W 2018 roku około 2,5 mld osób na świecie używa smartfonów.
Gdyby otworzyć wszystkie najnowsze telefony,
które są tylko ułamkiem całej produkcji,
i podzielić je na części składowe,
dałoby to około 85 000 kilogramów złota,
875 000 kg srebra,
i 40 milionów kg miedzi.
Jak te cenne składniki znalazły się w naszych telefonach
i czy można je odzyskać?
Złoto, srebro i miedź to tylko kilka
z 70 pierwiastków chemicznych, z których składa się przeciętny smartfon.
Można je podzielić na różne grupy,
z których najistotniejsze to pierwiastki ziem rzadkich
i metale szlachetne.
Metale ziem rzadkich to 17 pierwiastków powszechnych w skorupie ziemskiej
występujących w wielu obszarach na całym świecie, w małych zagęszczeniach.
Elementy te mają szeroki zakres właściwości magnetycznych,
fosforencyjnych
i przewodzących,
co jest kluczowe dla nowoczesnych technologii.
Z 17 rodzajów pierwiastków
telefony i inne urządzenia elektroniczne mogą zawierać aż 16.
W smartfonach są składnikami ekranu, kolorowego wyświetlacza,
wspomagają przewodnictwo
i wytwarzają wibracje,
pośród innych rzeczy.
Mimo tak wielkiego znaczenia
ich wydobycie z ziemi
ma niepokojący wpływ na środowisko.
Pierwiastki ziem rzadkich są dość powszechne,
ale na wielu obszarach
ich wydobycie nie jest opłacalne ze względu na niską koncentrację.
Zazwyczaj ich wydobycie wymaga
użycia metody zwanej górnictwem odkrywkowym,
która odsłania ogromne powierzchnie.
Ta forma wydobycia niszczy wiele siedlisk naturalnych,
zanieczyszczając powietrze i wodę
i zagrażając zdrowiu okolicznych mieszkańców.
Inna grupa składników smartfona
niesie podobne zagrożenia dla środowiska:
są to metale takie jak miedź,
srebro,
pallad,
aluminium,
platyna,
wolfram,
cyna,
ołów
oraz złoto.
Wydobywa się też magnez,
lit,
krzemionkę
oraz potas do produkcji telefonów,
co łączy się z ogromnymi zniszczeniami przyrody
oraz zanieczyszczeniem powietrza i wody.
Górnictwo wiąże się również z niepokojącymi problemami społecznymi
takimi jak masowe przesiedlanie ludzi i zwierząt,
w celu ustąpienia miejsca działaniom przemysłowym
a często także ze złymi warunkami pracy dla robotników.
Na koniec produkcja telefonów wymaga także ropy naftowej,
jednego z głównych motorów zmian klimatycznych.
Wiąże to nasze smartfony nierozerwalnie z tą rosnącą zagadką planetarną.
Co więcej,
surowce, które wydobywamy do produkcji telefonów, nie są niewyczerpalne.
Pewnego dnia po prostu ich zabraknie,
a dla niektórych jeszcze nie znaleziono skutecznych zamienników.
Mimo tego
liczba smartfonów stale rośnie;
do 2019 roku przewiduje się, że w użyciu będzie ich blisko 3 mld.
To oznacza, że odzyskiwanie surowców z telefonów
szybko staje się koniecznością.
Dlatego, jeśli masz stary telefon,
zastanów się, zanim go wyrzucisz.
Można go przekazać na cele charytatywne do ponownego wykorzystania,
zabrać do zakładu utylizacji e-odpadów
albo poszukać firmy, która odnawia stare modele.
Jednak nawet firmy zajmujące się recyklingiem potrzebują kontroli.
Tak samo jak produkcja smartfonów
wiąże się z problemami społecznymi i środowiskowymi,
ich demontaż również.
E-odpady są czasami celowo eksportowane do krajów,
w których siła robocza jest tania, ale warunki pracy są złe.
Ogromna liczba pracowników, często składająca się z kobiet i dzieci,
może być źle wynagradzana,
bez szkolenia w zakresie bezpiecznego demontażu telefonów
oraz narażona na działanie takich pierwiastków jak ołów i rtęć,
które mogą trwale uszkodzić ich układ nerwowy.
Odpady telefoniczne mogą trafiać na ogromne wysypiska,
wydzielając toksyczne substancje chemiczne do gleby i wody,
odzwierciedlając problemy kopalń, z których pochodzą.
Telefon to znacznie więcej niż się wydaje.
To zbiór pierwiastków pochodzących z wielu krajów,
związanych ze skutkami w skali globalnej.
Dlatego dopóki całkowicie zrównoważony smartfon nie zostanie wynaleziony,
będzie trzeba się pogodzić z tym,
jak ta technologia wpływa na środowisko i ludzi na całym świecie.