Konuşmama herkese soracağım soru ile başlamama izin verin.
Dünya'nın her köşesinde, insanların
özgürlüğü ve hakları için
savaştığını biliyorsunuz.
Bazıları baskıcı hükümetlerle savaşır.
Diğerleri baskıcı toplumlarla savaşır.
Sizce hangi savaş daha zordur?
Bu soruyu gelecek birkaç dakika içinde
cevaplamaya çalışmama izin verin.
Sizi 2 sene önce yaşadıklarıma götürmeme izin verin.
Oğlum Aboody'nin yatma vaktiydi.
O zaman beş yaşındaydı.
Yatak zamanı dualarını bitirdikten sonra,
bana baktı ve bir soru sordu:
"Annecim, biz kötü insanlar mıyız?"
Şok olmuştum.
"Neden böyle şeyler söylüyorsun, Aboody?"
O günün erken saatlerinde, okuldan
geldiğinde yüzünde morluklar olduğunu fark etmiştim.
Ne olduğunu bana söylemezdi.
[Ama şimdi] söylemeye hazırdı.
"Bugün okulda iki çocuk bana vurdu.
Bana, 'Anneni facebook'da gördük.
Sen ve annen hapse atılmalısınız." dediler.
Ben asla Aboody'e bir şey söylemekten çekinmedim.
Her zaman başarılarımdan gurur duyan bir kadın oldum.
Fakat oğlumun o sorgulu bakışları
bütün bunlar toplandığında,
benim karar anımdı.
Gördüğünüz gibi, ben kadınların araba kullanmaması
gereken bir ülkede, araba
kullandığı için hapse atılan Suudi kadınıyım.
Bana sadece araba anahtarlarını verdiği
için erkek kardeşim iki kere göz atına alındı,
ve jeolog olarak işinden ayrılmasını,
ülkeyi karısı ve iki yaşındaki oğluyla
terk etmesini gerektirecek derecede taciz edildi.
Babam cuma vaazlarında, imam
kadın sürücüleri lanetler ve onlara fahişe derken
aralarında arkadaşlarımızın
ve babamın kendi ailesinin bulunduğu
birçok ibadet eden kişinin içinde oturmak zorundaydı.
Aile toplantılarında, sokaklarda ve okullarda
paylaşılan yanlış bilgilerle derlenmiş yerel
medyada organize bir karalama kampanyasıyla
karşı karşıyaydım.
Hepsi kafama dank etti.
Açık bir şekilde, bu çocuklar
oğluma kaba davranmak istememişlerdi.
Sadece etrafındaki yetişkinlerden etkilenmişlerdi.
Ve bu benim hakkımda değildi, ya da direksiyonu
alıp, birkaç mil sürdüğüm için değildi.
Bu toplumun kurallarına meydan okumaya
cüret ettiğim için bir cezaydı.
Fakat hikaye bu kritik anımdan çok daha geriye gidiyor.
Size hikayem hakkında ön bilgi
vermeme izin verin.
2011'in Mayıs ayıydı.
Ve iş arkadaşıma eve dönmeye çalışırken,
arabam ve uluslararası ehliyetim olduğu halde,
karşılaşmak zorunda kaldığım
tacizler hakkında şikayet ediyordum.
Bildiğim kadarıyla Suudi Arabistan'da kadınlar
her zaman yasaklar hakkında şikayet etmişlerdir,
fakat birisinin bu konuda bir şeyler
yapmaya çalışmasından beri
20 yıl geçmişti, bütün bir kuşak önce.
İyi/kötü haberi yüzüme vurdu.
"Ama size araba kullanmayı yasaklayan bir yasa yok."
Araştırdım, ve haklıydı.
Suudi Arabistan'da mevcut bir kanun yoktu.
Bu sadece sert dini fetvalarla
kabul edilmiş ve kadınlara empoze edilmiş
bir gelenek ve görenekti.
Bunu farketmek 17 Haziran fikrini,
kadınların direksiyonu kapıp araba sürmelerini,
ateşledi.
