گەر نەتوانیت بیر لە ژیانێک بکەیتەوە کە شۆکۆڵاتەی تێدانەبێت،
ئەوا تۆ بەبەختی چونکە تۆ به‌ر له‌ سەدەی شازدە لەدایک نەبوویت.
تا ئەوکاتە، شکۆلاتە تەنیا لە ئه‌مریكای ناوه‌ڕاست بوونی هەبوو
بە شێوەیەک کە جیاوازبوو لەوەی کە ئێستا هەیە .
تا ١٩٠٠ پێش زاین،
خەڵکی ناوچه‌كه‌ فێربوون كه‌ تۆوی داری
كاكاوی ڕه‌سه‌نی ناوچه‌كه‌ بپارێزن.
بەڵگە مێژویەکان پێمان دەڵێن تۆوی كاكاو تێكده‌شكێنران
و لەگه‌ڵ بیبەری تیژو دانه‌ووێڵه‌ تێکەڵ ده‌کران
تا خواردنەوەێکی لێ دروستبکەن،
هاوشێوه‌ی كوپێك کاکاوی ئێستا نەبوو،
بەڵکو خواردنه‌وه‌یه‌كی تاڵ بوو كه‌فی دروست ده‌كرد.
و گەر پێتوابێت ئێمە زیاتر گرنگی به‌ كاكاهو ده‌ده‌ین ئه‌وه‌ هه‌ڵه‌یت،
چونکە خه‌ڵكی ناوه‌ڕاستی ئه‌مریكا زۆرتر گرنگییان پێ داوه‌.
و پێیان وابوو کە کاکاو خواردنێکی پیرۆزه‌
به‌ دیاریی له‌لایه‌ن خواوه‌ه‌ندی ماره‌وه‌ به‌ مرۆڤ به‌خشراوه‌،
خواوەندەکەش لەلایەن خەڵکی مایا بە کوکولکان ناسراوە
و لای ئیزتێکسەکان بە کوێتزەلکۆتەل ناسراوە.
ئیزتێکسەکان تۆوی كاكاویان وه‌كو نه‌ختینه‌ بەکاردەهێنا
و لە بۆنە شەهانەکان نۆشیان كردووه‌،
وه‌ك خه‌ڵات به‌ سه‌ربازه‌ سه‌ركه‌وتووه‌كانی جه‌نگ ده‌به‌خشرا،
و لە بۆنه‌ ئاینییه‌كان به‌كارهاتووه‌.
بۆ یەکەمجار شۆکۆڵاتە لە ساڵی ۱٥۱۹ دا بۆ ئه‌وروپا ده‌گوازرێته‌وه‌
کاتێک هێرنان کۆرتێس سه‌ردانی کۆشکی مۆنتیزۆما ده‌كات
لە تێنۆچیتالان.
وەک ئەوەی کە ئەفسەر کۆرتێز دەگێڕێتەوە،
پاشاکە ٥۰ كوپی له‌ زاخاوی ئاڵتوونی هه‌بوو كه‌ چوكلێتی تێكرابوو.،
کاتێک داگیركه‌ران چه‌ندین ته‌ن تۆوی كاكاویان برده‌وه‌ وڵاته‌مانیان،
گه‌ڕیده‌كان ده‌یانگوت ئه‌م خواردنه‌وه‌یه‌ توانای سێكسی دانیشتوانه‌ ره‌سه‌نه‌كان
به‌رزده‌كاته‌وه‌ و ئه‌مه‌ش بووه‌ ناسێنه‌ری چوكلێت.
و سەرەتا، بەهۆی تامە تاڵەکەیەوە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی بەکاریاندێنا،
وه‌كو تێکچونی گەدە،
بەڵام شیرینکردنی بە هەنگوین، شەکر، یان ڤانێلا
وای لە شۆکۆلاتەکە کرد کە ببێت بە خواردنێکی نایاب لە کۆشکه‌كانی ئیسپانیا.
بۆیە زوو، هیچ ماڵێكی شاهانه‌ نه‌بوو به‌بێ بوونی چۆكلێت.
به‌رهه‌مهێنان و ئاماده‌كردنی ئه‌م خواردنه‌وه‌یه‌ نایابه‌ له‌ ئاستی
بازرگانی قورس بوو.
کە پێویستی بە چاندنی دڕەختەکان و بەکارهێنانی دەستی کاری کۆیلە
له‌ ناوچه‌كانی كاریبی و ئه‌فریقا هه‌بوو.
