Anne, bu insanlar kim?
Küçük kızım Alia'nın 3 yaşında sorduğu
masum bir soruydu.
Eşimle birlikte Abu Dabi'nin
sosyetik alışveriş merkezlerinden birinde yürüyorduk.
Alia, alışveriş merkezinin ortasındaki büyük bir afişe dikkatle bakıyordu.
Afişte Birleşik Arap Emirlikleri'nin 3 hükümdarı vardı.
Bana sokulunca yanına eğildim
ve onların Birleşik Arap Emirliği hükümdarları olduğunu,
ülkesinin gelişimi ve birliği için
uğraştıklarını anlattım.
Kızım: "Anne neden burada ve
babaannem ve dedemin yaşadığı Lübnan'da
başarılı kadınların fotoğraflarını duvarlarda hiç görmüyoruz?
Kadınlar önemsiz olduğu için mi?" diye sordu.
Galiba annelik ve 16 yıllık profesyonel yaşamımda
yanıtlamak zorunda olduğum en zor soruydu.
Lübnan'daki mahallemde büyüdüm.
Yoğun çalışan ve Lübnan Havayolları operasyon direktörü olan
bir pilotun iki kızından küçüğüydüm.
Ve ev hanımı olan süper yardımcı bir annem ve ninem vardı.
O zamanlar, kızların değil de erkeklerin profesyonel olarak motive edilmesi
söylenmesine rağmen babam
kardeşimi ve beni eğitimimizi sürdürmemiz konusunda cesaretlendirdi.
18 yaşında yurt dışında okumak için
evden ayrılan çok az kızdan biriydim.
Babamın oğlu yoktu
ve ben, bir bakıma onun oğlu oldum.
Birkaç on yıl ileri sardığımızda umarım sözde oğlu olarak
babamı gururlandırma konusunda iyi iş çıkarmışımdır.
Elektrik mühendisliğinde lisans ve doktorayı tamamlayınca
İngiltere'de Ar-Ge ve sonra Orta Doğu'da danışmanlık yaptım.
Daima erkek egemen çevrelerde bulundum.
İşin aslı, özdeşleşebileceğim bir rol model hiç bulamadım.
Annemin nesli profesyonel liderlikle ilgili değildi.
Bu yolda destekçi olan bazı adamlar oldu
ama hiç birisi yüzleştiğim talep ve baskıyı bilmiyordu.
Bu baskı iki güzel çocuğum olduğu zaman daha da şiddetlendi.
Batılı kadınlar, biz fakir, ezilen Arap kadınlara öğüt vermeyi sevmelerine rağmen,
farklı kısıtlamaları olan farklı hayatlar yaşıyorlar.
Benim neslim Arap kadınları kendi rol modelimiz olmalıydık.
Arap erkeklerden daha fazla çabalamamız gerekiyordu
ve Batılı kadınlara göre daha fazla kültürel baskıyla karşılaşıyorduk.
Sonuç olarak, biz fakir, ezilmiş kadınların aslında
paylaşacağı işe yarar ve kesinlikle zor kazanılmış dersleri olduğunu düşündüm.
Bu dersler, modern dünyada
başarılı olmak isteyenler için kullanışlı olabilir.
Edindiğim üç ders şöyle.
["B*klarını yakıtınıza dönüştürün."]
(Gülüşmeler)
(Alkışlar)
Başarının anahtarı olduğu söylenen bir kelime var:
Mukavemet.
Mukavemet tam olarak nedir ve nasıl geliştirilir?
Bence mukavemet basitçe boku benzine dönüştürme kabiliyetidir.
Önceki işlerimde, şu anki firmamın çok öncesinde,
adına John diyeceğimiz bir adamla çalışıyordum.
John ile aynı takımdaydım ve çok çalışıyordum
ve ne kadar harika olduğumu
ve firmaya ortak olmam konusunda beni destekleyeceğini umuyordum.
Ben, danışma projelerimi halletmenin yanında
kadınların ekonomik güçlenmesi konusunda yazıyordum.
Bir gün, araştırmamı oda dolusu MBA öğrencilerine sunmam gerekti.
