Merhaba.
Sizlere ilham kaynağı hayvanımdan bahsetmeye geldim:
Tembel hayvan.
(Gülme sesleri)
Son 10 yıldır
dünyanın bu en yavaş memelisinin tuhaf hayatını araştırıyorum.
Bir tanesini ilk gördüğüm o anı hâlâ hatırlıyorum.
Acayip biyolojileri beni büyülemişti.
Yüzünde kalıcı bir gülümsemeyle doğan bir hayvanı
kim nasıl sevmez ki?
(Kahkahalar)
Bir de o sarılma arzusu.
İzleyici: Awww.
Ama tembel hayvanlar o kadar yanlış anlaşılıyor ki...
İstenmeyen bir isimle damgalanmış
ve bitkin hayat tarzları yüzünden lanetlenmişler,
ki insanlara göre o hızlı, hayatta kalma yarışındaki güçlüler arasında
hiç ama hiç yerleri yok.
Ama ben sizlere bu hayvanı hep yanlış anladığımızı anlatacağım
ve de tembel hayvan hakkındaki gerçeklerle
evimiz dediğimiz gezegenimizi ve kendimizi nasıl kurtarabileceğimizi.
Tembel hayvan iftirasının ortaya çıkışı
Valdés adında bir İspanyol fatihine dayanıyor,
Yeni Dünya'ya ilişkin ansiklopedisinde tembel hayvanı ilk kez açıklamış.
Onun sözleriyle bir tembel hayvan
''dünyada bulunabilecek en aptal hayvan...
Bundan daha işe yaramaz ve çirkin bir hayvan daha önce görmedim.''
(Gülme sesleri)
Gerçek düşüncelerini söylesene, Valdés.
(Gülme sesleri)
Hem ben Valdés'in çizim becerisi hakkında konuşmak istiyorum.
(Kahkahalar)
Bu da ne şimdi?
(Kahkahalar)
Asıl ben bundan daha işe yaramaz bir tembel hayvan gösterimi göremedim.
(Kahkahalar)
Ama bardağın dolu kısmı,
tembel hayvana insan gibi bir yüz çizmiş,
tembel hayvanların inanılmaz insan benzeri yüzleri var.
Costa Rica'da görüntülediğim bu, Ringo Starr'a çok benziyor.
(Kahkahalar)
Ama işin aslı, tembel hayvanların Beatles'la akıl almaz benzerliği.
(Kahkahalar)
Özellikle şurada Paul'a bir bakın.
Tıpkı Beatles gibi tembel hayvanlar da çok başarılı.
Çok eski bir memeli türünden geliyorlar ve eskiden düzinelerce türleri vardı;
dev toprak hayvanları ki küçük bir boyunda oluyorlardı
ve avokadoları tüm olarak yiyebilecek,
sonra da onları ayıracak kadar büyük tek memelilerden biriydi.
Yani... (Gülme sesleri)
Bazılarınız işin aslını anladı bile.
(Gülme sesleri)
Bu şu demek oluyor ki
tembel hayvanlar olmasa avokadolu ekmek de olmayacaktı,
her yerde hippiler kahvaltıdan yoksun kalacaktı.
(Kahkahalar)
(Alkışlar)
Bugün ise sağ kalan altı türü var ve iki gruba ayrılıyorlar.
Bradypus üç parmaklı tembel hayvanlar;
Beatles saç kesimi ve Mona Lisa gülümsemesi olanlar.
Bir de iki parmaklı tembel hayvanlar var.
Bir Wookiee ve bir domuz arasında bir şeye benziyorlar.
Orta ve Güney Amerika ormanlarında yaşıyorlar
ve aşırı derecede ürüyorlar.
1970'lerde bir Panama tropikal ormanında
bir araştırma yapıldı
ve tembel hayvanların sayıları en fazla büyük hayvan oldukları gösterildi.
Memeli biyolojik kütlesinin bir çeyreğini oluşturuyorlar.
Bu gerçekten çok fazla tembel hayvan demek
ve bir şeyleri gerçekten doğru yaptıklarını gösteriyor.
O hâlde, farklı olduğu için tembel hayvanı lekelemek yerine
ondan bir şeyler öğrensek diyorum?
Biz insanlar hız konusunda takıntılıyız.
Meşguliyet bir onur nişanı olmuş
çabukluk arayışımızda uygunluk kalitenin yerini almış.
Bu hızlı hayata olan bağımlılığımız bizi de gezegeni de boğuyor.
Çita gibi hayvanları idol yapıyoruz, ''Hayvanlar âleminin Ferrarisi,''
üç saniyede 25 km hıza çıkıyor.
Ee, ne olmuş yani?
(Kahkahalar)
(Alkışlar)
Ne olmuş yani?
O zaman tembel hayvan da
dakikada beş metre katediyor,
rüzgârı da arkasına alıyor.
(Kahkahalar)
Ama hızlı olmanın da bir bedeli var.
Çita hızlı, pekâlâ, ama gücünden ödün veriyor.
