რა დგას აფრიკის ამჟამინდელ, დაუძლურებულ მდგომარეობასა და
მისი ხანგრძლივად ნატანჯი ერების მომავალ კეთილდღეობასა და სიმდიდრეს შორის?
მხოლოდ ერთი რამ:
ცოდნა.
თუ აფრიკა იმ კონტინენტად იქცევა,
რომელიც ადამიანებს საუკეთესო ცხოვრების პირობებს შესთავაზებს,
ის დაუყონებლივ ცოდნის საზოგადოება უნდა გახდეს.
მე ამას ,,აფრიკის განათლების გარდაუვალი მოთხოვნა" ვუწოდე.
ჩვენმა უნივერსიტეტებმა მუშახელის შექმნაზე აქცენტირება უნდა შეამცირონ
სამოქალაქო საზოგადოების,
ჩვენი ეკონომიკისა
და პოლიტიკური ინსტიტუტების მართვისას.
ისინი, ძირითადად,ინტელექტუალური დოვლათის შექმნაზე მიმართულნი უნდა იყვნენ.
რა აზრი აქვს სამოქალაქო ინჟინრების აღრზდას
თუ მათ ნიადაგმცოდნეები და გეოლოგები მხარს არ უჭერენ,
რომლებმაც, თავიანთი საქმიანობის ფარგლებში,
ჩვენი ნიადაგისა და კლდეების შესახებ ცოდნა დააგროვეს?
რა აზრი აქვს იურისტების აღზრდას
სამართალმცოდნეების გარეშე,
რომლებიც ცოდნას სამართლის სისტემის ფილოსოფიურ საფუძვლებზე ქმნიან.
ჩვენ ცოდნა უნდა ვეძიოთ.
შემეცნების საკითხებს მანიაკური თავდადებით უნდა მივუდგეთ,
შეუფერხებლად და დაუბრკოლებლად.
თუმცაღა,ცოდნა არსებული პრობლემების გადასაჭრელად უნდა ვეძიოთ
ასევე იმ ცოდნასაც უნდა ვეძიოთ,
რომლებშიც სირთულეები არ ჩანს --
განსაკუთრებით მაშინ,როდესაც სირთულეები არ ჩანს.
მაქსიმალურად უნდა გამოვიკვლიოთ ყველაფერი,
ადამიანური შესაძლებლობების ფარგლებში
და არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამის საჭიროება დგება.
ის,ვინც არ ეძიებს ცოდნას, როდესაც მისი საჭიროება არ არის,
არ ექნება ის, როდესაც დასჭირდება.
აფრიკის ყველაზე დიდი კრიზისი დღესდღეობით ცოდნის დეფიციტია:
როგორ შევქმნათ იგი,
როგორ ვმართოთ
და როგორ გავანაწილოთ ეფექტურად.
მაგალითად, აფრიკას წყლის დეფიციტი არ აქვს.
მას წყალთან დაკავშირებული ცოდნის დეფიციტი აქვს,
სად და რა სახით არსებობს,
როგორ ჩამოვასხათ და ყველასთვის ხელმისაწვდომი გავხადოთ,
საჭირო დროსა და ადგილას.
როგორ შეიძლება, კონტინენტზე, რომელიც
მსოფლიოს ისეთი უმსხვილესი მდინარეების სამშობლოა,
როგორებიცაა ნილოსი,
ნიგერი,
კონგო,
ზამბეზი
და ორანჟი,
ითქვას, რომ წყლის კრიზისს განიცდის,
იმ ქვეყნების ჩათვლით
სადაც ეს მდინარეები მიედინებიან?
და ეს მხოლოდ ზედაპირული წყლის რესურსია.
სანამ ენერგიას ტყუილუბრალოდ სხვა კრიზისებთან ბრძოლაში ვფლანგავთ,
ყველამ, ვინც ჩვენს შესწავლაში ინვესტიცია ჩადო,
ახლა იმის გარკვევას ცდილობენ ლიბიის მიწისქვეშა წყალი
მილებში როგორ გაუშვან,რათა ევროპას წყურვილის გრძნობა მოუკლან.
ჩვენი წყლის რესურსის შესახებ ის ვიცით
რომ აფრიკის ბევრმა ქვეყანამ უარი თქვა
სასმელი წყალი აფრიკელების ცხოვრების ყოველდღიურ რუტინად ექცია
მდიდარისა თუ ღარიბისთვის,
მაღალი თუ დაბალი სოციალური ფენის წარმომადგენელისთვის
ქალაქის თუ სოფლის მკვიდრისთვის.
