Ένα γεγονός δημοσιεύτηκε από το ΜΙΤ πριν από δύο χρόνια.
Ο Κεν Χέιλ, ο οποίος είναι γλωσσολόγος,
είπε ότι από τις 6.000 γλώσσες που ομιλούνται αυτή τη στιγμή στη Γη,
οι 3.000 δεν ομιλούνται από τα παιδιά.
Έτσι σε μία γενιά
πρόκειται να μειώσουμε στο μισό την πολιτισμική μας ποικιλία.
Συνέχισε λέγοντας πως κάθε δύο βδομάδες,
ένας γέροντας πεθαίνει παίρνοντας μαζί του
την τελευταία λέξη αυτού του πολιτισμού.
Έτσι μια ολόκληρη φιλοσοφία,
ένα σώμα γνώσης για τον φυσικό κόσμο
που είχε συλλεχθεί εμπειρικά για αιώνες, χάνεται.
Και αυτό συμβαίνει κάθε δύο εβδομάδες.
Έτσι τα τελευταία 20 χρόνια,
από την οδοντιατρική μου εμπειρία,
ταξιδεύω ανά τον κόσμο
και επιστρέφω με τις ιστορίες μερικών από αυτών των ανθρώπων.
Αυτό που θα ήθελα να κάνω τώρα
είναι να μοιραστώ κάποιες από αυτές τις ιστορίες μαζί σας.
Αυτή είναι η Τάμντιν.
Είναι μια 69χρονη καλόγρια.
Είχε φυλακιστεί στο Θιβέτ για δύο χρόνια
επειδή κρατούσε ένα πολύ μικρό πλακάτ
διαμαρτυρόμενη για την κατοχή της χώρας της.
Και όταν τη γνώρισα,
είχε μόλις περπατήσει στα Ιμαλάια από τη Λάσα, την πρωτεύουσα του Θιβέτ,
στο Νεπάλ, διαμέσου Ινδίας -- 30 μέρες --
για να συναντήσει τον ηγέτη της, το Δαλάι Λάμα.
Ο Δαλάι Λάμα ζει στη Νταραμσάλα της Ινδίας
Έβγαλα αυτή τη φωτογραφία τρεις μέρες αφότου έφτασε,
και φορούσε αυτά τα ταλαιπωρημένα παπούτσια τένις
με τα δάχτυλα των ποδιών να προεξέχουν.
Περπάτησε τον Μάρτιο,
και έχει πάρα πολύ χιόνι σε υψόμετρο 5.640 μέτρων το Μάρτιο.
Αυτός είναι ο Πάλντιν.
Ο Πάλτιν είναι ένας 62χρονος καλόγερος.
Πέρασε 33 χρόνια στη φυλακή.
Όλο του το μοναστήρι πήγε φυλακή την εποχή της επανάστασης,
όταν ο Δαλάι Λάμα έπρεπε να φύγει από το Θιβέτ.
Τον έδειραν, τον άφησαν νηστικό,
τον βασάνισαν -- έχασε όλα του τα δόντια στη φυλακή.
Όταν τον γνώρισα, ήταν ένας καλός και ευγενικός κύριος.
Και εντυπωσιάστηκα --
τον γνώρισα 2 εβδομάδες αφότου βγήκε από τη φυλακή --
που έζησε αυτή την εμπειρία και κατέληξε να έχει αυτή τη συμπεριφορά.
Ήμουν λοιπόν στη Νταραμσάλα και γνώρισα αυτούς τους ανθρώπους,
και πέρασα περίπου πέντε εβδομάδες εκεί
ακούγοντας αυτές τις ιστορίες
των προσφύγων που είχαν φύγει από το Θιβέτ προς τη Νταραμσάλα.
Και έτυχε την πέμπτη εβδομάδα,
να έχει δημόσιο κήρυγμα ο Δαλάι Λάμα.
Έβλεπα αυτό το πλήθος καλόγερων και καλογριών,
από τους οποίους μόλις είχα πάρει συνέντευξη,
και είχα ακούσει τις ιστορίες τους, και κοιτούσα τα πρόσωπά τους,
και μας έδωσαν ένα μικρό ραδιόφωνο
όπου μπορούσαμε να ακούσουμε τη μετάφραση του κηρύγματός του.
Αυτό που είπε ήταν:
συμπεριφερθείτε στους εχθρούς σας σαν να ήταν πολύτιμα κοσμήματα,
επειδή είναι οι εχθροί σας
που χτίζουν την ανοχή και την υπομονή σας
στον δρόμο της διαφώτισής σας.
