Thật tuyệt vời khi được ở trong khán phòng với nhiều người như vậy
sau tất cả thời gian qua.
Vài năm trở lại đây,
tôi đã dành thời gian đồng hành cùng với một chủng loài mới
sống trong không khí.
Tôi muốn mọi người gặp người bạn “ưa khí” của tôi.
(Nhạc)
(Nhạc kết thúc)
(Hô hào và vỗ tay)
Tôi luôn xúc động mỗi lần nhìn thấy nó bay lên.
Trong công việc của một họa sĩ,
tôi thường có rất nhiều câu hỏi về thế giới quanh mình.
Dù là những vấn đề của thế giới sẽ không có lời giải đáp nào dễ dàng,
tôi nghĩ việc đặt ra những câu hỏi phù hợp cũng rất quan trọng.
Tại sao công nghệ khiến chúng ta lo sợ đến vậy?
Vì sao cuộc sống của ta ngày nay cảm thấy thật tách biệt,
trong khi công nghệ đáng lẽ phải cải thiện cuộc sống này chứ?
Và tại sao chúng ta cảm thấy không thể kết nối được,
trong khi những phát minh tạo ra nhằm kết nối từng chúng ta lại với nhau?
Tác phẩm nghệ thuật của tôi đề cập đến sự tiến hóa, sinh học và các giác quan.
Tôi hứng thú với việc sinh vật được tạo thành bởi các dạng sống khác nhau,
như vi khuẩn, nấm và vi-rút ...
và cả việc sự tương tác hóa học và phân tử có thể xảy ra
bất cứ khi nào khi chúng ta chỉ đơn giản đang hít thở.
Vì thế nên tôi nhận thấy rằng công nghệ hiện đại còn khá hạn chế
bởi sự lạnh lùng và thiếu cảm xúc của chúng.
Nhưng nếu máy móc có thể trở nên toàn diện hơn?
Và nếu máy móc có thể kết nối với chúng ta một cách toàn diện hơn?
Và điều gì sẽ xảy ra nếu máy móc không chỉ là công cụ của chúng ta,
thay vào đó, là một chủng mới đồng hành với chúng ta?
Tôi nghĩ chúng ta phải chấp nhận rằng mình là cá thể sống cộng sinh,
và thiết kế máy móc để phục vụ nhu cầu này.
Lỡ như thế giới này chứa đầy loại máy móc
mà trông giống như động vật và thực vật,
thay vì mấy thứ bạn hay gặp trong nhà máy?
Sự khai phá này sẽ dạy ta nhiều điều về cuộc sống,
với rất nhiều khía cạnh phức tạp của nó.
Những ý tưởng này nghe rất thuần khoa học viễn tưởng,
nhưng nhiệm vụ của người họa sĩ như tôi là tạo nên sự khả thi cho một thế giới,
và những cách sống và tồn tại khác,
ngay cả khi nó chỉ tồn tại trong khoảnh khắc.
Vậy nên lúc tôi được mời để tưởng tượng nên một sự lắp đặt quy mô lớn
ở triển lãm nghệ thuật Tate Modern ở London,
tôi đã quyết định biến thế giới mà tôi đang mô tả này thành hiện thực.
Không gian bảo tàng rất rộng lớn,
và tôi nhận ra ngay rằng tôi sẽ biến nó
thành một thủy cung của những cỗ máy.
Tôi tự hỏi,
“Nó sẽ như thế nào nếu ta sống trong thế giới nơi mà máy móc
có thể sống trong hoang dã và tự mình tiến hóa?
Để khám phá thắc mắc này,
tôi tạo nên hai loại máy móc mới mà tôi gọi là “sinh vật ưa khí”.
Tôi thả 12 “sinh vật” này vào không gian bảo tàng
để chúng có thể tạo nên một hệ sinh thái nhỏ cho riêng mình.
Nhằm tối thiểu sự thiên vị của con người,
và loại bỏ việc bắt chước cách sống của con người,
tôi đã làm việc với một đội để quan sát thế giới tự nhiên,
và chúng tôi tìm được cảm hứng từ sinh vật như sứa lược
và nấm bờm sư tử.
