मेलाती विज्सेन: बाली . . .भगवानहरुको टापू
इसाबेल विज्सेन: हरियालीको स्वर्ग
मेला: अथवा.....
हराएको स्वर्ग ।
बाली:
फोहोर मैलाको टापू ।
इसा: बालीमा
हामी दैनिक ६८० क्युबिक मीटर प्लास्टिकका फोहर उत्पन्न गर्छौं ।
झन्डै १४ तला अग्लो बिल्डिंग जत्रै ।
५% भन्दा कम प्लास्टिकका ब्यागहरु मात्रै
पुनः प्रयोगमा आउछन् ।
मेला: थाहा छ, हाम्रो टापूप्रतिको तपाईंको धारणामा परिवर्तन आउने छ ।
यो कुरा जानेपछि हाम्रै सोच पनि परिवर्तन भयो-
जब हामीले बुझ्यौं - लगभग सबै प्लास्टिक ब्यागहरु ढलमा
ढल बाट नदिमा,
र नदिहुँदै समुद्रमा पुग्छन्।
समुद्रसम्म नपुग्नेहरु
या त पोलीन्छन् या जथाभावी छरिन्छन् ।
इसा: हामीले यो विषयमा केहि गर्ने निर्णय गर्यौं
लगभग ३ बर्षदेखि, हामी टापुमा प्लास्टिकका झोलाको
प्रयोग बन्द गराउन प्रयत्नरत छौं ।
यस क्रममा केहि महत्वपूर्ण सफलता प्राप्त गरेका छौं ।
मेला: हामी दिदी बहिनी हौँ
र हामी पृथ्वीकै सबै भन्दा राम्रो स्कूल
ग्रीन स्कूल, बालीमा पढ़दछौँ ।
ग्रीन स्कूल बाँसले बनेको कारणले मात्रै अरु भन्दा भिन्न भएको होइन,
शिक्षा दिने तरिकाको कारण भिन्न भएको हो ।
यहाँ हामीलाईआजको नेतृत्वकर्ता बन्न सिकाइन्छ,
जून् अरु साधारण पाठ्यक्रमले सिकाउदैन ।
इसा: एकदिन क्लासमा महत्वपूर्ण
व्यक्तिहरुको बारेमा पढाई भयो, जस्तै:
नेल्सन मण्डेला,
लेडी डायना र
महात्मा गान्धी ।
त्यो दिन घर फर्किंदा,
हामीलाई पनि चर्चित व्यक्ति बन्ने अभिलाषा पलायो ।
तर चर्चित व्यक्ति बन्न ठुलो
हुदासम्म किन कुर्ने ?
हामीले अहिले नै केहि गर्ने विचार गर्यौं ।
मेला: त्यो रात सोफामा बसेर हामीले,
बालीले झेलिरहेका समस्याका विषयमा धेरै सोच विचार गर्यौं ।
बारम्बार मनमा एउटा विचार आयो-
प्लास्टिकका फोहरहरु ।
तर यो भयङ्कर ठुलो समस्या हो ।
हामीले सोच्यौं, केटाकेटीहरुको लागि सम्भव लक्ष्य के होला:
जवाफ आयो-प्लास्टिक ब्याग
एउटा विचार उत्पन्न भयो ।
इसा: हामीले अनुसन्धान सुरु गर्यौं,
बास्तवमा, जति बढी बुझ्दै गयौं, उतिनै
प्लास्टिक ब्यागको सकारात्मक पक्ष भेटेनौं
तपाईंलाइ थाहा छ,
यो नभएर पनि फरक पर्दैन ।
मेला: प्लास्टिक ब्याग हटाउने बिभिन्न ठाउंहरुको प्रयत्नले
हामीलाई प्रभावित गर्यो, जस्तै :
हवाईदेखि रुवान्डा
र अन्य कयौं शहरहरु जस्तै : अक्ल्यांड र डब्लिन ।
इसा: हाम्रो विचार “बिदा प्लास्टिक ब्याग“ अभियानको रुपमा शुभारम्भ भयो ।
