri beş yıl boyunca ekonomimiz büyüdü,
beş yıl boyunca iş yerlerinde üretim arttı.
Fakat orta düzey maaşlar değişmedi. Üstelik yoksulluk sınırının altındaki
çalışan ailelerin sayısı yüzde 4 arttı.
Sağlık sigortası olmadan çalışan ailelerin sayısı da yüzde dört arttı.
Çoğumuza pek iyi gelen bu birbirine bağımlı dünya -- zaten hepimiz
bu yüzden Kuzey Kaliforniya'da toplandık, para kazanıyoruz,
güzel bir akşam geçiriyoruz -- dediğim gibi son derece adaletsizdir.
Dünyada aynı zamanda istikrar da yok.
Terör tehditleri, kitle imha silahları,
hastalıkların küresel çapta yayılması yüzünden istikrarsız;
ve yakın geçmişte hiç olmadığımız kadar bu istikrarsızlığa karşı hassasız.
Belki de hepsinden önemlisi dünyamız; iklim değişikliği,
kaynakların tükenmesi ve türlerin yok olması yüzünden sürdürülebilir değil.
Kendi kızıma ve gelecekteki torunlarıma bırakmak istediğim
dünya ise; adaletsizlikten, istikrarsızlıktan ve
sürdürülemez bir yapıdan uzaklaşmış,
bütün başarılı toplumların özelliklerine haiz,
-- yerel, ulusal ve küresel çapta -- bütünleşmiş toplumların olduğu bir dünyadır.
Hayal ettiğim, herkesin paylaşabileceği, erişilebilir fırsatların olduğu,
ortak girişimlerin başarıya ulaşması için ortak bir sorumluluk duygusu
ve gerçek bir aidiyet duygusunun hissedildiği bir dünya.
Bütün bunlar dile kolay.
Bundan birkaç yıl önce Birleşik Krallık'ta terör olayları meydana geldiğinde,
ABD'de gerçekleşen 11 Eylül saldırılarındaki kadar can kaybı yaşanmamıştı ama,
zannedersem, İngilizleri en çok kaygıya düşüren,
saldırganların yabancılar değil de kendi vatandaşları olmasıydı.
Bu kişiler için dini ve siyasi kimlikleri, birlikte büyüdükleri,
okula gittikleri, çalıştıkları, hafta sonlarını geçirdikleri ve
yemeklerini paylaştıkları insanlardan daha önemliydi.
Bir başka deyişle, sahip oldukları farklılıklar,
ortak insanlıklarından önce geliyordu.
Bu sözünü ettiğim, 21. yüzyıl insanının en önemli psikolojik vebasıdır.
Bütün bunlar karşısında, bizler gibi devlet görevlisi olmayan kişiler,
iyilik yapmak için tarihte ilk kez bu kadar nüfuza sahibiz.
Çünkü, dünya nüfusunun yarısı hükümetlerini
seçimle başa getirip, seçimle görevden alabiliyor.
Hatta, demokratik olmayan hükümetler bile kamuoyunu daha çok önemsemekte.
Bunun nedeni, en başta internet aracılığıyla,
mütevazı olanakları olan insanlar biraraya gelip, büyük meblağlar toplayabiliyor.
Herkes katılsa, bu paralar dünyayı halkın yararına değiştirebilir.
Tsunami Güney Asya'yı vurduğu zaman, ABD 1.2 milyar dolar yardımda bulundu.
Halkın yüzde 30'u yardım gönderdi.
Bu insanların yarısı yardımı internet üzerinden yaptı.
Ortalama katkı miktarı ise 57 dolar civarındaydı.
Ayrıca, sivil toplum kuruluşları da yükselişe geçmiştir.
Şirketler ve diğer topluluklar, insan kardeşlerimizin hayatlarını
değiştirecek müthiş bir gücü ellerinde bulunduruyor.
