Pat Mitchell: Bu rozetin hikayesi nedir?
Madeleine Albright: Bu camdan tavanı kırmayı temsil ediyor.
PM: Öyle mi?
O zaman TEDWomen için iyi bir tercih olmuş.
MA: Sabahları kalktığımda zamanımın büyük ölçüsünü
o gün neler olacağını kestirmeye çalışmakla geçiririm.
Ve Saddam Hüseyin olmasaydı,
bu rozet olmayacaktı.
Ne olduğunu anlatayım.
Birleşmiş Milletlere bir elçi olarak gittim.
Körfez Savaşı'ndan sonraydı.
Görevlendirilmiş bir elçiydim.
Ateşkes, bir seri
zorlayıcı önleme dönüştürmüştü.
Ve benim görevim,
Saddam Hüseyin hakkında sürekli korkunç şeyler söylemekti,
bunları hak ediyordu da -- başka bir ülkeyi işgal etmişti.
Bir gün Bağdat'taki gazetelerde bir şiir yayınlandı,
beni, eşsiz bir sürüngenin de arasında bulunduğu
pek çok şey ile karşılaştırıyordu.
Böylece bir yılan rozeti takmaya başladım.
Irak'la ilgili konuşmalarım sırasında takıyordum.
(Gülüşmeler)
Basınla görüşmeye gittiğimde,
tam hedefe vurarak "O yılan rozetini niye takıyorsunun?" diye sorduklarında
"Çünkü Saddam Hüseyin beni eşsiz bir yılana benzetti." diye cevap verdim.
Sonra bunun eğlenceli olduğunu düşündüm
ve gidip
o gün neler olacağını düşündüğümü yansıtan
birçok rozet aldım.
Bu rozet hikayesi böyle başladı.
PM: Koleksiyonunuz ne kadar geniş?
MA: Bir hayli geniş.
Şimdi seyahat halinde.
Şu anda Indianapolis'te,
daha önce Smithsonian'da idi.
Yanında da "Rozetlerimi Okuyun" isimli bir kitap gidiyor.
(Gülüşmeler)
PM: Bu iyi bir fikir.
İlk kadın Dışişleri Bakanı olduğunuzda
sürekli
ne giydiğiniz
nasıl göründüğünüz
hakkında sürekli konuşulduğunu hatırlıyorum --
bu birçok kadının başına geliyor,
özellikle de konumlarında ilk olan kadınlara.
Peki bunun tümü hakkında ne düşünüyorsunuz?
MA: Bu aslında çok rahatsız edici,
çünkü bir erkeğin ne giydiği konusunda kimse konuşmaz.
Ama insanlar benim kıyafetlerime dikkat ettiler.
İşin ilginç yanı,
New York'a Birleşmiş Milletler elçisi olarak gittiğimde,
benden önce elçi olan Jeane Kirkpatrick ile konuştum
ve bana "Profesör kıyafetlerinde kurtulmalısın.
Dışarı çık ve bir diplomat gibi gözük." dedi.
Bu da bana sık sık alışverişe gitmek için bahane oldu.
Ama hala, şapka giydin mi, eteğin ne kadar kısaydı
gibi sorular vardı.
Hatırlarsanız Condoleezza Rice
bir davette çizme giymişti
ve bunun için eleştirilmişti.
Hiçbir erkek bunun için eleştirilmez. Bu en hafifi.
PM: Bu, kadın erkek hepimiz için
hayattaki rollerimizi tanımlamak
ve onu, dünyayı değiştirmek ve geleceği şekillendirmek için
nasıl yerine geitrdiığmız.
Bu dengeyi nasıl tutturdunuz?
Bu ülkenin, dünyanın geri kalanına
sert diplomatik ve güçlü sesi olmak ile
kendiniz hakkında ne hissettiğiniz,
anne olmak, büyükanne olmak, yetiştirmek
arasındaki dengeyi nasıl ayarladınız?
Bununla nasıl başa çıktınız?
MA: İşin ilginci, benim ilk
kadın dışişleri bakanı olduğum açıklandıktan
birkaç dakika sonra bu bana soruldu.
Benim cevabım, "60 yıldır kadınım
ama sadece birkaç dakikadır dışişleri bakanıyım." oldu.
Zamanla gelişti.
(Gülüşmeler)
Ama temelinde kadın olmaktan çok memnunum.
Böylece ne oldu? --
eminim seyirciler arasında da bunu
kendiyle özleştirecekler vardır --
B.M.'deki ilk toplantıma gittim.
Her şey orada başladı,
çok erkek bir organizasyondu.
Güvenlik Konseyi 15 kişiden oluşur
ve ben orada otururken 14 erkek bana bakıyordu,
ben de düşünüyordum. Hepiniz bilirsiniz.