Αυτό με ταρακούνησε τόσο πολύ,
να τα λες σε ανθρώπους που μόλις είχαν περάσει τέτοιες εμπειρίες.
Έτσι, δύο μήνες αργότερα, πήγα στο Θιβέτ
και άρχισα να παίρνω συνεντεύξεις, να βγάζω φωτογραφίες.
Αυτό κάνω.
Παίρνω συνεντεύξεις και βγάζω πορτραίτα.
Κι αυτό είναι ένα μικρό κορίτσι.
Έβγαλα το πορτραίτο της στην κορυφή του Ναού Τζόκανγκ.
Έμπαινα κρυφά --
γιατί είναι παράνομο να έχεις φωτογραφία του Δαλάι Λάμα στο Θιβέτ --
είναι ο γρηγορότερος τρόπος για να σε συλλάβουν.
Έφερνα, λοιπόν, κρυφά μικρές φωτογραφίες του Δαλάι Λάμα,
και τις μοίραζα.
Όταν της έδινα στους ανθρώπους
είτε τις κρατούσαν κοντά στην καρδιά τους είτε στο κεφάλι τους και έμεναν εκεί.
Και αυτό ήταν --
εκείνον τον καιρό -- το έκανα πριν από 10 χρόνια --
36 χρόνια αφού έφυγε ο Δαλάι Λάμα.
Έτσι...
πήγαινα εκεί, έπαιρνα συνεντεύξεις και έβγαζα τα πορτραίτα.
Αυτή είναι η Τζίγκμε και η αδερφή της, η Σόναμ.
Ζούνε στο Τσανγκ Τανγκ, στο οροπέδιο του Θιβέτ,
στο δυτικό κομμάτι της χώρας.
Αυτό είναι σε υψόμετρο 5.180 μέτρων.
Μόλις είχαν κατέβει από τα βοσκοτόπια, στα 5.480 μέτρα.
Το ίδιο: της έδωσα μια φωτογραφία, και την κράτησε στο μέτωπό της.
Συνήθως δίνω φωτογραφίες τύπου polaroid
όταν βγάζω τέτοιες, διότι στήνω τα φώτα, ελέγχω τον φωτισμό,
και όταν της την έδειξα, τσίριξε και έτρεξε στη σκηνή της.
Αυτός είναι ο Τένζιν Γκιάτσο --
θεωρήθηκε πως είναι ο Βούδας της Συμπόνοιας σε ηλικία δύο χρόνων,
σε ένα σπίτι ενός χωρικού, στη μέση του πουθενά.
Όταν ήταν τεσσάρων, του δόθηκε ο τίτλος
ως ο Δαλάι Λάμα ο 14ος.
Ως έφηβος αντιμετώπισε την εισβολή στη χώρα του
και έπρεπε να την αντιμετωπίσει -- ήταν ο ηγέτης της χώρας.
Οχτώ χρόνια μετά, όταν ανακάλυψαν πως υπήρχε σχέδιο να τον σκοτώσουν,
τον έντυσαν σαν ζητιάνο
και τον έβγαλαν κρυφά από τη χώρα πάνω σε ένα άλογο,
και έκανε το ίδιο ταξίδι που έκανε και η Τάμντιν.
Δεν έχει γυρίσει στη χώρα του έκτοτε.
Και να σκεφτείτε πως αυτός ο άνθρωπος,
46 χρόνια αργότερα,
επιμένει ακόμα στη μη βίαιη ανταπόκριση,
σε ένα σοβαρό θέμα πολιτικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Οι νέοι άνθρωποι, οι νεαροί Θιβετιανοί, αρχίζουν να λένε:
Ακούστε, αυτό δεν λειτουργεί
Ξέρετε, η βία ως πολιτικό εργαλείο είναι στη μόδα αυτή τη στιγμή.
Αυτός μένει ακόμα στις ιδέες του.
Είναι, λοιπόν, το ίνδαλμα για τη μη βία στον κόσμο μας --
ένα από τα ζωντανά ινδάλματά μας.
Αυτός είναι ένας άλλος ηγέτης του λαού του.
Αυτός είναι ο Μόι. Είναι στον Ισημερινό Αμαζόνιο.
Ο Μόι είναι 35 χρονών.
