Chức năng cơ bản nhất của mỡ
là dự trữ dinh dưỡng.
Vào thời tiền sử, chọn lọc tự nhiên ưu ái các kiểu gen
có thể chịu đựng được điều kiện khắc nghiệt
bằng cách dự trữ thật nhiều chất béo.
Vì thiếu dinh dưỡng ám ảnh phần lớn lịch sử loài người
nên di truyền học phát triển theo xu hướng hỗ trợ việc tích mỡ.
Vậy, từ khi nào mỡ lại trở thành hiểm hoạ?
Những tác động tiêu cực của việc thừa cân thậm chí không được ghi nhận trong y văn
cho đến tận cuối thế kỷ 18.
Và rồi công nghệ tiên tiến cùng với các biện pháp y tế công cộng
kéo theo sự tiến bộ về số lượng, chất lượng và chủng loại thực phẩm.
Duy trì sự phong phú của thực phẩm tốt giúp đảm bảo sức khoẻ người dân,
tạo điều kiện cho kinh tế phát triển vượt bậc.
Sản lượng tăng, cùng với đó là thời gian giải trí
và kích thước vòng eo.
Vào giữa thế kỷ 19, thừa cân quá mức hay béo phì
đã được công nhận là một nguyên nhân gây bệnh,
một thế kỷ sau đó, được tuyên bố gây chết người.
Vậy đâu là sự khác biệt giữa thừa cân và béo phì?
Một tính toán được gọi là BMI sẽ cho ta biết điều đó.
Ví dụ, một người nặng 65 kg
và có chiều cao là 1.5 m,
chỉ số BMI của họ vào khoảng 29.
Béo phì là tình trạng cơ thể dư thừa chất béo,
xảy ra khi chỉ số BMI của một người vượt trên 30,
vừa vượt qua phạm vi thừa cân từ 25 đến 29.9.
Trong khi chỉ số BMI là một ước tính hữu ích cho cân nặng khỏe mạnh,
thực tế, tỷ lệ phần trăm mỡ chỉ có thể thực sự được xác định
bởi việc xem xét đồng thời các thông tin như kích thước vòng eo
và khối lượng cơ bắp.
Ví dụ như các vận động viên, có chỉ số BMI cao hơn một cách tự nhiên.
Vậy làm thế nào mà một người trở nên béo phì?
Về cơ bản, béo phì được gây ra bởi sự mất cân bằng năng lượng.
Nếu năng lượng cung cấp từ calories
lớn hơn năng lượng tiêu hao cho các hoạt động thể chất,
cơ thể sẽ tích tụ calories dư thừa dưới dạng mỡ.
Hầu hết các trường hợp, sự mất cân bằng này
bắt nguồn từ sự kết hợp giữa hoàn cảnh và lựa chọn.
Người lớn cần ít nhất 2.5 giờ tập thể dục mỗi tuần,
với trẻ em là trọn vẹn 1 giờ mỗi ngày.
Nhưng trên toàn cầu, 1/4 người lớn và 8/10 trẻ vị thành niên
không thực hiện đủ yêu cầu trên.
Thức ăn đã qua chế biến chứa nhiều calo và việc tăng khẩu phần ăn
kết hợp với tiếp thị rộng rãi
dẫn tới việc ăn uống quá mức một cách bị động.
Nguồn tài nguyên khan hiếm,
và thiếu thốn thực phẩm lành mạnh với giá cả phải chăng
tạo ra nguy cơ lớn hơn trong những cộng đồng thiếu thốn.
Cấu trúc di truyền cũng đóng vai trò nhất định.
Nghiên cứu về gia đình và cặp song sinh tách biệt
đã chỉ rõ tác động của di truyền đối với việc tăng cân.
Nghiên cứu gần đây cũng đã tìm thấy mối liên hệ giữa béo phì
và biến thể các loài vi khuẩn sống trong hệ tiêu hóa của ta.
Dù nguyên nhân là gì thì béo phì, hiện, là một đại dịch leo thang trên toàn cầu,
làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh
như bệnh tiểu đường,
bệnh tim,
đột quỵ,
cao huyết áp,
và cả ung thư.
Nó ảnh hưởng đến hầu hết mọi lứa tuổi, giới tính và các nhóm kinh tế xã hội
ở cả những nước phát triển và đang phát triển.
Với tỉ lệ béo phì ở trẻ em gia tăng 60% trên toàn cầu trong chỉ hơn hai thập kỷ,
đó đã là một vấn đề quá lớn để có thể làm ngơ.
Khi một người bị béo phì, con đường để phục hồi trở nên khó khăn hơn.
Thay đổi nội tiết và chuyển hóa làm giảm phản ứng của cơ thể, khiến ta ăn quá mức.
Sau khi giảm cân, người trước đây thừa cân đốt cháy ít calo hơn
khi thực hiện cùng một bài tập
so với một người bình thường cùng cân nặng,
điều đó khiến việc loại bỏ mỡ thừa trở nên khó khăn hơn.
Và ở những người tăng cân,
đường truyền thông tin bị tổn hại càng gây khó khăn cho não
trong việc đo đếm lượng thức ăn nạp vào và lượng mỡ tích trữ.
Tuy nhiên, một số bằng chứng cho thấy
sự kiểm soát tốt và những thay đổi hành vi lâu dài
có thể cải thiện các vấn đề sức khỏe liên quan đến béo phì.
Giảm cân bằng việc duy trì lối sống lành mạnh,
hoặc điều trị bên trong như phẫu thuật nẹp dạ dày ,
cũng có thể cải thiện sức kháng insulin và giảm viêm.
Điều đã từng là một lợi thế để sinh tồn giờ lại đang chống lại chúng ta.
Vì dân số thế giới tiếp tục tăng chậm và ngày một đông,
vận việc hoạt động và ăn uống có ý thức, vì một cân nặng khỏe mạnh
là nền tảng cho một cơ thể khỏe mạnh toàn diện.
Như một dịch bệnh ảnh hưởng đến mọi nước trên thế giới
với lý do kinh tế xã hội khác nhau,
béo phì không thể được xem như là một vấn đề quốc gia riêng lẻ.
Việc gia tăng các biện pháp phòng ngừa toàn cầu
là tối cần thiết để có thể kiểm soát trọng lượng của thế giới.