मेला: अभियानको क्रममा
हामीले निकै कुराहरु सिक्यौं ।
पाठ नम्बर १ :
सबै काम एक्लै गर्न सकिन्न ।
उस्तै विचार भएका साथीहरुको समूह चाहिन्छ
त्यसैले हामीले प्लास्टिक ब्याग बिदाई समूह बनायौं ।
स्वयंसेवकहरुको यो समूहमा टापुमा रहेका राष्ट्रिय र अन्तर्रास्ट्रिय
स्कूलका केटाकेटिहरु सामेल भए ।
सबैसंग मिलेर हामीले
निवेदन दिनु पर्ने र नपर्ने
विभिन्न तहका योजना सुरु गर्यौं,
स्कूलहरुमा शैक्षिक र प्रेरणात्मक प्रस्तुतिहरु,
र बजार, चाडपर्ब, सरसफाईआदि कार्यमा सामूहिक जानकारी गराउन थाल्यौं ।
त्यस्तै अन्य कार्यहरु :
स्थानीय तहमै उत्पादन भएका बैकल्पिक ब्याग
जस्तै: जालीको ब्याग,
पत्रिकाबाट बनेको ब्याग
१००% जैविक सामग्रीबाट बनेका ब्याग,
वितरण गर्न थाल्यौं ।
इसा: हामीले ८०० घर भएको
नमूना गाउँ शुरु गर्यौं ।
गाउँ अध्यक्ष हाम्रो पहिलो साथी बने,
हाम्रो टी-शर्ट पनि मन पराए ।
हामी ग्राहकचेतना अभियानमा केन्द्रित भयौं,
किनकि त्यहींबाट नै परिवर्तनको सुरुवात हुन सक्छ ।
छोटो अवधिमै २/३ गाउँ, प्लास्टिक ब्याग
मुक्त भैसकेको थियो ।
बालीको गवर्नरलाइ भेट्ने हाम्रो पहिलो प्रयास असफल भयो ।
हामीले सोच्यौं -
१० लाख हस्ताक्षर सहितको निवेदन ।
पक्कै अस्वीकार गर्न सक्दैनन् । कि कसो ?
मेला: कुरा ठिक हो !!
इसा: कसले सोचेको थियो
१० लाख भनेको १००० गुणा १००० । थोरै हो त ?
(हाँसो)
हामी रोकियौं ---
जबसम्म हामीले पाठ नम्बर २ सिकेनौं :
“फरक ढंगले सोच“ ।
कसैले भन्यो -
बाली एअरपोर्टमा बार्षिक १ करोड ६० लाख मानिस ओहर दोहर गर्छन् ।
मेला: तर एअरपोर्ट भित्र छिर्ने कसरी ?
यहां आउंछ पाठ नम्बर ३ :
अनुरोध ।
हामी लाग्यौं एअरपोर्ट तिर ।
सबैभन्दा पहिले कुचीकारलाइ भेट्यौं
तेस्पछि उसको हाकिमको पनि हाकिमलाइ ,
अनि, सहायक म्यानेजरलाइ
त्यसपछि अफिस म्यानेजरलाइ,
अनि फेरी,
२ तह तल झर्यौं र सोच्यौं
आयो फेरी कुचिकार ।
यसरी कयौं दिन ढोका ढक ढकाउन परेपनि
हामीले हरेस खाएनौं,
र अन्त्यमा बाली एअरपोर्टको बजार व्यवस्थापकसंग भेट भयो ।
हामीले बालीको प्लास्टिक ब्यागको बारेमा प्रवचन दियौं
उनले भने (आवाजको नक्कल गर्दै) आफ्नो निर्णय प्रतिआफैं अचम्मित हुँदै
म तिमीहरुलाई भन्सार र आगमन कक्षको
पछाडी रहेर हस्ताक्षर बटुल्ने अनुमति दिन्छु ।
(हाँसो)
(ताली)
इसा: हामीले लगभग डेड घन्टाको बिचमा
१००० हस्ताक्षर जम्मा गरीसकेका थियौं ।
गज्ज़ब होइन त ?