1993 yılında başkan olduğumda,
Rusya'da bu kuruluşların hiçbiri yoktu.
Şimdi ise, birkaç yüzbin kuruluş var.
Hindistan'da yoktu. Şu anda en az yarım milyon aktif kuruluş var.
Çin'de yoktu. Bugün ise resmi kayıt altında 250.000, bu sayının iki katı kadar da
siyasi nedenlerden kayıt altına alınmamış kuruluş faaliyette.
Vakfımı kurduğum zaman, önce dünyayı şu anki halini düşündüm,
sonra gelecek nesillere bırakmayı umduğum dünyayı düşündüm.
Hayatım boyunca önemsediğim ve üzerinde etki yaratabileceğim
şeylerle ilgili gerçekçi olmaya çalıştım.
Yoksulluğu azaltacak,
hastalıklar ve iklim değişikliği ile mücadele edecek, dünyada acı yaratan,
din, ırk ayrılıkları ve diğerlerini silecek faaliyetler üzerinde yoğunlaşmak istedim.
Fakat bunları yaparken
elimizdeki tüm beceri ve imkanları biraraya getirmemiz,
böylece kamu hizmetlerinin ifa şeklini değiştirmemiz,
ve bu hizmetlerin dünyaya daha iyi yayılmasını sağlamamız gerekiyor.
AIDS ilaçlarıyla hayata geçirdiğimiz proje bunun bir örneği olmuştur.
AIDS projemizin sorumlusu olan, aynı zamanda
bu akşam tutacağım dilekle ilgili faaliyetle en yakından ilgilenen kişi
Ira Magaziner, aramızda olduğunu belirtmek ve kendisine bütün yaptıkları için teşekkürlerimi sunmak istiyorum.
Kendisi şurada oturuyor.
(Alkışlar)
Görev sürem dolduktan sonra ilk önce Karayiplerde, AIDS krizi ile
mücadelede yer almam istendiğinde,
jenerik ilaçların bir kişi için yıllık maliyeti yaklaşık 500 dolardı.
Bunlar çok sayıda alındıklarında,
fiyat 400 doların çok az altına iniyordu.
Çalışmalarımız için gittiğimiz ilk ülke, Bahama adaları,
bu ilaçları 3.500 dolara satın almaktaydı.
Piyasa o kadar kötü düzenlenmişti ki,
ilaçların fiyatını yediye katlayarak tedarik eden
iki ayrı acentadan satın alıyorlardı.
Daha çalışmaya başladığımız ilk hafta
fiyatı 500 dolara indirttik.
Bir anda, aynı miktarda parayla daha öncekine oranla
yedi kat fazla hayat kurtarmaya başladılar.
Daha sonra, AIDS ilaçlarının üreticileriyle birlikte çalışmaya başladık,
Üreticilerden bir tanesi filmde yer almıştı
ve iş stratejisine bambaşka bir değişim getirdi.
Çünkü, 500 dolar karşılığında bile bu ilaçlar,
yüksek kâr, düşük hacim, belirsiz ödeme temelinde satılmaktaydı.
Biz de, yapılan işlemlerin ve tedarik zincirinin verimini iyileştirmek
üzerinde çalıştık ve düşük kâr, yüksek hacim ve kesin ödeme
temelli bir iş sistemine geçtik.
Şaka yollu, AIDS ile mücadeleye temel katkımızın,
üreticilerin mücevherci stratejisinden manav stratejisine
geçmelerini sağlamak olduğunu söylerdim.
Ancak fiyat 500 dolardan 140 dolara indi.
Yakın zamana kadar, ortalama fiyat 192 dolardı.
Şimdi ise, ilacın fiyatı 100 dolar civarında.
Çocuklar için olan ilaçlar ise 600 dolardı, çünkü
bu parayı ödemeye kimsenin gücü yetmiyordu.
Fiyatı pazarlıkla 190'a çektik.