მხურვალედ ვიზიარებთ,რასაც სიღარიბით მოვაჭრეები,
მსოფლიოს აფრიკის შემსწავლელი საფარის მკვლევარები და მათი მხარდამჭერები
ავტონომიის მოშიში აფრიკელი მინიონები
მთვარობაში,უნივერსიტეტებსა და სამოქალაქო საზოგადოებაში
გვუბნებიან თუ როგორი მწირია აფრიკის ბუნება
მსოფლიოში წყლის რესურსების წარმოების თვალსაზრისით.
ჩვენ კმაყოფილები ვართ ჩვენი ქალაქებსა და სოფლების საცხოვრებლების
ჭაბურღილებზე ყოფნით.
მაგრამ როგორ უნდა ვმართოთ მეტროპოლისებს ჭაბურღილებსა და ჭებზე?
აფრიკას საკვების კრიზისი აქვს?
პასუხი კვლავ არის - არა.
ეს არის კიდევ ერთი ცოდნის დეფიციტი აფრიკის სასოფლო-სამეურნეო რესურსებზე
რა სახის რესურსი გვაქვს და სად,
და როგორ შეიძლება მათი უკეთესად გამოყენება,
ისე რომ აფრიკლებმა,რომლებიც ამას იმსახურებენ უფრო დიდხანს იცოცხლონ.
სხვაგვარად, როგორ აიხსნება ფაქტი, რომ
ბუნება ეთიოპიაში მდინარე ნილოსის შენაკადს ათავსებს
და მის მოქალაქეებს სიცოცხლისთვის საჭირო წყალი ვერ მიეწოდება?
იმავე ბუნება კალიფორნიას უდაბოში ათავსებს,
მაგრამ ის რეგიონის ბეღელს წარმოადგენს.
ცხადია, განსხვავება გეოგრაფიულ მდებარეობაში არ არის.
განსხვავება ცოდნაშია.
კოლორადოს მიწისქვეშა წყლები
კალიფორნიაში ფისტებს ზრდის.
რატომ არ შეიძლება მიწისქვეშა წყლებმა ჩრდილოეთ ნიგერიაში სორგო მოგვაყვანინოს?
რატომ არ ისწრაფის ნიგერია,
რომ მსოფლიო და არამხოლოდ საკუთარი თავი გამოკვებოს?
თუკი აფრიკის ნიადაგი ისეთი მწირია, როგორც ხშირად გვეუბნებიან,
რატომ არის, რომ უცხოელები
არაბეთის გაერთიანებული საემიროებიდან მოყოლებული სამხრეთ კორეამდე
ჩვენი მიწის უზარმაზარ ფართობებს ყიდულობენ
არც მეტი, არც ნაკლები, მოსავლის მისაღებად
და, თავიანთი, უნაყოფო მიწებზე დასახლებული ხალხის გამოსაკვებად?
მიწების ახალ მფლობელები არ გეგმავენ ნიადაგის ახალი ფენის შემოტანას,
თავიანთი აფრიკული შენაძენის უფრო მეტად დასამუშავებლად
-კიდევ ერთი მაგალითი ჩვენი ცოდნის დეფიციტის.
მეცხრამეტე საუკუნეში,
ჩვენი წინაპრები, რომლებიც სულ რამდენიმე წლის გათავისუფლებულნი იყვნენ
მონობისა და მონებით ვაჭრობის უღლიდან,
მდინარე ნიგერსა და კონგოს იკვლევდნენ
რათა აფრიკის რესურსები თავისი ხალხისა
და დანარჩენი კაცობრიობის სასარგებლოდ გამოეყენებინათ.
მათი მემკვიდრეები მეოცე საუკუნეში ოცნებობდნენ,რომ
მდინარე კონგოს ენერგია
მთელი კონტინენტის გასანათებლად გამოეყენებინათ.
ახლა კი, მხოლოდ ევროპელი მეკობრე კაპიტალისტები გეგმავენ,
იმავე გააკეთონ ევროპასა და სამხრეთ აფრიკაში ექსპორტისთვის.
და ისინი იმასაც კი ვარაუდობენ,
რომ კონგოელები ვერ ისარგებლებენ ამ პროექტით,
ვინაიდან, მათ შეხედულებით, კონგოური დასახლებები ძალიან მცირე ზომისაა
რომ მათი ელექტროენერგიით მომარაგება რეალური საზრუნავი გახდეს.
გამოსავალი?
აფრიკა ცოდნის საზოგადოება უნდა გახდეს,
ეს თანამედროვე ეპოქისთვის დამახასიათებელი მოცემულობაა.
