Mama, wie zijn deze mensen?
Het was een onschuldige vraag van mijn dochter Alia
toen ze ongeveer drie was.
We liepen met mijn man
in één van de luxe winkelcentra in Abu Dhabi.
Alia staarde naar een gigantische poster midden in het winkelcentrum.
Daarop stonden de drie leiders van de Verenigde Arabische Emiraten.
Terwijl ze tegen me aanstond,
bukte ik en legde aan haar uit dat dit de leiders waren van de VAE
die hard hadden gewerkt aan de opbouw van deze natie
en aan het bewaren van de eenheid.
Ze vroeg: "Mama, waarom zien we hier,
maar ook in Libanon, waar opa en oma wonen,
nooit foto's van machtige vrouwen aan de muur?
Zijn vrouwen dan niet belangrijk?"
Dit is waarschijnlijk de moeilijkste vraag die ik als ouder moest beantwoorden,
en overigens ook in de 16 jaar van mijn beroepsleven.
Ik ben opgegroeid in Libanon,
ik was de jongste van twee dochters van een hardwerkende piloot,
tevens uitvoerend directeur van de Libanese luchtvaartmaatschappij,
en van een superzorgzame thuisblijfmoeder en oma.
Mijn vader moedigde mij en mijn zus aan om een opleiding te volgen,
ondanks dat onze cultuur in die tijd benadrukte
dat zonen en niet dochters daartoe gemotiveerd moesten worden.
Ik was een van de weinige meisjes van mijn generatie
die op haar 18e in het buitenland ging studeren.
Mijn vader had geen zoon,
en dus werd ik die in zekere zin.
Nu, tientallen jaren later hoop ik dat ik hem niet teleurstelde
en dat hij trots kan zijn op zijn 'zoon'.
Ik haalde mijn bachelor- en doctoraatsdiploma in elektrotechniek,
deed R&D in het VK, werd consultant in het Midden-Oosten.
Ik werkte altijd in mannen-omgevingen.
Eerlijk gezegd kwam ik nooit een rolmodel tegen waar ik me mee kon identificeren.
Mijn moeders generatie deed niet zoveel met professioneel leiderschap.
Er waren wel wat aanmoedigende mannen
maar niemand wist met welke eisen en spanningen ik te maken had,
de spanningen die vooral intens werden toen ik mijn twee eigen kinderen kreeg.
Hoewel westerse vrouwen ons,
de arme, onderdrukte Arabische vrouwen, graag advies geven,
leven zij andere levens met andere beperkingen.
Dus moesten de Arabische vrouwen van mijn generatie hun eigen rolmodel worden.
We moeten meer ballen hooghouden dan Arabische mannen
en we hebben met meer culturele starheid te maken dan de westerse vrouw.
Als gevolg daarvan denk ik dat wij, arme, onderdrukte vrouwen
eigenlijk toch wel bruikbare, en zeker hardverdiende lessen kunnen delen,
lessen die nuttig kunnen blijken
voor iedereen die streeft naar succes in de moderne wereld.
Dit zijn mijn drie lessen.
["Maak van hun sh*t jouw brandstof."]
(Gelach)
(Applaus)
Er is een woord dat iedereen noemt als de sleutel tot succes,
veerkracht.
Wat is veerkracht nu precies en hoe ontwikkel je die?
Ik geloof simpelweg dat veerkracht
het vermogen is om shit om te zetten in brandstof.
In mijn vorige baan,
werkte ik samen met een man die ik John zal noemen.
Ik vormde samen met John een team en ik werkte hard
in de hoop dat hij zou merken hoe goed ik was
en dat hij mij zou steunen om partner van het bedrijf te worden.
Naast mijn consulting-projecten schreef ik ook met passie
over de empowerment van vrouwen in de economie.
Op een dag presenteerde ik mijn onderzoek aan een groep MBA-studenten.
