Επιτρέψτε μου να αρχίσω αυτή την ομιλία με μια ερώτηση προς όλους.
Ξέρετε ότι σε ολόκληρο τον κόσμο
οι άνθρωποι μάχονται για την ελευθερία τους
μάχονται για τα δικαιώματά τους.
Μερικοί μάχονται ενάντια σε καταπιεστικές κυβερνήσεις.
Άλλοι μάχονται ενάντια σε καταπιεστικές κοινωνίες.
Ποια μάχη πιστεύετε ότι είναι πιο δύσκολη;
Επιτρέψτε μου να προσπαθήσω να απαντήσω αυτήν την ερώτηση
στα λίγα λεπτά που ακολουθούν.
Αφήστε με να σας πάω στη ζωή μου πριν από δύο χρόνια.
Ήταν η ώρα ύπνου του γιού μου, Αμπούντι.
Ήταν πέντε τότε.
Αφού τελειωσε όσα έπρεπε να κάνει πριν πέσει για ύπνο,
με κοίταξε και με ρώτησε:
«Μαμά, είμαστε κακοί άνθρωποι;»
Τα έχασα.
«Γιατί το λες αυτό, Αμπούντι;»
Νωρίτερα εκείνη τη μέρα, όταν γύρισε από το σχολείο,
είχα παρατηρήσει κάτι μελανιές στο πρόσωπό του.
Δε μου έλεγε τί του είχε συμβεί.
[Αλλά τώρα] ήταν έτοιμος να μου πει.
«Δυο αγόρια με χτύπησαν σήμερα στο σχολείο».
Μου είπαν, «Είδαμε τη μαμά σου στο Φέισμπουκ».
Εσύ και η μαμά σου θα έπρεπε να μπείτε φυλακή»
Ποτέ δε φοβήθηκα να πω στον Αμπούντι οτιδήποτε.
Πάντα ήμουν μια περήφανη, για τα επιτεύγματά μου, γυναίκα.
Αλλά αυτά τα γεμάτα απορία μάτια του γιού μου
ήταν η στιγμή της αλήθειας μου,
όταν όλα έγιναν ένα.
Βλέπετε, είμαι μια γυναίκα από τη Σαουδική Αραβία, που έχει μπει φυλακή
επειδή οδήγησα ένα αυτοκίνητο σε μια χώρα,
όπου οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να οδηγούν.
Μόνο και μόνο επειδή μου έδωσε τα κλειδιά του
ο ίδιος μου ο αδερφός ήταν υπό κράτηση δύο φορές,
και παρενοχλήθηκε τόσο που αναγκάστηκε
να παραιτηθεί από τη δουλειά του ως γεωλόγος,
και να φύγει από τη χώρα με τη γυναίκα και το δίχρονο γιο του.
Ο πατέρας μου αναγκάστηκε να παρακολουθήσει το κήρυγμα της Παρασκευής
ακούγοντας τον ιμάμη να καταδικάζει τις γυναίκες οδηγούς
και να τις αποκαλεί πόρνες,
ανάμεσα σε σε πάρα πολλούς πιστούς,
μερικοί από τους οποίους ήταν φίλοι και οικογένεια του πατέρα μου.
Αντιμετώπισα μια οργανωμένη δυσφημιστική καμπάνια
στα τοπικά μέσα, σε συνδυασμό με ψεύτικες φήμες
που κυκλοφορούσαν σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, στους δρόμους
και στα σχολεία.
Τότε κατάλαβα.
Τότε συνειδητοποίησα ότι αυτά τα παιδιά
δεν φέρθηκαν με αγένεια στο γιο μου.
Είχαν απλά επηρεαστεί από τους ενήλικες γύρω τους.
Και δεν αφορούσε εμένα, δεν με τιμωρούσαν
επειδή πήρα το τιμόνι και οδήγησα λίγο.
Με τιμωρούσαν που τόλμησα να αμφισβητήσω
τους κανόνες της κοινωνίας.
Αλλά η ιστορία μου πάει πέρα από αυτή τη στιγμή της αλήθειας μου.
Επιτρέψτε μου να σας κάνω μια περίληψη
της ιστορίας μου.
