เมลาตี ไวจ์เซ่น : บาหลี - เกาะแห่งเทพเจ้า
อิซาเบล ไวจ์เซ่น : สวรรค์สีเขียว
เมลาตี : หรือ...
สวรรค์ที่หายไป
บาหลี :
เกาะแห่งกองขยะ
อิซาเบล : ที่บาหลี
มีขยะพลาสติกเกิดขึ้น 680 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน
นั่นเป็นกองเท่าตึก 14 ชั้นเลย
และถ้าพูดถึงถุงพลาสติก
พวกมันถูกรีไซเคิลน้อยกว่าห้าเปอร์เซ็นต์
เมลาตี : เรารู้ว่านั่นอาจทำให้ภาพ เกาะของเราเปลี่ยนไปในสายตาคุณ
และในสายตาเราก็เช่นกันค่ะ ตอนที่เราได้รับรู้เรื่องนี้
เราได้รู้ว่าถุงพลาสติกแทบทุกใบในบาหลี จะมาลงเอยตามท่อระบายน้ำ
จากนั้นก็ไปยังแม่น้ำ
และในที่สุดก็ไปถึงทะเล
ส่วนที่ไปไม่ถึงทะเล
ก็จะถูกเผาหรือทิ้งเกลื่อนกลาด
อิซาเบล : เราเลยตัดสินใจว่า ต้องทำอะไรสักอย่าง
และเราก็ทำโปรเจ็กต์นี้กัน มาเกือบสามปีแล้วค่ะ
เพื่อพยายามบอกลาถุงพลาสติก ให้หมดไปจากเกาะบ้านเกิดของเรา
และเราก็ประสบความสำเร็จ เลยไม่น้อย
เมลาตี : เราเป็นพี่น้องกันค่ะ
และเราเรียนในโรงเรียนที่ดีที่สุดในโลก
กรีนสคูลแห่งบาหลี
กรีนสคูลไม่ได้แค่แตกต่างจากที่อื่น เพราะเป็นโรงเรียนที่สร้างจากไม้ไผ่
แต่ยังแตกต่างด้วยวิธีที่สอนพวกเราด้วย
พวกเราถูกสอนให้กลายเป็นผู้นำของยุคปัจจุบัน
เป็นสิ่งที่ไม่มีสอนในตำรา
อิซาเบล : มีอยู่วันหนึ่งเราได้เรียนเรื่อง
เกี่ยวกับบุคคลที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์
อย่างเนลสัน แมนเดลา
เลดี้ไดอาน่า
และมหาตมะ คานธี
ขณะเดินกลับบ้านในวันนั้น
พวกเราก็ลงความเห็นว่า อยากทำอะไรที่ยิ่งใหญ่บ้าง
ทำไมเราต้องรอให้โตก่อนค่อย
ทำอะไรที่ยิ่งใหญ่ด้วยล่ะ
เราอยากทำอะไรสักอย่างตอนนี้เลย
เมลาตี : เรานั่งอยู่บนโซฟาในคืนนั้น
ระดมสมองกันเพื่อนึกถึง ปัญหาต่างๆ ที่บาหลีกำลังเผชิญ
และปัญหาหนึ่งที่ชัดเจนมากที่สุด
ก็คือเรื่องขยะพลาสติกค่ะ
แต่นั่นเป็นปัญหาที่ใหญ่มาก
เราเลยมาดูกันว่า เด็กอย่างเรา พอจะทำอะไรได้บ้าง
ถุงพลาสติกไงล่ะ
และไอเดียก็เกิดขึ้นมา
อิซาเบล : เราเริ่มทำการเก็บข้อมูล
และบอกได้เลยว่า ยิ่งเราได้เรียนรู้
ก็พบว่าถุงพลาสติกไม่มีข้อดีอะไรเลย
และคุณรู้ไหมคะ
จริงๆ เราไม่ต้องใช้พวกมันเลยก็ได้
เมลาตี : เราได้รับแรงบันดาลใจอย่างมาก จากความพยายามในการยกเลิกถุงพลาสติก