Daha sonra, Fransızlar zekice tasarlanmış havayolu vergisini uygulayarak
UNITAID adında bir şey yarattılar,
başka ülkelerin de yardım etmesini sağladılar.
Bugün çocuk ilaçları kişi başı yıllık 60 dolara mal oluyor.
Hayatta kalabilmek için ilaca ihtiyacı olan herkesin
hayatını kurtarmaktan bizi alıkoyan tek şey,
teşhis, tedavi ve bakım ve ilacın insanlara ulaştırılması için
gerekli sistemlerin olmayışıdır.
Amerika'daki Kalp Derneği ile birlikte, çocuk obezitesi girişimini başlattık.
Aynı şeyi, alkolsüz içecek ve atıştırmalık gıda üreticileri ile
sanayi haklarını görüşerek yapmaya çalıştık. Amacımız, kalorili ve
tehlikeli içerikteki diğer gıdaların okul çağındaki çocuklara ulaşmasını önlemekti.
Sadece piyasaları yeniden düzenledik.
Bana öyle geldi ki, koskoca sivil toplum dünyasında birisinin çıkıp
kamu malları piyasası diye bir şey yaratması gerekiyordu.
Bizim şu anda gerçekleştirmek istediğimiz de budur.
Bu büyük şehir gruplarıyla; iklim değişikliği ile mücadele etmek,
dünyada mevcut sera gazının yüzde 75'ini üreten şehirlerin
sera gazı salınımlarını büyük ölçüde ve hızla azaltmalarını, hem de
bunu ekonomik bir şekilde gerçekleştirmelerini sağlayacak,
çok büyük hacimli anlaşmalara varmak için çalışıyoruz.
Bu konunun sanki bir tür ekonomik yükmüş gibi ele alınması ise
benim için tam bir muamma.
Bana kalırsa bu iş çantada keklik.
Al Gore "Uygunsuz Gerçek" (Inconvenient Truth)
filmiyle Oscar kazandığında, çok sevinmiştim.
Kendisini hemen ikinci bir film çekmesi için de cesaretlendirdim.
"An Inconvenient Truth" filmini görenleriniz için söylüyorum;
Gore'un verdiği dersin en can alıcı noktası son kısımdır.
Orada, eğer hiçbir şey yapmazsak sera gazlarının nereye gittiği,
nerelere gidebilecekleri gösterilmektedir.
Bu gidişatı değiştirmek için yapılacakları
altı farklı kategoride değerlendirebiliriz.
Bu altı kategoriyle ilgili bir filme ihtiyacımız var.
Hepinizin bunu aklınızın bir köşesinde tutmanız ve
kendinizi buna göre ayarlamanız gerekiyor.
Bunu gerçekleştirmeye çalışıyoruz.
Dediğim gibi, bu piyasaları düzenlemek çalışmalarımızdan birisi.
Şimdi ikinci unsur üzerinde çalışmaya başladık ve benim dileğim de bununla ilgili.
Gelişmekte olan ülkelerde çalışırken edindiğim tecrübelerden yola çıkarak
manşetlerin hepsinde -- karamsar manşetlerde
eh, biz yolsuzluk yüzünden bu işi veya diğerini yapamayız dense de,
yoksul ülkelerde, acizliğin yolsuzluktan çok daha büyük bir sorun olduğunu,
ve yolsuzluğu beslediğini söyleyebilirim.
Bu düşük fiyatlar karşısında, bütün dünyada halihazırda ilaca
erişimi olmayan insanlara AIDS ilacı dağıtacak paramız var.
Çalışmalarımızı yürüttüğümüz 25, toplamda ise 62 ülkede bugün
bu düşük fiyatlarla ilaçlar alınabiliyor.
Yaklaşık 550 bin kişi ilaçlardan yararlanıyor.
Fakat, başka insanlara da ulaşmamızı sağlayacak para var.
Bu insanlara ulaşacak sistemler yok.