John zat er ook bij
en luisterde voor de eerste keer naar de details van mijn studie.
Toen ik bezig was met mijn presentatie,
zag ik John vanuit mijn ooghoek.
Hij was nogal rood aangelopen
en zat onderuitgezakt in zijn stoel, vol van schaamte.
Mijn presentatie eindigde met een luid applaus
en we haastten ons naar buiten en in de auto.
Daar ontplofte hij.
"Wat jij daar deed, was onacceptabel!
Je bent een consultant, geen activist!"
Ik zei: "John, ik snap het niet.
Ik presenteerde een paar gendergelijkheid-indices,
en een paar conclusies over de Arabische wereld.
Ja, we staan onderaan de index,
maar wat heb ik gezegd dat niet op waarheid gebaseerd is?
Hij antwoordde: "De hele premisse van je studie klopt niet.
Wat je doet, is gevaarlijk
en het maakt het sociale weefsel van onze samenleving kapot."
Hij pauzeerde en voegde toe:
"Als vrouwen kinderen hebben, moeten ze thuisblijven."
De tijd stond heel even stil,
en het enige waar ik in alle verwarring aan kon denken, was:
"Vergeet dat partnerschap maar, Leila.
Dat gaat nooit gebeuren."
Het duurde een paar dagen
voordat dit incident en de gevolgen tot me doordrongen,
maar toen dat eenmaal gebeurde, trok ik drie conclusies.
Ten eerste, dit was zijn probleem,
zijn complex.
Veel mensen denken zo in onze gemeenschap,
maar ik laat dit niet mijn probleem worden.
Ten tweede, dat ik een andere sponsor nodig had, en wel snel.
(Gelach)
Ik kreeg er trouwens één en hij was geweldig.
En ten derde, dat ik John zou laten zien wat vrouwen met kinderen allemaal kunnen.
Ik pas deze les ook toe op mijn persoonlijke leven.
Terwijl ik hard aan mijn carrière werkte,
werd ik vaak aangemoedigd,
maar ik kwam ook vaak mannen, vrouwen en koppels tegen,
die duidelijk een probleem hebben met mijn man en mij,
omdat we allebei een carrière hebben.
Dan kom je zo'n welmenend koppel tegen,
dat je tijdens een familie- of of vriendenbijeenkomst
recht voor z'n raap vertelt, dat je geen goede moeder kunt zijn
als je zoveel tijd in je carrière investeert, toch?
Ik zou liegen als ik zou zeggen dat dit mij niets doet.
Mijn kinderen zijn het allerbelangrijkste voor me,
en de gedachte dat ik hen tekort zou schieten, is ondraaglijk.
Maar net zoals met John,
herinnerde ik mezelf eraan dat dit hun probleem is,
hun complex.
In plaats van te reageren,
gaf ik hen een grote glimlach
terwijl ik in knipperlicht
het volgende plaatje in gedachten voor me zag.
Wees gelukkig, het maakt mensen gek.
(Applaus)
Weet je, als jonge vrouw heb je in zulke situaties twee opties.
Je kunt deze negatieve boodschappen, die naar je hoofd worden gegooid,
tot je door laten dringen
en je een mislukkeling laten voelen,
alsof het onhaalbaar zou zijn om ooit succesvol te zijn,
of je kiest ervoor
om andermans negativiteit hun probleem te laten zijn,
en die te transformeren in jouw persoonlijke brandstof.
Ik heb geleerd om altijd voor de tweede optie te kiezen,
en dat heeft mij alleen maar sterker gemaakt.
Het is waar wat ze zeggen:
succes is de beste wraak.
Sommige vrouwen in het Midden-Oosten
hebben geluk als ze een echtgenoot hebben die hen daarin steunen.
Correctie: Ik moet zeggen 'die slim genoeg zijn'
want met wie je trouwt is je eigen keuze,
en je trouwt liever met iemand die je steunt als je een carrière wil opbouwen.
