ကိုယ်က စမ်းသပ်မှုတခုနဲ့ ရက်အတော်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့တယ်။
အရေးကြီးဆုံးနေ့တွင် သင့်ဆရာက ပြပေးမှာကို စိတ်လှုပ်ရှားစွာ စောင့်နေတယ်။
'ataraxia' ရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကိုဖွင့်ရန် အားထုတ် ကြိုးစားလာခဲ့တယ်။
ကိုယ်က ကောင်းကောင်း သိပါလျက်နဲ့ စိတ်ထဲမှာ မိုက်ကနဲ ဖြစ်သွားတယ်။
အဲဒါ ဘယ်လိုများ ဖြစ်သွားတာလဲ။
အဲဒါရဲ့ အဖြေကို စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့
မှတ်ဉာဏ်ထဲမှာ ရှာကြံရမှာပါ။
စိတ်ဖိစီးမှုတွေရော၊ မှတ်ဉာဏ်တွေပါ
အသွင်အပြင် အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကျွန်ုပ်တို့က အချက်အလက်များဆိုင်ရာ
ရေတို စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို အဓိက လေ့လာကြမှာါ။
အစပိုင်းတွင် မှတ်ဉာဏ်တွေ အလုပ်လုပ်ပုံကို နားလည်ရန် လိုအပ်တယ်။
သင်က တခုခုကို ဖတ်၊ ကြား သို့မဟုတ် လေ့လာဖြစ်ခဲ့ရင်
အဓိကအဆင့်သုံးခုပါတဲ့ ဖြစ်စဉ်ရဲ့ နောက်မှာ မှတ်ဉာဏ်တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။
ပထမအဆင့်က ရယူမှုပါ-
ကိုယ်က အချက်အလက် အသစ်တခုနဲ့ ထိတွေ့ချိန်ပါ။
ထိတွေ့ခံစားမှုတိုင်းဟာ ဦးနှောက်ထဲက လုံးဝမတူတဲ့ ဧရိယာတစ်စုံကို တက်ကြွစေတယ်။
ရေရှည် မှတ်ဉာဏ်များဖြစ်လာဖို့အတွက်
အဲဒီလို ထိတွေ့မှု အတွေ့အကြုံများဟာ
ပြင်းထန်တဲ့ ခံစားမှု ဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများကို ဩဇာလွှမ်းမိုးတဲ့
hippocampus မှ ခိုင်မာအောင်
လုပ်ပေးတဲ့ တာဝန်ကို ယူပြီး လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ်။
hippocampus ဟာ နောက်မှာ အမှတ်တရများကို ကုဒ်သွင်းပေးခြင်းဖြင့်၊
၎င်းတို့အကြား ကနဦး ထိတွေ့မှု အတွေ့အကြုံ စေ့ဆော်ပေါ်လာခဲ့တဲ့
Synaptic ဆက်သွယ်မှုတွေကို ပုပြီး ခိုင်မြဲအောင် လုပ်ပပေးပုံရတယ်။
မှတ်သားစရာကို ကုဒ်သွင်းပေးပြီးတဲ့ နောက်မှာ၊
နောက်ပိုင်းမှာ ပြန်​ပြောင်း သတိရ၊ ထုတ်ယူနိုင်မှာပါ။
မှတ်စရာတွေကို ဦးနှောက် တဝမ်း သိမ်းထားနိုင်ပါတယ်။
ပြီးတော့ အဲဒါတွေကို ပြန်ထုတ်ယူဖို့အတွက် prefrontal cortex မှ အချက်ပေးပုံရတယ်။
ဒါနဲ့ အဲဒီအဆင့်တွေကို စိတ်ဖိစီးမှုက ဘယ်လိုများ သက်ရောက်ပါသလဲ။
ပထမ အဆင့်နှစ်ဆင့်တွင်၊
အလတ်စား စိတ်ဖိစီးမှုဟာ လက်တွေ့တွင် အတွေ့ အကြုံကို မှတ်ဉာဏ်ထဲ ထည့်ပေးနိုင်တယ်။