Projedeki amacımız,
önce Ruanda'da, sonra Malavi'de ve diğer yerlerde --
tabii bu akşam Ruanda'dan söz edeceğim --
çok yoksul yerlerde, kırsal bölgede sağlık hizmetleri için bir model geliştirmekti.
Hedeflediğimiz bu model gelişmekte olan ülkelerdeki yoksul insanların
mücadele ettiği AIDS, verem, sıtma ve diğer bulaşıcı hastalıklar ile
anne-çocuk sağlığı ve benzeri sağlık sorunlarını çözmede kullanılabilir.
Bu model, başlangıçta tüm Ruanda halkına hizmet edecek,
daha sonra ise gerçek anlamda dünyanın herhangi bir
yoksul ülkesinde uygulanabilecektir.
Burada asıl sorular şöyle sıralanabilir; bu model işe yarayacak mı?
Yüksek kalitede sağlık hizmetleri geliştirip sunabilecek mi?
Tabii bir de; bütün bunları ülkenin, 5 ila 10 yıl sonra
yabancı bağışçıların desteği olmadan, sağlık hizmetleri sistemini
sürdürülebilir hale getirip getiremeyeceği sorusu var.
Çünkü bu sorunla mücadelede zaman geçirdikçe,
ister ekonomik, ister sağlık ve eğitim alanında,
ister başka alanlarda olsun, bir sistem inşa etmemiz gerektiğini
daha iyi anlıyorum.
İşleyen sistemlerin olmayışı, hepimizin
sahip olduğu bu bağlantıyı koparıyor.
Bugüne kadarki hayatınızı düşünün,
hayatınız boyunca karşılaştığınız güçlükleri hatırlayın,
kritik anlarda, ortaya koyduğunuz çaba ile
elde ettiğiniz sonuç arasında tahmin etmesi güç olmayan bir bağ
olduğunu hep bildiniz.
Sistemi olmayan, kaosa sürüklenmiş bir dünyada,
her şey bir gerilla mücadelesine döner ve
bu durumda olacakları tahmin etmek mümkün değildir.
Hayat kurtarmak, çocukları eğitmek, ekonomileri geliştirmek,
ve daha fazlası neredeyse imkansız hale gelmiştir.
Benim nazarımda, sağlık hizmetleri alanında
en iyi işi başaran kişi, çok yoksul bir bölgede,
bir sistem kurmayı başarmış olan Dr. Paul Farmer'dır.
Kendisini tanıyorsunuz, "Partners in Health" adındaki grubuyla ağırlıklı olarak
ilk başladığı yer olan Haiti'de 20 yıldır çalışmalarını sürdürüyor.
Ancak, aynı zamanda Rusya'da, Peru'da ve
dünyanın başka yerlerinde de çalışmışlardır.
Haiti ne her kadar yoksul olsa da, Dr. Farmer'ın kiliniği
çalışan tıbbi personel sayısı ve kapasitesinin
normalde yetişebileceğinden çok daha geniş bir alanda hizmet veriyor.
1988 yılından beri de, bir kişi bile veremden hayatını kaybetmedi.
Onlar sağlık alanında daha pek çok başarıya imza attılar.
Böylece, Ruanda'da çalışma kararı alınca, yani
ülkenin gelirini önemli ölçüde yükseltmeye ve AIDS'le mücadele etmeye çalışınca,
işe sağlık hizmetleri ağı oluşturarak başlamak istedik.
Çünkü, ülkenin sağlık sistemi 1994 soykırımında tamamen yok olmuştu.
Ayrıca, kişi başına düşen gelir de halen bir doların altındaydı.
Ben de, Paul Farmer'ı arayıp kendisinden yardım istedim.
Çünkü, bana öyle geliyordu ki, eğer Ruanda'da da Haiti'deki modeli yarattığımızı
kanıtladığımız anda, o zaman bu örnek modeli bütün ülkeye yayabilirdik.
