Ik wil jullie vertellen
hoe 20.000 bijzondere jonge mensen
uit meer dan 100 landen
op Cuba terecht kwamen
en de zorg in hun gemeenschap veranderen.
Negentig procent van hen zou nooit
van huis vertrokken zijn
zonder de beurs waarmee ze geneeskunde konden studeren op Cuba
en de belofte om terug te keren
naar plaatsen zoals waar ze vandaan kwamen --
het platteland, de bergen, de ghetto's --
om dokter te zijn voor mensen zoals zij,
om de daad bij het woord te voegen.
Havana's Latijns-Amerikaanse Medische Faculteit
is de grootste medische faculteit ter wereld.
Er zijn 23.000 dokters afgestudeerd
sinds de eerste lichting in 2005.
Bijna 10.000 studenten zijn er in opleiding.
Hun missie is het opleiden van artsen voor de mensen
die hen het hardst nodig hebben:
de meer dan een miljard mensen
die nog nooit bij de dokter geweest zijn.
Mensen die leven en sterven onder alle bestaande armoedegrenzen.
Hun studenten vormen een uitdaging.
Ze zijn het grootste risico voor de faculteit,
maar ook de beste gok.
Ze worden geworven op de armste,
meest verscheurde plekken op onze aardbol
door een faculteit die erop vertrouwt dat zij
niet slechts de goede,
maar de excellente artsen zullen worden
die hun gemeenschap dringend nodig heeft.
En dat zij hun beroep zullen uitoefenen waar de meeste artsen niet komen.
Niet alleen op arme plekken,
maar ook op gevaarlijke.
Ze hebben tegengif in hun rugzak
of zoeken hun weg door buurten
die geteisterd worden door drugs, bendes en kogels.
Dit is hun thuisbasis.
Het streven is dat zij
de toegang tot zorg en de gezondheidssituatie
in arme gebieden zullen veranderen,
en zelfs de manier waarop geneeskunde
onderwezen en gepraktiseerd wordt.
Ze zullen wegbereiders worden in ons streven
naar een wereldwijde zorgdekking;
geen makkelijke taak.
Twee stormen en de idee om de daad bij het woord te voegen,
leidden in 1998 tot de oprichting van ELAM.
De orkanen Georges en Mitch
raasden over de Caraïben
en Centraal Amerika
met 30.000 doden als gevolg
en 2,5 miljoen daklozen.
Honderden Cubaanse artsen boden vrijwillige noodhulp aan,
maar toen ze arriveerden,
liepen ze tegen een nog grotere ramp aan:
complete gemeenschappen zonder zorg,
veldhospitalen die gesloten waren
wegens gebrek aan personeel.
Teveel babies stierven
in het eerste levensjaar.
Wat zou er gebeuren na het vertrek van de Cubaanse artsen?
Nieuwe artsen waren nodig om de zorg duurzaam te maken.
Maar waarvandaan?
En waar worden ze opgeleid?
In Havana werd een oude marineschool
overgedragen aan het Cubaanse Ministerie voor Gezondheid.
Dit werd de Latijns-Amerikaanse Medische Faculteit,
'ELAM'.
Collegegeld, kost en inwoning en wat leefgeld
werd geboden aan honderden studenten
uit de landen die het zwaarst geraakt waren door de orkanen.
Ik was een journalist in Havana
en zag de eerste 97 Nicaraguanen aankomen
in maart 1999.
Ze betrokken de halfgemeubileerde studentenkamers
en hielpen hun professoren de collegezalen te vegen,
en tilden ook de tafels, stoelen en microscopen naar binnen.
De jaren erna
vroegen regeringen in Noord- en Zuid-Amerika
beurzen aan voor hun eigen studenten.
De Congressional Black Caucus
ontving na aanvraag honderden beurzen
voor Amerikaanse jongeren.
De huidige 23.000 afgestudeerden
komen uit 83 landen
in Noord- en Zuid-Amerika, Afrika en Azië.