بەڵام جیهانی شۆکۆڵاتە بەتەواوی گۆڕا لە ساڵی ۱٨۲٨ دا
لەگەڵ داهێنانی ئامێری کاكاو له‌ژێر په‌ستان لەلایەن کۆنراد ڤان هۆتن لە ئەمستردامدا.
ئامێرەکەی ڤان هۆتین توانای جیاکردنەوەی چەوری، یان زبدەی کاکاوی هەبوو.
ئه‌مه‌ش ده‌بووه‌ هۆی دروستبوونی تۆز، كه‌ ده‌كرا خواردنه‌وه‌ی لێ دروست بكرێت
و یانیش لەگەڵ كه‌ره‌ی كاكاو تێكه‌ڵ بكرێته‌وه‌
بۆ دروستکردنی ئەو شکۆڵاتە ڕەقەی کەئێستا هەیە.
ماوه‌یه‌ك دواتر، چۆكلێت دروستكه‌رێكی سویسڕی به‌ناوی دانیاڵ پیته‌ر
تۆزی شیری بۆ گیراوه‌كه‌ زیادکرد،
چۆكلێتی شیری به‌رهه‌مهێنا.
لە سەدەی بیستەمدا، شۆکۆڵاتە چیتر خواردنێکی شاهانە نەبوو
بەڵکو بۆ گشت خەڵکی بەردەست بوو.
و خواستی زۆریش پێویستی بە ڕواندنی كاكاویش په‌ره‌ی سه‌ند،
کە تەنیا لە ناوچه‌ کەمەرەیەکانەوە دەچێنرێن.
ئێستا، لەجیاتی کۆیلەی ئەفریقی، بە کەشتیەوە
کاكاوەکە دەگوازرێتەوە بۆ ئەمەریکای باشور،
و بەرهەمەکانی کاکاویش دووبارە دەگوێزرێنەوە بۆ ڕۆژئاوای ئەفریقیا
و کۆت دیڤوار دوو لە پێنجی کەکاوی تەواوی جیهان دابینکرد له‌ ۲۰۱٥.
ئێستاش لەگەڵ گەشەکردنی پیشەسازی،
چه‌وساندنه‌وه‌ و پێشێلكردنی مافی مرۆڤیش گه‌شه‌ده‌كات.
زۆربەی کێڵگەکان لە تەواوی ڕۆژئاوای ئەفریقا، کە
کاکاو بۆ کۆمپانیا ڕۆژئاوایەکان دابیندەکەن،
کۆیلە و دەستی کاری منداڵ بەکاردێنن،
و خەملێنراوە زیاتر لە دوو ملیۆن منداڵ لەم کێڵگانە کاردەکەن.
كه‌ ئه‌م كێشه‌ ئاڵۆزه‌ به‌رده‌وامیی هه‌یه‌ سه‌ره‌ڕای
هه‌وڵی کۆمپانیا گەورەکانی شۆکۆڵاتە تا ببنە هاوبەش لەگەڵ نەتەوەکانی ئەفریقیا
بۆ ئه‌وه‌ی سنورێك بۆ چه‌وساندنه‌وه‌ی منداڵ و كۆیله‌ دابنێن.
ئێستا چۆكلێت وه‌ك به‌شێك له‌ كولتووری مرۆڤی سه‌رده‌م سه‌یر ده‌كرێت.
به‌هۆی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ كاتووری خه‌ڵكی داگیركه‌ر،
و هێزی ڕیكلام كردن،
چۆكلێت خاسیه‌تی شتێكی ڕۆحی،
هه‌وایه‌كی شاعیریی،
و پیرۆز وه‌رده‌گرێت.
و هەرکە زیاتر لەسەر مێژوی سەرنجڕاکێش و دڵ ره‌قی چۆكلێت بخوێنینه‌وه‌،
له‌گه‌ڵ شێوازی بەرهەمهێنانی لە ئێستادا،
پێمان ده‌ڵێت ئه‌م ڕه‌سه‌نایه‌تییه‌ له‌كوێوه‌ دێت
و چ شتێك حه‌شار ده‌دات.
بۆیه‌ جاری داهاتوو كه‌ كاغه‌زی سه‌ر چۆكلێته‌كه‌ت ده‌كه‌یته‌وه‌،
بۆ خولەکێک بیربکەرەوە کە هەموو لایه‌نه‌كانی چۆكلێت شیرین نییە.