Birkaç hafta sonra, bütün bunlara maruz kaldık:
"Erkek kurtlar eğer gidip araba kullanırsanız size tecavüz edecek."
Cesur bir kadın, adı Najla Hariri,
Cidde'de yaşayan Suudi bir kadın,
araba kullandı ve bunu duyurdu
fakat video kaydetmemişti.
Kanıta ihtiyacımız vardı.
Bundan dolayı sürdüm. Youtube'da video paylaştım.
Ve ilk günde
yüz binlerce kişi tarafından görüntülendi.
Tabii sonra ne oldu?
Sadece bu kampanyayı durdurmak
için ölüm ve tecavüz tehditleri almaya başladım.
Suudi yetkililer çok sessiz kaldı.
Bu bizi gerçekten korkuttu.
Kampanyada diğer Suudi kadın ve hatta
erkek eylemcilerle birlikteydim.
Hepimiz 17 Haziran'da, kadınların dışarı çıkıp, araba
süreceği asıl günde yetkililerin nasıl tepki
vereceğini bilmek istiyorduk.
Bu sefer erkek kardeşime benimle
gelip polis arabasının yanından geçmesini istedim.
Olaylar hızla gelişti. Tutuklanıp,
bir daha araba sürmeme yemini edip, serbest bırakıldık.
Tekrar tutuklandık. Kardeşim bir günlüğüne göz altına alındı
ve ben hapse gönderildim.
Neden oraya gönderilmiştim emin değildim
çünkü herhangi bir suçla sorguya çekilmemiştim.
Fakat emin olduğum şey masumiyetimdi.
Yasayı çiğnememiş ve çarşafımı tutmuştum.
-Suudi Arabistan'da evi terk etmeden önce giydiğimiz siyah çarşaf-
Aynı nedenle hapiste olan mahkumlar bana çıkarmamı söylediler,
fakat her seferinde masumiyetimden emin olduğumu söyledim,
"Hayır, bugün çıkacağım."
Hapishanenin dışında, bütün ülke çıldırdı.
Bazıları bana şiddetle saldırırken
diğerleri destekçiydi ve hatta benim serbest bırakılmam için
krala gönderilecek olan dilekçe için imza topluyordu.
Dokuz gün sonra serbest bırakılmıştım.
Haziranın 17'si gelir.
Caddeler polis ve ahlak polisi
arabalarıyla doluydu.
Fakat birkaç yüz cesur Suudi kadını
yasağı çiğnedi ve o gün araba sürdü.
Hiçbiri tutuklanmadı. Tabuyu kırdık.
(Alkış)
Bence şimdiye kadar herkes bizim neden süremediğimizi ya da Suudi Arabistan'da
kadınların araba kullanmasına izin verilmediği biliyor.
fakat nedenini belki çok azınız biliyor.
Bu soruyu cevaplamanıza yardımcı olmama izin verin.
Şura Konseyine sunulan
resmi bir çalışma vardı.
Suudi Arabistan'da kral tarafından atanılan
istişare konseyi -
ve yerli bir profesör tarafından yapılmıştı,
bir üniversite profesörü.
UNESCO'nun bir çalışması temel alınarak yapıldığını iddia ediyor.
Ve araştırma şunu belirtiyor:
Tecavüz, zina, gayrimeşru çocukların,
ve hatta madde bağımlılığı, fuhuşun yüzdesi
kadınların araba kullandığı ülkelerde, kadınların araba kullanmadığı
ülkelere göre daha fazla olduğunu belirtiyordu.
(Kahkahalar)
Biliyorum, böyleydim, şok olmuştum.
Tıpkı "Biz dünya da kadınların araba kullanmadığı
tek ülkeyiz."
Eğer dünya haritasına bakacak olursanız,
geriye sadece iki ülke kalır:
Suudi Arabistan ve diğer toplum ise Dünya'nın geri kalanı.
Twitter'da araştırmayla alay eden bir etiket başlattık.
Dünya çapında manşet haber oldu.
