Сүүлийн арав гаруй жилийн турш
би сургуулиасаа хөөгдсөн буюу "сургууль завсардсан"
хүүхдүүдийг судалсан.
Боловсролын системийн золиос болсон
эдгээр хүүхдүүд гудамжинд хүчирхийлэл, цагдаагийн дарлал,
цагдаагийн зэрлэг зан авирын золиос болж,
шоронд хоригдож болзошгүй
аюултай орчинд үлддэг.
Бидний заримын нэрлэдгээр
"сургууль-шоронгийн дамжлага"-ыг судлах гэж
би эдгээр хүүхдүүдийг олон жилээр ажигладаг.
Миний судалгаанд хамрагддаг хүүхдүүдийн
иймэрхүү зураг харахаар
та магадгүй асуудал л харж байж болох юм.
Эдгээр хүүхдүүдийн нэгнийх нь гарт согтууруулах ундаа байна.
Тэр хүүхэд ердөө 14 настай.
Бас энэ өдөр хичээлтэй байсан.
Харин зарим хүмүүс энэ зургийг харахаараа
бүлэг хэрэг таригчид, дээрэмчид,
хоригдлууд, гэмт хэрэгтнүүд байна гэж бодож болох юм.
Гэвч би үүнийг арай өөрөөр хардаг.
Би эдгээр хүүхдүүдийг боловсролын системийн
үнэт хөрөнгө гэдэг талаас нь хардаг.
Тэгэхээр эдгээр хүүхдүүдийг дүрсэлдэг "бүтэхгүй" гэдэг нэрийг
"бүтэлтэй" болгон өөрчлөхөд надтай хамт нэгдэх үү?
(алга ташилт)
Би яаж эдгээр хүүхдүүдийг
өөрчлөгдөж чадна гэж мэдэж байнэ вэ гэж үү?
Би өөрөө тэдний нэг байсан болохоор мэдэж байна.
Би хотын ядуу буурай хэсэгт амьдардаг байсан.
Намайг төрөхөөс өмнө
аав маань хаяад явчихсан.
Бид нийгмийн халамжинд хамрагдаж,
заримдаа орох оронгүй,
олон удаа өлсгөлөн хонодог байсан.
Би 15 нас хүрэхдээ аль хэдийн 3 удаа гэмт хэрэгт холбогдож
насанд хүрээгүйчүүдийн шоронд саатуулагдаж үзсэн байлаа.
Миний сайн найз аль хэдийнээ алуулчихсан байсан.
Нэг их удалгүй
хажууд минь зогсож байсан
авга ахыг буудчихсан.
Тэгээд бүтэн цагийн турш
түргэн тусламж хүлээж байх хойгуур
ах минь гудамжинд цус алдаж үхсэн юм.
Би хорвоог туулах итгэл найдвараа алдаж,
шалгуурт нь нийцээгүй боловсролын системийг бодохоо ч больсон байлаа.
Надад хэн нэгэнд хэлэх үг,
хэн нэгэн надад хэлэх үг байхгүй байв.
Би амьдралд бууж өгсөн байлаа.
Бүр 18 нас хүртлээ амьд явахгүй байх ч гэж боддог байв.
Миний өнөөдөр энд байгаа шалтгаан бол
чин сэтгэлээсээ санаа тавьдаг багш
зүрх сэтгэлд минь хүрч чадсных юм.
Миний багш
хатагтай Расс
үргэлж хүний хэрэгт оролцдог багш байсан.
(Инээд)
Тэр: "Виктор, бэлэн болох үед чинь би хажууд чинь байгаа шүү"
гэдэг багш байсан.
(Инээд)
Би бэлэн байгаагүй.
Гэхдээ тэр над шиг хүүхдүүдийн тухай нэг чухал зүйл ойлгосон байсан.
Бид яг хясаатай адил.
Бид бэлэн болсон үедээ л өөрсдийгөө нээдэг.
Харин тэр үед хажууд хэн нэгэн байхгүй бол
бид тэр даруй өөрсдийгөө буцаагаад хаачихдаг.
Хатагтай Расс миний хажууд байсан.
Тэр соёлыг маань ойлгодог,
тэр манайхныг, миний гэр бүлийг хүндэлдэг байсан.
Би түүнд өөрийн авга ах Рубэний түүхийг ярьж өгсөн.
Ах маань намайг мөнгөгүй байхад
надад мөнгө хэрэгтэйг мэдээд ажилдаа оруулж өгсөн.