Ήταν Μάϊος, 2011,
και παραπονιόμουν σε ένα συνάδελφο
για τις παρενοχλήσεις που δεχόμουν
προσπαθώντας να βρω κάποιον να με πάει σπίτι,
ενώ έχω αυτοκίνητο και διεθνές δίπλωμα αυτοκινήτου.
Απ' όσα γνωρίζω, οι γυναίκες στη Σαουδική Αραβία
πάντα παραπονιούνταν για την απαγόρευση,
αλλά έχουν περάσει 20 χρόνια από τότε που κάποιος
προσπάθησε να κάνει κάτι για αυτό,
πέρασε μια ολόκληρη γενιά.
[Ο συνάδελφος] μου πέταξε τα καλά/κακά νέα.
«Αλλά δεν υπάρχει νόμος που να σας απαγορεύει να οδηγείτε».
Το τσέκαρα, και είχε δίκιο.
Δεν υπήρχε τέτοιος νόμος στη Σαουδική Αραβία.
Ήταν απλά ένα έθιμο και παραδόσεις
που φυλάσσονται σε άκαμπτες, θρησκευτικές αποφάσεις (φάτουα)
και επιβάλλονται στις γυναίκες.
Αυτή η συνειδητοποιήση οδήγησε στην ιδέα της 17ης Ιουνίου,
όπου ενθαρρύναμε τις γυναίκες να πάρουν το τιμόνι
και να οδηγήσουν.
Μετά από μερικές εβδομάδες ξεκινήσαμε να λαμβάνουμε αυτά τα μηνύματα:
«Άνδρες- λύκοι θα σας βιάσουν αν πάτε να οδηγήσετε».
Μια θαρραλέα γυναίκα με όνομα Νάζλα Χαρίρι,
είναι από τη Σαουδική Αραβία και την πόλη Τζέντα,
οδήγησε αυτοκίνητο και το ανακοίνωσε
αλλά δεν έβγαλε βίντεο.
Χρειαζόμασταν αποδείξεις.
Έτσι οδήγησα εγώ. Ανέβασα το βίντεο στο Γιουτούμπ.
Και προς μεγάλη μου έκπληξη,
το είδαν εκατοντάδες χιλιάδες άτομα από την πρώτη μέρα.
Τι έγινε, βέβαια, μετά;
Άρχισα να λαμβάνω απειλές
ότι θα με σκοτώσουν, θα με βιάσουν, μόνο για να σταματήσω αυτήν την εκστρατεία.
Οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας παρέμειναν πολύ σιωπηλές.
Αυτό μας φρίκαρε πραγματικά.
Έκανα αυτήν την εκστρατεία μαζί με άλλες γυναίκες από τη Σαουδική Αραβία
καθώς και με άνδρες ακτιβιστές.
Θέλαμε να δούμε πως οι αρχές
θα αντιδρούσαν τη συγκεκριμένη μέρα, σιτς 17 Ιουνίου,
όταν οι γυναίκες θα έβγαιναν να οδηγήσουν.
Οπότε αυτή τη φορά ζήτησα από τον αδερφό μου
να έρθει να οδηγήσουμε δίπλα από ένα περιπολικό.
Όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Μας συνέλαβαν,
υπέγραψα μια υπεύθυνη δήλωση ότι δεν θα ξαναοδηγήσω και μας άφησαν.
Όταν μας ξανασυνέλαβαν, έβαλαν τον αδελφό μου κρατητήριο για μία μέρα,
και εμένα στη φυλακή.
Δεν ήμουν σίγουρη γιατί με έστειλαν εκεί,
γιατί δεν μου απήγγειλαν κατηγορίες στην ανάκριση.
Αλλά ήμουν σίγουρη για την αθωώτητά μου.
Δεν έσπασα κανένα νόμο, και φορούσα την αμπάγια μου
-είναι ένας μαύρος μανδύας που φοράμε στη Σαουδική Αραβία πριν βγούμε από το σπίτι-
και οι συγκρατούμενοί μου μου ζητούσαν συνέχεια να την βγάλω
αλλά ήμουν τόσο σίγουρη για την αθωώτητά μου, που έλεγα και ξανάλεγα,
«Όχι, θα βγω σήμερα».
Έξω από τη φυλακή, όλη η χώρα τρελάθηκε,
μερικοί μου επιτίθονταν άγρια,
ενώ άλλοι ήταν υποστηρικτικοί και μάζευαν μάλιστα υπογραφές
σε μια έκκληση προς το βασιλιά για να με απελευθερώσει.