Böylece, birincisi son 15 yılda en az dünyanın herhangi bir bölgesi kadar
acı çekmiş bir ülke için harika bir şey başarmış olurduk.
İkincisi de, dünyanın herhangi bir yerindeki herhangi bir yoksul ülkeye
uygulanabilecek bir model geliştirmiş olurduk.
Biz de, bunları gerçekleştirmek üzere işe koyulduk.
Bundan 18 ay önce çalışmalarımıza başladık.
Güney Kayonza adı verilen bir bölgede çalışıyoruz.
Bu bölge Ruanda'nın en yoksul yerlerinden birisi.
Ekibimiz esas olarak yaklaşık 400,000 kişiden oluşuyor.
Yaptığımız temel olarak Paul Farmer'ın Haiti'de yaptıklarını uygulamaktan ibaret.
Farmer, sağlık sorunlarını tanımlayabilen ücretli sağlık personelini
geliştirip yetiştiriyor. Bu personel ile
AIDS ve verem hastalarına doğru tanı konması ve
bu kişilerin ilaçlarını düzenli almaları sağlanıyor.
Personel ayrıca, sağlık eğitimi, temiz su ve sıhhi tesisat konularıyla da ilgileniyor.
İhtiyaç sahiplerine gıda temin edilmesini ve durumu ciddi olan hastaların bir üst
basamak sağlık merkezlerine sevkini sağlıyorlar.
Dediğim gibi, bu modeli işler hale getiren prosedürler
Paul Farmer ve ekibinin, 20 yılı aşkın süredir
Haiti kırsallarındaki çalışmaları sonucunda kusursuz hale getirildi.
Geçenlerde, Ruanda'daki ilk 18 aylık çabalarımızın bir değerlendirmesini yaptık.
Elde ettiğimiz sonuçlar o denli iyiydi ki Ruanda hükümeti,
modelin bütün ülkede uygulanmasını onaylayarak,
bu projeye devletin tüm kaynaklarını da seferber edip tam destek vermeye başladı.
Sizlere biraz ekibimizden bahsetmek isterim, böylece yaptıklarımızı da anlatmış olurum.
AIDS programımızda, bütün dünyada
yaklaşık 500 kişi çalışıyor, bazıları ücret almadan, sadece
ulaşım, oda ve iaşe karşılığında çalışıyor.
Ayrıca, bununla ilişkili başka programlarda çalışan arkadaşlarımız da var.
Ruanda'daki faaliyet planımız,
Diana Noble'ın önderliğinde meydana getirildi,
bu tür işlerde gönüllü çalışanlardan farklı değilse de,
Diana Noble olağanüstü yetenekli bir kadın.
20'li yaşlarındayken, Londra'daki Schroder Ventures'ın en genç ortağıydı.
Başarılı bir e-girişimin CEO'su oldu --
Reed Elsevier Ventures'ı başlattı ve ortaya çıkardı --
45 yaşına geldiğinde ise, hayatına farklı bir yön vermek istedi.
Şimdi tam zamanlı olarak, çok cüzi bir ücret ile bu projede çalışıyor.
Eski iş adamlarından oluşan ekibiyle birlikte, bu sağlık sistemini ülkenin
her yerine yaymamızı sağlayacak bir faaliyet planı hazırladılar.
Bu iş çok daha fazla para kazandığı dönemde yaptığı
özel sermaye ortaklıkları ile eş bir değerde bir iş olacaktır.
Bu kırsal bölgeye ilk geldiğimizde, beş yaş altındaki çocukların yüzde 45'i
kötü beslenme nedeniyle normal bir gelişim gösteremiyordu.
Çocukların yüzde 23'ü, daha beş yaşına gelmeden ölüyordu.
Doğumda ölüm oranı yüzde iki buçuktan fazlaydı.
