Alexios Komnenos,
Hoàng đế Byzantine,
dẫn quân gặp tộc người Scythia trong trận chiến.
Để lấy may,
ông mang theo một thánh tích của tín đồ Cơ đốc giáo
chiếc mạng che mặt của Mẹ Đồng trinh Mary.
Thật không may, nó không có tác dụng.
Đội quân không chỉ bị đánh bại,
mà khi tháo chạy,
Hoàng đế bị đâm vào vùng mông.
Tệ hơn, gió mạnh
khiến thánh tích trở nên quá nặng để mang theo,
nên ông đã giấu nó trong bụi rậm khi tẩu thoát.
Nhưng kể cả khi tháo chạy, ông đã giết vài tên Scythia
và giải cứu một vài đồng đội.
Ít nhất, đây là cách con gái Alexios
Anna kể lại câu chuyện,
viết lại sau gần 60 năm.
Bà đã dành thập kỷ cuối của cuộc đời
để viết nên cuốn sử ký dài 500 trang
về triều đại của cha bà tên là Alexiad.
Được viết bằng tiếng Hy Lạp, cuốn sách lấy khuôn mẫu
là sử thi Hy Lạp cổ đại và các tác phẩm lịch sử.
Nhưng nhiệm vụ của Anna
khó khăn hơn các tác giả truyền thống:
là một công chúa viết về chính gia đình mình,
bà phải cân bằng lòng trung thành với hoàng tộc
và nghĩa vụ mô tả các sự kiện một cách chính xác,
thuật lại các vấn đề như
cú đâm vào mông đầy xấu hổ của Alexios.
Cả một đời nghiên cứu và tham gia vào chính quyền của cha
đã trang bị cho bà những điều cần thiết để làm công việc này.
Anna được sinh ra vào năm 1083,
chỉ một thời gian sau khi cha bà lên nắm quyền cai trị La Mã,
sau một thập kỷ của các cuộc nội chiến tàn bạo
và các cuộc nổi dậy.
Đế chế ở bờ vực suy vong khi ông lên nắm quyền
và bị đe dọa từ tứ phía:
đế chế Seljuk từ phía Đông,
người Norman từ phía Tây,
và những kẻ xâm lược tộc Scythia từ phía Bắc.
Suốt tuổi thơ và thời niên thiếu của Anna
Alexios liên tục chiến đấu với các chiến dịch quân sự
để bảo vệ biên giới,
thậm chí, tạo lập phe đồng minh bất ổn với người Crusader.
Trong khi đó ở Constantinople,
Anna có cuộc chiến riêng của mình.
Bà được kỳ vọng phải nghiên cứu các môn
được coi là chuẩn mực với một công chúa Byzantine,
như lễ nghi và kinh thánh,
nhưng bà lại thích thần thoại cổ và triết học.
Để tiếp cận nguồn tài liệu này, bà phải học
đọc và nói tiếng Hy Lạp cổ,
bằng cách học trong bí mật vào ban đêm.
Cuối cùng, nhận ra bà thật sự nghiêm túc,
cha mẹ bà cho bà theo học thầy.
Anna mở rộng vốn hiểu biết
về văn học cổ đại, hùng biện,
lịch sử, triết học, toán học,
thiên văn và y dược.
Một học giả, thậm chí, còn phàn nàn việc bà luôn yêu cầu
thêm nhiều câu phê bình của Aristotle
đã khiến ông hoa cả mắt.
Ở tuổi 15, Anna cưới Nikephoros Bryennios
để chấm dứt các xung đột cũ giữa gia đình họ
và tăng sức mạnh cho vương triều của Alexios.
May mắn thay, Anna và Nikephoros cuối cùng
cũng chia sẻ được nhiều sở thích trí tuệ, tổ chức và tranh luận
về các học giả hàng đầu thời ấy.
Trong khi đó, hành trình của đội quân của Alexios
bắt đầu gặt hái thành công
khi chiếm lại được nhiều phần lãnh thổ.
Khi cha bà đã có tuổi,
Anna và chồng giúp đỡ cha mẹ việc triều chính.
Thời gian này,
Anna được cho là đã ủng hộ việc giảng hòa với người dân
trong tranh chấp với chính phủ.
Sau cái chết của Alexios,
anh trai Anna, John lên ngôi
và Anna quay trở lại với triết học và học thuật.
Chồng bà khi viết lịch sử
đã tranh luận rằng ông của anh
vốn có thể tạo ra một đế chế tốt hơn là Alexios,
nhưng Anna không đồng ý.
Bà bắt đầu viết Alexiad,
giải thích cho những công đức của cha bà khi còn trị vì.
Kéo dài từ cuối thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 12
của lịch sử Byzantine,
Alexiad kể lại các sự kiện quan trọng của vương triều Alexios
và phản ứng của chính Anna với các sự kiện đó,
như việc bật khóc khi nghĩ
về cái chết của cha mẹ và chồng bà.
Bà có thể đã kèm vào các đoạn văn đầy cảm xúc
với hy vọng giúp tác phẩm của bà
phù hợp hơn với một xã hội
tin rằng phụ nữ
không nên viết về chiến trận và đế chế.
Dù lòng trung thành với cha
được thể hiện rõ trong ghi chép tốt đẹp
về đế chế của ông, bà cũng thêm vào những chỉ trích
và quan điểm của bà về các sự kiện.
Trong những thế kỷ sau khi bà mất,
Alexiad của Anna được sao chép nhiều lần,
và vẫn là nhân chứng vô giá
về triều đại của Alexios ngày nay.
Qua tường thuật lịch sử bi tráng của bà,
Anna Komnene đã bảo vệ được
vị trí của mình trong lịch sử.