Αποφυλακίστηκα μετά από εννιά μέρες.
Η 17η Ιουνίου έφτασε.
Οι δρόμοι γέμισαν με αυτοκίνητα της αστυνομίας
και της θρησκευτικής αστυνομίας,
αλλά περίπου εκατό γεννάιες γυναίκες της Σαουδικής Αραβίας
έσπασαν την απαγόρευση και οδήγησαν εκείνη τη μέρα.
Καμία δεν συνελήφθη. Σπάσαμε το ταμπού.
(Χειροκρότημα)
Πιστεύω πως όλοι πλέον γνωρίζουν ότι δε μπορούμε να οδηγήσουμε,
ή ότι οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να οδηγούν στη Σαουδική Αραβία,
αλλά λίγοι ξέρουν γιατί.
Επιτρέψτε μου να απαντήσω αυτήν την ερώτηση.
Υπήρξε μια επίσημη μελέτη
που παρουσιάστηκε στο συβούλιο της Σούρα--
είναι το συμβουλευτικό συμβούλιο που διορίζεται
από το βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας--
και είχε δημιουργηθεί από έναν τοπικό καθηγητή,
έναν καθηγητή του πανεπιστημίου.
Εκείνος ισχυρίζεται ότι βασίστηκε σε μια μελέτη της Ουνέσκο.
Και η μελέτη συμπεραίνει ότι,
τα ποσοστά βιασμών, μοιχειών,
νόθων παιδιών, ακόμα και της χρήσης ναρκωτικών
και της πορνείας, είναι υψηλότερο στις χώρες που οι γυναίκες οδηγούν
από τις χώρες που οι γυναίκες δεν οδηγούν.
(Γέλιο)
Ξέρω, κι έγω έτσι ήμουν, σοκαρισμένη.
Είπα, «Είμαστε η τελευταία χώρα στον κόσμο
όπου οι γυναίκες δεν οδηγούν».
Αν κοιτάξετε λοιπόν στο χάρτη του κόσμου,
έχουμε δύο χώρες μόνο:
τη Σαουδική Αραβία, και η άλλη κοινωνία είναι ο υπόλοιπος κόσμος.
Ξεκινήσαμε ένα χάσταγκ στο Τουίτερ, κοροϊδεύοντας τη μελέτη
το οποίο έγινε πρωτοσέλιδο σε όλον τον κόσμο.
[BBC: 'Το τέλος της αθωότητας' αν οι γυναίκες οδηγήσουν, προειδοποιεί Σαουδάραβας κληρικός]
(Γέλιο)
Και μόνο τότε συνειδητοποιήσαμε πόσο σε ενδυναμώνει
το να περιπαίζεις τον καταπιεστή σου.
Εξαφανίζει το δυνατότερό του όπλο: το φόβο.
Αυτό το σύστημα βασίζεται σε υπέρ- συντηρητικές
παραδόσεις και έθιμα
που αντιμετωπίζουν τις γυναίκες ως κατώτερες,
που χρειάζονται κηδεμόνα να τους προστατεύει.
Κι έτσι πρέπει να ζητήσουν άδεια από αυτόν τον κηδεμόνα
είτε λεκτική είτε γραπτή, όλη τους τη ζωή.
Είμαστε ανήλικες μέχρι τη μέρα που πεθαίνουμε.
Και γίνεται χειρότερο όταν εντάσσονται σε θρησκευτικές φάτουα
που στηρίζονται σε λάθος ερμηνεία του νόμου της Σάρια
ή των θρησκευτικών νόμων.
Και το χειρότερο είναι, όταν κωδικοποιούνται
ως νόμοι του συστήματος,
και όταν οι γυναίκες οι ίδιες πιστεύουν στην κατωτερότητά τους,
και μάχονται, και οι ίδιες, αυτούς που προσπαθούν
να αμφισθητήσουν αυτούς τους κανόνες.
Οπότε για μένα το θέμα δεν αφορούσε μόνο τις επιθέσεις που δέχτηκα.
Ήταν σα να ζω δύο εντελώς διαφορετικές
αντιλήψεις για την προσωπικότητά μου, το πρόσωπό μου--
ήμουν ο κακός στη χώρα μου,
και ήρωας στις άλλες χώρες.
