Хөлөн доорх нэгэн жигд чимээ,
хязгаарлагдмал орон зай,
алгуурхан явах уйтгартай хөдөлгөөн.
Хэдэн цаг өнгөрсөн мэт санагдах ч, дөнгөж 11 мин өнгөрсөн байдаг.
Тэгээд та бодно:
"Яагаад би өөрийгөө зовоогоод байна?
Энийг харгис, этгээд шийтгэл гэж үзвэл таарна."
Угтаа бол яг л тийм зүйл мөн, эсвэл байсан гэж болно.
1800-аад оны үед гүйлтийн замыг
Английн шоронгийн хоригдлуудыг шийтгэх зорилгоор бүтээжээ.
Тэр үед Английн шоронгийн систем дэндүү муу байв.
Цаазын ял, цөллөгөөр л ихэвчлэн шийтгэдэг байсан бөгөөд
цоожлогдсон нэг нь бохир хорих өрөөнд олон цагаар ганцаарддаг байв.
Тиймээс шашны бүлгүүд, буяны байгууллагууд, мөн Чарлз Дикинс зэрэг
алдартнуудын удирдсан нийгмийн хөдөлгөөнүүд
эдгээр аймшигт нөхцлийг өөрчлөх, хоригдлуудад туслах арга хайж байв.
Уг хөдөлгөөн амжилт олоход
шоронгууд тэр чигээрээ шинэчлэгдэн,
гүйлтийн зам гэх мэт нөхөн сэргээх шинэ аргыг танилцуулжээ.
Ингээд 1818 онд Английн инженер ноён Уиллиам Кюбиттын зохион бүтээсэн
эх хувилбар хэрхэн ажилладаг байсныг сонирхоцгооё.
Хоригдлууд аварга том хүрдний 24 гишгүүр дээр гишгэнэ.
Хүрд эргэхэд
хоригдлууд шатаар дээш үргэлжлүүлэн алхахгүй бол унах аюултай.
Орчин үеийн гишгүүрт машинтай төстэй.
Ингэх явцад эргэлтийн хүчээр араанууд ус шахаж,
үр тариа бутлан,
тээрмийг эрчим хүчээр хангана.
Ингэж л "гүйлтийн тээрэм" гэх нэр бий болжээ.
Энэхүү төхөөрөмж нь хоригдлуудыг дасгал хийлгээд зогсохгүй,
Напелеоны дайнаас үгүйрсэн Их Британий эдийн засгийг сэргээн босгоход тусалж,
тээрмүүдийг эрчим хүчээр хангах давуу талтай, гайхалтай зүйл байв.
Энэ нь хоригдлуудаас бусад хүмүүсийн хувьд хожил байлаа.
Нэгэн тооцооноос харахад,
хоригдлууд дунджаар 6 болон түүнээс дээш цаг
буюу 1,4-4,3 орчим км өндөрт авирч өнгөрөөдөг байжээ.
4,3 км нь ойролцоогоор Эверест уулны хагастай тэнцүү юм.
Долоо хоногийн 5 өдөр өчүүхэн хэмжээгээр хооллож ингэж алхана гээд төсөөл дөө.
Их Британийн эзэнт гүрэн, Америк даяар Кюбиттийн санаа асар хурдтай тархжээ.
Зохион бүтээснээс аравхан жилийн дотор л гэхэд
Английн 50 гаруй шорон гүйлтийн замыг,
Америкт мөн ойролцоо тооны шоронд ашиглах болов.
Чанаргүй хоол тэжээл, хүнд хүчир ажлын үр дүнд
олон хоригдол бэртэж гэмтэн, зовж байлаа.
Шоронгийн харгалзагч нар үүнийг нь тоосонгүй.
1824 онд Нью-Йоркийн шоронгийн харгалзагч Жэймс Харди энэ төхөөрөмжийг
догшин хоригдлуудыг номхотгосныг нь үнэлэн,
"хүнд хэцүү нөхцөл бус, харин нэг хэвийн байдал нь айлгадаг" гэж бичжээ.
Олон хүн энэ дүгнэлттэй одоог хүртэл санал нийлдэг.
1898 оны Шоронгийн Актын дагуу
гүйлтийн замыг хэт хэрцгий гэж үзэн хориглох хүртэл
Англид 19-р зууны сүүлч хүртэл оршсоор байсан юм.
Гэхдээ мэдээж хэрэг зовоогч төхөөрөмж өшөө авахаар эргэж ирэх нь тэр.
Энэ удаа тэр олон нийтийн энгийн хүмүүсийг байгаа болгов.
1911 онд гүйлтийн замын патент АНУ-д бүртгэгдэж,
1952 он гэхэд орчин үеийн гүйлтийн замын анхдагч загвар бүтээгджээ.
1970-аад онд АНУ-д гүйх моод дэлгэрэхэд
гүйлтийн замыг
аэробикийн үр дүнг сайжруулах, мөн илүүдэл жин хасах
амархан бөгөөд тохиромжтой арга хэмээн хошуурах болсон юм.
Шударгаар хэлэхэд үүндээ үнэхээр ч сайн.
Түүнээс хойш энэхүү машин алдар нэрээ хадгалсаар явна.
Тэгэхээр дараагийн удаа та сайн дураараа
нэгэн цагт харгис, этгээд шийтгэл гэгдэж байсан зүйлийг ашиглахдаа,
хүссэн буугаад явчих боломжтойдоо баярлаарай.