Bir kavgaya girmeye yeltenemiyor,
sırtlan gibi avcılara her dokuz avdan birini kaybediyorlar.
Sırtlanların gülmesine şaşmamalı.
(Kahkahalar)
Ama tembel hayvan
akşam yemeğine daha görünmez bir yaklaşım geliştirmiş.
Hayatta kalmalarının sırrı
yerinde duran yaprakları yakalayıp tüketmeleri.
(Kahkahalar)
Ama bir antilop nasıl yenmek istemezse yapraklar da istemiyor,
o yüzden de aşırı toksitler ve sindirimi çok zor.
Bu yaprakları tüketebilmek için de
tembel hayvanlar sporcu olmayı öğrenmişler --
sindirim sporcusu.
(Kahkahalar)
Tembel hayvanların gizli silahı dört bölmeli bir mide
ve bol bol zaman.
Memeliler arasındaki en düşük sindirim oranına sahipler.
Tek bir yaprağın sindirimi bir ay sürebilir,
bu da o toksinleri öğütmek için karaciğere bol bol zaman tanıyor.
Yani tembel hayvanlar tembel değil.
Onlar sadece meşgul.
Öğütmekle.
(Kahkahalar)
Evet, gerçekten meşgul.
(Kahkahalar)
Nasıl da sıkı çalışıyor bu tembel hayvan, nasıl sıkı.
Ayrıca yaprakların ısı verme değeri çok düşük,
o yüzden tembel hayvanlar mümkün olduğunca az enerji harcamaya evrildiler.
Benzer boyutta bir memelinin yaptığının yüzde 10'unu yapıyor
ve günde 100 kalori kadar az besinle hayatta kalıyorlar,
o maharetli adaptasyonları sayesinde.
Bradypus cinsinin, üç parmaklı olan,
diğer tüm memelilerden daha çok boyun kemiği var,
hatta zürafadan bile.
Bu da demek oluyor ki başlarını 270 derece döndürebilir
ve çevrelerine göz atabilirler,
hem de vücutlarını oynatma zahmetine hiç girmeden.
(Kahkahalar)
Aynı zamanda şaşırtıcı derecede iyi yüzücüler.
Suda hareket edişleri
karadaki hareketlerinden üç kat daha hızlı,
bunun sırrı da...
hapsolmuş rüzgâr.
(Gülme sesleri)
Bir de --
(Gülme sesleri)
Tembel hayvanlar gaz çıkarmayan, bildiğimiz tek memeliler.
Gaz çıkarmaları gerektiğinde
gaz, kan dolaşımları tarafından yeniden emiliyor
ve bir çeşit ağız pırtı olarak dışarı atılıyor.
(Kahkahalar)
Alt üst yaşanan bir hayat, daha fazla enerji saklıyor.
Herhangi bir memelinin yarısı kadar iskelet kasına sahipler.
Uzayan kasların pek çoğu onlarda yok,
bunlar ağırlık kaldırabilen kaslar;
onlar retraktör kaslarına güveniyor, kendilerini çekmek için.
Uzun, kancalı pençeleri ve yorgunluğa yüksek dirençleri var,
yani mutlu, tüylü bir hamak gibi
saatlerce asılı kalabilirler.
Ve bu tersyüz pozisyonda neredeyse her şeyi yapabiliyorlar.
Uyuyorlar, besleniyorlar hatta doğum yapıyorlar.
Boğazları ve kan damarları öyle eşsiz adapte olmuş ki
yer çekimine karşı kan pompalıyor ve besinleri yutuyorlar.
Kaburgalarına yapışık parçalar var,
devasa midelerinin, akciğerlerine zarar vermesini önlüyor.
Tüyleri de ters yönde uzuyor,
tropikal bir yağmur sonrası damlayarak kuruyabilirler.
Tek sorun şu, bir tembel hayvanı diğer yöne çevirirseniz
yer çekimi hoşgörüye son veriyor.
İzleyici: Awww.
Kendilerini dik tutamıyorlar.
O yüzden de düz zemin üzerinde dağcı gibi kendilerini yayıyorlar.
Sanırım işte bu yüzden Valdés gibi eski keşifçiler
onları zavallı sandı,
çünkü tembel hayvanları yanlış yönden ve koşulları dışında gözlemliyorlardı.
Hareket eden tembel hayvanları dikkatle izleyerek saatler geçirdim.
Kas eksiklikleri güçlerini veya çevikliklerini kötü etkilemedi.
Doğanın zen ustaları, Swan Lake balesini yavaş çekimde yapıyorlar --
(Kahkahalar)
hem de bir tai chi efendisi kontrolüyle.
Bu gördüğünüz hareketin ortasında uyumuş, nadir bir şey değil.
(Kahkahalar)
Ama şunu merak ediyorsunuzdur:
İçi yaprak dolu bu koca tüy torbası yenmekten nasıl kaçınıyor?
Güzel soru.
Bu, tembel hayvanın ana avcılarından biri.
