Aleksije Komnin,
vizantijski car,
predvodio je svoju vojsku u bici
sa skitskom hordom.
Kao amajliju
nosio je jednu od najsvetijih relikvija
u hrišćanstvu:
veo koji je pripadao
Bogorodici.
Nažalost, nije bio od pomoći.
Ne samo da je njegova vojska poražena,
već je i tokom bega
car zadobio ubod u zadnjicu.
Da situacija bude još gora, od vetra je relikvija
postala teška za nošenje,
stoga ju je sakrio u neko žbunje
dok je bežao.
Međutim, čak i u begu
uspeo je da ubije par Skita
i spasi nekoliko drugova po oružju.
Na kraju krajeva, ovako je Aleksijeva
ćerka Ana prepričala priču
nakon skoro 60 godina.
Provela je poslednju deceniju svog dugog života
u spravljanju 500 strana duge istorije o vladavini
njenog oca, pod imenom "Aleksijada".
Napisana na grčkom jeziku,
knjiga je rađena po modelu
na grčke epove i istorijske spise.
Međutim, Ana je imala drugačiji, složeniji zadatak
u odnosu na ove pisce:
kao princeza koja piše
o sopstvenoj porodici,
morala je da pronađe sredinu između lojalnosti prema
bližnjem svom i obaveze
da događaje prikaže precizno,
i obrati posebnu pažnju na delikatne teme
poput Aleksijeve rane na zadnjici.
Čitav život učenja i učestvovanja
u vladavini njenog oca
pripremio je Anu za ovaj poduhvat.
Ana je rođena 1083. godine,
ubrzo nakon što je njen otac
zavladao Rimskim carstvom
posle čega je usledila decenija surovih
građanskih ratova i pobuna.
Carstvo je uveliko propadalo
kada je on stupio na vlast,
a pretnje su stizale sa svih strana:
od turskih Seldžuka sa istoka;
Normana sa zapada;
i skitskih napadača sa severa.
Tokom Aninog detinjstva
i odrastanja
Aleksije je vodio neprestane borbe
da sačuva granice svog carstva,
a čak je oformio ne tako ugodan savez
sa krstašima.
U međuvremenu je u Carigradu
Ana vodila svoje bitke.
Od nje se očekivalo da uči predmete
prikladne za jednu vizantijsku princezu,
poput pravila ponašanja na dvoru i Biblije,
ali je ona više volela klasični mit
i filozofiju.
Da bi mogla da proučava taj materijal,
morala je da nauči da čita i piše starogrčki
i to krišom, noću.
Roditelji su na kraju shvatili
koliko je ozbiljna
i obezbedili joj tutore.
Ana je proširila svoje učenje
na klasičnu književnost, retoriku,
istoriju, filozofiju, matematiku,
astronomiju i medicinu.
Jedan učenjak se čak i požalio
da njena neprestana žeđ
za tumačenjima Aristotela
umara njegove oči.
Sa petnaest godina
Ana se udala za Nićifora Vrijenija
kako bi izmirila
dve zavađene porodice
i ojačala Aleksijevo carstvo.
Srećom, Ana i Nićifor su delili
mnoga intelektualna interesovanja,
gostili i ulazili u debate
sa najznačajnijim učenim ljudima tog doba.
U međuvremenu su Aleksijevi vojni poduhvati
počeli da urađaju plodom,
čime se povratio veliki deo
nekadašnjih teritorija carstva.
Kako je njen otac stario,
Ana i njen suprug pomagali su njenim roditeljima
u obavljanju kraljevskih dužnosti.
Za to vreme
Ana se navodno zalagala
za pravedno postupanje prema ljudima
u raspravama sa vladajućim poretkom.
Nakon Aleksijeve smrti
Anin brat Džon je preuzeo presto,
a Ana se vratila
filozofiji i učenju knjiga.
Njen suprug je napisao povest
u kojoj ističe da bi njegov deda
bio daleko bolji vladar
od Aleksija,
ali se Ana nije složila.
Počela je da piše Aleksijadu
gde je opisala očeve zasluge kao cara.
Aleksijada, koja obuhvata periode kasnog 11.
i ranog 12. veka vizantijskog carstva,
opisuje
turbulentne događaje za vreme Aleksijeve vladavine
i Anine reakcije na te događaje,
poput plakanja pri pomisli
na smrt roditelja i supruga.
Možda je napisala ove emotivne rečenice
u nadi da približi svoje delo
društvu koje je verovalo
da žene ne bi trebalo da pišu
o bitkama i carstvima.
Premda je njena lojalnost ocu
očigledna u ovom spisu
o njegovoj vladavini, dala je i dozu kritike,
kao i svoja mišljenja o tim dešavanjima.
Vekovima nakon njene smrti,
Anina Aleksijada je kopirana bezbroj puta
i do danas ostaje
neprocenjivo svedočanstvo
Aleksijeve vladavine.
I tako je, kroz ovo epsko, narativno, istorijsko delo,
Ana Komnina sačuvala
svoje mesto u istoriji.