Muhtemelen şu anda,
bu videoyu izlerken oturuyorsunuz.
Oturma; kısa süreli olduğunda
sorun yaratmayabilir ancak
oturma süresi uzadıkça vücudunuz
tekrar ayağa kalkıp
yürüyeceğiniz ana kadar
saniyeleri sayıp durur.
Bu kulağa saçma gelebilir.
Bedenlerimiz oturmayı sever, değil mi?
Aslında değil!
Tabii ki, kısa süreli oturmak
yorgun bedenlerimizin dinlenmesi
ya da egzersiz sonrası toparlanma için gereklidir.
Ancak günümüz hayat koşulları bizi hareket etmekten çok
oturmaya yönlendirmektedir
ve insan bedeninin yapısı bu kadar hareketsiz bir hayat için uygun değildir.
Gerçekte, bunun tam tersi geçerlidir.
İnsan vücudu hareket etmek üzere tasarlanmıştır
ve bunun delillerini
vücudumuzun yapısında görebilirsiniz.
Derimizin altında bulunan
360 eklem ve 700’den fazla iskelet kası,
kolay ve akıcı hareketlere imkan verir.
Vücudumuzun eşsiz yapısı,
bizim yerçekimine rağmen,
ayakta durabilmemizi sağlar.
Hareket etmek kan dolaşımının
sağlıklı olmasını sağlar.
Sinir hücreleri de hareketten yarar görür
ve esnek cildimiz her hareketimize uyum gösterir.
Peki; her an harekete hazır şekilde bekleyen vücudumuz,
hareketsiz kalırsa neler olur ?
Önce, kelimenin tam anlamıyla bu işin belkemiğinden başlayalım
Omurgamız,
bir dizi kemikten oluşmuş uzunca bir yapıdır
ve arada disk denilen kıkırdak yapılar bulunur.
Eklemler, kaslar ve bağlar
kemikleri birbirine bağlar ve bir arada tutar.
İnsanlar genellikle
omurgaya dengesiz şekilde yük bindiren,
omuzlar önde ve sırt kambur olacak şekilde otururlar.
Omurganın bu hatalı duruşu,
zaman içinde; disklerde, bağlarda ve eklemlerde,
dengesiz yüklenmelere,
zorlanmalara ve gerilime neden olabilir.
Kambur oturma şekli,
aynı zamanda göğüs kafesinin hacmini de daraltır.
Bu durum, her nefeste akciğerlerinizde
havalanacak daha az alan olduğu anlamına gelir.
Akciğerlerinize geçici de olsa daha az oksijenin geliyor olması
kandaki oksijen oranını da etkileyebilir.
İskeletimizin çevresinde vücuda şeklini veren yumuşak dokular;
kaslar, sinirler, atar ve toplar damarlar bulunur.
Oturma süresi uzadıkça,
vücudumuzdaki bu yapılar baskı, sıkışma
ve gerilime maruz kalırlar.
Hiç otururken bacaklarınızda uyuşma
veya şişlik hissetiğiniz oldu mu ?
Ciddi şekilde baskıya maruz kalan alanlarda,
sinirler ve damarlardaki iletim bloke olabilir
sinirlerde iletimin bloke olması uyuşma hissine,
kan dolaşımındaki azalma ise bacaklarda şişliğe neden olabilir.
Uzun süre oturma,damar çeperinde yer alan
ve yağ hücrelerinin parçalanmasını sağlayan
lipoprotein lipaz adı verilen enzimi de,
geçici olarak etkiler.
Yani otururken,
hareket etmeye kıyasla daha az yağ yakarsınız.
Peki, tüm bunların beynimize bir etkisi var mı ?
Çoğu zaman oturarak yapacağımız işlerde
beynimizi kullanma ihtiyacı duyarız.
Fakat süre uzadıkça tam tersi bir etki açığa çıkar.
Uzun süre hareketsiz kalmak kan dolaşımını ve
akciğerlere alınan oksijen miktarını azaltır.
Beyninizin, uyanık kalmak için her ikisine de ihtiyacı vardır,
Dolayısı ile konsantrasyonunuz,
yavaşlayan beyin aktivitesi sebebiyle azalma eğilimi gösterir.
Maalesef, oturmanın olumsuzlukları bu kısa süreli etkilerle sınırlı değil.
Yapılan son çalışmalar, uzun süre oturmanın
bazı kanser çeşitleri ve kalp hastalıkları ile ilişkili olduğunu,
diyabet, böbrek ve karaciğer problemlerinde
katkısı olabileceğini göstermiştir.
Araştırmacıların,
dünya çapında sundukları verilere bakılırsa,
hareketsizlik her yıl %9 oranında erken ölüme neden olmaktadır.
Bu, 5 milyondan fazla insan demektir.
Yani, son derece zararsız görünen oturma alışkanlığının,
sağlığımız üzerinde çok önemli etkileri vardır.
Ama neyse ki, bu artan tehditin çözümü basit.
Eğer oturmaktan başka çareniz yoksa,
omurganızın düzgünlüğüne özen gösterin
ve oturmaya mecbur değilseniz,
daha fazla hareket etmeyi amaçlayın.
Mesela, her yarım saatte bir kalkmak için hatırlatıcı ayarlayabilirsiniz.
Ama özellikle, vücudumuzun hareketsizlik için değil
hareket için tasarlandığını bir kez daha hatırlayın.
Hatta, hazır video bitmek üzereyken,
ayağa kalkıp birkaç germe hareketi yapmaya ne dersiniz ?
Bir yürüyüş belki de
vücudunuz size minnettar olacaktır.