Chuyện kể rằng
bằng sự kiên cường, lòng can đảm và tinh thần trách nhiệm
con người ta có thể vực dậy và giàu có, thành công.
Ở Hoa Kỳ, chúng ta gọi đó là "Giấc mơ Mỹ"
Một câu chuyện tương tự như vậy cũng được kể ở khắp mọi nơi trên thế giới
Nhưng những thách thức thực sự ngăn cản điều đó thành hiện thực
không hoàn toàn nằm ở việc chúng ta làm gì
mà phần lớn nằm ở vị thế của cải mà chúng ta sinh ra cùng.
Vậy nên tôi sẽ giải thích vì sao Chính phủ Hoa Kỳ,
thực tế là chính phủ bất kỳ nước nào,
cũng nên tạo một tài khoản tín thác cho mỗi đứa trẻ sinh ra
trị giá cao nhất lên tới 60,000 đô,
thay đổi theo độ giàu có của gia đình mỗi đứa trẻ.
Tôi đang nói tới một khoản tiền cho không,
một khoản vốn ươm mầm nhân lực, một tài sản tín thác công cho trẻ sơ sinh,
thứ mà tôi và đồng nghiệp ở Đại học Duke, Willian Darity
gọi là "trái phiếu sơ sinh (baby bond)",
một thuật ngữ đã được đặt ra bởi một nhà sử học ở Đại học Columbia,
Manning Marable.
Lý do tại sao nên lập ra một khối tài sản tín thác rất đơn giản
Của cải là đại diện tối cao của sự an toàn kinh tế và phúc lợi.
Nó đem lại nguồn hỗ trợ tài chính, an toàn kinh tế để ta có thể mạo hiểm,
che chắn bớt những hậu quả do mất mát.
Không có vốn, bất bình đẳng rơi vào bế tắc
Chúng ta dùng những từ như lựa chọn, tự do để diễn tả lợi ích của kinh tế thị trường,
nhưng của cải mới là thứ cho chúng ta lựa chọn và tự do
Những gia đình giàu có hơn có thể dễ dàng chi trả để theo học các trường tư danh giá
cũng như giáo dục đại học,
tiếp cận vốn khởi nghiệp,
chi trả những thủ tục y tế đắt tiền,
cư trú ở một vùng tiện nghi hơn.
tạo ra ảnh hưởng chính trị thông qua việc bỏ vốn cho các chiến dịch vận động,
thuê những tư vấn viên pháp luật tốt hơn
khi phải đối mặt với một hệ thống công lý hình sự đắt đỏ,
có thể hiến tặng,
và/hoặc chống chọi với khó khăn tài chính trong các trường hợp khẩn cấp.
Về cơ bản, khi nói đến an toàn kinh tế,
của cải vừa là điểm bắt đầu, vừa là điểm kết thúc.
Tôi sẽ chỉ nói trong phạm vi bối cảnh nước Mỹ
nhưng điều này cũng có thể áp dụng cho hầu như bất cứ nước nào
đang đối mặt với tình trạng bất bình đẳng leo thang
Ở Mỹ, 10% các hộ giàu nhất
nắm giữ khoảng 80% tổng số của cải quốc gia
trong khi 60% hộ nghèo nhất chỉ sở hữu khoảng 1%.
Nói đến của cải,
chủng tộc còn là một công cụ dự đoán mạnh mẽ hơn.
Người da đen và La-tinh chiếm 30%
dân số Hoa Kỳ,
nhưng chỉ sở hữu 7% tổng tài sản quốc gia.
Khảo sát về tài chính của người tiêu dùng năm 2016 cho thấy
một gia đình người da đen điển hình có tài sản khoảng 17.000 đô
bao gồm cả nhà ở,
trong khi một gia đình người da trắng có khoảng 170.000 đô.
Điều đó nói lên khoảng cách giàu nghèo
khi một gia đình người da đen có 10 cents cho mỗi đô-la
một gia đình người da trắng nắm giữ.
Nhưng không cần nói đến chủng tộc,
bản thân thị trường vốn không đủ sức để giải quyết được bất bình đẳng.
Kể cả trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế, bất bình đẳng cũng gia tăng.
Trong suốt 45 năm qua,
mức độ chênh lệch của cải đã tăng lên rất cao
và về bản chất, tất cả những lợi ích từ tăng trưởng trong năng suất ở Mỹ
đều về tay của giới thượng lưu hoặc trung thượng lưu.