De nieuwe studenten komen zelfs uit 123 landen.
Meer dan de helft is vrouw.
Ze komen uit 100 volken
en spreken 50 verschillende talen.
Directeur Margeret Chan van de Wereldgezondheidsorganisatie zei,
"Eindelijk ben je als arme, als vrouw,
of met inheemse achtergrond
eens in het voordeel.
Deze ethiek maakt de medische faculteit uniek.
Luther Castillo komt uit San Pedro de Tocamacho
aan de Atlantische kust in Honduras.
Daar is geen stromend water
en geen elektriciteit.
Om het dorp te bereiken moet je uren lopen
of het erop wagen met een pick-up -- wat ik deed --
vlak langs de golven van de Atlantische Oceaan.
Luther was één van de 40 Tocamacho-kinderen
die naar de eerste klas gingen.
Ze waren kinderen uit een zwart, inheems volk,
de Garífuna, dat 20 procent van de Hondurese bevolking uitmaakt.
De dichtstbijzijnde medische voorziening was ver buiten bereik.
In latere jaren moest Luther elke dag drie uur naar school lopen.
Slechts 17 maakten die tocht.
Slechts vijf deden de examenjaren,
en slechts één ging naar de universiteit:
Luther, naar ELAM,
één van de eerste Garífuna alumni.
Slechts twee Garífuna-artsen gingen hem voor
in de hele geschiedenis van Honduras.
Nu zijn het er 69 dankzij ELAM.
Grote problemen vragen om grote oplossingen,
geïnspireerd door grote ideeën, verbeelding en lef,
maar ook om oplossingen die werken.
ELAM kon niet voortbouwen op eerdere ervaringen,
dus moesten ze alles zelf uitvinden
door het te doen en al gaande de koers aan te passen.
Zelfs de meest excellente studenten
uit arme gemeenschappen
waren niet klaar voor zes jaar
academische geneeskundige training.
Daarom werd er een academisch schakelprogramma ingevoerd.
En dan nog de taal:
dit waren Mapuche, Quecha's, Guaraní, Garífuna,
inheemse bevolkingsgroepen
die Spaans als een tweede taal leerden,
of Haïtianen die een creooltaal spraken.
Daarom werd Spaans onderdeel
van het voor-schakelprogramma.
Desondanks was op Cuba
de muziek, het eten, de geuren,
ja, bijna alles anders.
Dus de faculteit werd een familie en ELAM werd een thuis.
De religies varieerden van inheemse geloven
tot Yoruba, moslim en evangelisch christelijk.
Het omarmen van diversiteit werd de stijl van leven.
Waarom vroegen zoveel landen
deze studiebeurzen aan?
Ten eerste hebben ze onvoldoende artsen
en artsen zijn oneerlijk verspreid,
in het nadeel van de armen,
want de wereldwijde gezondheidscrisis
wordt gevoed door een crisis in mankracht.
We komen vier tot zeven miljoen zorgenden tekort,
alleen al voor de basisbehoeften.
Het probleem is overal hetzelfde.
Er is een hoge concentratie artsen in de steden,
waar slechts de helft van de mensen woont,
en binnen de steden
zitten ze niet in de sloppenwijken of in Zuid Los Angeles.
Hier in de Verenigde Staten,
waar we een hervorming van de zorg hebben,
zijn er onvoldoende professionals.
In 2020 hebben we een tekort
van 45.000 huisartsen.
Wij zijn ook een oorzaak van het probleem.
De Verenigde Staten loopt op kop..
in het importeren van artsen uit ontwikkelingslanden.
Een tweede reden om op Cuba te studeren,
is het zorgbeleid van het eiland,
dat berust op een sterke basiszorg.
Een commissie van 'The Lancet'
rekent Cuba tot de best presterende
landen met modaal inkomen wat betreft zorg.
'Save the Children' berekende dat Cuba
het beste Latijns-Amerikaanse land is om in te bevallen.