De Arabische man draagt nog steeds niet evenredig bij aan het huishouden.
Het wordt niet verwacht in onze gemeenschap
en zelfs afgekeurd als iets wat niet mannelijk is.
Onze gemeenschap veronderstelt dat voor Arabische vrouwen
de belangrijkste bron van geluk, het geluk en de voorspoed
van haar man en kinderen zijn.
Ze leeft voornamelijk voor haar familie.
Dingen veranderen, maar het zal tijd kosten.
Op dit moment betekent het dat de Arabische vrouw
haar huis perfect in orde moet hebben,
ervoor moet zorgen dat het hun kinderen aan niets ontbreekt,
en haar veeleisende carrière moet managen.
Om dit te bereiken, hier ben ik op de harde manier achter gekomen,
moet je je professionele vaardigheden toepassen op je persoonlijke leven.
Beschouw je leven als je werk.
Zo doe ik het in mijn persoonlijke leven.
Iets dat je moet weten over het Midden-Oosten
is dat bijna elke familie toegang heeft tot huishoudelijke hulp.
De uitdaging daarvoor is hoe je effectief iemand kunt vinden.
Net zoals in het zakelijk leven heb ik mijn selectie,
voor iemand die mij ondersteunt met de kinderen terwijl ik werk,
gebaseerd op doorverwijzingen.
Cristina had vier jaar voor m'n zus gewerkt,
ik was verzekerd van de kwaliteit van haar werk.
Ze is nu volledig geïntegreerd als familielid,
ze is bij ons sinds Alia zes maanden oud was.
Ze zorgt ervoor dat alles op rolletjes loopt als ik werk
en ik zorg ervoor dat ze haar taken optimaal
voor haarzelf en voor mijn kinderen kan uitvoeren,
net zoals ik dat doe voor mijn beste talent op het werk.
Deze les is van toepassing op elke kinderopvangsituatie,
of het nu om een au pair gaat, kinderopvang,
of een part-time oppas die je met iemand anders deelt.
Kies zorgvuldig, en zorg voor een optimale situatie.
Als je mijn kalender bekijkt,
zie je dat op elke werkdag
tussen 19 en 20:30 's avonds, anderhalf uur
geblokkeerd is onder het kopje 'tijd met m'n gezin'.
Die tijd is heilig.
Dit doe ik al sinds Alia een baby was.
Ik doe er alles aan om die tijd vrij te houden
zodat ik dan thuis ben en tijd kan besteden met mijn kinderen.
Ik vraag naar hun dag,
bekijk hun huiswerk met ze, lees een verhaaltje voor
en geef ze veel kusjes en knuffels.
Als ik op reis ben, in welke tijdzone dan ook,
maak ik gebruik van Skype en bel ze, ook al ben ik mijlenver weg.
Onze zoon Burhan is vijf,
en hij leert lezen en rekenen.
Ik heb nog een bekentenis:
ik heb gemerkt dat onze dochter meer succes heeft
om hem daarbij te helpen dan ik.
(Gelach)
Het begon als een spelletje, maar Alia vindt het leuk om juf te spelen,
en ik heb gemerkt dat die sessies Burhan enorm helpen,
maar ook Alia's gevoel voor verantwoordelijkheid,
en dat het de band tussen hen versterkt,
een win-win situatie.
De succesvolle Arabische vrouwen die ik ken,
hebben allemaal hun eigen benadering gevonden in hun beroepsleven,
terwijl ze thuis nog steeds het leeuwendeel
van de verantwoordelijkheden op zich nemen.
Maar dit gaat niet alleen om overleven in je tweeledige rol
als carrièrevrouw en moeder.
Het gaat ook om 'in het nu' leven.
Als ik met mijn kinderen ben,
probeer ik niet aan werk te denken.