Θα σας πω δύο ιστορίες που συνέβησαν τα τελευταία δύο χρόνια.
Η μία ήταν όταν ήμουν στη φυλακή.
Είμαι σχεδόν σίγουρη ότι όσο ήμουν στη φυλακή,
όλοι είδαν τίτλους σε διεθνή μέσα επικοινωνίας
σαν και αυτούς, κατά τη διάρκεια αυτών των εννέα ημερών που ήμουν στη φυλακή.
Αλλά στην πατρίδα μου, ήταν τελειώς διαφορετικά.
Ήταν περισσότερο κάπως έτσι:
«Η Μανάλ αλ-Σαρίφ κατηγορείται για διατάραξη της δημόσιας τάξης
και για το ότι υποκινεί τις γυναίκες να οδηγούν».
(Γέλιο)
Ξέρω.
«Η Μανάλ αλ-Σαρίφ αποσύρεται από την εκστρατεία».
Α, καλά, εντάξει. Αυτό είναι το αγαπημένο μου:
«Η Μανάλ αλ-Σαρίφ σπάει και εξομολογείται:
"Με υποκινούσαν ξένες δυνάμεις"».
(Γέλιο)
Και πάει λέγοντας, ακόμα με δίκασαν και με μαστίγωσαν δημοσίως.
Τελείως διαφορετική εικόνα, λοιπόν.
Μου ζητήθηκε να δώσω μια ομιλία τον περασμένο χρόνο
στο Φόρουμ Ελευθερίας του Όσλο.
Εκεί με περιέβαλε τόση αγάπη
και στήριξη από τους γύρω μου.
Με αντιμετώπιζαν ως έμπνευση.
Μετά, πέταξα πίσω στην πατρίδα μου, όπου
μίσησαν αυτόν τον λόγο τόσο πολύ.
Τον αποκάλεσαν προδοσία για τη Σαουδική Αραβία
και τους Σαουδάραβες,
και ακόμα ξεκίνησαν ένα χάσταγκ #ΌσλοΠροδότης στο Τουίτερ.
Περίπου 10,000 τουίτς γράφτηκαν σε αυτό το χάσταγκ,
ενώ στο αντίθετο χάσταγκ, #ΌσλοΉρωας,
γράφτηκαν τούιτς μετρημένα στα δάχτυλα.
Ξέκινησαν ακόμα και ψηφοφορία.
Περισσότεροι από 13,000 ψηφοφόροι απάντησαν:
εάν με θεωρούσαν προδότη ή όχι μετά από αυτόν τον λόγο.
90 τοις εκατό είπαν: «ναι, είναι προδότης».
Οπότε υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις
για την προσωπικότητά μου.
Για μένα, είμαι μια περήφανη γυναίκα από τη Σαουδική Αραβία,
και ναι, αγαπώ την πατρίδα μου,
και επειδή αγαπώ την πατρίδα μου, το κάνω αυτό.
Επειδή πιστεύω ότι μια κοινωνία δεν είναι ελεύθερη
όταν οι γυναίκες αυτής της κοινωνίας δεν είναι ελεύθερες.
(Χειροκρότημα)
Ευχαριστώ.
Ευχαριστώ
(Χειροκρότημα)
Ευχαριστώ, ευχαριστώ, ευχαριστώ, ευχαριστώ.
(Χειροκρότημα)
Ευχαριστώ.
Αλλά παίρνεις μαθήματα από αυτά που σου συμβαίνουν.
Έμαθα να είμαι πάντα παρούσα.
Το πρώτο πράγμα που έκανα, όταν βγήκα από τη φυλακή,
φυσικά αφού έκανα μπάνιο, μπήκα στο διαδίκτυο,
άνοιξα το λογαριασμό μου στο Τουίτερ και το Φέισμπουκ.
Και πάντα σεβόμουν πολύ
τους ανθρώπους που εξέφραζαν τη γνώμη τους για μένα.
Άκουγα τί έχουν να πουν,
και ποτέ δεν υπερασπιζόμουν τον εαυτό μου μόνο με λέξεις.