စိတ်ဖိစီးမှုရဲ့ လှုံ့ဆော်မှုကို သင့်ဦးနှောက်က
corticosteroid များလို ခေါ်တဲ့ ဟော်မုန်း များကို ထုတ်လွှတ် တုံ့ပြန်လျက်
ခြိမ်းခြောက်မှုအား ရှာကြံရေး လုပ်ငန်းစဉ်နဲ့
amygdala ထဲမှာ ခြိမ်းခြောက်မှုအား တုံ့ပြန်ရန် လုပ်ကိုင်တယ်။
amygdala ကနေပြီး သင့်ရဲ့ hippocampus အား
စိတ်ဖိစီးမှု ခံစားချက်ကို မှတ်ဉာဏ်ထဲ ခိုင်ခန့်လာစေရန် အားပေးပါတယ်။
စိတ်ဖိစီးမှုမှ corticosteroid အရည်တွေက
hippocampus ကို လှုံ့ဆော်ပေးချိန်မှာ
မှတ်ဉာဏ် ခိုင်ခန့်လာစေရန် လုပ်ပ​ေးပါတယ်။
တချို့စိတ်ဖိစီးမှုတွေက အကျိုးရှိနိုင်ကြပေမဲ့၊
ပြင်းထန်တဲ့ နာတာရှည် စိတ်ဖိစီးမှုတွေကျတော့ ဆန့်ကျင်ဘက် အကျိုးသက်ရောက်နိုင်ကြတယ်။
သုတေသီတို့ဟာ စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်းများကို ကြွက်တွေကို ဆေးထိုး စမ်းကြည့်ခဲ့ကြပါတယ်။။
သူတို့က corticosteroid တွေကို တိုးတိုးထိုးပေးလာတာနဲ့
ကြွက်တွေရဲ့ မှတ်ဉာဏ် စမ်းသပ်မှုတွေ အစပိုင်းတွင် တိုးတက်လာခဲ့ပေမဲ့၊
ထိုးပေးတဲ့ ဆေးများလာတဲ့အခါမှာ ကျဆင်းလာခဲ့ပါတယ်။
လူတွေ အကြားမှာလည်း ကျွန်ုပ်တို့ဟာ အလယ်အလတ် စိတ်ဖိစီးမှုမှာ အလားတူ တွေ့ကြရတယ်။
ဒါပေမဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုက မှတ်မိရေး တာဝန်နဲ့ ဆက်စပ်မှသာ အဲဒီလို ဖြစ်လာတတ်တယ်-
အချိန်ရဲ့ ဖိစီးမှုက စာရင်းကို သင့်ကို မှတ်မိလာစေနိုင်ပေမဲ့၊
သူငယ်ချင်းရဲ့ ချောက်ချားနေတဲ့ မျက်နှာက လုပ်မပေးနိုင်ပါ။
ပြီးတော့ နာတာရှည် စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ပေါ်လာတတ်တဲ့
corticosteroid တွေကလည်း သင်ရဲ့
hippocampus တွေကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ကြလို့
မှတ်ဉာဏ်အသစ်တွေကို ဖန်နီးနိုင်မယ့် သင်ရဲ့ အစွမ်းအစကို လျော့နည်းသွားစေမယ်။
စိတ်ဖိစီးမှု အချက်တချို့ ကျွန်ုပ်တို့ မှတ်မ်ကြမယ်ဆိုရင် အသုံးဝင်နိုင်ပေမဲ့၊
ကံဆိုးချင်တော့ ​ပြောင်းပြန် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
မှတ်မိနိုင်စွမ်းဟာ တွေ​ေးခေါ်မှု အာရုံနဲ့ ဆင်ခြင်မှုတွေကို ဆုံးဖြတ်ပေးတတ်တဲ့
prefrontal cortex ကို အားကိုးရပါတယ်၊
corticosteroid တွေက ခုနက amygdala ကို လှုံ့ဆော်ပေးရာတွင်၊
amygdala က prefrontal cortex ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို အားပေးတာ ရှိသလို