Cuba heeft een vergelijkbare levensverwachting
en een lagere kindersterfte dan de Verenigde Staten.
En minder ongelijkheid,
terwijl ze per persoon
een twintigste uitgeven van het bedrag
dat wij in de VS aan zorg besteden.
De opleiding van ELAM is pittig,
maar 80 procent van de studenten slaagt.
De vakken zijn gewoon,
basis- en klinische wetenschap,
maar er zijn grote verschillen.
Ten eerste is de opleiding niet langer in een ivoren toren,
maar in klinieken en woonbuurten.
De plaatsen waar de artsen in opleiding later zullen werken.
Uiteraard hebben ze ook colleges en ziekenhuisstages,
maar leren binnen de gemeenschap begint al op dag één.
Ten tweede behandelen de studenten de hele patiënt,
het lichaam en de geest,
binnen het raamwerk van hun familie, gemeenschap
en cultuur.
Ten derde leren ze over volksgezondheid:
het beoordelen van het drinkwater van de patiënt, huisvesting,
sociale en economische omstandigheden.
Ten vierde leren ze
dat een goed patiëntengesprek
en een grondig klinisch onderzoek
de meeste aanwijzingen opleveren voor een diagnose.
Zo is geen dure technologie nodig voor bevestiging.
Tenslotte wordt hen het belang ingeprent
van preventie,
want chronische ziektes
overbelasten overal ter wereld de zorg.
Bij een opleiding op de werkplek
hoort ook teamwork,
zowel het leren in teams te werken
als het leren teams te leiden
met een dosis bescheidenheid.
Na het afstuderen delen deze artsen hun kennis
met verpleegkundigen, verloskundigen
en plaatselijke zorgwerkers,
zodat ze beter kunnen werken,
niet om hun werk over te nemen.
Ze werken met sjamanen en traditionele heelmeesters.
De artsen van ELAM:
bewijzen ze dat dit gewaagde experiment werkt?
Tientallen projecten laten zien
waartoe ze in staat zijn.
Bijvoorbeeld de Garífuna-studenten:
zij gingen terug naar huis om daar te werken
en mobiliseerden hun gemeenschap
om het eerste inheemse ziekenhuis van Honduras te bouwen.
Met de hulp van een architect,
bouwden de bewoners het van de grond af op.
De eerste patiënten werden ontvangen
in december 2007.
Sindsdien hebben bijna één miljoen patiënten
het ziekenhuis bezocht.
De regering heeft het opgemerkt
en gebruikt het ziekenhuis als een rolmodel
voor zorg op het platteland van Honduras.
De artsen van ELAM zijn slim,
sterk en toegewijd.
Haïti, in januari 2010.
Het leed.
Mensen bedolven onder 30 miljoen ton puin.
Aangrijpend.
340 Cubaanse artsen
waren daar al gestationeerd voor langere tijd
en er waren meer onderweg en nog meer nodig.
Bij ELAM werkten de studenten dag en nacht
om 2.000 alumni te bereiken.
Daardoor kwamen er honderden naar Haïti,
uit 27 landen, van Mali in de Sahara
tot St. Lucia, Bolivië, Chili en de VS.
Ze communiceerden makkelijk met elkaar in het Spaans
en luisterden naar hun patiënten in het Creools,
met hulp van studenten geneeskunde uit Haïti,
ingevlogen vanuit ELAM op Cuba.
Velen bleven er maanden,
zelfs tijdens de cholera-epidemie.
Honderden alumni uit Haïti
moesten hun leven weer oppakken,
hun eigen verdriet overwinnen
en de last op zich nemen
om een nieuw zorgsysteem op te bouwen voor Haïti.
Sindsdien zijn er, met hulp van organisaties en regeringen
van Noorwegen tot Cuba en Brazilië,
tientallen zorgcentra gebouwd en voorzien van personeel.
Daarvan worden 35 locaties
geleid door alumni van ELAM.