ჩვენ არ წარმოვადგენთ ცოდნის საზოგადოებას და ამ გზას არც კი ვადგავართ.
თუმცა, ყოველთვის ამგვარად არ ყოფილა.
როდესაც საქმე ცოდნის შქმნასა და აფრიკას ეხება.
ანტიკურ ხანაში მსოფლიო აფრიკაში ინტელექტუალური განვითარებისთვის ჩადიოდა.
აქ იყო ცნობილი განათლების ცენტრები,
რომლებიც მკვლევარებს მსოფლიოს იმჟამად ცნობილი ყველა კუთხიდან იზიდავდნენ,
რომლებიც ამ სამყაროს ნაწილს შეისწავლიდნენ.
ხოლო რაც შემდგომში მოხდა, ჩვენს აწმყოზეც იქონია გავლენა.
მაგალითად,
თუ როგორ დაარეგულირა ურთიერთობა რომაული ხანის აფრიკამ
დამპყრობლებსა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის,
ჩვენი წელთაღრიცხვით მეორე-მეოთხე საუკუნეებში.
შეიძლება რაიმე გვასწავლოს როდესაც საქმე
დღევანდელ და არც ისე განსხვავებული პრობლემების კონფრონტაციას ეხება.
მაგრამ რამდენი ანტიკის შემსწავლელი ფაკულტეტი გვაქვს ჩვენს უნივერსიტეტებში?
იმის გამო, რომ ცოდნაში ინვესტიციას არ ვდებთ,
ხალხი ახლა აფრიკაში არა როგორც
ინტელექტუალური განვითარების ადგილას ჩამოდის,
არამედ როგორც ადგილას, სადაც ეგზოტიკის წყურვილს იკმაყოფილებენ.
ჯერ კიდევ ბოლო ათასწლეულის მეორე ნახევარში
აფრიკა სისხლად იღვრებოდა და ცოდნა დანარჩენ მსოფლიოში გაქონდა
მიუხედავად იმისა, რომ ევროპულ ტრანს- ატლანტიკურ მონებით ვაჭრობასა და მონობას
სხეულებით ვაჭრობას უწოდებდნენ,
ეს ისტორიის მანძილზე აფრიკული ტვინების ექსპორტის
ერთ-ერთი ყველაზე რადიკალური და ხანგრძლივი პროექტი იყო.
ამერიკელ მონათმფლობელებს, შესაძლოა, თავს ისე მოქონდათ
თითქოს აფრიკელები უბრალო ველურები, საჭაპნე პირუტყვი იყვნენ,
თითქმის ისეთივე ინერტული და უჭკუო, როგორც ფერმის სხვა ინვენტარი,
რომლებთან ერთადაც საბუღალტრო წიგნებში აჯგუფებდნენ.
ასეც იქცეოდნენ.
დამონებული აფრიკელები, მეორეს მხრივ,
აცნობიერებდნენ, რომ ისინი ცოდნას ხორცს ასხამდნენ.
ისინი იყვნენ მჭედლები, პოეტები,
პოლიტიკური მრჩევლები, პრინცები და პრინცესები,
მითოლოგები, ჰერბოლოგები,
მზარეულები...
ეს სია უსასრულოა.
თუნდაც ერთი მაგალითი რომ ავიღოთ,
მათ ბრინჯის მოყვანის ცოდნა ამერიკის სამხრეთში წამოიღეს.
მათ ცივილიზაციის ისეთი თვითმყოფადი ელემენტები შექმნეს,
რომლითაც დღეს შეერთებული შტატები თავს იწონებს.
მათ თავისი ცოდნის უმეტესი ნაწილი
ყოველგვარი კომპენსაციის გარეშე გაანაწილეს.
ბოლო ათასწლეულის მეორე ნახევარში, რომელიც მონათა ვაჭრობით დაიწყო,
აფრიკას მოაზროვნე ადამიანები ტოვებდნენ.
ამავდროულად, თავად კონტინენტზე ცოდნის გადაცემის ჯაჭვი წყდებოდა,
რამაც აფრიკაში ცოდნის წარმოების სისტემას მძიმე შედეგები მოუტანა.
წარმატებული თაობები თავიანთი წინაპრების ინტელექტუალურ შემოქმედებას მოკვეთეს
ჩვენ გარე ბაზრისთვის წარმოებას ვაგრძლებეთ
და, ამავდროულად, ჩვენი შიდა საჭიროებებისთვის ვმათხოვრობთ.