Chưa hết, chênh lệch giàu nghèo hầu hết bị quy cho là
hậu quả của những lựa chọn thiếu khôn ngoan
của những người đi vay là người da đen và người La-tinh nghèo.
Sự quy chụp này là một sai lầm.
Định hướng trọng tâm không chính xác.
Đa phần, chính điều kiện kinh tế khó khăn,
chứ không phải quyết định tồi hay sự thiếu kiến thức,
dồn con người tới chỗ không có lựa chọn nào
ngoài việc chấp nhận vay nặng lãi.
Về bản chất, giáo dục không phải là liều thuốc giải
cho sự chênh lệch quá lớn kế thừa qua nhiều thế hệ
là hệ quả của hệ thống luật pháp, chính sách và sắp đặt kinh tế.
Điều này không làm mất đi giá trị của giáo dục.
Thực tế, tôi là một giảng viên đại học.
Giáo dục có giá trị nội tại rõ ràng,
cùng với đó là trách nhiệm của cộng đồng
để mọi người được tiếp cận với hệ thống giáo dục chất lượng,
từ phổ thông tới đại học.
Nhưng giáo dục không phải là thần dược
Thực tế, những gia đình người da đen có chủ hộ tốt nghiệp đại học
vẫn có ít của cải hơn
những gia đình người da trắng có chủ hộ bỏ học cấp 3.
Có lẽ chúng ta đang quá cường điệu vai trò chức năng của giáo dục
mà quên không làm rõ vai trò chức năng của của cải.
Về cơ bản, của cải sinh của cải.
Do đó, chúng tôi chủ trương quỹ tín thác sơ sinh.
Một quyền lợi kinh tế về vốn cho mọi người
Những tài khoản này sẽ được giữ bởi quỹ tín thác công
như một quỹ nền móng cho một cuộc sống an toàn về mặt kinh tế.
Khái niệm "quyền kinh tế" không hề mới.
Năm 1944, Tổng thống Franklin Roosevelt
giới thiệu ý tưởng về một Tuyên ngôn Nhân quyền Kinh tế
Roosevelt kêu gọi quyền được đảm bảo an toàn về thể chất, tinh thần
an toàn kinh tế, an sinh xã hội.
Không may, từ thời chính quyền Tổng thống Nixon,
quan điểm chính trị về sự dịch chuyển xã hội
đã chuyển từ chỗ chính phủ được ủy thác trách nhiệm bảo đảm an toàn kinh tế
sang theo hướng tân tự do chủ nghĩa
cho rằng thị trường là giải pháp cho mọi vấn đề,
kinh tế hoặc những khía cạnh khác.
Trách nhiệm dịch chuyển cơ cấu xã hội, thành ra, rơi xuống đầu mỗi cá nhân.
Câu chuyện mà ta vẫn hay nghe là kể cả khi số phận bạc đãi bạn,
bằng ý chí bền bỉ sự chăm chỉ, kết hợp với khả năng tiều tiết của thị trường tự do
là bạn sẽ có thể ăn nên làm ra.
Đương nhiên, khả năng điều tiết của thị trường
sẽ đào thải những người kém khôn ngoan
những người thiếu động lực hoặc đơn giản là những kẻ lười.
Nói cách khác, họ nghèo là đáng.
Những rõ ràng, điều thiếu sót trong câu chuyện này
là vai trò của quyền và tiền,
và cách mà quyền và tiền
có thể được dùng để thay đổi luật chơi, cấu trúc của thị trường giao dịch
ngay từ ban đầu.
Quyền lực và tiền bạc tự củng cố sức mạnh của chính nó.
Và nếu không có chính phủ can thiệp,
chúng sẽ tạo nên một vòng luẩn quẩn của sự phân cấp xã hội và bất bình đẳng.
Nguồn vồn tài chính cung cấp bởi quỹ tài sản tín thác sơ sinh
dự định sẽ tạo ra một con đường đi tới sự an toàn kinh tế
công bằng và đúng bản chất hơn
mà không phụ thuộc vào vị thế tài chính của gia đình
mà mỗi cá nhân được sinh ra.
Chương trình sẽ bổ sung cho quyền kinh tế về lương hưu tuổi già
và đem đến một chính sách an sinh xã hội hoàn thiện hơn,
nhằm cung cấp vốn tài chính cho một người từ khi chào đời tới lúc tạ thế.
