Бұл – үш пластик бөтелкенің оқиғасы:
үшеуі де бос әрі қоқысқа тасталған.
Олардың сапары түрлі болмақ,
сапар нәтижесі басқа-басқа емес, планета тағдырына әсер етіп жатыр.
Бірақ олар үнемі осындай болмаған еді.
Бөтелкелердің қайда баратынын түсіну үшін алдымен олардың қайдан шығатынын көрейік.
Оқиғамыздың кейіпкерлері осы мұнай зауытында “құрсаққа түседі“.
Олардың денесіндегі пластик
мұнай мен газ молекулаларының химиялық жолмен байланысы арқылы жасалып,
кейін олар мономерлерді түзеді.
Ал бұл мономерлер өзара байланысып, ұзын полимер тізбегіне айналады да,
миллион тығын түріндегі пластик түзеді.
Бұларды өндіру зауыттарында балқытады да, қалыпқа салып, қайта құрастырып,
төзімді материал жасайды, осылайша бөтелкелердің корпусы түзіледі.
Аппараттар бөтелкелерді тәтті газды сусындармен толтырады.
Кейін олар қапталып, тасымалданады да, адамдар оларды сатып алып, ашып, тұтынады.
Пайдаланып болған соң, оларды қалай болса солай лақтыра салады.
Содан осылай жатады.
Қайда баратыны белгісіз.
Бірінші бөтелке өзінің жүз миллиондаған бауыры секілді
қоқыс полигонынан бір шығады.
Үсті-үстіне қоқыс келіп, орын алған сайын,
бұл алып қоқыс үйіндісі күн сайын ұлғая береді.
Пластик заттар басқа қоқыспен бірге қысылып жата берген сайын,
жаңбыр суы олардың бойымен ағып,
пластик құрамындағы суда еритін бөлшектерді сорып алады.
Бұл бөлшектердің кейбірі улы.
Сумен қосылғанда олар ағын су деп аталатын өте зиянды қоспа түзеді.
Кейін жер асты суына, топыраққа және бұлақтарға түскенде,
олар экожүйені улап, табиғатты бүлдіруі мүмкін.
Бір бөтелкенің ыдырауына бақандай 1000 жылдай уақыт кетеді.
Екінші бөтелкенің сапары бұдан да оғаш, бірақ, өкінішке қарай, жағымдырақ емес.
Ол кішкентай арық бетінде қалқып, ағыс суға жетеді,
одан әрі ол өзенге ағады,
одан кейін мұхитқа түседі.
Бірнеше ай адасып жүріп,
бірте-бірте қоқыс жиналған алып су иіріміне тартылады.
Ол жер Тынық мұхиттағы үлкен қоқыс ізі деп аталады.
Онда мұхит ағыстары ұстап қалған миллиондаған пластик үйінді жиналған.
Бұл – дүние жүзі теңіздеріндегі пластикке толы бес иірімнің бірі.
Бұл жерде ластағыш заттар суды бұлтты пластик сорпаға айналдырады.
Теңіз құсы сияқты кейбір мақұлықтар осы үйіндінің арасында батып қалып жатады.
Осы сияқты басқа да жануарлар түрлі түсті пластикті тамақ деп ойлап, жеп қояды.
Сол кезде олар өздерін тойдым деп ойлайды, ал шындығында олай емес.
Содан олар аштан өледі де,
пластиктен пайда болған токсиндерді қорек тізбегінен жоғары қарай тасиды.
Мысалы, жарқырайтын анчоус пластик жеп қойды делік.
Оны кейін кальмар жеп қояды,
кальмарды тунец жейді,
ал оны кейін біз жейміз.
Пластиктің көбі табиғи жолмен ыдырамайды,
оның орнына олар бірнеше сатылап, микропластик деп аталатын
ұсақ бөлшектерге дейін бөлінеді.
Ал олар теңізде мәңгі айналып жүре береді.
Үшінші бөтелкеміз, қуанышқа орай, бауырлары көрген тозақты көрмейді.
Жүк көлігі оны зауытқа әкеледі.
Ол жерде басқа серіктерімен бірге оны басып, тегістейді де,
блок қалпына дейін қысып тастайды.
Әрине, бұл да жаман нәрсе сияқты естіледі, алайда сәл күте тұрыңыз.
Алда бәрі жақсы болады.
Блоктар ұсақ кесектерге үгітіледі де,
жуылып, балқытылады.
Содан олар қайтадан қолдануға болатын шикізат болып шыға келеді.
Құдды бір ғажап секілді, үшінші бөтелке мүлде басқа түрде
қайтадан дүниеге келді.
Шыққан тегі қарапайым болса да, осы бір кішкентай пластик үшін
мүмкін емес нәрсе жоқ болып шыға келді.