Odadaki havayı anlamaya çalışırsınız,
insanlar beni sevdiler mi,
gerçekten zekice bir şey söyleyebilecek miyim?
Birden şöyle düşündüm. Bir dakika,
"Birleşik Devletler" yazısının arkasında oturuyorum.
Bu gün konuşmazsam
Birleşik Devletler'in sesi duyulmayacak.
O zaman hayatımda ilk defa
kendimi çekingen kadın modundan
çıkarıp bir ülke adına konuşmam gerektiği
hissine kapıldım.
Bu daha sonra da başıma geldi,
ama kadın olmanın gerçekten
pek çok açıdan avantajlı olduğunu düşünüyorum.
Bence kişisel ilişkilerde
daha iyiyiz
ve gerektiğinde bir şeyi
olduğu gibi anlatabilme kapasitesine sahibiz.
Ama size şunu söylemeliyim, en küçük torunum
geçen yıl yedi yaşına bastığında,
annesine, kızıma,
"Büyükanne Maddie'nin dışişleri bakanı olmasının ne önemi var?
Sadece kızlar dışişleri bakanı oluyorlar zaten." dedi.
(Gülüşmeler)
(Alkış)
PM: Onun yaşantısında -- (MA: Öyle)
PM: Ne kadar büyük bir değişim.
Şimdi dünyayı dolaştığınızda,
sık sık yapıyorsunuz bunu,
kadınların ve kızların
yerini nasıl görüyorsunuz?
Neredeyiz?
MA: Bence yavaş yavaş değişiyoruz,
ama tabii ki hiçbir şeyin
değişmediği ülkeler de var.
Bu yüzden birçoğumuzun büyük fırsatlara
sahip olduğunu -- Pat, sen de alanında önemli bir lidersin --
ama kendi başının çaresine
bakabilecek durumda olmayan
birçok kadının olduğunu unutmamalıyız.
Ve kadınların kadınlara
yardım etmesi gerektiğini hatırlatmalıyız.
Ve ben şunu hissettim --
buna ulusal güvenlik
açısından da baktım --
ben dışişleri bakanıyken
kadın sorunlarının Amerika dış politikasında
merkezde olması gerekiyordu.
Sadece feminist olduğumdan düşünmedim bunu.
Bence kadınların politik ve ekonomik olarak güçlendiği
toplumlar daha iyi durumda olurlar, değerler aktarılır,
sağlık durumu daha iyidir,
eğitim daha iyidir,
ekonomik kalkınma daha iyidir.
Bence kadınların ekonomide ve politikada
söz hakkına sahip olduğu ülkelerdeki kadınlar olarak
diğer kadınlara
yardım etmeliyiz.
Ve kendimi hem B.M.'de hem de dışişleri bakanı olarak
buna adadım.
PM: Peki bunu dışişleri politikasının
merkezine koyduğunuzda itirazlarla karşılaştınız mı?
MA: Bazı insanlardan.
Sanırım bunun önemsiz bir konu olduğunu düşünüyorlardı.
Ama benim düşünceme göre
kadın sorunları en ciddi sorunlar,
çünkü onlar birçok açıdan,
yaşamla ve ölümle ilgili sorunlar
ve dediğim gibi
bence düşünce tarzımızın merkezindeler.
Örneğin,
ben görevde iken
olan birçok savaşın
ana mağdurları kadınlardı.
Mesela ben başladığımda
Balkanlar'da savaşlar vardı.
Bosna'daki kadınlara tecavüz ediliyordu.
Biz daha sonra bu tarz meselelerle ilginen
bir savaş suçları mahkemesi kurmayı başardık.
Oradayken yaptığım şeylerden biri de
B.M'ye katıldığımda
183 ülke vardı.
Şimdi 192.
Kendime öğle yemeği hazırlamak zorunda olmadığım ilk zamanlardandı.
Asistanıma,
"Diğer kadın temsilcileri davet et" dedim.
Evime gittiğimde orada dolu kadın olacağını
düşünmüştüm.
Sadece 6 kadın vardı, 183 kişi arasından.
Kadın temsilcisi olan ülkeler
Kanada, Kazakistan, Filipinler,
Trinidad Tobago, Jamaica,
Lichtenstein ve ben.
Amerikalı olarak bir toplantı düzenlemeye karar verdim.
(Gülüşmeler)
Bunu düzenledik
ve kendimize G7 adını verdik.
(Gülüşmeler)
PM: Bu, 7 kız anlamına mı geliyor? (MA: Yedi kız.)
MA: Ve biz, kadın sorunları hakkında
lobi yapmaya başladık.
Bu savaş suçları mahkemesine
iki kadın yargıç getirilmesini başardık.
Peki ne oldu,
tecavüzün bir insanlık dışı bir savaş silahı olarak
kabul edilmesini sağladılar.
