لە ٧ بەفرانباری ١٩٤١]h،
ئاکی کورۆسی تەمەن ١٦ ساڵ هەمان ترسی ملیۆنەها ئەمریکی ڕووبەڕوو دەبێتەوە
کاتێک فرۆکە یابانیەکان هێرشیان کردە سەر بەندەری مرواری.
ئەوەی نەیدەزانی ئەوەبوو،
ئەو ترس و تۆقینەی ئەزموونی کردبوو
بووەهۆی بەجێهێشتنی خانەوادەکەی و زیاتر لە ١٢٠،٠٠٠ ئەمریکی یابانی
لە ماڵە و ئاوارەبوون.
کۆمەڵایەتیانە و مادایانەش.
لە ساڵی ١٩٤١دا،
ئەمریکیە یابانیەکان بۆ زیاتر لە ٥٠ ساڵ کۆمەڵگەکانیان لە ئەمریکا گەشەیان دەکرد.
نزیکەی یەک لەسەر سێان کۆچبەربوونە،
زۆریان لە کەنارەکانی ڕۆژئاوا نیشتەجێبوونە و بۆ چەند دەیەیەک لەوێ ژیاون.
ئەوانەی دیکەش وەکو هاونیشتمانی ئەمریکی لە دایکبوون وەکو ئاکی.
ئاکیکۆ کاتۆ لە سیاتڵ لە دایک بووە.
ئاکی لە نێو دراوسێ هەمەجۆرەکان گەورە بووە
هەرگیزیش جگە لە ئەمریکیبوون بیری لە خۆی نەکردۆتەوە-
تاوەکو ڕۆژی دوای هێرشەکە، کاتێک مامۆستایەک پێ گووت:
"خەڵکەکەت بەندەری مروارییان بۆمباران کردوە."
لەژێر ڕۆشنایی ڕەگەزپەرستی، گومان و ترس لە کاول بوون،
خەڵکی ئەمریکیە یابانیەکانیان وەکو ناپاکی شاراوە وەسف دەکرد.
بریکارەکانی ئێف بی ئای لە ماڵەکان دەگەڕان، دەستیان بەسەر موڵکومەڵەکەیان دەگرت
سەرۆکی گۆمەڵگەکان بەبێ دادگای کردن زیندانیان کرد.
خێزانەکەی ئاکی بەخێرا بەر شاڵاوی دڕندەیی نەکەوتن،
بەڵام لە ١٩ شوباتی ١٩٤٢، سەرۆک وەزیران ڕۆسڤێڵت فەرمانی جێبەجێکەری ٩٠٦٦ کرد.
فەرمانەکە دەسەڵاتی دا بە لابردنی هەموو دووژمنە گومانلێکراوەکان-
هەموو کەسێکی دەگرتەوە تەنانەت بەشی پاشماوەی میراتی یابانیەکانیش-
لە "ناوچە سەربازیە" دیاریکراوەکان.
لە سەرەتادا،
ئەمریکیە یابانیەکان ناچارکران شوێنە قەدەغەکراوەکان و کۆچکردنکان بەجێبهێڵن.
بەڵام حکومەت ژمارە بانکیەکانی داخستن.
سنوردارکردنی کاروباری ڕۆژانە وەکو قەدەخەکردنی هاتووچۆی شەوانە،
زۆربەیان نەیانتوانی بڕۆن لەنێوانیشیان خێزانەکەی ئاکی.
لە ئاداردا، بڕیارێک دەرچوو گۆڕانی شوێنی نیشتەجێبوونیانی یابانی-ئەمریکیکانی یاساغ کرد.
لە ناوچەی سوپا کۆکرانەوە.
لە مانگی ئایاردا، سوپا ئاکی و خێزانەکەی،
لەگەڵ زیاتر لە ٧٠٠٠ ئەمریکیە یابانیەکانی لە سیاتڵ دەژیان گواستنەوە
بۆ"ئۆردوگای هارمۆنی" لە پیاڵوپ، واشنتەن.
ئەم ئۆردوگایە یەکێک بوو لە ناوەندەکانی زیندانی کردنی کاتی
کە پێشووتر شوێنی یاری و مەیدانی ئەسپ سواری بوو،
تەویلە گۆڕاوە خەراپەکان و سەربازگەکان پڕ کران لە تەوای ئەم خانەوادانە.
زیاتر لە چەند مانگێک چاودێری کران،
سوپایی ئەمریکا یابانیەکانی بۆ ئۆردوگا هەمیشەیەکان گواستنەوە
لە ناوچە دابڕێندراوەکانی ڕۆژئاوا و باشور،
ئاکی و خێزانەکەی بۆ مینی دۆکا لە ئای دەهۆی باشور گوازرانەوە.
لەلایەن سەربازە چەکدارەکانەوە پاسەوانی دەکران،
زۆربەی ئەم ئۆردووگایانە کاریان تێدا دەکرا کاتێک بەندکراوەکانیان گواسترانەوە.
باڵاخانەکان بە پەلەپەل درووست کرا بوون جەنجاڵ و ناتەندروست بوون.