John izleyenler arasındaydı,
çalışmamın detaylarını ilk kez dinliyordu.
Sunumunda ilerlerken,
gözümün ucuyla John'u görebiliyordum.
Rengi koyu pembeye döndü
ve bariz bir utanmayla koltuğunun altına kaydı.
İzleyicilerin alkışlarıyla sunumumu bitirdim
ve dışarı çıkıp arabaya bindik.
İşte orada patladı.
"Orada yaptığın şey kabul edilemezdi!"
Sen bir danışmansın, aktivist değilsin!"
Ona: "John, anlamıyorum.
Birkaç cinsiyet eşitliği indeksi
ve Arap dünyasındaki bazı neticeleri sundum.
Evet, bugün indeksin sonunda olduğumuz doğru.
Peki söylediğim veya sunduğum şeylerde yanlış olan ne?" dedim.
O da cevap verdi: "Çalışmanın tüm dayanakları yanlış.
Yaptığın şey tehlikeli ve toplumumuzun sosyal dokusunu bozacak."
Durdu ve ekledi:
"Çocuklu kadının yeri evidir."
Zaman bir süre durmuş gibiydi
ve beynimdeki kaos içinde tek düşünebildiğim
ve tekrar edebildiğim şuydu:
"Bu ortaklik işini unutabilirsin, Leila.
Böyle bir şey olmayacak."
Bu olayı tam olarak özümsemem birkaç gün sürdü
ve bunu başardığımda, üç sonuca ulaştım.
Bir, bu onun problemiydi,
onun saplantısıydı.
Toplumumuzda onun gibi çok kişi olabilir
fakat onun sorunlarını asla kendime dert etmeyeceğim.
İki, başka bir sponsora ihtiyacım vardı ve de acilen.
(Gülüşmeler)
Bir tane buldum, bu arada, inanılmaz biriydi.
Ve üç, John'a çocuklu bayanların neler yapabildiğini göstermeliydim.
Bu dersleri kendi hayatımda gayet iyi bir şekilde uyguladım.
Kariyerimde ilerledikçe,
teşvik edici sözler işittim
ama öyle kadın, erkek ve çiftlerle de karşılaştım ki
kocamla çift kariyerli bir çift olma yolunu seçmiş olmamız
onlar için sorun olmuştu.
İyi niyetli çiftlerle de karşılaşırsınız.
Bir aile veya arkadaş buluşmasında
size direkt olarak der ki:
"Kariyerinle bu kadar meşgul olduğuna göre
harika bir anne olmadığını biliyor olmalısın, değil mi?"
Bu kelimelerin canımı acıtmadığını söylesem yalan olur.
Çocuklarım benim için en değerli şey
ve onları yüzüstü bırakıyor olmam düşüncesi kabul edilemez.
Fakat John'da yaptığım gibi,
kendime bunun onların sorunu ve saplantıları
olduğunu hatırlattım.
Yani cevap vermek yerine,
onlara koca bir gülümseme veriyorum
ve zihnimde
şöyle bir parlayan ışık görüyorum.
[Mutlu olun, bu insanları çıldırtır.]
(Alkışlar)
Genç bir bayan olarak bu gibi durumlarda, iki seçeneğiniz var.
Size yöneltilen bu olumsuz mesajları
içselleştirmeye karar verebilirsiniz.
Bu da sizi bir fiyasko gibi hissettirir,
başarılı olmak zor gibi gelir.
Yahut başkalarının olumsuzluklarını kendinize dert edinmek yerine
bunu kendi kişisel yakıtınıza dönüştürmeyi seçebilirsiniz.
Daima ikinci seçeneği seçmeyi öğrendim
ve bunun beni daha da güçlendirdiğini gördüm.
Ve dedikleri doğruymuş:
Başarı en iyi intikamdır.
Orta Doğu'daki bazı kadınlar, kendilerini
kariyerinde destekleyen biriyle evlenecek kadar şanslıdır.