Chúng tôi cũng nghiên cứu kỹ về lĩnh vực robot mềm,
và đã hiện thực hóa sinh vật ưa khí qua việc thiết kế chúng với cử chỉ linh hoạt
và cấu trúc nhẹ hơn không khí.
Khi bạn quan sát những sinh vật này,
nó cho bạn cảm giác gần như trái ngược với hiện tượng “thung lũng kì lạ“.
Bạn biết chúng là những cái máy,
nhưng cảm giác chúng như đang thực sự sống vậy.
Bạn tưởng như mình đang đứng cạnh một thể sống rất tráng lệ và xa lạ vậy.
Như kiểu đang bơi cạnh một con cá voi lưng gù vậy.
Kích thước của chúng rất đồ sộ ...
nhưng nó gợi nên cho ta cảm xúc kính nể hơn là sợ hãi.
Bạn cảm nhận như chúng thực sự đang sống,
và chúng làm bạn muốn nhiệt tình chấp nhận
và sống cùng với chúng,
để nhìn thấy chúng thực sự hoàn thiện.
Tôi muốn những sinh vật này mang một sự tự do
và khó đoán,
nên tôi cùng với đội của mình
tạo nên một thứ gọi là mô phỏng cuộc sống nhân tạo.
Phần mềm này giúp mỗi sinh vật ưa khí phát triển những cách cư xử độc nhất
và tự động ứng phó với môi trường của chúng.
Sinh vật ưa khí sẽ phát triển tính cách
khi chúng tương tác và học tập lẫn nhau.
Nó càng bay lên,
chúng ta càng dễ thấy được những tính cách riêng biệt
và bản tính nhẹ nhàng của chúng.
Nó rất quan trọng với tôi
là những sinh vật này có thế giới giác quan cho riêng mình.
Hầu như Trí tuệ nhân tạo hoạt động như một bộ não mà không có thân thể.
Nhưng tất cả những sinh vật sống,
từ những con ve khiêm tốn đến những con báo đen lén lút,
đều học về thế giới xung quanh qua cơ thể và các giác quan của chúng.
Sinh vật ưa khí này nhận ra đồng loại qua sóng radio với tần suất cao,
và chúng dùng cảm biến nhiệt
để phát hiện ra những sinh vật khác đang sống trong môi trường của mình.
Một sinh vật ưa khí này có thể tò mò về nhiệt độ đặc trưng của bạn,
và bay lại gần và chơi đùa với bạn,
trong khi những đồng loại khác có thể ngại ngùng hơn
và cố gắng để né tránh đám đông.
Làm sao để máy móc và con người có thể tồn tại chung trong một thế giới?
Thế giới này sẽ trông ra sao?
Thế giới này sẽ chứng kiến máy móc và con người trở nên thân mật
và liên tục tạo nên những góc nhìn mới mẻ.
Mong muốn của tôi là sinh vật này sẽ giúp chúng ta trân trọng
một cách sống và tồn tại đa dạng hơn.
Mục đích của chúng không phải để cạnh tranh hay lấn át ta,
nhưng để hỏi chúng ta rằng một tương lai tương thích hơn sẽ trông ra sao.
Chúng ta luôn có mối quan tâm đến vấn đề về công nghệ.
Chúng ta có thể chủ động căn chỉnh máy móc để phản ánh rõ hơn thực tế sinh học?
Tôi thực sự mong rằng bạn có thể cân nhắc rằng
khả năng của máy móc to lớn hơn hẳn những gì ta đã biết,
và cách mà chúng hiện thân của trí tuệ sinh học.
Đây là một dự án dành cho tất cả mọi người,
để tưởng tượng nên những thế giới và tương lai khác biệt.
Giờ không phải quá muộn để thay đổi quá trình tiến hóa của máy móc
và cân nhắc những mục tiêu mới,
nơi mà máy móc và con người có thể cùng tồn tại
theo một cách đồng cảm hơn.
Tôi tin đây là nơi mà con người ta có thể mở lời ra để trò chuyện về vấn đề này.
(Vỗ tay)
(Nhạc)
(Nhạc kết thúc)
Cảm ơn mọi người.
(Hô hào và vỗ tay)