In plaats van me zorgen te maken over de tijd ik met ze besteed,
focus ik me erop om van die minuten gedenkwaardige momenten te maken,
momenten waarop ik m'n kinderen zie,
hoor en ook echt contact met ze heb.
"Bundel je krachten, het is geen competitie."
Arabische vrouwen van mijn generatie staan eerder in de schaduw
als ze opgroeien.
Dit verklaart grotendeels, denk ik,
waarom je zo weinig Arabische vrouwen in de politiek ziet.
Een voordeel hiervan echter,
is dat we behoorlijk wat tijd hebben besteed
aan het ontwikkelen van sociale vaardigheden achter de schermen,
in cafés, in de huiskamer,
aan de telefoon,
een sociale vaardigheid die erg belangrijk is voor succes,
netwerken.
De gemiddelde Arabische vrouw
heeft een groot netwerk van vrienden en kennissen.
De meerderheid daarvan is ook vrouw.
In het westen lijkt het erop
dat ambitieuze vrouwen zich meten aan andere vrouwen
en hopen de meest succesvolle vrouw in de kamer te zijn.
Dit leidt tot competitief gedrag
tussen professionele vrouwen.
Als er plek is voor maar één vrouw aan de top
dan blijft er geen plek over voor anderen, er is minder ontwikkeling.
Over het algemeen zijn Arabische vrouwen
niet in die psychologische valkuil getrapt.
Geconfronteerd met een patriarchale samenleving
hebben ze ervaren dat wanneer je elkaar helpt,
dat goed is voor iedereen.
In mijn vorige baan was ik de hoogst leidinggevende vrouw in het Midden-Oosten
en dacht men dat investeren in mijn netwerk van vrouwelijke collega's
niet veel voordelen zou brengen,
en dat ik mijn tijd zou moeten investeren
in het ontwikkelen van relaties met mannelijke collega's aan de top.
Maar twee van mijn grootste doorbraken kwamen door steun van andere vrouwen.
Het was het hoofd marketing die mij aanvankelijk
voordroeg als jonge wereldleider van het Wereld Economisch Forum.
Zij was bekend met mijn betrokkenheid in de media en mijn publicaties,
en toen men om haar mening vroeg,
gaf ze mijn naam op.
Het was een jonge Saoedische consultant en vriendin
die me hielp met mijn eerste project in Saoedi-Arabië,
een markt waar je als vrouw moeilijk greep op kunt krijgen.
Zij introduceerde me bij een klant,
en die introductie heeft geleid tot vele projecten in Saoedi-Arabië.
Nu heb ik twee senior vrouwen in mijn team,
en hen succesvol maken is de sleutel van mijn succes.
Vrouwen komen steeds verder in de wereld,
niet snel genoeg, maar we gaan voorwaarts.
De Arabische wereld maakt ook vooruitgang, ondanks veel recente tegenslagen.
Dit jaar hebben de VAE vijf nieuwe vrouwelijke ministers in het kabinet,
en acht vrouwelijke ministers in totaal.
Dat is bijna 28% van het kabinet,
en meer dan veel ontwikkelde landen kunnen claimen.
Nu is dit de lievelingsfoto van mijn dochter Alia.
Dit is het resultaat van fantastisch leiderschap,
maar ook het resultaat van sterke Arabische vrouwen
die niet opgeven en constant grenzen verleggen.
Het is het resultaat van Arabische vrouwen die elke dag besluiten, net zoals ik,
om shit om te zetten in brandstof,
om hun leven zo efficiënt mogelijk in te richten,
en om samen te werken en niet te concurreren.
Als ik naar de toekomst kijk,
hoop ik dat mijn dochter op dit podium,
20 of 30 jaar vanaf nu,
zich even trots haar moeders als haar vaders dochter noemt.
Ik hoop voor mijn zoon
dat in die tijd de uitdrukking '[zijn] moeders zoon' of 'moederskindje'
een compleet andere betekenis hebben gekregen.
Dank je wel.
(Applaus)