ของหลายๆ ที่
ตั้งแต่ฮาวายไปจนถึงรวันดา
จนถึงเมืองมากมายอย่าง โอ๊คแลนด์และดับลิน
อิซาเบล : แล้วไอเดียของเราก็นำไปสู่ การเปิดตัวแคมเปญ “บ๊ายบายถุงพลาสติก”
เมลาตี : ตลอดช่วงปีที่เราทำแคมเปญนี้มา
เราได้เรียนรู้อะไรมากมายเลยค่ะ
บทเรียนที่หนึ่ง :
เราไม่สามารถทำทุกอย่างได้ด้วยตัวคนเดียว
เราต้องการทีมเด็กจำนวนมาก ที่คิดแบบเดียวกับเรา
เราจึงจัดตั้งทีมงาน บ๊ายบายถุงพลาสติกขึ้นมา
ทีมอาสาสมัครนี้ประกอบด้วย เด็กๆ จากทั่วทั้งเกาะ
ทั้งจากโรงเรียนนานาชาติและโรงเรียนท้องถิ่น
แล้วพวกเราก็ร่วมมือกัน
สร้างแนวทางแบบหลายชั้นเชิง
บนพื้นฐานของการลงชื่อสนับสนุน ทางออนไลน์และออฟไลน์
การนำเสนอแบบสอดแทรกความรู้ และแรงบันดาลใจตามโรงเรียนต่างๆ
และสร้างความตระหนักตามตลาด งานเทศกาล และการเก็บขยะที่ชายหาด
และสุดท้ายแต่ไม่ท้ายสุด
เรายังทำการแจกถุงทางเลือก
อย่างเช่นถุงตาข่าย
ถุงหนังสือพิมพ์รีไซเคิล
หรือถุงจากวัสดุอินทรย์ 100 เปอร์เซ็นต์
ทั้งหมดนี้ผลิตโดยนักสร้างสรรค์ บนเกาะของเรา
อิซาเบล : เราสร้างหมู่บ้านต้นแบบ
ที่ประกอบด้วย 800 ครอบครัว
มีเทศมนตรีเป็นเพื่อนของเราเอง
โชคดีหน่อยที่เขาชอบเสื้อยืดของพวกเรา
เรามุ่งเน้นการสร้างความตระหนักให้ลูกค้า
เพราะนั่นคือจุดที่ต้อง สร้างความเปลี่ยนแปลง
หมู่บ้านนี้ดำเนินการไปได้ สองในสามแล้ว
สำหรับการอยู่แบบปลอดพลาสติก
ความพยายามครั้งแรกๆ ของเราในการ ขอความร่วมมือกับรัฐบาลบาหลีนั้นล้มเหลว
เราเลยคิดกันว่า
“อืม... ถ้ามีคนลงชื่อสนับสนุน หนึ่งล้านรายชื่อ
พวกเขาคงเมินเราไม่ได้แน่ จริงไหม”
เมลาตี : ใช่แล้วค่ะ!
อิซาเบล : ใครจะไปคิดล่ะคะ
ว่าหนึ่งล้านลายเซ็นต์เนี่ยเท่ากับ หนึ่งพันเท่าของหนึ่งพันเลยนะ
(เสียงหัวเราะ)
เราไปต่อกันไม่ถูกเลย --
จนกระทั่งเราได้เรียนรู้บทเรียนที่สอง :
คิดนอกกรอบ
มีคนบอกว่า
สนามบินบาหลีมีเที่ยวบินเข้าออก 16 ล้านเที่ยวต่อปี
เมลาตี : แล้วเราจะเข้าไปในสนามบิน ได้ยังไงกัน
แล้วก็มาถึงบทเรียนที่สาม :
ความตื๊อไม่เลิก
เรามุ่งหน้าไปที่สนามบินกัน
เราผ่านด่านพนักงานทำความสะอาด
ผ่านไปถึงหัวหน้าของหัวหน้าเขา
ผ่านไปถึงผู้ช่วยผู้จัดการออฟฟิศ
ไปถึงผู้จัดการออฟฟิศ
จากนั้น...