Тэр амьдрахын тулд сав түүдэг байсан юм.
Хичээлийн өдрийн өглөөний 4 цагт
бид шилэн савнуудыг түүний фургон руу шидэж хийхэд
шилнүүд хагарчихна.
Тэгээд миний гар шуунаас цус гарч
өмд гутал бүхэлдээ цус болдог байлаа.
Би тэгээд маш их айж, өвдсөндөө ажиллахаа болиход
ах миний нүд рүү хараад:
"Михо,
estamos buscando vida."
"Бид илүү сайхан амьдрал руу тэмүүлж байна,
бид юу ч үгүй хоосноос нэг зүйлийг бий болгохыг хичээж байна" гэж хэлдэг.
Хатагтай Расс миний яриаг сонсоод
ангийханд ярьж өгснийхөө дараа:
"Виктор, энэ бол чиний хүч чадал,
чиний хийж чадах зүйл.
Чиний гэр бүл, соёл заншил, хүрээлэл чинь чамд шаргуу занг зааж өгсөн.
Чи үүнийгээ өөрийн хүрээллийг хүчирхэгжүүлэхийн тулд
эрдэм ном сурахдаа ашиглана."
Хатагтай Рассын тусламжтай
би буцаж сургуульдаа орж,
бүр үзэх ёстой кредит цагаа цагт нь дуусгаж,
өөрийнхөө анх сурч байсан ангитайгаа хамт төгссөн.
(Алга ташилт)
Гэсэн ч төгссөний минь дараа хатагтай Расс надад
"Виктор, би чамаар үнэхээр бахархаж байна.
Би чамайг чадна гэж мэдсэн юм.
Одоо харин их сургуульд орох цаг боллоо шүү" гэсэн юм.
(Инээд)
Их сургууль уу? Би юу даа?
Багш намайг яаж их сургуульд орно гэж бодож байна аа?
Тэгээд түүний тусламж зөвөлгөөний дагуу би сургуулиудад өргөдөл гаргаж,
тэнцсэн гэсэн захидал авсан.
Захианд бичихдээ:
"Таныг туршилтын хугацаагаар тэнцүүлэв" гэж бичсэн байлаа.
Би харин өөртөө: "Туршилтын хугацаа юу? Би угаасаа л тэнсэнтэй байгаа.
Энэ хамаагүй гэж үү?"
(Инээд)
Энэ бол гэмт хэргийн биш, боловсролын тэнсэн байсан юм.
Хатагтай Расс шиг багш нар над шиг хүүхдүүдтэй яаж ажиллавал
амжилттай байдаг вэ?
Би 3 аргыг санал болгоё.
Эхнийх нь,
бид өөрсдийн боловсролыг харах дутмаг үзэл бодлоосоо салах хэрэгтэй.
"Эдгээр хүмүүс хүчирхийлэл,
ядуурлын нийгмээс гаралтай.
Эдгээр хүмүүс эрсдэлд орсон. Эдгээр хүмүүс хичээл завсардсан.
Энэ хүмүүс бол бидний мэдлэгээр дүүргэх ёстой сав.
Тэдэнд асуудал бий,
харин бидэнд шийдэл бий."
Хоёрдугаарт,
хүүхдүүдийн сургуульдаа тээж ирдэг түүхүүдийг хүндэлцгээе.
Тэдний давашгүй хүнд зүйлсийг туулсан амьдрал үнэхээр гайхалтай.
Би та нарыг ийм түүх сонсож байсан гэдгийг мэдэж байна.
Эдгээр төстэй түүх, туршлагуудад
тэсвэр тэвчээр, онцгой зан чанар, хатуужил аль хэдийнэ бий.
Тэгэхээр эдгээр хүүхдүүдэд түүхээ цааш боловсруулахад нь тусалъя.
Хэн гэдгээрээ бахархахад нь тусалцгаая.
Учир нь манай боловсролын систем тэдний гэр бүл, ёс заншил,
нийгмийн хүрээлэл,
амьдрахын тулд сурсан чадваруудыг нь хүндэлдэг.
Хамгийн чухал буюу гурав дахь арга бол
нөөц баялаг.
Бид эдгээр хүүхдүүдийг шаардлагатай эх үүсвэрээр хангах хэрэгтэй.
Хатуужил байлаа гээд бүх зүйл болчихгүй.
Чи тэнд суугаад хүсснээ хэлж болно.
