Ti shpenzon javë duke studiuar për një provim.
Në ditën e provimit, pret me ankth ndërsa mësuesi shpërndan provimet.
Je duke punuar provimin tënd, dhe pyetësh të definosh 'ataraksia.'
E di që e ke parë më parë, por mendja jote është bosh në atë moment.
Çfarë ndodhi?
Përgjigjja është në lidhjen komplekse
ndërmjet stresit dhe kujtesës.
Janë disa lloje dhe shkallë të stresit,
dhe disa lloje të kujtesës,
por ne do te fokusohemi se si stresi afatshkurtë
ndikon në kujtesën tuaj rreth fakteve.
Për të filluar, duhet ta kuptojmë se si punon ky lloj i kujtesës.
Faktet që lexoni, dëgjoni, mësoni
bëhen kujtime përmes një procesi me tre hapa kryesor.
Së pari vie përvetësimi:
momenti kur takohesh me një informatë të re.
Çdo eksperiencë shqisore aktivizon pjesë unike të trurit.
Në mënyrë që të bëhen kujtime afatgjate,
këto eksperienca shqisore
duhet të konsolidohen nga hipokampusi,
të influencohen nga amigdala,
që ndikon në eksperiencat e ndërlidhura me emocione të forta.
Hipokampusi pastaj i kodon kujtimet,
me shumë mundësi duke i forcuar lidhjet sinaptike
të stimuluara gjatë eksperiencës shqisore origjinale.
Kur një kujtim është koduar,
mund të mbahet mend, ose të nxirret nga kujtesa, më vonë.
Kujtimet ruhen në të gjithë trurin,
dhe ka gjasa që korteksi prefrontal sinjalizon për t'i nxjerrur ato.
Pra si ndikon stresi në të gjitha këto faza?
Në dy fazat e para,
stresi i moderuar mund të ndihmojë që eksperiencat të futen në kujtesë.
Truri juaj i përgjigjjet stimujve stresues
duke lëshuar hormone të njohura si kortikosteroide,
që aktivizojnë një proces të detektimit të rrezikut
dhe reagimit ndaj rrezikut në amigdalë.
Amigdala nxit hipokampusin
për të konsoliduar eksperiencën e stresuar në një kujtim.
Ndërkaq, aktivizimi i kortikosteroideve nga stresi
stimulon hipokampusin,
duke nxitur gjithashtu konsolidim të kujtesës.
Por edhe pse një sasi stresi mund të jetë e dobishme,
stresi ekstrem dhe kronik mund të kenë efekt të kundërt.
Hulumtuesit kanë testuar këtë duke i injektuar minjtë me hormone stresi.
Me ngritjen graduale të dozës së kortikosteroideve,
performanca e minjve në testet e kujtesës u rrit në fillim,
por ra në doza më të larta.
Në njerëz, ne shohim një efekt pozitiv të ngjashëm me stresin e moderuar.
Por kjo shfaqet vetëm kur stresi është i lidhur me një detyrë të kujtesës--
përderisa presioni kohor mund të të ndihmojë të mbash mend një list
të të frikësoj një shok, nuk do ndihmonte.
Dhe javë, muaj, ose edhe vite
të kortikosteroideve të vazhdueshme që rezultojnë nga stresi kronik
mund të dëmtojnë hipokampusin
dhe të ulin aftësinë tuaj për të krijuar kujtime të reja.
Do të ishtë mirë që pak stres të na ndihmonte të mbanim mend ca fakte,
por fatkeqësisht, e kundërta është e vërtetë.
Të mbajturit në mend mbështetet në korteksin prefrontal,
që drejton të menduarit, vëmendjen dhe të arsyetuarit.
Kur kortikosteroidet e stimulojnë amigdalën,
amigdala frenon ose e zvogëlon aktivitetin
e korteksit prefrontal.
Arsyeja për këtë frenim është gjithashtu reagimi lufto/ik,
që ndikon mbi mendimet më të ngadalta dhe të arsyeshme në situata të rrezikshme
Por kjo mund të ketë një efekt fatkeq
për ta bërë mendjen tuaj bosh gjatë një provimi.
Dhe pastaj duke provuar për ta kujtuar, mund të bëhet një stresor,
duke çuar në më shumë lirim të kortikosteroideve
dhe në një shans më të vogël për t'a kujtuar.
Pra, çfarë mund të bëni për t'a kthyer stresin në avantazhin tuaj
dhe të qëndroni të qetë kur më shumti ka rëndësi?
Së pari, nëse e dini se një situatë stresuese, si një provim, po vie,
provoni të përgatiteni në kushte të ngjashme me ambientin stresues.
Gjërat e reja mund të jenë stresorë.
Kompletimi i pyetjeve praktike nën presion kohor,
ose të ulesh në një tavolinë në vend të divanit,
mund ta bëj reagimin tuaj ndaj stresit në këto rrethana
më pak sensitiv përgjatë provimit.
Ushtrimet janë një tjetër mjet i dobishëm.
Rritja e rrahjeve të zemrës dhe frymëmarrjes
është e lidhur me ndryshime kimikale në trurin tuaj
që ndihmon në zvogëlimin e ankthit dhe rritjen e sensit tuaj të mirëqenies.
Ushtrimet e rregullta gjitashtu mendohen se përmisojnë gjumin,
që është i dobishëm një natë para provimit.
Dhe në ditën e provimit,
provo të marrësh frymë thellë për të neutralizuar reagimin ik/lufto/bllokohu.
Ushtrime të frymëmarrjeve të thella kanë treguar ulje në ankthin e provimeve
në grupe duke filluar nga nxënësit e klasëve të treta deri tek studentët.
Pra herën tjetër që e gjeni mendjen tuaj bosh gjatë një momenti kritik,
merrni disa frymëmarrje të thella deri të kujtoni ataraksinë:
një gjendje e qetësisë, e lirë nga ankthi.