Yetişkin ve çocuk ölümlerinin yüzde 15'inden fazlası, tamamen önlenebilir ve
tedavi edilebilir olan, pis su ve yetersiz temizlik koşulları nedeniyle yayılan
bağırsak paraziti ve ishalden kaynaklanıyordu.
Ölümlerin yüzde 13'ten fazlası, yine tamamı önlenebilir ve tedavi
edilebilir olan solunum yolu hastalıklarından kaynaklanıyordu.
Ayrıca bu bölgede, tek bir insan bile AIDS veya verem tedavisi görmüyordu.
İlk 18 aylık süreçte şunlar yaşandı:
AIDS tedavisi gören insan sayısını sıfırdan yaklaşık 2000'e yükselttik.
Bu rakam, bu konuda tedaviye ihtiyaç duyan insanların yüzde 80'ini temsil ediyor.
Bir de şuna kulak verin: tedavi görenlerin yüzde birinin onda dördünden azı
ilaç almayı bıraktı ya da tedaviyi ihmal etti.
Bu rakam Amerika'dakinden daha düşük.
Yüzde birin onda üçünden azı ise,
daha pahalı olan ikinci basamak ilaçlara başlamak zorunda kaldı.
400 bin hamile kadın danışmanlık hizmetlerinden faydalandı,
ilk kez örgütlü bir sağlık hizmeti dâhilinde doğum yapacak.
Bu rakam toplam gebe kadın sayısının yüzde 43'üne denk geliyor.
İnsanların tamamının yaklaşık yüzde 40'ı -- 400 bin dedim, 40 bin demek istemiştim.
Verem tedavisi gereken insanların yaklaşık yüzde 40'ı artık tedaviye erişebiliyor --
yalnızca 18 ay geçti, ve sıfırdan başlamıştık.
Çocuk beslenme programına ihtiyaç duyan çocukların yüzde 43'ü,
kötü beslenme ve erken ölümlerin önüne geçilebilmesi için,
artık hayatta kalmak ve büyüyebilmek için ihtiyaçları olan besinleri alıyorlar.
Bu bölgedeki ilk sıtma tedavisi programını başlattık.
Soykırımda yerle bir edildikten sonra, güneş enerjisi jeneratörleri ve
laboratuvar teknolojisiyle donatarak diğer dört klinikle birlikte
yenilediğimiz hastanede hastalar kabul ediliyor.
Şu anda, AIDS hastalarının neredeyse yüzde 100'ünün evde tedavi edilmesine
rağmen ayda 325 kişinin tedavisini yapıyoruz.
En önemlisi de,
Paul Farmer modelini, yani toplum sağlığı görevlilerini kullandığımızdan,
bu sistemin, GSYH'nin yüzde beş ila altısı karşılığında bütün Ruanda'da
uygulamaya konabileceğini ve hükümetin
beş ila altı yıl sonra dış yardım almadan,
sistemin sürdürebilir hale getireceğini tahmin ediyoruz.
Sağlık hizmetleri ekonomisinden anlayanlarınız için,
bildiğiniz gibi zengin ülkeler GSYH'lerinin yüzde 9 ila 11'ini sağlık hizmetlerine
ayırıyor, ABD hariç tabii, biz yüzde 16'sını ayırıyoruz --
bunu başka bir gün anlatırım.
(Gülüşmeler)
Şu anda, Ruanda'da Partners in Health ve Ruanda Sağlık Bakanlığı, ayrıca
bizim Vakıf mensuplarımızla bu sistemi genele yaymak için çalışıyoruz.
Aynı çalışmalara Malavi ile Lesotho'da da başlıyoruz.
Tanzanya, Mozambik, Kenya ve Etiyopya'da da
diğer ortaklarımızla, aynı hedeflere ulaşmak için, en fazla sayıda hayatı,
en kısa sürede kurtarmak için benzer projeler üretiyoruz.
Bu projeleri ülke çapında uygulanabilecek sistematik bir biçimde,
ve dünyanın her yerinde uygulanabilir bir model ile gerçekleştirmeyi amaçlıyoruz.