"Залуу минь, чи өөрөө өөрийгөө намгаас татаж авах хэрэгтэй" гэж хэлж болно.
Гэхдээ би төрөхдөө л өөрийгөө татаж гаргах гаргүй байсан бол...
(Инээд)
би яаж өөрийгөө татаж гаргах юм бэ?
(Алга ташилт)
Ажилд дадлагажуулах,
зааж залуурдах,
зөвлөх...
Залуу хүмүүсийг алдаа гаргахад нь алдаанаасаа суралцахыг заах хэрэгтэй.
Харин гэмт хэрэгт буруутгаж,
араатан шиг ангиас нь чирч гаргаж болохгүй.
Би Америкийн
ахлах сургууль бүрт үнэн шударга байдлыг бий болгохыг уриалж байна.
(Алга ташилт)
Би энэ санаануудаа хэрэгжүүлэхээр Лос Анжелес хотын Ваттс дүүрэгт
сургуулиасаа гарсан 40 хүүхэдтэй ажиллаж эхэлсэн.
Уиллиам тэдний нэг байлаа.
Виллиам бол байж болох бүхий л тодорхойлолтыг авсан хүүхдүүдийн нэг байв.
Тэр сургуулиасаа гарч, гэмт бүлэглэлийн гишүүн,
гэмт хэрэгтэн болсон.
Түүнтэй анх уулзахад тэр их зөрүүд хүүхэд байлаа.
Гэхдээ би хатагтай Рассын хэлдэг байсныг мартаагүй:
"Бэлэн болох үед чинь би хажууд чинь байгаа шүү."
(Инээд)
Цаг хугацаа өнгөрөхөд
тэр өөрийгөө нээж эхэлсэн.
Би түүний том өөрчлөлт хийсэн өдрийг санаж байна.
Олон хүнтэй ангид
нэг охин уйлж байсан юм.
Түүний аав амиа алдсных нь маргааш
сонин дээр зургийг нь
тавьсан байсан тухай ярьсан юм.
Түүнийг уйлж байхад би юу хийхээ мэдэхгүй байсан тул
түүнийг түр ганцааранг нь орхисон.
Харин Уиллиамд тэсэхээ байж
гараараа ширээ цохиод:
"Хүмүүс ээ, ангийн тэврэлт, ангийн тэврэлт!" гэж хэлсэн.
(Алга ташилт)
Залуу бүсгүй тусалж дэмжих хүнтэй гэдгээ мэдэрч, түүний нулимс, уй гашуу
инээд баясал болон хувирч,
харин Уиллиам өөрийнхөө амьдралын зорилгыг олсон:
Эргэн тойрны хүмүүстээ бэрхшээлийн даван туулахад туслах.
Тэр бидэнд түүхээ ярьж өгсөн.
Бид түүний түүхийг хохирогчийн биш,
хүнд хэцүүг даван туулсан амьд үлдэгчийн
түүх болгон өөрчилсөн.
Бид түүнийг үнэлж эхэлсэн.
Уиллиам ахлах сургуулиа төгсөөд
хамгаалагчийн үнэмлэх авч
орон нутгийн сургуулийн дүүрэгт одоо ажиллаж байна.
(Алга ташилт)
Хатагтай Рассын байнга хэлдэг
амны уншлага нь:
"Зүрх сэтгэлд нь хүртэл зааж чадвал тархи нь дагаад сурна."
Агуу зохиолч Калил Гибран хэлэхдээ:
"Зовлон зүдгүүрээс хамгийн агуу зүрх сэтгэлтэй хүмүүс төрдөг.
Агуу хүн бүр сэтгэлдээ сорвитой байдаг" гэж хэлсэн.
Миний яриад байгаа боловсролын хувьсгалд
бид сургаж буй хүүхдүүдийнхээ зүрх сэтгэлийг урин дуудах хэрэгтэй.
Тэгээд тэд түүнийгээ өөрсдөө сайжруулж,
аль хэдийн эзэмшчихсэн хатуужил, мятрашгүй байдал,
онцгой зан чанараа тодорхойлж сурсан цагт
тэдний сурлага сайжрах болно.
Залуу хүмүүсийг чадна гэдэгт итгэцгээе.
Тэдэнд хэрэгтэй нөөц бололцоог нь хангаж өгье.
Би багшийнхаа миний төлөө хийсэн зүйлийг хэлье.
Намайг өөрөө өөртөө итгэтэл
тэр надад итгэсэн.
Баярлалаа.
(Алга ташилт)