[BBC News: Suudi din adamı uyarıyor, kadınlar araba sürerse bu 'Bekaretin Sonu' olur.
(Kahkahalar)
Ve ancak o zaman biz sizi ezen kişiyle alay etmenin
ne kadar güçlendirici olduğunu farkettik.
Bu en güçlü silahını ortaya çıkarıyor: Korku.
Bu sistem, kadınları ikinci sınıfmış gibi ele alan
ve kadınların onları koruyacak
bir gardiyana ihtiyaç duyduğu, bütün hayatları
boyunca yazılı ya da sözlü olarak, bu
gardiyandan izin alması gereken aşırı muhafazakar
gelenek ve görenekler üzerine kurulmuştur.
Öldüğümüz güne kadar bizler alt tabakadanız.
Ve bu şeriat kanunun ya da dini kanunların yanlış yorumlanmasıyla
dini fetvalarla kabul edilince çok daha kötü
bir hal alıyor.
Daha kötüsü, sisteme kanun olarak
girdiklerinde,
kadınlar kendi aşağılıklarına inanıyorlar
ve hatta bu kuralları sorgulamak isteyenlerle
savaşıyorlar.
Bana gelince, bu sadece yüzleşmek zorunda kaldığım saldırılarla ilgili değildi.
Kişiliğimin ve benliğimin tamamiyle
farklı iki algısıyla yaşamakla ilgiliydi.
Kendi ülkemde kötü adam,
dışarıda kahraman.
Size söylüyorum, son iki sene içinde iki olay başıma geldi.
Birtanesi ben hapisteyken.
Ben hapiteyken herkesin uluslararası
medyada ki başlıkları gördüğüne eminim.
Hapiste kaldığım dokuz gün boyunca böyle bir şeydi.
Fakat kendi ülkemde, tümüyle farklı bir resim vardı.
Daha çok şöyleydi:
"Manal al-Sharif kamu düzenini bozma ve kadınları sürmeye teşvif etme
suçlamalarıyla yüzleşiyor.
Biliyorum.
"Manal al-Sharif kampanyadan geri çekildi."
Ah, bu hiçbir şey. Bu benim favorim.
"Manal al-Sharif kendini kaybetti ve itiraf etti:
'Dış güçler beni kışkırttı.'
(Kahkahalar)
Ve böyle devam ediyor hatta izimi sürmek ve halkın içinde kırbaçlama.
Sonuç olarak bu tümüyle farklı bir resim.
Geçen sene Oslo Freedom Forum'u konuşma
vermem için beni davet etti.
Etrafımdaki insanların destek ve
sevgileriyle sarılmıştım ve beni bir ilham kaynağı
ilham kaynağı olarak görmüşlerdi.
Aynı zamanda, ülkeme geri döndüğümde,
konuşmamdan çok nefret etmişlerdi.
Konuşmamı şöyle tanımlamışlardı: Suudi ülkesine ve
insanlarına hakaret,
ve hatta Twitter'da #Oslohain'i diye bir etiket başlattılar.
O etiket altında, yaklaşık 10,000 tweet atılmıştı.
#OsloKahraman'ı olan karşıt etikette ise
yalnızca bir avuç dolusu tweet vardı.
Hatta bir anket bile başlatmışlardı.
13,000'den fazla kişi ankete katılmıştı:
Konuşmadan sonra beni vatan haini olarak düşünüp düşünmediklerini hakkındaydı.
Yüzde doksan evet, vatan hainidir dedi.
İşte burada karakterimle ilgi tamamıyla iki farklı
algı var.
Bana gelince, ben gururlu bir Suudi kadınıyım
ve ülkemi çok seviyorum,
ve bunu ülkemi sevdiğim için yapıyorum.
Çünkü inanıyorum ki eğer bir toplumun kadınları
özgür değilse, o toplum özgür olmayacaktır.
(Alkış)
Teşekkür ederim.
(Alkış)
Teşekkür ederim, teşekkür ederim, teşekkür ederim.