เราก็ถูกตีกลับลงมาสองด่าน แล้วคิดในใจว่า
ถึงแค่พนักงานทำความสะอาดอีกแล้ว
และจากการเคาะประตูวันแล้ววันเล่า
ในฐานะเด็กๆ ที่มาพร้อมภารกิจ
ในที่สุดเราก็เข้าไปถึงด่านของ ผู้จัดการฝ่ายโฆษณาของสนามบินบาหลี
และเราก็บรรยายเรื่อง “ถุงพลาสติกในบาหลี” ให้เขาฟัง เขาทำท่าใจดีกับเรามาก
และบอกว่า [เลียนเสียงผู้ชาย] “ผมไม่อยากเชื่อเลยว่าผมกำลังจะพูดว่า
ผมอนุญาตให้พวกคุณเข้าไป
ล่าลายเซ็นต์ได้ที่ด้านหลัง ด่านศุลกากรและตรวจคนเข้าเมือง
(เสียงหัวเราะ)
(เสียงปรบมือ)
อิซาเบล : ในหนึ่งชั่วโมงครึ่งแรกตรงนั้น
เราได้มาเกือบ 1,000 ลายเซ็น
เจ๋งไปเลยใช่ไหมคะ
บทเรียนที่สี่ :
เราต้องอาศัยผู้สนับสนุน จากทุกระดับชั้นในสังคม
ตั้งแต่นักเรียนไปจนถึงผู้จัดการฝ่ายโฆษณา ไปจนถึงคนดัง
ต้องขอบคุณชื่อเสียงของกรีนสคูล
ที่ทำให้เราสามารถเข้าถึง คนดังได้มากมาย
บันคีมูน สอนเราว่า
พวกเลขาธิการใหญ่แห่งประสหประชาชาติ
เขาไม่ลงชื่อสนับสนุนกันหรอก
(เสียงหัวเราะ)
ถึงแม้ว่าเด็กๆ จะมาขอดีๆ
แต่เขาให้สัญญาว่า จะช่วยเป็นกระบอกเสียง
และตอนนี้พวกเราก็ทำงาน อย่างใกล้ชิดกับสหประชาชาติ
เมลาตี : เจน กู๊ดออลสอนเราถึง พลังของเครือข่ายผู้คน
เธอเริ่มต้นด้วยกลุ่ม Roots & Shoots เพียงกลุ่มเดียว
และตอนนี้ก็มีถึง 4,000 กลุ่มทั่วโลก
พวกเราเป็นหนึ่งในนั้น
เธอคือแรงบันดาลใจของพวกเรา
หากคุณเป็นสมาชิกโรตารีล่ะก็
ยินดีที่ได้รู้จักค่ะ
เราคืออินเทอแร็กเตอร์
หน่วยที่เด็กที่สุดของ สโมสรโรตารีนานาชาติ
อิซาเบล : และเรายังได้เรียนรู้ เรื่องความอดทนมามากด้วยค่ะ
เมลาตี : การรับมือกับความหงุดหงิด
อิซาเบล : ความเป็นผู้นำ
เมลาตี : การทำงานเป็นทีม
อิซาเบล : มิตรภาพ
เมลาตี : ได้เรียนรู้มากขึ้นเกี่ยวกับ คนบาหลีและวัฒนธรรมของพวกเขา
อิซาเบล : และได้เรียนรู้เรื่อง ความสำคัญของการให้คำมั่นสัญญา
เมลาตี : มันไม่ง่ายเสมอไปค่ะ
บางทีการทำให้ได้อย่างที่พูด มันก็ยากกว่าที่คิด
อิซาเบล : แต่ปีที่แล้ว พวกเราทำได้อย่างนั้น
เราเดินไปบรรยายที่อินเดีย
พ่อแม่ของเราพาเราไปเยี่ยมชม
บ้านในอดีตของมหาตมะ คานธี
เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับ พลังของการประท้วงอดอาหาร
ที่เขาทำเพื่อไปถึงเป้าหมาย
และใช่ค่ะ หลังเยี่ยมชมเสร็จ
พอเราเจอพ่อกับแม่อีกครั้ง
เราทั้งคู่ก็ตัดสินใจบอกว่า
“พวกเราจะไปประท้วงอดอาหารกัน!”
(เสียงหัวเราะ)
เมลาตี : ทุกคนคงนึกหน้าพวกเขาออกนะคะ
เราต้องโน้มน้าวอย่างหนัก
ไม่ใช่แค่พ่อกับแม่
แต่โน้มน้าวเพื่อนๆ และคุณครู ของเราด้วยเช่นกัน
อิซาเบลและหนูจริงจังกับเรื่องนี้มาก
เราเลยไปหานักโภชนาการกัน
และได้ไอเดียข้อตกลงที่ว่า
จะไม่กินข้าวตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้น ยันพระอาทิตย์ตกดินทุกวัน
จนกว่าผู้ว่าการบาหลีจะยอมมาเจอพวกเรา
เพื่อคุยเรื่องยกเลิกการใช้ ถุงพลาสติกในบาหลี
อิซาเบล : แคมเปญ “โมกัก มากาน” ตามคำในภาษาบาฮาซา อินโดนีเซีย
ก็ได้เริ่มต้นขึ้น
