Амаль нельга ўявіць сабе поўны дыяпазон ядзернага выбуху.
Застаецца спадзявацца, што больш ніхто не сутыкнецца з падобнай катастрофай.
Аднак існуе навукова абгрунтаваны план дзеянняў,
які можа выратаваць сотні тысяч жыццяў
на тэрыторыі, якая акружае месца паразы ядзерным выбухам.
Дык што гэта за план,
і ад чаго канкрэтна ён нас можа абараніць?
Каб стварыць такі разбуральны выбух,
ядзерная зброя задзейнічае сілу ядзернага распаду,
гэта значыць, атам ядра падзяляецца на два.
Падчас распаду ядра вылучаецца велізарная колькасць энергіі,
і ў некаторых рэчывах нейтроны, атрыманыя ў выніку аднаго распаду,
паглынаюцца бліжэйшымі атамамі,
падзяляючыся на новыя ядры.
Гэтыя ланцуговыя рэакцыі могуць выклікаць шэраг магутных выбухаў,
аднак давайце будзем лічыць эквівалент выбуху роўным 10.000 тонам тратылу.
Падобны выбух мог бы стварыць
агнявы шар, здольны знішчыць некалькі гарадскіх кварталаў
і стварыць ударную хвалю, якая разбурыць будынкі на некалькі кіламетраў.
І, на жаль, нічога нельга зрабіць,
каб выратаваць тых, хто знаходзіцца ў радыусе вогненнага шара.
Аднак для тых, хто знаходзіцца ў межах ударнай хвалі,
існуе навукова абгрунтаваны алгарытм дзеянняў, які можа выратаваць жыццё.
І хоць гэта гучыць дзіўна,
лепшы спосаб быць абароненым перад, падчас і пасля ядзернага выбуху —
гэта быць унутры памяшкання.
Гэтак жа, як калі б вы абараняліся ад тарнада або ўраганаў,
заставайцеся ўнутры трывалага будынка,
і гэта абароніць вас ад ударнай хвалі, моцных тэмператур і радыяцыі.
За першыя некалькі секунд ударная хваля энергіі
дасягае адлегласці ў некалькі кіламетраў ад радыўсу самога ядзернага грыба.
Моцныя будынкі на працягу гэтай дыстанцыі хутчэй за ўсё вытрымаюць ударную хвалю,
і знаходжанне ў цэнтры і падвалах такіх будынкаў
таксама дапаможа абараніць вас ад моцных тэмператур і лятучага смецця.
Знайсці прытулак асабліва важна, калі агнявы шар блізка да зямлі,
таму што гэта пацягне за сабой тысячы тон бруду і смецця
на некалькі кіламетраў у атмасферу.
Па меры астывання агнявога шару
нестабільныя атамы, створаныя ядзерным расшчапленнем,
змяшаюцца са смеццем і створаць
самае небяспечнае i доўгатэрміновае наступства ядзернага выбуху:
радыеактыўныя часціцы, названыя забруджваннем.
Гэтыя памерам з пясчынку часцінкі вылучаюць іанізавальнае выпраменьванне,
якое можа выклікаць аддзяленне электронаў ад малекул і атамаў.
Вялікая колькасць апраменьвання радыяцыяй можа выклікаць
унутрыклеткавыя пашкоджанні, апёкі ад радыяцыі, прамянёвую хваробу,
рак і нават смерць .
Калі небяспечныя канцэнтрацыі гэтага рэчыва
падымуцца на некалькі кіламетраў уверх,
яны будуць перанесены вятрамі верхніх пластоў атмасферы,
што патэнцыйна вядзе да шкоднасных ападкаў
на тэрыторыях, якія дасягаюць дзясяткі кіламетраў вакол.
На шчасце, тыя ж будынкі, што абараняюць ад выбуху,
нават лепшыя для абароны ад яго наступстваў.
Радыяцыя зніжаецца па меры прасоўвання праз прастору
і сутыкнення з рознымі аб'ектамі.
Хаця і разбітае, і герметычнае акно
маюць мінімальнае супрацьдзеянне радыяцыі,
тоўстыя пласты сталі, бетону і затрамбаванай зямлі
могуць даць сур'ёзную абарону.
Паколькі радыёактыўныя ападкі вылучаюць палову сваёй энергіі ў першую гадзіну,
і 80% энергіі ў першы дзень,
знаходжанне ўнутры будынка першыя 24 гадзіны можа значна павялічыць
верагоднасць пазбягання сур'ёзных наступстваў радыяцыі.
Пасля выбуху ёсць як мінімум 15 хвілін, каб знайсці прытулак
перад тым, як пачнецца распад.
З-за таго, што самыя небяспечныя часцінкі цяжэйшыя за ўсе,
яны не ўтрымліваюцца ў паветры
і асядаюць на вуліцах і дахах,
што робіць падземныя паверхі і сярэдзіны будынкаў лепшымі сховішчамі.
Але калі ж хтосьці патрапіць у зону паражэння падчас распаду,
то таксама існуюць меры, якія можна выканаць.
Пасля пошуку бяспечнага месца
варта зняць абутак і верхнюю вопратку,
вымыць адкрытыя ўчасткі скуры,
пазбавіцца ад забруджанага адзення .
Калі вы апынецеся ўнутры,
плануйце застацца там як мінімум на суткі.
Калі прытулак непрыгодны
ці некаму патрэбна тэрміновая медыцынская дапамога,
паспрабуйце пашукаць дапамогу звонку праз гадзіну.
Але, вядома, лепш заставацца ўнутры
да атрымання большай колькасці інфармацыі з першакрыніц.
Хаця электраэнергія, сотавая сувязь і інтэрнэт будуць адключаны,
большасць радыёстанцый напэўна будуць працаваць.
Слухайце тых, хто займаецца аказаннем надзвычайнай дапамогі,
каб ведаць далейшыя бяспечныя шляхі дзеянняў.
Ядзерная зброя — адно з самых магутных сродкаў разбурэння на Зямлі,
і падаецца наіўным адразу паверыць у такія простыя спосабы абароны.
Але даследаванні і сімулятары неаднаразова паказалі перавагі
знаходжання ўнутры сховішчаў.
Будзем спадзявацца, што гэта нам ніколі не спатрэбіцца,
але ўсё ж памятайце, што трэба схавацца і заставацца ўнутры і быць на сувязі.