Düzeltme: "zekidir" demeliyim,
çünkü kiminle evleneceğiniz kendi seçiminizdir
ve uzun bir kariyer istiyorsanız destekleyici biriyle evlenseniz iyi olur.
Bugün hâlâ, Arap erkekleri eve eşit şekilde katkıda bulunmaz.
Bu bizim toplumumuzda beklenen bir şey değil
ve hatta çok erkekçe gözükmez.
Toplumumuzda Arap kadınları için
asıl mutluluk kaynağı çocuklarının ve kocasının
mutluluğu ve refahı olmalıdır.
Daha çok ailesi için vardır.
İşler değişiyor ama bu zaman alacak.
Şu an bu demek oluyor ki, profesyonel Arap kadınları,
bir şekilde evleriyle mükemmel derecede ilgilenmeli,
çocuklarının her ihtiyacının karşılandığından emin olmalı
ve zorlu kariyerini yönetmeli.
Bunu başarmak için, zor bir yol buldum.
O da, zor kazandığınız profesyonel becerilerinizi yaşamınızda uygulamanızdır.
Hayatınıza devam etmelisiniz.
Bunu profesyonel yaşamımda şöyle yapıyorum.
Orta Doğu hakkında bilinmesi gereken bir şey de
neredeyse her ailenin bir hizmetçiye gücünün yetiyor olmasıdır.
İşin zor tarafı, işe alma kısmıdır.
Tıpkı iş hayatımda yaptığım gibi,
işteyken beni çocuklarımla birlikte kimin destekleyeceği seçimini
sağlam bir referans ile yaptım.
Cristina dört yıl kız kardeşimle çalıştı
ve işinin kalitesi iyi biliniyordu.
Kendisi şu anda ailemizin ayrılmaz bir parçası
ve aramıza katıldığında Alia altı aylıktı.
Kendisi ben işteyken evdeki işlerin sorunsuzca hallolmasını sağlıyor.
Ayrıca ona, kendisi ve çocuklarım için
en uygun alanlarda yetkiler veriyorum.
Tıpkı işte yeteneği olanlara yaptığım gibi.
Bu ders çocuk bakımı durumunuz ne olursa olsun geçerli.
Yatılı yardımcı, bakımevi,
başkasıyla paylaştığınız yarı-zamanlı dadı olabilir.
Çok dikkatli seçin ve yetki verin.
Eğer ajandama bakarsanız,
her çalışma gününün
19:00'dan 20:30'a kadar bir buçuk saati
"aile zamanı" olarak ayrılmıştır.
Bu kutsal bir zamandır.
Alia'nın bebekliğinden beri bu böyle.
Bu zamanı korumak için elimden geleni yapıyorum,
böylece çocuklarımla evde kaliteli bir vakit geçirebilecek,
onlara günlerinin nasıl geçtiğini soracak,
ev ödevlerini kontrol edecek, onlara uyku masalı okuyacak
ve onları bol bol öpüp sarılacağım.
Eğer seyahatte isem zaman dilimi ne olursa olsun
binlerce kilometre uzaklardan bile Skype üzerinden onlarla görüşürüm.
Oğlumuz Burhan beş yaşında.
Okuma ve temel matematik öğreniyor.
İşte bir itiraf daha:
Ona bir şeyler öğretme konusunda kızımızın benden
daha başarılı olduğunu gördüm.
(Gülüşmeler)
Bir oyun olarak başladı ama Alia kardeşine öğretmenlik yapmayı seviyor
ve bu oyunların Burhan'ın okumasını, Alia'nın sorumluluk duygusunu
ve ikisi arasındaki bağı
gerçekten geliştirdiğini gördüm.
Her şekilde bir kazan-kazan durumu.
Bildiğim başarılı Arap kadınları
evlerindeki aslan payı sorumluluklarını omuzlamaya
devam ederken, kendilerine has
bir yaklaşım bulmuşlar.
Fakat bu sadece kariyer kadını ve anne ikili rolünde
hayatta kalma meselesi değil.
Bulunduğunuz an ile de alakalıdır.
Ben çocuklarımla beraberken,
işimi hayatımın dışında tutmaya çalışırım.
