الکسیوس کومنینوس،
امپراطور بیزانس،
سپاهش را برای رویارویی با دستهٔ سکاها
در جنگ رهبری می‌کرد.
برای خوش اقبالی،
او یکی از مقدس‌ترین میراث‌های
دنیای مسیحیت را به همراه داشت:
ردایی
متعلق به مریم باکره.
اما بدبختانه این کمکی نکرد.
نه تنها لشکرش شکست خورد،
بلکه در هنگام فرار،
خنجری هم به باسن امپراطور فرو شد.
وزش بادی شدید شرایط را بدتر کرد
و حمل آن عتیقه مقدس بسیار سخت شد،
پس امپراطور به ناچار آن را
حین فرار میان بوته‌ها پنهان کرد.
اما حتی در حال گریختن،
توانست چند سِکا را به هلاکت برساند
و چند خودی را نجات دهد.
دست کم، این روایت دختر الکسیوس،
آنا است،
که حدود شصت سال بعد داستان را نوشت.
آنا دههٔ آخر عمر طولانی‌اش را
صرف نگاشتنِ یک تاریخ ۵۰۰ صفحه‌ای
در مورد سلطنت پدرش به نام الکسیاد نمود.
این کتاب به زبان یونانی
و شیوهٔ حماسه‌های یونانی
و نوشتار تاریخی نگاشته شد.
اما آنا چالشی متفاوت و پیچیده‌تر
از آنچه نویسندگانِ این سبک دارند پیشِ رو داشت.
به عنوان شاهزاده‌ای که
از خانواده‌اش می‌نویسد،
باید میان وفاداری به خاندانش
و التزامش
به تصویر کردن دقیق وقایع،
و روایت مسائلی مانند
خنجر خوردن خجالت‌بار باسن الکسیوس تعادل برقرار می‌کرد.
یک عمر مطالعه
و ایفای نقش در حکومت پدرش،
آنا را برای این چالش آماده کرده بود.
آنا در سال ۱۸۰۳ کمی پس از این که
پدرش زمامداری امپراطوری روم را
بعد از ده سال
کشمکش‌های بیرحمانه و شورش به دست گرفت،
به دنیا آمد.
وقتی پدر آنا به حکومت رسید،
امپراطوری به شدت در حال سقوط بود
و از بسیاری جهات تهدید می‌شد:
ترک‌های سلجوقی از شرق،
نورمن‌ها از غرب
و مهاجمین سِکا از شمال.
در تمام دوران کودکی
و نوجوانیِ آنا،
الکسیوس برای حفاظت از مرز‌های امپراطوری‌اش،
درگیر جنگ دائمی بود
و حتی اتحاد نامطمئنی
با طرف‌های درگیر جنگ‌های صلیبی ایجاد کرد.
در همین زمان در کنستانتینوپول،
آنا هم نبرد خودش را داشت.
از اوانتظار می‌رفت درس‌هایی
که برای شاهزاده خانم روم شرقی
مناسب بود را بخواند،
مانند رفتار شایستهٔ دربار و انجیل،
اما او اساطیر
و فلسفه کلاسیک را ترجیح می‌داد.
برای این که بتواند آن‌ها را بخواند،
شب‌ها پنهانی به یادگیری
خواندن و نوشتن زبانِ یونان باستان پرداخت.
سرانجام پدر و مادرش فهمیدند که
چقدر در این امر جدی است،
و برایش چند معلم گرفتند.
آنا مطالعاتش را
به ادبیات کلاسیک، خطابت،
تاریخ، فلسفه، ریاضیات،
ستاره شناسی و طب بسط داد.
حتی محققی شکایت می‌کرد که
اصرار دائمی آنا
به تفسیر‌های بیشتر از ارسطو،
چشمانش را کاملاً خسته کرده است.
آنا در پانزده سالگی،
با نیکفوروس برینوس ازدواج کرد
تا اختلافات کهنه
بین خانواده‌ها را فروبنشاند
و سلطنت الکسیوس را استحکام ببخشد.
خوشبختانه، آنا و نیکفوروس
علایق ذهنی مشترک زیادی داشتند،
و مناظره‌های زیادی
میان محققین مهم زمان خودشان را میزبانی کردند.
در این بین، فعالیت‌های ارتش الکسیوس
در سراشیبی موفقیت افتاد و
بسیاری نواحی که قبلا قلمرو امپراطوری
بود را دوباره بازگرداند.
همچنان که پدرش پیرتر می‌شد،
آنا و شوهرش برای انجام وظایفِ امپراطوری
به والدینش یاری می‌رساندند.
گفته می‌شود در این دوره،
آنا در مشاجراتش
با حکومت
طرف مردم را می‌گرفت.
پس از مرگ الکسیوس،
جان، برادر آنا به تخت نشست
و آنا
به فلسفه و تحقیق بازگشت.
شوهر آنا تاریخی نوشته
و در آن بحث کرده بود که پدربزرگش،
امپراطوری بهتر
از الکسیوس بود،
اما آنا مخالف بود.
آنا کار بر روی الکسیاد را آغاز کرد،
که در آن از لیاقت پدرش
برای امپراطوری می‌گفت.
الکسیاد تاریخ امپراطوری روم را به اواخر
قرن ۱۱ و اوایل قرن ۱۲ تقسیم نموده و
رویداد‌های پرآشوب
در سلطنت الکسیوس را برمی‌شمرد،
به همراهِ واکنش‌های آنا به این رویدادها،
مثلا این که از فکر
به مرگ همسر و والدینش زیر گریه می‌زند.
شاید این قسمت‌های احساسی را به این امید آورده
تا نوشتارش برای جامعه‌ای
که فکر می‌کرد زنان نباید از نبردها و
امپراطوری‌ها بنویسند،
بیشتر قابل هضم باشد.
با این که وفاداری‌اش به پدر،
درتوصیف‌های خوب از حکومت او مشهود است،
نقدها و عقاید خودش در مورد
رویدادها را نیز آورده است.
در طیِ قرن‌ها پس از مرگش،
الکسیادِ آنا بارها و بارها رونویسی شد و
همچنان امروز، شرحی بسیار گرانبها
از شاهد عینیِ سلطنت الکسیوس
به شمار می‌رود.
با زبان تاریخی حماسی‌اش،
آنا کومنین
جای خود را برای همیشه در تاریخ ثبت کرد.