Σε αυτήν την περιοχή του Ισημερινού Αμαζονίου
ανακαλύφθηκε πετρέλαιο το 1972.
Εκείνο τον καιρό, από εκείνη την εποχή,
τόσο πετρέλαιο ή το διπλάσιο του,
όσο χύθηκε στο ατύχημα του πετρελαιοφόρου Έξον Βάλντεζ,
χύθηκε σε αυτή τη μικρή περιοχή του Αμαζονίου,
και οι φυλές αυτής της περιοχής αναγκάστηκαν να μετακινηθούν.
Ο Μόι ανήκει στη φυλή Ουαοράνι,
όπου είναι γνωστοί ως πολύ άγριοι, είναι γνωστοί ως «όκα».
Κατάφεραν να κρατήσουν μακριά
τους σεισμολόγους και τους εργάτες του πετρελαίου
με ακόντια και φυσοκάλαμα.
Έμεινα, ήμασταν με μια ομάδα
δύο εβδομάδες μ' αυτούς τους ανθρώπους στη ζούγκλα
βλέποντάς τους να κυνηγούν.
Αυτό ήταν σε ένα κυνήγι μαϊμούδων,
κυνηγούσαν με βελάκια εμποτισμένα στο κουράριο.
Οι γνώσεις που έχουν αυτοί οι άνθρωποι
για το φυσικό περιβάλλον είναι απίστευτες.
Άκουγαν πράγματα, μύριζαν πράγματα, έβλεπαν πράγματα που εγώ δεν μπορούσα.
Δεν μπορούσα να δω καν τις μαϊμούδες που έπιαναν με τα βέλη τους.
Αυτή είναι η Γιαντίρα,
η Γιαντίρα είναι πέντε χρονών.
Ανήκει σε μια γειτονική φυλή των Ουαοράνι.
Η φυλή της έπρεπε να μετακινηθεί
τρεις φορές τα τελευταία 10 χρόνια εξαιτίας των πετρελαιοκηλίδων.
Δεν ακούμε ποτέ γι' αυτά.
Η τελευταία παραβίαση εναντίον τους ήτανε μέρος του Σχεδίου Κολομβία,
όπου τους ψεκάσαμε με διάφορα ζιζανιοκτόνα,
αποψιλώσαμε χιλιάδες στρέμματα του Αμαζονίου στον Ισημερινό,
στον πόλεμό μας κατά των ναρκωτικών.
Αυτοί είναι οι άνθρωποι που φέρουν το μεγαλύτερο βάρος.
Αυτός είναι ο Μενγκατούε.
Είναι ο σαμάνος των Ουαοράνι,
Μας είπε, ξέρετε, «Είμαι μεγάλος τώρα, κουράζομαι, ξέρετε.
Κουράστηκα να κυνηγώ με το δόρυ τους εργάτες πετρελαίου.
Εύχομαι απλά να έφευγαν».
(Γέλια)
Και ήμουν...
συνήθως ταξιδεύω μόνος όταν κάνω τη δουλειά μου,
αλλά έκανα το εξής,
οργάνωσα ένα πρόγραμμα για το Discovery
και όταν πήγα με την ομάδα ήμουν ιδιαίτερα ανήσυχος
για τη μετάβαση με ένα σωρό ανθρώπους ιδιαίτερα με τους Ουαοράνι,
όντας στενά συνδεδεμένος με τη φυλή τους.
Όπως αποδείχθηκε, αυτοί οι άνθρωποι
μου έμαθαν μερικά πράγματα σχετικά με το πώς συνεργάζονται
με τους αυτόχθονες.
(Γέλια)
Ένα από τα πράγματα που έκανα λίγο πριν την 11η Σεπτεμβρίου -
τον Αύγουστο του 2001 -
πήρα τον γιο μου, τον Νταξ, που ήταν 16 τότε,
και τον πήγα στο Πακιστάν.
Γιατί αρχικά ήθελα --
ξέρετε, τον έχω πάρει σε μερικά ταξίδια,
αλλά ήθελα να δει ανθρώπους
που ζούνε με ένα δολάριο την ημέρα ή λιγότερο.
Ήθελα να έχει μια εμπειρία στον ισλαμικό κόσμο
και τον ήθελα επίσης --
πήγαινα εκεί να δουλέψω με μια ομάδα,
να κάνω την ιστορία μιας ομάδας που λεγόταν Καλάς,
που είναι μια ομάδα ανιμιστών, 3.000 ανιμιστές,
που ζουν σε μια πολύ μικρή περιοχή περικυκλωμένοι από μουσουλμάνους --
έχουν μείνει 3.000 από αυτούς·
είναι υπέροχοι άνθρωποι.