Ülkenin her yerinde doktorlar, hemşireler, sağlık yöneticileri ve
toplum sağlığı çalışanları yetiştirmek için ilk önce net bir yatırım ile
bilgi teknolojilerinin, güneş enerjisi sistemlerinin,
su ve sıhhi tesisat ile ulaşım altyapısının kurulması gerekiyor.
Ancak, beş ila on yıllık bir süreçte
dış yardım ihtiyacını aşama aşama azaltarak,
en sonunda yok edeceğiz.
Benim dileğim; TED'in çalışmalarımızı desteklemesi ve
Afrika için, aslında bakarsanız dünyanın herhangi bir yerindeki,
herhangi bir yoksul ülke için model olabilecek,
Ruanda'da yüksek kalitede bir kırsal sağlık sistemi kurmamıza yardım etmesidir.
İnanıyorum ki böylelikle daha çok ortağın, daha az teröristin olduğu,
daha fazla üretken insana karşı daha az kindarın barındığı
bütünleşmiş bir dünya; çocuklarımızın ve torunlarımızın
içinde büyümesini isteyeceğimiz bir yer yaratmamıza yardım edecektir.
Özellikle Ruanda'da çalışmak benim için bir onurdu,
burada, İskoçyalı hayırsever, Sir Ton Hunter ile ortaklaşa yürüttüğümüz
büyük çaplı bir ekonomik kalkınma projemiz de var. Bu proje ile,
geçtiğimiz yıl, AIDS ilaçlarında uyguladığımız yöntemi kullanarak,
gübre maliyetlerini ve mikrokredilerin faiz oranlarını yüzde 30 düşürdük,
neticede çiftçilerin hasat miktarını yüzde üç ila dört
oranında arttırmayı başardık.
Bu insanlar çok şey görüp geçirmişler ve hiçbirimiz, özellikle de ben,
onlar birbirlerini yok etmenin eşiğine geldiklerinde yardım elini uzatmadık.
Şimdi hatamızı telafi ediyoruz, hem onlar da bunları aşıp geleceğe odaklanıyorlar.
Çalışmalarımızı çevre bilinci ile gerçekleştiriyoruz.
Halkın yüzde 35'inin erişimin olmadığı elektrik kaynağını değil
temiz enerji kaynaklarını tercih etmelerini ve sorumlu
yeniden ağaçlandırma projeleri hazırlamaları için elimden geleni yapıyorum.
Sayın Wilson, ilginçtir, Ruandalılar üst toprak tabakasını koruma konusunda
gayet başarılı oldular.
Güneydeki çiftçi ailelerinden birkaç kişi tanıyorum --
oraya gittiğimde yaptığım ilk şey, dizlerimin üstünde
yere çöküp ellerimle toprağı kazarak, toprağı nasıl
değerlendirdiklerini görmek oldu.
Burada, kendisini yok edercesine katliamdan geçirmiş bir
ülkenin uzlaşma sağlayabileceğini, düzenini yeniden
kurarak yarınlara odaklanabileceğini ve asgari dış yardım ile
kapsamlı ve kaliteli sağlık hizmetleri sunabileceğini kanıtlamak için fırsatımız var.
Bu ödül için minnettarım, ve ödülü bu amaçla kullanacağım.
Bunun için, biraz daha yardım alabiliriz fakat
Ruanda'da -- kişi başına düşen günlük gelirin bir doların altında olduğu bir yerde,
dünya standartlarında bir sağlık sisteminin kurulması ne demektir bir düşünün.
Böyle bir sistem, benzer durumdaki bütün ülkelerde uygulanırsa,
önümüzdeki on yıllık süreçte yüz milyonlarca hayat kurtarılabilir.
Denemeye değer ve ben başarılı olacağına inanıyorum.
Teşekkür ederim, Tanrı sizi korusun.
(Alkışlar)