Maar het verhaal van Haïti
toont ook de grote problemen
waarmee veel landen kampen.
Bijvoorbeeld:
er waren 748 alumni uit Haïti in 2012, toen de cholera-epidemie uitbrak.
Bijna de helft werkte in de publieke zorg,
maar een kwart was werkloos
en 110 hadden Haïti verlaten.
In het meest gunstige geval
vinden de alumni werk
in de publieke zorgsector en versterken die.
Vaak zijn er geen andere artsen voorhanden.
In het ongunstige geval zijn er onvoldoende banen
in de publieke zorgsector,
waar de meeste armen behandeld worden.
Onvoldoende politieke wil, onvoldoende middelen,
onvoldoende van alles.
Maar teveel patiënten zonder toegang tot zorg.
Ook oefenen de families druk uit op de alumni.
om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen.
Wanneer er dus geen banen zijn in de publieke sector,
verkassen de jonge artsen naar de particuliere zorg,
of ze emigreren en sturen geld op naar huis.
Het allerergst is nog wel dat in sommige landen
medische verenigingen de accreditatiecommissies overhalen
ELAM-alumni niet te erkennen,
uit angst dat zij hun banen zullen inpikken,
of hun patiëntenaantal of inkomen zullen verminderen.
Het gaat niet over beroepsvaardigheid.
Hier in de VS erkende de medische raad van Californië
de opleiding na een grondige inspectie.
De nieuwe artsen maakten
de grote gok van Cuba meer dan waard:
ze werden erkend en geaccepteerd
in vooraanstaande kringen,
van New York, tot Chicago en New Mexico.
Met tweehonderd man komen ze
vol energie terug naar de Verenigde Staten,
maar ook teleurgesteld.
Zoals een alumnus zei,
in Cuba "wordt ons geleerd om hoogstaande zorg te bieden
met beperkte middelen.
Wanneer ik de hoeveelheid middelen hier zie
en je me vertelt dat het onmogelijk is,
dan weet ik dat dit niet waar is.
Ik heb niet alleen gezíen dat het werkt,
maar ik heb het werk zelf gedaan."
ELAMs alumni,
waarvan sommigen hier uit D.C. en Baltimore komen,
komen van onder de allerarmsten
om welzijn, onderwijs
en een stem te bieden voor hun gemeenschap.
Zij hebben het zware werk gedaan.
Nu is het aan ons
om de 23.000 artsen te steunen.
Wij allemaal:
stichtingen, medische stagebegeleiders, pers,
ondernemers, beleidsmakers... mensen moeten hun steentje bijdragen.
We moeten wereldwijd er meer aan doen
om deze nieuwe artsen de kans te geven
om hun kracht te tonen.
Ze moeten examens kunnen doen
voor een vergunning in hun land.
Ze hebben banen nodig in de publieke zorg,
of in zorgcentra zonder winstoogmerk
om hun training en toewijding in praktijk te brengen.
Ze moeten de kans krijgen om
de arts te zijn die de patiënt nodig heeft.
Om vooruit te komen,
moeten we misschien terugkijken
naar de kinderarts
die bij ons gezin aan huis kwam,
in het zuiden van Chigaco toen ik klein was.
Hij deed huisbezoeken.
Hij diende de gemeenschap.
Deze ideeën over wat geneeskunde
zou moeten zijn, zijn niet nieuw.
De schaalvergroting is wel nieuw
en de gezichten van de artsen zijn anders:
een ELAM-arts is vaker een vrouw
dan een man;
in het Amazonegebied, Peru of Guatemala
vaker een inheemse arts;
in de VS een getinte arts
die vloeiend Spaans spreekt.
Ze is goed opgeleid, betrouwbaar
en heeft hetzelfde uiterlijk en dezelfde cultuur als haar patiënten.
Ze verdient zeker onze steun,
want al reizend per metro, ezel of kano,
leert zij ons
de daad bij het woord te voegen.
Dankjewel. (Applaus)