Ήταν μια τρομερή εμπειρία γι' αυτόν.
Έμενε ξύπνιος όλη νύχτα μαζί τους, παίζοντας τύμπανα και χορεύοντας.
Έφερε μια μπάλα ποδοσφαίρου
όπου παίζαμε ποδόσφαιρο κάθε βράδυ σ' αυτό το μικρό χωριό.
Ύστερα πήγαμε και συναντήσαμε τον σαμάνο τους.
Παρεμπιπτόντως, ο Μενγκάτουε ήταν και ο σαμάνος της δικής του φυλής.
Αυτός είναι ο Τζον Ντούλικαν, που είναι ο σαμάνος των Καλάς.
Βρίσκεται στα βουνά, στα σύνορα με το Αφγανιστάν.
Στην άλλη πλευρά αυτής της περιοχής είναι η Τόρα Μπόρα,
η περιοχή όπου υποτίθεται πως βρισκόταν ο Οσάμα Μπιν Λάντεν.
Αυτή είναι η περιοχή της φυλής.
Κοιτούσαμε και μείναμε με τον Τζον Ντούλικαν.
Ο σαμάνος -- έκανα μια ολόκληρη σειρά για τον σαμανισμό,
που είναι ένα ενδιαφέρον φαινόμενο.
Αλλά σε όλο τον κόσμο,
υπεισέρχονται σε έκσταση με διαφορετικούς τρόπους,
και στο Πακιστάν ο τρόπος που το κάνουν είναι με καύση φύλλων αρκεύθου,
όπου θυσιάζουν ένα ζώο,
χύνουν το αίμα του στα φύλλα και εισπνέουν ύστερα τον καπνό.
Προσεύχονται όλοι στους θεούς των βουνών καθώς πέφτουν σε έκσταση.
Το να φέρετε τα παιδιά χρησιμοποιώντας διαφορετικές πραγματικότητες,
είναι, νομίζω, πολύ σημαντικό.
Αυτό που είπε ο Νταν Ντένετ τις προάλλες --
αντί να έχεις ένα πρόγραμμα σπουδών όπου σπουδάζουν διαφορετικές θρησκείες
απλά για να έχουν μια νοητική ευελιξία,
δώσε τους πνευματική ευελιξία σε διαφορετικά συστήματα πεποιθήσεων --
πιστεύω πως είναι τόσο απαραίτητο στον σημερινό κόσμο
καθώς βλέπετε να συμβαίνουν αυτές οι συγκρούσεις πεποιθήσεων.
Και όλα τα ζητήματα ασφάλειας που μας προκαλούν.
Έτσι, πριν πέντε χρόνια κάναμε το εξής:
ξεκινήσαμε ένα πρόγραμμα που φέρνει σε επαφή παιδιά
από αυτόχθονες κοινότητες με παιδιά από τις Η.Π.Α.
Πρώτα, λοιπόν, φέραμε σε επαφή
μια περιοχή του Έθνους Ναβάχο με μια τάξη από το Σιάτλ.
Τώρα έχουμε 15 τοποθεσίες.
Έχουμε μία στο Κατμαντού, στο Νεπάλ,
στη Νταραμσάλα, στην Ινδία, στο Τακουάγκου, στην Κένυα -
το Τακουάγκου είναι κατά το 1/3 χριστιανικό, 1/3 μουσουλμανικό
και 1/3 ανιμιστικό -- οι κοινότητες είναι
το Ολανταγιάμπο στο Περού
και το Αρκτικό Χωριό στην Αλάσκα.
Αυτός είναι ο Ντάνιελ, ένας από τους μαθητές μας
στο Αρκτικό Χωριό, στην Αλάσκα.
Μένει σε αυτήν την ξύλινη καλύβα, χωρίς τρεχούμενο νερό, χωρίς θέρμανση,
χωρίς παράθυρα και με σύνδεση ίντερνετ υψηλής ταχύτητας.
Και αυτή είναι --
αυτό το βλέπω πάντού --
αυτή είναι η τοποθεσία μας στο Ολανταγιάμπο του Περού,
πριν από τέσσερα χρόνια,
όπου είδαν για πρώτη φορά τους πρώτους υπολογιστές·
τώρα έχουν υπολογιστές στις τάξεις τους.