(Alkış)
PM: Dünyaya baktığımızda
özellikle Batı dünyasında
kadınların liderlik pozisyonlarına geldiğini
ve başka yerlerde de
bariyerlerin yavaş yavaş yıkıldığını
görüyoruz,
ama hala şiddet olayları
ve birçok sorun var,
ama uzlaşma masalarında
daha fazla kadın var.
Siz bu uzlaşma masalarındayken
pek kadın yoktu, belki siz
tek bir ses, belki bir iki daha.
Siz, bu durumda
şiddet, barış, çatışma ve çözüm
konularında ciddi bir değişim
olacağına inanıyor musunuz?
İnanıyorsanız neden?
MA: Ben daha fazla kadın olunca
görüşmenin tonunun değiştiğine gerçekten inanıyorum,
bence görüşmenin amacı da değişiyor.
Ama bütün dünyanın
kadınlar tarından yönetilmesi durumunda da
çok daha iyi durumda olacağına inanmıyorum.
Böyle düşünüyorsanız, lise yıllarınızı unutmuşsunuz demektir.
(Gülüşmeler)
Ama neticede
masada daha fazla kadın olduğunda
bir anlaşmaya varma
konusunda
çaba oluyor.
Mesela Burundi'ye gittiğimde
Tutsi ve Hutu kadınlarını
bir araya getirererek
onlarla Rwanda'da olan olayları konuştuk.
Bence kadınların kendini
karşısındakinin yerine koyma becerileri daha gelişmiş.
Bence biz kendimizi başkasının yerine koyup
empatiye sahip olmakta daha iyiyiz.
Bence odada başka kadınların olması
destek açısından da yardımcı oluyor.
Dışişleri bakanıyken, benden başka
sadece 13 kadın dışişleri bakanı vardı.
Ve birinin gelmesi iyi oluyordu.
Örneğin şimdiki Finlandiya başkanı
Tarja Halonen, o zaman dışişleri bakanıydı
ve bir ara da Avrupa Birliği başkanı.
Bu harika bir şeydi.
bunu bence siz de anlayabilirsiniz.
Bir toplantıya gitmiştik,
ve ben "Bu konu hakkında
bir şeyler yapılması gerektiğini hissediyorum" dediğimde,
erkekler "Hissetmekle ne demek istiyorsun?" dediler.
Tarja benim karşımda oturuyordu.
Birden silah kontrolü hakkında konuşmaya başladık,
o da "Bunu yapmamız gerektiğini hissediyorum." dedi.
Erkek çalışma arkadaşlarım bunu o anda anladılar.
Bence dış politika
meseleleriyle ilgilenen pozisyonlarda
ciddi miktarda kadın olmalı.
Bence çok önemli olan diğer bir konu da:
Birçok ulusal güvenlik politikası
sadece ulusal güvenlikle ilgili değil,
bütçelerler, askeri bütçelerle
ve ülkelerin borçlarının nasıl olduğuyla ilgili.
Bu yüzden,
çeşitli dış politika pozisyonlarında
kadınlar olursa, onlar
kendi ülkerinde karar verilme aşamasında birbirlerine yardımcı olabilirler.
PM: Peki o noktaya nasıl geleceğiz?
Dünyadaki bu denge durumuna?
Masalarda daha fazla kadın sesi
ve dengenin daha iyi olduğuna
inanan erkekler?
MA: Şöyle olabilir:
Ben Ulusal Demokratik Enstitü adında
kadın adayları destekleyen bir kuruluşun
yönetim kurulundayım.
Bence
diğer ülkelerde
kadınların politik pozisyonlarda olması için
yardım etmeliyiz
ve onların politikada seslerini
nasıl çıkaracaklarını düşünmeliyiz.
Bence ayrıca iş alanları yaratma
konusunda destek sağlamalı
ve kadınların birbirlerine yardım etmelerini sağlamalıyız.
Benim güçlü olarak
inandığım bir şey var.
Belli bir yaşı geçtim
ve kariyerime ilk başladığımda
ister inanın ister inanmayın beni eleştiren başka kadınlar vardı:
"Niçin arabanda değilsin?"
ya da "Çoğunlukla onlarla olmadığın için
çocukların çekmiyor mu?"
Bence birbirimizi suçlu hissettirme eğilimimiz var.
Hatta, bence "suçluluk" bütün kadınların göbek adı.
Bence olması gereken
birbirimize yardımcı olmamız.
Ve benim inandığım şu ki
cehennemde birbirine yardımcı olmayan kadınlar için özel bir yer var.
(Alkış)
PM: Bakan Albright, bence siz cennete gideceksiniz.
Bize katıldığınız için teşekkür ederim.
MA: Hepinize teşekkür ederim. Teşekkürler Pat.
(Alkış)