पाठ नम्बर ४:
बिद्यार्थीदेखि ब्यापारिक म्यानेजर सम्म समाजका हरेक तहका
चर्चित व्यक्तित्वहरुसंगको चिनापर्चीको आवश्यकता पर्दछ ।
ग्रीन स्कूलको आकर्षणलाइ धन्यवाद,
हामीले सेलिब्रेटीहरुको साथ् पाईराख्यौं ।
बान की मुनले सिकाउनुभयो
संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिबले
निबेदनमा हस्तक्षर गर्दैनन्,
(हाँसो)
चाहे केटाकेटी जति नै नम्र बनुन् ।
तर हाम्रो प्रचारगरिदिने बचन दिनुभयो
र अहिले हामी संयुक्त राष्ट्रसंघसँग सहकार्य गर्दै छौं
मेला: जेन गोड्लबाट हामीले नेटवर्किंगको शक्तिबारेमा जान्यौं
उनले रुट्स एंड शुट्सको एउटा समूहबाट शुरु गरेकीहुन्,
र अहिले संसारभरी गरेर उनको ४००० भन्दा बढी समूह छन ।
जसमा हामी पनि एक हौँ ।
उनी प्रेरणाकी श्रोत हुन् ।
यदि तपाईं रोटरीको सदस्य हो भने,
भेटेर खुशी लाग्यो ।
हामी रोटरीको सबैभन्दा
यूवा समूह हौँ ।
इसा: हामीले धैर्यताको बारेमा पनि धेरै नै सिकेका छौं
मेला: निराशाबाट कसरी बच्ने,
इसा: नेतृत्व,
मेला: सामुहिककार्य,
इसा: मित्रता,
मेला: हामीले बाली र बालीको संस्कारको बारेमा अझ जान्यौं
इसा: प्रतिबद्धताको महत्व जान्यौं ।
मेला: यो सधैं सहज थिएन ।
कहिले कहीं आफ्नो कुरा सम्झाउन निकै कठिन हुन्छ ।
इसा: गत बर्ष ठ्याक्कै त्यस्तै भयो ।
हामी इंडिया गएका थियौं
हाम्रा अविभावकहरुले हामीलाई
म. गान्धीको पुरानो घर देखाउन लग्नुभो
आफ्नो लक्ष्य प्राप्तिको लागि, भोक हड्तालको
शक्ति हामीले बुझ्यौं ।
यात्राको अन्तिमतिर जब हामीले
अभिभावकलाइ फेरी भेट्यौं,
हामीले एउटा निर्णय गर्यौं र भन्यौं
"हामी भोक हड्ताल गर्दै छौं"
(हाँसो)
मेला: वहाँहरुको अनुहार कस्तो भो होला,
हाम्रो अविभावक मात्र होइन,
साथीहरु र शिक्षकहरु समेतलाइ
सम्झाउन गार्हो भयो
इसाबेल र मैंले भने यसको मनस्थिति बनाईसकेका थियौं ।
हामीसबैले पोषणबिज्ञसंग छलफल गरेर
एउटा सम्झौतामा पुग्यौं -
जबसम्म, बालीको गवर्नर हामीलाइ भेटेर प्लास्टिकको ब्याग
रोक्ने बिषयमा छलफल गर्न तयार हुँदैनन्,
तबसम्म हामी सूर्योदय देखि सूर्यास्तसम्म केहि खादैनौं ।
इसा: इन्डोनेसियन भाषामा "मोगा माकान" भनिने
भोक हड्ताल शुरु भयो ।
यो कुरा सामाजिक संजालहरुमा फैलियो,
दोश्रो दिनमै,
पुलिसहरु हाम्रो घर र स्कुलमा आएर
हाम्रो सोध खोज गर्न थाले ।
हामीलाई थाहा थियो, यसरी भोक हड्ताल गरेर
गवर्नर खुशी हुने वाला छैनन् --
बरु हामी जेल चलान हुन सक्थ्यौं
तर अचम्मै भयो,
२४ घन्टा पछि,
हामीलाई स्कूलबाट
गवर्नरको अफिस लगियो ।
मेला: र गवर्नरसंग भेट भयो
(ताली)
