Medeniyet tarihi, bazı yönlerden aslında haritalar tarihi:
Çevremizdeki dünyayı anlamayı nasıl başardık?
Dünyanın en iyi haritalarından birinin işe yarama sebebi aslında harita olmaması.
[Küçük şey. Büyük fikir.]
[Michael Bierut Londra Metrosu Haritası üzerine]
Londra Metrosu, sekiz farklı bağımsız demiryolunun
tek bir ortak sistem yaratmak için
birleştirilmesiyle, 1908'de oluştu.
İnsanların gidecekleri yeri görebilmeleri için
sistemi gösterecek bir harita lazımdı.
Yaptıkları harita çok karışıktı.
Nehirleri, su birikintilerini, ağaç ve parkları görüyorsunuz --
istasyonlar haritanın merkezinde birbirine girmiş,
dış kenarda da haritaya bile sığmayan bazı yerler vardı.
Yani harita coğrafi olarak doğru ama pek kullanışlı değildi.
Harry Beck'e gelelim.
Harry Beck, Londra Metrosu için zaman zaman çalışmış
29 yaşında bir mühendislik çizimcisiydi.
Önemli bir şeyi anlamıştı,
metrodaki insanlar aslında
yukarıda neler olup bittiğini umursamıyorlardı.
Sadece bir duraktan diğerine gitmek istiyorlardı.
''Nerede biniyorum, nerede iniyorum?''
Önemli olan sistem, coğrafi kısmı değil.
Birbirine karışmış spagettiyi aldı
ve bunu kolaylaştırdı.
Hatlar sadece üç yönde gidiyor:
ya yataylar, ya dikeyler ya da 45 derecelik açıdalar.
İstasyonlar arasında eşit boşluklar bıraktı,
her istasyonun rengini, bağlı olduğu hattın rengine tekabül ettirdi
ve artık bir harita olmayacak şekilde hepsini düzenledi.
Oluşan şey bir şemaydı,
tıpkı bir devre gibi,
ancak devrede olduğu gibi elektronlara bağlanan kablolar yok,
insanları bir yerden bir yere taşıyan içi vagon dolu tüneller var.
1933 yılında Metro en sonunda Harry Beck'in haritasını bir şans verdi.
Metro cebe sığacak boyutta bu haritadan binlerce bastırıp test yaptı.
Hepsi bir saatte tükendi.
Bir şey yakaladıklarını fark ettiler,
750.000 tane daha bastırdılar
ve bugün gördüğünüz harita da işte bu.
Beck'in tasarımı bugün metro haritalarını
düşünüş şeklimizin taslağı hâline geldi.
Tokyo, Paris, Berlin, São Paulo, Sydney, Washington, D.C. --
bunların hepsi karmaşık bir coğrafyayı
pratik geometriye dönüştürdü.
Hepsi de hatları birbirinden ayırmak için farklı renkler kullanıyor,
istasyon türlerini ayırmak için de basit semboller kullanıyorlar.
Görünen o ki bunların hepsi evrensel bir dilin parçası.
Eminim Harry Beck kullanıcı arayüzünün ne olduğunu bilmiyordu
ama tasarladığı şey tam da buydu
ve bu zor işi üstlenerek öyle sanıyorum ki neredeyse
her tür tasarım sorununa uygulanabilecek üç ilkeye ayırdı.
İlki odak.
Bunun kim için yapıldığına odaklanmak.
İkinci ilke sadelik.
Bu ihtiyacı karşılamanın en kısa yolu ne olabilir?
Son olarak da
karşıt alanlarda düşünme.
Dünyanın en karmaşık sistemlerden birini
çözebilecek yetiye sahip kişinin
bir elektronik mühendisi olacağını kim düşünebilirdi ki?
Her şey bir kalemi ve bir fikri olan bir insanla başladı.