เราใช้โซเชียลมีเดียเพื่อสนับสนุนเป้าหมาย
และภายในวันที่สอง
ตำรวจก็เริ่มมาหาที่บ้าน และโรงเรียนของพวกเราค่ะ
เด็กพวกนี้กำลังทำอะไรอยู่นะ
เรารู้ว่าการประท้วงอดอาหารแบบนี้ ไม่ส่งผลดี
ต่อภาพลักษณ์ผู้ว่าการเท่าไหร่ --
เราอาจจะติดคุกกันเลยก็ได้
แต่ อ้าว มันได้ผลแฮะ
24 ชั่วโมงถัดจากนั้น
พวกเราถูกส่งตัวจากโรงเรียน
และถูกคุมตัวไปที่ออฟฟิศ ของผู้ว่าการ
เมลาตี : และเราก็ได้เจอเขา --
(เสียงปรบมือ)
กำลังรอให้เราเข้าไปพบและบรรยาย
พร้อมความสนับสนุนเต็มที่ และขอบคุณในความตั้งใจของเรา
ที่อยากดูแลความงดงามของ สิ่งแวดล้อมในบาหลี
เขาได้เซ็นสัญญา
ว่าจะช่วยให้ชาวบาหลียกเลิก การใช้ถุงพลาสติก
และเราก็ได้เป็นเพื่อนกัน
และเราก็คอยย้ำเตือนเขา
และทีมงานถึงสัญญาที่ได้ให้ไว้ อยู่เป็นประจำ
แล้วไม่นานมานี้
เขาก็ได้กล่าวให้คำมั่นสัญญาไว้ว่า
บาหลีจะปลอดพลาสติก ภายในปี 2018
(เสียงปรบมือ)
อิซาเบล : และที่สนามบินนานาชาติบาหลี ผู้สนับสนุนคนหนึ่งของเรา
ก็กำลังวางแผนที่จะเริ่มนโยบาย ปลอดพลาสติกภายในปี 2016
เมลาตี : หยุดแจกถุงพลาสติกฟรี
และนำถุงใช้ซ้ำมาเอง
คือสาส์นถัดไปของเรา ที่จะเปลี่ยนวิธีคิดของผู้คน
อิซาเบล : แคมเปญระยะสั้นของเรา
“หนึ่งเกาะ / หนึ่งเสียง”
ทำขึ้นเพื่อเรื่องนี้ค่ะ
เราตรวจสอบและยกย่อง ร้านค้าและร้านอาหาร
ที่ประกาศว่าเป็นเขตปลอดถุงพลาสติก
และเราก็แปะสติ๊กเกอร์นี้ให้ที่ทางเข้าร้าน
และโพสต์ชื่อร้านเหล่านั้นลงโซเชียลมีเดีย
และนิตยสารมีชื่อของบาหลี
ในทางตรงกันข้าม
ร้านที่ไม่มีสติ๊กเกอร์ก็จะ ถูกทำให้โดดเด่นด้วยเหมือนกัน
(เสียงหัวเราะ)
เมลาตี : แล้วทำไมพวกเราถึง มาเล่าเรื่องพวกนี้ให้คุณฟังล่ะ
อันที่จริง ส่วนหนึ่งก็เพราะเราภูมิใจ
กับผลลัพธ์ที่พวกเราและทีมงานของเรา
สามารถทำจนบรรลุเป้าหมาย
แต่อีกเหตุผลก็เพราะว่าระหว่างนั้น
เราได้เรียนรู้ว่า เด็กๆ ก็มีความสามารถ
พวกเราทำให้อะไรๆ เกิดขึ้นได้
อิซาเบลและหนูอายุแค่ 10 และ 12 ปี
ตอนที่เริ่มทำสิ่งนี้
เราไม่มีแผนทางธุรกิจ
ไม่มีกลยุทธ์ที่แน่นอน
หรือความประสงค์แอบแฝงใดๆ
แค่ไอเดียหนึ่งตรงหน้าเรา
และเพื่อนๆ ที่ทำงานร่วมกับเรา
สิ่งที่เราอยากทำคือ การหยุดไม่ให้ถุงพลาสติก
มาห่อหุ้มและกีดขวางบ้าน อันงดงามของพวกเรา
เด็กๆ มีพลังที่ไร้ขอบเขต
และแรงจูงใจในการสร้างความเปลี่ยนแปลง ที่โลกต้องการ
อิซาเบล : ดังนั้น ฝากถึงเด็กทุกคน บนโลกที่สวยงามแต่แสนท้าทายนี้ :
ลุยเลยค่ะ!
สร้างความแตกต่าง
เราไม่ได้บอกว่า มันจะทำได้ง่ายๆ
แต่เราบอกได้ว่า มันจะคุ้มค่า
เด็กอย่างเราอาจเป็นเพียง 25 เปอร์เซ็นต์ ของประชากรโลก
แต่พวกเราเป็น 100 เปอร์เซ็นต์ของอนาคต
เมลาตี : เรายังมีเรื่องให้ทำอีกมากมาย
แต่รู้ไว้ว่าเราจะไม่มีวันล้มเลิก
จนกว่าคำถามแรกที่สนามบินบาหลีถาม ตอนผู้โดยสารมาถึงจะเป็นคำถามที่ว่า
ทั้งคู่ :“ยินดีต้อนรับสู่บาหลี
คุณมีถุงพลาสติกมาสำแดงหรือเปล่า”
(เสียงหัวเราะ)
สันติสุขจงมีแก่ท่าน
ขอบคุณค่ะ
(เสียงปรบมือ)