छलफलको क्रममा गवर्नरले ,
बालीको सुन्दरता र वातावरणप्रतिको हाम्रो
लगन र अठोट देखेर आभार व्यक्त गर्नुभयो ।
र बालीबाट प्लास्टिकहटाउन
मद्धत गर्ने पत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभयो
अहिले हामी साथी भएकाछौं,
बेला बेलामा वहांको र
वहांको समूहको प्रतिज्ञाको बारेमा झक झकाउछौँ
खुशीको कुरा, वहांले
प्रतिज्ञापत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ-
सन् २०१८ सम्ममा बाली प्लास्टिक ब्याग मुक्त हुनेछ
(ताली)
इसा: त्यस्तै बाली अन्तर्रास्ट्रिय एअरपोर्ट
सन् २०१६ सम्ममा प्लास्टिक मुक्त क्षेत्र बन्ने तयारीमा छ
मेला: हाम्रो अबको संदेश छ -
प्लास्टिक ब्याग दिने नगरौं,
पुन: प्रयोग गर्न मिल्ने ब्याग बोक्ने गरौँ
इसा: हाम्रो अल्पकालीन अभियान-
"एक टापू, एक आवाज"
यहि नै योजना हो ।
हामी, प्लास्टिक मुक्त घोषणा गरेका
पसल र रेस्टुरेन्टहरुमा जांच गर्छौं र
प्रवेश द्वारमा गएर यस्तो स्टिकर टास्छौँ र
उनीहरुको नाम सामाजिक संजाल
र बालीका मुख्य पत्रिकाहरुमा प्रचार गर्छौं
यस्तो स्टिकर नहुनेलाई
ठिक बिपरित गर्छौं ।
(हाँसो)
मेला: हामी तपाईंहरुलाई यो कथा किन सुनाईरहेका छौं ?
एउटा कारण त, हामी गौरवान्नित छौं,
हामी र हाम्रो समूहले संयुक्तरुपमा
प्राप्त गरेको उपलब्धि सुनाउन
अर्को कारण, यो परियोजनाको क्रममा
हामीले बुझ्यौं, समूहमा मिलेर केटाकेटीले
पनि गरेर देखाउन सक्छौं
जतिखेर हामीले यो काम सुरु गर्यौं,
इसाबेल र म १० र १२ बर्षका थियौं
हामीसंग कुनै व्यापारको योजना थिएन,
न योजना र नीति थिए,
न त कुनै अदृश्य कार्यक्रम नै थिए--
केवल अगाडी विचार थियो--
र केहि गरौँ भन्ने साथीहरुको समूह ।
हाम्रो प्रयाश, हाम्रो घरको सुन्दरतालाइ बाँधेर
उकुस मुकुस बनाउने प्लास्टिक ब्यागको प्रयोग रोक्नु हो
केटाकेटीहरु संग, अथाह शक्ति र
संसारले चाहेको परिवर्तन गर्न सक्ने सामर्थ्य हुन्छ ।
इसा: सुन्दर तर चुनौतिपूर्ण यस संसारका सबै यूवावर्गलाइ हामी भन्न चाहन्छौं -
प्रयास गर्नुहोस !!
आफूलाई भिन्न प्रमाणित गर्नुहोस !!
हामी भन्दैनौं यो बाटो सजिलो छ ।
तर भन्न चाहन्छौं, यसको धेरै महत्व छ ।
हामी केटा केटि कुल जनसंख्याको केवल २५% मात्रै हौला,
तर भविष्यको १००%, हामी नै हौँ ।
मेला: अझै धेरै काम गर्न बाँकि छ
तर हामी रोकिनेवाला छैनौं ,
तब सम्म, जबसम्म बाली एअरपोर्टमा उत्रने हरेक यात्रुलाई सोधिने पहिलो प्रश्न हुनेछ:
दुवै: बालीमा स्वागत छ,
तपाईंसंग कुनै प्लास्टिकका ब्याग त छैनन् ?
(हाँसो)
ऊं शान्ति शान्ति शान्ति ऊं
धन्यवाद
(ताली)