Χρησιμοποιούσα πράξεις. Όταν είπαν ότι αποσύρθηκα από την εκστρατεία,
υπέγραψα την πρώτη μήνυση κατά της γενικής διεύθυνσης
της τροχαίας αστυνομίας, αφού δεν μου έδιναν δίπλωμα αυτοκινήτου.
Υπάρχουν επίσης πολλοί άνθρωποι--
πολλή μεγάλη υποστήριξη, όπως αυτοί οι 3,000
που υπέγραψαν την έκκληση αποφυλάκισής μου.
Στείλαμε την έκκληση στο συμβούλιο της Σούρα
υπέρ της κατάργησης της γυναικείας οδήγησης,
και υπήρξαν περίπου 3,500 πολίτες που πίστεψαν σε αυτό
και υπέγραψαν αυτήν την έκκληση.
Υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, μόλις σας έδωσα μερικά παραδείγματα,
καταπληκτικοί άνθρωποι, που πιστεύουν στα δικαιώματα των γυναικών στη Σαουδική Αραβία,
και προσπαθούν, κι αντιμετωπίζουν κι οι ίδιοι πολύ μίσος
επειδή μιλούν ανοιχτά και εκφράζουν τις πεποιθήσεις τους.
Η Σαουδική Αραβία σήμερα κάνει μικρά βήματα
προς τη βελτίωση των δικαιωμάτων της γυναίκας.
Το συμβούλιο της Σούρα που διορίζεται από το βασιλιά,
με βασιλικό διάταγμα του βασιλιά Αμπντουλάχ,
την περασμένη χρονιά 30 γυναίκες διορίστηκαν στο συμβούλιο αυτό,
κάπου 20 τοις εκατό.
(Χειροκρότημα)
20 τοις εκατό του συμβουλίου.
Την ίδια στιγμή, επιτέλους, αυτό το συμβούλιο,
αφού απέρριψε την εκκλησή μας για τη γυναικεία οδήγηση τέσσερις φορές,
τελικά την αναγνώρισαν τον περασμένο Φεβρουάριο.
(Χειροκρότημα)
Μετά τη φυλακή
και τα χτυπήματα, και τη δίκη,
ο εκπρόσωπος της τροχαίας είπε,
θα εκδώσουμε παραβάσεις κυκλοφορίας και για γυναίκες οδηγούς.
Ο Μεγάλος Μούφτι, που είναι ο αρχηγός
της θρησκευτικής εξουσίας στη Σαουδική Αραβία
είπε: «Δεν συνιστώ στις γυναίκες να οδηγούν»
ενώ πριν θεωρούταν haram (αμαρτία)
και απαγορευόταν από τον προηγούμενο Μεγάλο Μούφτι.
Κατά τη γνώμη μου το θέμα δεν προχώρησε μόνο με τα μικρά αυτά βήματα.
Το προχώρησαν οι γυναίκες.
Μια φίλη κάποτε με ρώτησε: «Πότε νομίζεις ότι
θα καταφέρουν οι γυναίκες να οδηγήσουν;».
Απάντησα πως μόνο όταν οι γυναίκες σταματήσουν να
ρωτούν "πότε;" και αναλάβουν δράση για να γίνει τώρα.
Δεν είναι μόνο το σύστημα, εξαρτάται και από μας τις γυναίκες
εάν θα οδηγήσουμε την ίδια μας τη ζωή, θα έλεγα.
Λοιπόν, στ' αλήθεια δεν έχω ιδέα
για το πώς ακριβώς έγινα ακτιβίστρια.
Αυτό που ξέρω και είμαι σίγουρη για το μέλλον
εάν κάποιος με ρωτήσει για την ιστορία μου θα πω:
«Είμαι περήφανη που είμαι ανάμεσα σε αυτές τις γυναίκες
που βοήθησαν να αρθεί η απαγόρευση, που
που πάλεψαν ενάντια στην απαγόρευση
για την ελευθερία όλων.
Οπότε η ερώτηση με την οποία άρχισα την ομιλία μου
«Τι είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί;
Καταπιεστικές κυβερνήσεις; ή καταπιεστικές κοινωνίες;
Ελπίζω να βρείτε στοιχεία για να απαντήσετε
αυτήν την ερώτηση στην ομιλία μου.
Σας ευχαριστώ όλους.
(Χειροκρότημα)
Ευχαριστώ.