(Alkış)
Teşekkürler.
Fakat başınıza gelen bu şeylerden ders alırsınız.
Ben her zaman orada olmasını öğrendim.
Hapisten çıktığımda yaptığım ilk şey,
tabii ki duş aldıktan sonra, internete girdip
Twitter hesabımı ve facebook sayfamı açtım.
Ve ben bana görüşlerini belirten insanlara
her zaman çok saygılı olmuşumdur.
Ne dediklerini dinlerdim,
ve kendimi sadece kelimelerle savunmazdım.
Eyleme geçerdim. Kampanyadan geri çekilmem gerektiğini söyledikleri zaman,
trafik polisi genel müdürlüğüne karşı
ehliyetimi çıkarmadıkları için ilk davamı açtım.
Aynı zamanda serbest bırakılmam
için dilekçe imzalayan, 3,000 kişi kadar, büyük
destek veren çok fazla insan var.
Şura Konseyine, Suudi kadınlara karşı olan
yasağı kaldırmak için bir dilekçe gönderdik.
Ve buna inanan yaklaşık olarak 3,500 kadar vatandaş vardı
ve dilekçeyi imzaladılar.
Böyle insanlar vardı. Demin size bazı örneklerini gösterdim.
Suudi Arabistan'da kadınların haklarına inanan ve deneyen ayrıca seslerini
yükseltip görüşlerini belirttikleri için çok fazla
nefretle yüzleşen muhteşem insanlar.
Suudi Arabistan bugün kadın haklarını
geliştirmek için küçük adımlar atıyor.
Kral Abdullah'ın kraliyet kararnamesiyle, kral
tarafından düzenlenilen Şura Konseyine
geçen sene 30 kadın atanmıştı.
Yüzde yirmi gibi.
Konseyin yüzde 20'si. (Alkış)
Aynı zamanda, sonunda, o Konsey,
kadınların sürmesiyle ilgili olan dilekçemizi dört kere reddettikten sonra,
geçen Şubat sonunda kabul etti.
(Alkış)
Hapishaneye gönderildikten,
kırbaçla cezaya çarptırıldıktan ya da takibe alındıktan sonra,
trafik polisinin sözcüsü, trafik kurallarını
yalnızca kadın sürücüler için uygulayacağız dedi.
Büyük Müfti, Suudi Arabistan'daki dini
kurumun lideri, kadınların araba kullanması
tavsiye edilmez dedi.
Bu önceki müftü tarafından yasaklanmıştı, haramdı.
Sonuç olarak bunlar benim için sadece küçük adımlar atmakla ilgili değil.
Kadınların kendisi hakkında.
Bir zamanlar bir arkadaş bana sordu, dedi ki,
"Öyleyse sence bu kadınlar ne zaman araba sürmeye başlayacak?"
Bende ona " Sadece kadınlar ne zaman' diye sormayı bıraktıkları zaman
ve şimdi yapmak için harekete geçtikleri zaman." dedim.
Dolayısıyla, bu sadece sistem hakkında değil.
Bu ayrıca biz kadınların kendi hayatlarımızı kullanmakla ilgili diyorum.
Sonuç olarak nasıl aktivist oldum gerçekten hiçbir fikrim yok
ve şu anda nasıl oldum bilmiyorum.
Fakat bildiğim ve emin olduğum tek şey, gelecekte
birisi hikayemi sorduğu zaman
diyeceğim ki: "Ben
yasağı kaldıran, yasakla savaşan ve herkesin özgürlüğünü
kutlayan kadınlardan bir tanesi olmaktan gurur duyuyorum."
Sonuç olarak, konuşmamı başlattığım soru,
sizce hangisiyle yüzleşmek daha zor,
baskıcı hükümetler mi yoksa baskıcı toplumlar mı?
Umarım konuşmamda cevap vermek için ipuçları bulmuşsunuzdur.
Herkese teşekkür ederim.
(Alkış)
Teşekkür ederim.
(Alkış)
Teşekkür ederim. (Alkış)