Onlara kaç dakika ayırabilirim diye endişe etmek yerine
bu dakikaları unutulmaz anlar yapmaya odaklanırım.
Onları gördüğüm, duyduğum,
onlarla iletişim kurduğum anlar.
["El ele ver, mücadele etme."]
Benim neslim Arap kadınları
büyürlerken fazla göz önünde olmazlar.
Bence bu, Arap dünyasında siyasetle uğraşan
neden çok az kadın olduğunu açıklıyor.
Lakin bunun iyi tarafı,
arka planda sosyal beceri geliştirmek için
çok zamanımızın olması.
Kahve dükkânlarında, salonda
ve telefonda.
Başarı için çok önemli bir sosyal beceri:
Çevre yapma.
Diyebilirim ki, ortalama bir Arap kadınının
çok geniş bir eş-dost çevresi vardır.
Ayrıca bunların çoğunluğu da kadındır.
Batıda, hırslı kadınlar kendilerini başka kadınlarla kıyaslıyor
ve odadaki en başarılı kadın olarak dikkat çekmeyi umuyor.
Bu da profesyonel kadınlar arasında hakkında çok konuşulan
rekabetçi davranışa neden oluyor.
Eğer en tepede tek kadına yer varsa,
o zaman diğerlerine yer yoktur, çok azı yükselebilir.
Arap kadınları, genel anlamda,
bu psikolojik tuzağa düşmüş değiller.
Ataerkil bir toplumda yaşadıkları için,
birbirine yardım etmenin herkesin yararına olduğunu
keşfettiler.
Önceki işimde, Orta Doğu'daki en kıdemli kadındım.
Bayan iş arkadaşlarımı çevre edinmemin
faydalı olmayacağını
ve zamanımı üst düzey erkeklerle
çevre edinmek için harcamam gerektiğini düşünenler olabilir.
Lakin en büyük kırılmalarımdan birini bir kadının desteğiyle başardım.
Kendisi pazarlama müdürüydü ve
Dünya Ekonomi Forumu'nda genç küresel bir lider olarak görülmemi önerdi.
Beni medya ve yayınlarımdan tanıyordu
ve fikrini söylemesi istendiğinde
benim ismimi belirtti.
Genç bir danışman olan bu Suudi bayan arkadaş
kadın olarak ilgi çekmekte zorlandığım bir pazar olan Suudi Arabistan'da
ilk projemi satmamda bana yardımcı oldu.
Beni bir müşteri ile tanıştırdı
ve bu tanışma daha sonra Arabistan'da birçok projeye vesile oldu.
Bugün, takımımda iki uzman bayan var
ve onların başarısını kendi başarım için anahtar olarak görüyorum.
Kadınlar dünyada ilerlemeye devam ediyor.
Yeterince hızlı değil ama ilerliyoruz.
Arap dünyası da birçok aksiliğe rağmen ilerleme kaydediyor.
Sırf bu sene, BAE kabinesine beş yeni kadın bakan atadı
ve toplam kadın bakan sayısı sekiz oldu.
Bu kabinenin neredeyse yüzde 28'i demek.
Ve bu, birçok gelişmiş ülkeden çok daha yüksek bir oran.
Bu kızım Alia'nın en sevdiği resim.
Bu hiç şüphesiz, harika bir liderliğin sonucu.
Ayrıca bu, pes etmeyen ve sürekli sınırları zorlayan
güçlü Arap kadınının başarısıdır.
Bu, her gün dışkıyı yakıta dönüştürmeye, rekabete değil el birliğine,
hayatlarını sürdürmeye,
işi hayatlarının dışında tutmaya kararlı
Arap kadınlarının başarısıdır.
Geleceğe baktıkça,
kızım için umudum, bugünden 20, 30 sene sonra
bu sahnede dikilirken,
babasının kızı olduğu kadar
annesinin kızı olduğuyla da gurur duymasıdır.
Oğlum için umudum odur ki,
o zamana kadar "annesinin oğlu" veya "ana kuzusu" tabiri
çok farklı bir anlam ifade eder.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)