زۆربەی کات خەڵک نەخۆش دەکەوتن و چاودێریەکی گونجاوی تەندروستیان نەدەکرا.
دەسەڵاتی گواستنەوەی پشتی بە زیندانیەکان لە بەڕێوبردنی ئۆردووگاکان دەبەست.
زۆربەی خەڵکەکە لە کامپەکە ئیشیان دەکرد و منداڵەکان لە پۆلێکی شیاو پەروەردە نەدەکران
لەکاتێک ئەوانی دیکە دانەوێڵەیان دەچەند و ئاژەڵیشیان بەخێو دەکرد.
بەشێک لە ئەمریکیە یابانیەکان یاخی بوون کرێکارەکان مانیان گرت و ئاژاوەیان درووست کرا.
بەڵام زۆربەی زۆریان وەکو خێزانەکەی ئاکی، ئارامیان گرت.
هەمیشە هەوڵیان دەدا دووبارە ژیانێکی وەکو دەرەوەی ئۆردوگاکان دروست بکەن،
بەڵام ئەستەم بوو لە بارودۆخە سەختەکەیان ڕابکەن.
وەک زۆربەی زیندانیە گەنجەکانی تر ئاکی بڕیاریدا ئۆردوگاکە بەجێبهێڵێت.
کۆتا ساڵی خوێندانی ئامادەی لە مینی دۆکا تەواو کرد.
و بە یارمەتی ڕێکخراوی ئاشتەوایی دژی ڕەگەزپەرستی.
توانی لە زانکۆ هاوڕێکان لە کانساس وەربکیرێت.
هەرچۆنێک بێت بۆ خێزانی ئاکی، شتەکان هێشتا وەک حۆی بوو تا کۆتایەکانی ١٩٤٤.
دادگای باڵای بەرایی بڕیاری دەکرد
کەوا بەردەوام دەبن لە زیندانی کردنی هاونیشتیمانانی ئەمریکا بەبێ دادگای کردن
کە ئەمەش نادەستووری بوو.
لە پایزی ١٩٤٥دا،
جەنگ کۆتایی پێهات و ئۆردوگاکان داخران.
ئەم زیندانیانەی مابوونەوە ٢٥$ دۆلاریان پێدرا
بلیتێکی شەمەندەنەفەر تا بۆ ئەم شوێنەی پیش جەنگ لێ نیشتەجێبوون بباتەوە،
بەڵام چیتر زۆربەیان ماڵ و کاریان نییە تا بۆی بگەڕێنەوە.
خێزانەکەی ئاکی توانیبوویان ماڵەکەیان بهێڵنەوە،
و ئاکی لە کۆتایەکەی دوای تەواو کردنی کۆڵێژ بگەڕێتەوە سیاتڵ.
هەر چۆنێک بێت، بەهۆی ڕەگەزپەرستی دوای جەنگ دۆزینەوە کاری زەحمەت کرد بوو،
زیندانیەکان ڕووبەڕوی ڕەگەزپەرستی و کینەلەدڵی دەبوونەوە
لەلایەن کڕیکارەکانەوە و خاوەن کارەکانی کە کاری پێدابوون.
خۆشبەختانە، ئەمریکیە یابانیەکان بە تەنها نەبوون
لە شەڕ دژ بە ڕەگەزپەرستی.
ئاکی لە یەکەم یەکێتی کرێکارانی فرەڕەگەزی سیاتڵ کاری دۆزیەوە
و پەیوەندی بە ئەنجوومەنی یەکسانی ڕەگەزپەرستیەوە کرد.
بووبە مامۆستا، دوای چەند دەیەیەک،
داکۆکیکردنی بۆ فرە کلتوری، پەروەردەکردنی هۆشیارانەی کۆمەڵایەتی
کاریگەری کردە سەر هەزاران خوێندکار.
هەر چۆنێک بێت، زۆربەی زیندانیەکان بەتابەتی ئەندامانی نەوە پیرەکان،
نەیانتوانی دووبارە دوای جەنگ ژیانیان بنیات بنێنەوە.
منداڵانی زیندانیەکان دەستیان بە خەبات کرد
داوایان لە ئەمریکا کرد بۆ ئەم ڕووداوە نادادپەروەریە مێژویە داوای لێبوردن بکات.
لە ١٩٨٨دا، حکومەتی ئەمریکا بەڕەسمی دوای لێبوردنی لە زیندانەکانی کاتی شەڕ کرد
دانیشی بەوەدانا، ئەوە دەرئەنجامێکی جەرگبڕی ڕەگەزپەرستی و شێتگیریی بووە،
و سەرکردایەتیەکی سیاسی شکتخواردوو.
سێ ساڵ دوای داوای لێبوردنەکە،
ئاکی کورۆس خەڵاتی مافی مرۆڤی پێ بەخشرا
لە بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان لە سیاتڵ،
ئاهەنگی ئاشتخوازانەکەی دەگێڕێت و ڕێز لە فرە ڕەگەزی و ڕەنگی دەگرێت.