လျှော့ခိုင်းတာလည်း ရှိပါတယ်။
ဒီလို တားစီးရတဲ့ အကြောင်းရင်းက တိုက်မယ်/ထွက်ပျံမယ်/ဘာမှမလုပ်ဘဲနေမယ်
အန္တရာယ်များတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ အေးဆေးစွာ၊ ဆင်ခြင်တုံ့ပြန်မှာကို ရှောင်ရှားရန်ပါ။
တချိန်တည်းမှာ စမ်းသပ်မှုအတွင်းမှာ
သင့်စိတ်ကို ဘာလုပ်ရမှာမသိ ဖြစ်သွားစေမှာ ဆိုးရတယ်။
ပြီးတော့ မှတ်မိဖို့ ကြိုးမှုကိုက ဖိစီးမှုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပြီး
corticosteroid တွေကို တိုးတိုး လွှတ်ပေးစေလျက်
မှတ်မိဖို့ အခွင့်အလမ်းဟာ ပိုတောင် နည်းလာနိုင်ပါတယ်။
ဒီတော့ ဖိစီးမှုတစ်ခုကို ကိုယ့်အတွက် သာလွန်ချက် ဖြစ်လာစေကာ
အရေးကြီးဆုံး အချိန်မှာ အေးဆေး တည်ငြိမ်နေဖို့ ဘာများလုပ်နိုင်မလဲ။
ပထမ တချက်အနေနဲ့ စမ်းစပ်ပွဲလို ဖိစီးမှု အခြေအနေ လာဖို့ရှိနေတာကို သိထားလျှင်၊
အလားတူ ဖိစီးမှုပတ်ဝန်းကျင်မျိုးအတွက် ပြင်ဆင်လျက် ရှိနေရန် လိုပါတယ်။
အသစ်အဆန်းဟာ ဖိစီးမှု တစ်ခုဖြစ်နိုင်တယ်။
အချိန်တိုတိုဖြင့် စမ်းသပ်မှု မေးခွန်း များကို ရေးဖြည့်ပေးခြင်း
အိပ်ရာလိုနေရာမှာ မဟုတ်ဘဲ စားပွဲမှာ ထိုင်နေခြင်းက၊
အဲဒီအခြေအနေအတွက် သင်ရဲ့ ဖိစီးမှုအား တုံ့ပြန်ပေးမှု ဖြစ်လာလျက်
စမ်းသပ်မှု ကိုယ်၌ထဲ ပိုသက်သာလာမှာပါ။
လေ့ကျင့်မှုက နောက် နည်းလမ်း တစ်ခုပါ။
သင်ရဲ့ နှလုံးနှင့်အသက်ရှူနှုန်းကို မြှင်ပေးခြင်းဟာ
ဦးနှောက်ထဲက ဓါတုဗေဒ အပြောင်းအလဲတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေကြရာ
စိုးရိမ်စိတ်တွေလျှော့ချလျက် ပိုပြီး သက်တောင့်သက်သာ ရှိလာစေမှာပါ။
ပုံမှန်လေ့ကျင့်မှုဟာ အိပ်ပျော်မှု ပုံစံကို များစွာမှ အကျိုးပြုကြောင်းယူဆရပြီး
စမ်းသပ်မှု မတိုင်မီညတွင် များစွာကူညီပေးနိုင်တယ်။
တကယ် စမ်းသပ်မှုနေ့တွင် ကျတော့
နက်ရှိုင်းစွာအသက်ရှူရင်း ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တိုက်/ထွက်ပျံ/ငြိမ်နေခြင်းကို ထိန်းယူပါ။
နက်ရှိုင်းစွာ အသက်ရှု လေ့ကျင့်မှုများက စမ်းသပ်မှုရဲ့ စိုးရိမ်မှုများကို သိသာစွာ
လျှော့ချပေးတာကို တတိယတန်း ကျောင်းသူလေးတွေ သူနာပြုကျောင်းသူတွေ အကြားမှာ တွေ့ခဲ့ရတယ်။
ဒီတော့ အရေးကြီးတဲ့ အချိန်မှာ သင့်စိတ်က ဘာလုပ်ရမှန်းမသိတာကို သတိထားမိရင်၊
အသက်ကို နက်ရှိုင်းစွာ ရှုယူရင်း ataraxia ကို ပြန်သတိရအောင်၊
စိုးရိမ်စိတ်များ ကင်းရှင်းလျက် စိတ်အေးအောင် အရင်လုပ်ယူပါ။