Ο τρόπος που το κάναμε αυτό ήταν --
διδάξαμε ψηφιακή αφήγηση σε αυτά τα παιδιά.
Τους βάλαμε να πούνε ιστορίες για θέματα της κοινότητάς τους,
για την οποία νοιάζονται.
Αυτό είναι στο Περού, όπου τα παιδιά είπαν την ιστορία
για ένα ποτάμι που καθάρισαν.
Ο τρόπος είναι ο εξής, σε ομάδες εργασίας
φέρνουμε ανθρώπους που θέλουν να μάθουν
ψηφιακή ροή εργασιών και αφήγηση
και τους βάζουμε να δουλέψουν με τα παιδιά.
Μόλις πέρυσι πήραμε μια ομάδα εφήβων
και δούλεψε με τον καλύτερο τρόπο.
Το όνειρό μας είναι να φέρουμε τους έφηβους κοντά
ώστε να έχουν μια εμπειρία κοινωφελούς εργασίας,
καθώς επίσης και μια διαπολιτισμική εμπειρία
καθώς διδάσκουν τα παιδιά σ' αυτές τις περιοχές
και τα βοηθούν να χτίσουν τις δικές τους υποδομές επικοινωνίας.
Εδώ διδάσκουν Photoshop
στο θιβετιανό παιδικό χωριό στη Νταραμσάλα.
Έχουμε μια ιστοσελίδα, όπου τα παιδιά έχουν τη δική τους σελίδα.
Αυτές είναι όλες τους οι ταινίες.
Έχουμε περίπου 60 ταινίες που έχουν φτιάξει αυτά τα παιδιά
και είναι πραγματικά απίστευτες.
Αυτή που θέλω να σας δείξω --
αφότου τους μαθαίνουμε να φτιάχνουν ταινίες,
έχουμε μια βραδιά που δείχνουμε τις ταινίες στην κοινότητα.
Αυτή είναι στο Τακαούγκου --
έχουμε μια γεννήτρια και έναν ψηφιακό προβολέα,
τις βλέπουμε πάνω σε μια σιταποθήκη,
και δείχνουμε μια από τις ταινίες που έχουν φτιάξει.
Αν έχετε την ευκαιρία, πηγαίνετε στη σελίδα μας και θα δείτε
την εκπληκτική δουλειά που κάνουν αυτά τα παιδιά.
Το άλλο είναι πως ήθελα να δώσω φωνή στους αυτόχθονες.
Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα κίνητρα.
Το άλλο κίνητρο είναι
ο νησιώτικος χαρακτήρας της χώρας μας.
Το National Geographic μόλις έκανε μια Έρευνα Ρόπερ
σε άτομα ηλικίας 18-26 ετών, στη χώρα μας και σε άλλες 9 βιομηχανοποιημένες χώρες.
Ήταν μια έρευνα δύο εκατομμυρίων δολαρίων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήρθαν προτελευταίες
σε γεωγραφικές γνώσεις.
Το 70% των παιδιών δεν μπορούν να βρουν
το Αφγανιστάν ή το Ιράκ στον χάρτη·
το 60% δεν μπορούσαν να βρουν την Ινδία·
το 30% δεν μπορούσαν να βρουν τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Αυτή είναι μια έρευνα που έγινε πριν από δύο χρόνια.
Θα ήθελα να σας δείξω τώρα στα λίγα λεπτά που έχουν μείνει,
είναι μια ταινία ενός μαθητή από τη Γουατεμάλα.
Είχαμε μια ομάδα εργασίας στη Γουατεμάλα.
Μια εβδομάδα πριν ξεκινήσουμε την ομάδα,
μια τεράστια κατολίσθηση, που προκλήθηκε από τον τυφώνα Σταν,
τον περασμένο Οκτώβριο, έθαψε ζωντανούς 600 ανθρώπους στο χωριό τους.
Το παιδί αυτό ζούσε στο χωριό -- δεν ήταν εκεί όταν έγινε η κατολίσθηση --
και αυτή είναι η μικρή ταινία που έκανε για αυτό.
Δεν είχε δει ποτέ υπολογιστή πριν να κάνουμε αυτήν την ταινία.
Του μάθαμε Photoshop και ναι, μπορούμε να τη δούμε.
Αυτό είναι ένα παλιό άσμα κηδειών των Μάγια που έμαθε από τον παππού του.
Ευχαριστώ πολύ.
(Χειροκρότημα)