Sorguçlu kartal.
Saatte 80 km hızla uçabilir,
bir ayının pençelerine sahip,
oldukça keskin big görüş
ve tüyleri sayesinde sese odaklanıyor
ve yaprak kıpırdasa duyabiliyorlar.
Tembel hayvansa iyi duyamıyor, iyi göremiyor
ve tehlikeden kaçmak kesinlikle bir seçenek değil.
Onlar görünmezlik pelerini sayesinde hayatta kalıyorlar,
Harry Potter gibi.
Tüyleri nemi çekiyor
ve su yosunları için hidroponik bir bahçe görevi görüyor,
ayrıca omurgasızları da çekiyorlar.
Yani kendi başlarına yavaş ilerleyen, minyatür bir ekosistem oluşturuyorlar.
Ağaçlarla bütünleşiyorlar.
Biz de hareketleri çok yavaş olduğu için
o vahşi kartalın radarından kurtulduklarını sanıyoruz,
kartal aksiyon hevesiyle kanopinin üzerinden uçarken.
Tembel hayvanlar görünmez ninja
ve kanopinin emniyetini nadiren terk ediyorlar --
dışlamak için hariç,
onu da bir ağacın kökünde haftada bir yapıyorlar.
Bu riskli ve enerji gerektiren şey hep bir gizem olmuştur
ve neden yaptıklarına dair de bir dizi teori var.
Bence potansiyel eş için koku mesajları bırakıyorlar.
Çünkü tembel hayvanlar genelde sessiz, yalnız hayvanlar,
çiftleşme dönemindeki dişiler hariç.
Bir ağacın tepesine tırmanır ve seks için çığlık atarlar.
En yüksek notadan.
(Kahkahalar)
İnanmıyor musunuz?
(Tembel hayvan çığlık sesi)
En yüksek tondan.
Sadece bu ton erkeğin dikkatini çeker.
Kiskadee sinek avcısı kuşun sesini taklit ederler.
Yani aslında dişiler gizlenir,
seks için avazları çıkana kadar bağırırken bile.
Bu gizli seks çağrısı kanopi boyunca kilometrelerce duyulur
ve erkekler ona doğru yavaş bir yol izler.
(Kahkahalar)
Bence dışkıdaki koku mesajları Romeo'nun doğru ağacı bulmasını sağlıyor,
böylece yanlış ağaçla değerli enerjisini kaybetmiyor.
Bu arada seks, tembel hayvanların hızlı yaptığı tek şey.
Vahşi doğada onları izledim
ve her şey sadece birkaç saniye sürüyor.
Ama buna neden değerli enerjinizi harcıyasınız ki?
Hem de o yorucu yolculuk sonrasında.
(Kahkahalar)
Diğer memelilerin aksine,
tembel hayvanlar sabit bir vücut ısısı korumaya çalışarak da zaman harcamaz.
Güneş enerjisi bedava,
o yüzden güneşte kertenkele gibi uzanırlar
ve tropik alanda ısıyı içeri almak için inanılmaz kalın bir mantoya bürünürler.
Metabolizmaları da inanılmaz yavaş.
Sanırım bu özellikleri
pek çok memeliyi öldürebilecek yaralanmalardan
kurtulabilmelerinin nedenlerinden biri.
Bu tembel hayvan çift ampüte geçirdi
ve ben yüksek gerilim hattına tutulmuş
ama hayatta kalmış tembel hayvanlar gördüm.
Artık düşük metabolizmanın soy tükenme karşısında çok önemli olduğu kanısındayız.
Kansas Üniversitesi araştırmacıları salyangozlar üzerinde çalışırken
yüksek metabolizmanın soyu tükenen salyangozu bulmada
tahminde bulunduğunu ortaya koydu.
Tembel hayvanlar 40 milyon yılı aşkın süredir
öyle ya da böyle bu gezegendeler.
Başarılarının sırrı tembel doğaları.
Onlar enerji koruyan ikonlar.
Tembel Hayvan Tanıma Derneği'ni kurmamın amacı
onların yavaş, dengeli, sürdürülebilir hayatlarını korumak ve promote etmek.
Ben oldukça hızlı bir karakterim.
Tahmin etmişsinizdir.
Tembel hayvanlar da bana yavaşlamayı öğretti.
Ve öyle düşünüyorum ki hepimiz onların kitabından
yavaş yavaş hazmadilmiş bir yaprak alsak gezegen bundan fayda görür.
İçimizdeki tembel hayvanı kucaklayalım mı,
yavaşlayarak,
daha düşünceli olarak,
atıkları azaltarak,
enerjimiz konusunda ekonomik davranarak,
yaratıcı şekilde geridönüşüm yaparak
ve doğayla yeniden bağ kurarak.
Çünkü korkarım aksi hâlde,
"dünyada bulunabilecek en aptal hayvanlar"
biz insanlar olacağız.
Çok teşekkürler.
Tembel hayvan sizinle olsun!
(Alkışlar)