დღევანდელი მდგომარეობით,
აფრიკის შესახებ მეცნიერების უმეტესი და საუკეთესო ნაწილი
აფრიკაში არც იქმნება და არც ინახება .
მაშინაც კი,როდესაც ის აფრიკელების მიერ არის შექმნილი.
რადგანაც უშუალო მოთხოვნილები და შესაბამისი გადაწყვეტილებები გვმართავენ
როდესაც საქმე ჩვენი ცოდნის არეალს ეხება,
სხვებს სიხარულით ვაკისრებთ ცოდნის შექმის პასუხისმგებლობას
ჩვენს შესახებ და ჩვენთვის განკუთვნილი ცოდნის ჩათვლით
და ჩვენგან შორს ვქმნით.
ყოველთვის ვისწრაფვით ცოდნა გამოვიყენოთ
და მისი თუნდაც უბრალო წილი გვქონდეს
მფლობელობასა და ადგილმდებარეობაზე წუხილის გარეშე.
აფრიკული უნივერსიტეტები, დღესდღეობით, მეტისმეტად კმაყოფილები არიან
სხვა ბიბლიოთეკებთან ელექტრონული კავშირებით
და არ გააჩნიათ ამბიცია, შექმნან ბიბლიოთეკები
რომლისთვისაც მსოფლიოდან ინტელექტუალური განვითარებისთვის ჩამოვიდოდნენ.
კონტროლი მათზე, ვინც წყვეტს, რა უნდა ეწყოს ჩვენს თაროებზე
და როგორ უნდა განისაზღვროს კოლექციებთან წვდომის პირობები
ჩვენი პარტნიორების კეთილსინდისიერებაზე არის დამოკიდებული,
ჩვენ კი იმედი უნდა ვიქონიოთ, რომ ისინი შუა გზაზე არ მიგვატოვებენ.
ეს უნდა შეიცვალოს.
აფრიკა კვლავ ცოდნის ადგილი უნდა გახდეს.
ცოდნის წარმოება ეკონომიკას ნამდვილად გაზრდის.
ავიღოთ, მაგალითად, არქეოლოგიური გათხრები
და მათი ზეგავლენა ტურიზმზე.
ჩვენი სურვილი მზის სინათლე იხილოს ჩვენმა სიძველეებმა,
განსაკუთრებით, იმ პერიოდის რელიქვიებმა, რომლის შესახებ ხელნაწერებიც არ არსებობს,
საჭიროებს არქეოლოგიასა და მის მონათესავე დისციპლინებში ინვესტირებას.
მაგალითად, პალეოანთროპოლოგიაში.
თუმცაღა წარსულს სუფთა ინტუიციით ვიძიებთ.
არქეოლოგიას, შეუძლია, ნათელი მოჰფინოს კაცობრიობის გამოცდილებას,
იყოს ეკონომიკურად მომგებიანი,
რაც გათხრების თავდაპირველ მიზეზებში არ მოიაზრება.
უნდა ვიპოვნოთ გზა ცოდნა და მისი შედეგი მიმზიდველი და ღირებული გავხადოთ
ღირებულში არ იგულისხმება, მაინცდამაინც, ფინანსური შემოსავლის მიღება.
მას უნდა ქონდეს ხარისხი და უნარი, ცოდნის ასპარეზზე გამოვიდეს
ცოდნის შემქმნელი ჯგუფებისა და ინტელექტუალების არსებობას მხარი დაუჭიროს
უზრუნველყოს, რომ კონტინენტი
ცოდნის წარმოების, გავრცელებისა და გამოყენების კერა გახდება.
და რომ აფრიკელებს საზღვრებს გარეთ ცოდნის დეპოზიტარები კი არ ეყოლებათ,
არამედ პირიქით, ხალხი კვლავ გვესტუმრება დანარჩენი მსოფლიოდან,
თუნდაც ვირტუალური სივრცის მეშვეობით, რათა ჩვენგან ისწავლონ .
ამ ყველაფერს კაცობრიობის ინტერესებიდან გამომდინარე ვაკეთებთ.
აფრიკაში ცოდნის საზოგადოების შექმნა,
ჩემთვის, იქნება, ერთის მხრივ, ბრწყინვალე მოვლენა.
ამავდროულად, ცოდნის სპექტრი გაიზრდება და გამდიდრდება
უკიდეგანოდ მრავალფეროვანი მასალითა და ახალი არტეფაქტებით.
არტეფაქტებით, რომლებსაც
ცოდნის ასპარეზზე ჩვენი მიზანსწრაფვით წარვადგენთ.
მადლობას მოგახსენებთ.
(აპლოდისმენტები)