Đến năm 2018, trên thế giới có khoảng 2.5 tỉ người dùng điện thoại thông minh.
Nếu tháo rời các mẫu điện thoại mới nhất,
vốn chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng lượng được chế tạo
và phân loại các thành phần,
ta sẽ có được khoảng 85.000 kg vàng,
875.000 kg bạc
và 40 triệu kg đồng.
Làm thế nào những kim loại quý này được đưa vào điện thoại
- và liệu ta có thể thu hồi chúng?
Vàng, bạc và đồng chỉ là một trong hơn 70 nguyên tố hoá học
tạo nên một chiếc điện thoại thông thường.
Chúng có thể được chia thành các nhóm,
hai trong số đó là nhóm nguyên tố hiếm
và nhóm kim loại quý.
Nhóm nguyên tố hiếm gồm 17 nguyên tố thường gặp trong lõi Trái Đất
và được tìm thấy với số lượng nhỏ rải rác khắp bề mặt.
Các nguyên tố này có rất nhiều từ tính,
lân quang,
và dẫn điện hoặc nhiệt
khiến chúng trở nên thiết yếu trong công nghiệp hiện đại.
Thực ra, trong số 17 nguyên tố hiếm,
có tới 16 loại được dùng để chế tạo điện thoại và các đồ điện tử khác.
Trong điện thoại thông minh, chúng tạo ra màn hình hiển thị màu,
hỗ trợ việc dẫn truyền,
và tạo chức năng rung đặc trưng, cùng với những thứ khác.
Dù thiết yếu như vậy,
việc khai thác những nguyên tố này,
lại liên quan tới những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.
Nguyên tố hiếm có thể được tìm thấy,
nhưng tại nhiều khu vực,
việc khai thác chúng là không hiệu quả về kinh tế bởi số lượng nhỏ.
Đa phần việc khai thác
đòi hỏi một kĩ thuật gọi là khai thác mỏ lộ thiên
làm thay đổi bề mặt một vùng rộng lớn.
Kiểu khai thác này phá hủy môi trường sống tự nhiên,
gây ô nhiễm không khí và nguồn nước,
đe dọa sức khỏe của cộng đồng gần đó.
Một nhóm nguyên liệu khác để chế tạo điện thoại
cũng đi cùng những nguy cơ tương tự
là những kim loại như đồng,
bạc,
palladi,
nhôm,
bạch kim,
vonfram,
thiếc,
chì,
và vàng.
Chúng ta cũng khai thác ma-giê
liti,
silic,
và kali để chế tạo điện thoại,
và tất cả đều liên quan tới việc phá hủy môi trường trên diện rộng
cũng như gây ô nhiễm không khí và nước.
Việc khai thác cũng đi cùng với những vấn đề xã hội,
như sự chuyển dịch số lượng lớn người và động vật
để dành chỗ cho hoạt động công nghiệp
và đôi khi là điều kiện làm việc khắc khổ cho người lao động.
Cuối cùng, việc sản xuất điện thoại cũng cần dầu mỏ,
một trong những yếu tố chính gây biến đổi khí hậu.
Nên việc sản xuất điện thoại cũng liên quan chặt chẽ tới sự nhức nhối này,
Thêm vào đó, tài nguyên ta khai thác không phải là vô hạn.
Một ngày nào đó, chúng sẽ cạn kiệt,
và ta vẫn chưa tìm ra cách thức thay thế hiệu quả.
Dù vậy, số lượng điện thoại vẫn đang tăng lên;
ước tính sẽ có khoảng ba tỉ chiếc được sử dụng trong năm 2019.
Có nghĩa là việc thu hồi nguyên liệu
đang nhanh chóng trở nên cần thiết.
Thế nên, nếu có điện thoại cũ,
bạn nên cân nhắc những lựa chọn sau trước khi vứt chúng đi.
Để giảm thiểu rác thải, bạn có thể quyên tặng để tái sử dụng,
đem tới cơ sở tái chế công nghệ,
hoặc tìm một công ty giúp cải tiến những mẫu điện thoại cũ.
Dù vậy, kể cả công ty tái chế cũng cần được giám sát.
Nếu việc sản xuất
gây ra những vấn đề về môi trường và xã hội,
việc tháo gỡ cũng như thế.
Rác điện tử đôi khi được cố ý xuất khẩu sang các nước
nơi nhân công thì rẻ mà điều kiện làm việc thì nghèo nàn.
Lực lượng lao động khổng lồ, thường là phụ nữ và trẻ em
được trả lương thấp, hiểu biết kém
khó thể tháo gỡ điện thoại một cách an toàn
và phải tiếp xúc với những nguyên tố như chì và thủy ngân,
có thể gây tổn thương vĩnh viễn tới hệ thần kinh.
Rác điện thoại còn có thể được chôn trong các hố lớn,
đầu độc nguồn đất và nước,
gây ra những vấn đề tương tự như nguồn mỏ của chúng.
Một chiếc điện thoại có rất nhiều vấn đề bên trong vỏ bọc hào nhoáng.
Nó là một tập hợp của nhiều nguyên tố từ các quốc gia khác nhau,
liên quan tới các tác động trên quy mô toàn cầu.
Trong khi chờ ai đó phát minh ra cách thức sản xuất điện thoại an toàn,
ta vẫn cần phải hiểu
về ảnh hưởng rộng rãi của công nghệ này tới môi trường và con người.