Depresja to najczęstsza przyczyna niepełnosprawności na świecie.
W Stanach Zjednoczonych zmaga się z nią prawie 10% dorosłych.
Depresja to zaburzenie psychiczne,
dlatego trudniej ją zrozumieć niż na przykład za wysoki cholesterol.
Główne źródło nieporozumień stanowi różnica między depresją
a uczuciem przygnębienia.
Każdy bywa czasem przygnębiony.
Zła ocena w szkole,
utrata pracy,
kłótnia,
czy deszczowy dzień mogą wywołać w nas uczucie smutku.
Czasem nie trzeba żadnego bodźca.
Po prostu dzieje się tak bez powodu.
Potem okoliczności się zmieniają
i uczucie przygnębienia znika.
Depresja kliniczna to coś innego.
Ta choroba nie zniknie sama tylko dlatego, że tego chcemy.
Utrzymuje się minimum przez dwa kolejne tygodnie
i znacząco utrudnia choremu pracę,
rozrywkę
czy relacje z najbliższymi.
Depresja może mieć różne objawy:
zły nastrój,
utrata zainteresowania tym, co zwykle sprawia radość,
wahania apetytu,
brak poczucia wartości, przesadne obwinianie się,
za długi lub za krótki sen,
słaba koncentracja,
nadpobudliwość lub spowolnionienie,
brak energii,
nawracające myśli samobójcze.
Gdy wystąpi minimum pięć takich symptomów,
zgodnie z wytycznymi psychiatra diagnozuje depresję.
Oprócz objawów behawioralnych,
przy depresji zachodzą też zmiany w mózgu.
Niektóre z nich widać gołym okiem i na prześwietleniu.
To na przykład mniejsze płaty czołowe
i skurczony hipokamp.
Na poziomie mikroskopijnym
z depresją wiąże się kilka zjawisk:
nieprawidłowa transmisja lub brak pewnych neuroprzekaźników,
zwłaszcza serotoniny, noradrenaliny i dopaminy,
zakłócenia rytmu dobowego,
zmiany w fazie REM i wolnofalowym stadium snu
oraz zaburzenia hormonalne,
w tym wysokie stężenie kortyzolu i wahania hormonów tarczycy.
Neurobiolodzy wciąż nie znają
wszystkich przyczyn depresji.
Mogą za nią odpowiadać złożone interakcje genów i środowiska,
ale nie ma narzędzi diagnostycznych
pozwalających dokładnie przewidzieć, gdzie i kiedy choroba się pojawi.
Trudno uchwycić jej symptomy,
a ktoś wyglądający na zdrowego
może tak naprawdę cierpieć.
Jak podaje Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego z USA,
osoba zmagająca się z chorobą psychiczną
prosi o pomoc przeciętnie po ponad dziesięciu latach cierpienia.
Są jednak skuteczne metody leczenia.
Leki i terapia pobudzają substancje chemiczne w mózgu.
W ekstremalnych przypadkach stosuje się elektrowstrząsy,
które są jak kontrolowany atak drgawkowy w mózgu pacjenta
i również pomagają w depresji.
Inne obiecujące metody,
jak przezczaszkowa stymulacja magnetyczna,
są w fazie badań.
Jeśli znasz osobę cierpiącą na depresję,
delikatnie spróbuj ją zachęcić do skorzystania z tych metod.
Możesz nawet zaproponować,
że pomożesz znaleźć terapeutów w okolicy
czy ułożyć listę pytań do lekarza.
Dla osoby z depresją te pierwsze kroki
mogą wydawać się nie do pokonania.
Jeśli czuje się winna lub zawstydzona,
uświadom jej, że depresja to choroba,
tak samo jak astma czy cukrzyca.
To nie słabość czy cecha osobowości.
Nie można oczekiwać, że jakoś przejdzie,
tak samo, jak w przypadku złamanej ręki.
Jeśli nigdy nie dotknęła cię depresja,
nie porównuj jej do chwil przygnębienia.
Porównywanie przeżyć osób z depresją ze zwykłym, przejściowym uczuciem smutku
może wzbudzić w nich poczucie winy.
Pomóc może nawet samo mówienie otwarcie o depresji.
Jak pokazują badania,
rozmowa na temat myśli samobójczych obniża ryzyko jego popełnienia.
Otwarte rozmowy o chorobie psychicznej pomagają stopniowo redukować jej piętno,
a chorym jest łatwiej poprosić o pomoc.
Im więcej pacjentów będzie leczonych,
tym lepiej naukowcy poznają depresję
i tym lepsze będą metody jej leczenia.