Chúng tôi dự toán cấp số vốn trung bình khoảng 25.000 đô cho mỗi trẻ sơ sinh ở Mỹ
tăng dần lên đến 60.000 đô-la
cho những bé sinh ra trong những hộ nghèo nhất.
Các bé sinh ra trong các gia đình giàu nhất
vẫn nằm trong diện chính sách
nhưng chúng sẽ chỉ nhận thêm một tài khoản danh nghĩa khoảng 500 đô.
Các tài khoản sẽ do chính quyền bang quản lý
Và chúng sẽ tăng với một tỉ lệ lãi suất được bảo đảm
vào khoảng 2% hàng năm để bù lại thiệt hại do lạm phát,
và sẽ được sử dụng khi đứa trẻ đến tuổi trưởng thành
cho các hoạt động gia tăng tài sản,
như trang trải cho giáo dục đại học mà không cần vay nợ,
trả tiền đặt cọc khi mua nhà,
hoặc dùng như một nguồn vốn để khởi nghiệp
Với khoảng 4 triệu trẻ được sinh ra ở Mỹ hàng năm,
nếu trung bình mỗi trẻ được cấp 25.000 đô,
tính qua, chương trình sẽ tốn khoảng 100 tỉ đô-la mỗi năm.
Con số này chỉ chiếm
khoảng 2% chi tiêu của chính phủ hiện thời
và ít hơn nhiều so với số tiền trên 500 tỉ đô
mà chính phủ liên bang đã dùng
cho chính sách xúc tiến sở hữu tài sản thông qua việc cho chịu thuế và trợ cấp.
Vấn đề không nằm ở lượng tiền phân phát
mà nằm ở chỗ nó được phân phát cho ai
Hiện nay, top 1% các hộ
có thu nhập trên 100 triệu đô,
nhận được một phần ba,
trong khi 60% các hộ ở top cuối chỉ nhận được 5%.
Nếu ngân sách xúc tiến sở hữu tài sản
được phân bố một cách tân tiến hơn,
các chính sách liên bang hẳn đã tạo nên một thay đổi lớn cho công dân Mỹ.
Công việc vẫn đang trong quá trình tiến hành
Đương nhiên, vẫn còn rất nhiều chi tiết cần bàn luận,
nhưng chính một đề xuất chính sách đi sâu vào vai trò chức năng
và những lợi thế truyền đời của của cải
mới đưa chúng ta ra khỏi lối mòn tư duy cho rằng
hành vi là lời giải thích cho bất bình đẳng trong xã hội
để hướng tới những giải pháp có tính hệ thống hơn
Chính sách thuế hiện tại thiên vị của cải hiện có
hơn tạo ra của cải mới là một lựa chọn.
Bất bình đẳng là một vấn đề nghiêm trọng có tầm chính trị
bởi nó là một vấn đề của nền kinh tế.
Đã đến lúc để đi xa hơn khỏi những câu chuyện sai lầm
quy bất đẳng là do những khiếm khuyết của mỗi cá nhân
trong khi lờ đi những lợi thế của của cải.
Thay vào đó, quỹ tín thác sơ sinh, một quỹ dự trữ công,
có thể tạo nên một bước tiến xa trong việc xóa bỏ
dự truyền nối lợi ích, hay bất lợi kinh tế qua các thế hệ
và thiết lập một nền kinh tế đạo đức và tử tế hơn
một nền kinh tế tạo điều kiện cho an toàn tài sản, kinh tế
và sự dịch chuyển xã hội cho tất cả công dân của nó,
bất kể họ sinh ra thuộc chủng tộc nào,
trong một gia đình có vị thế ra sao.
Cảm ơn các bạn rất nhiều!
(Vỗ tay)
Chris Anderson: Darick.
Ý tưởng này có rất nhiều điều để thích.
Tuy nhiên, tôi có chút lo lắng về vấn đề thương hiệu,
do hiện tại, hình ảnh của trẻ được trợ cấp thực sự không được tốt.
Kiểu như hình ảnh những đứa trẻ đảo mắt trên áp-phích
biểu thị cho việc tiền lấy đi động lực.
Quỹ tín thác này không giống như vậy.
Vậy bạn định lấy gì để đảm bảo rằng với đề xuất này việc trên sẽ không xảy ra?
Darick: Nếu bạn biết mình có một lượng tài nguyên có hạn
hoặc bạn sẽ đối mặt với sự kỳ thị,
có một câu chuyện rằng,
thu hồi từ việc đầu tư cho bản thân của tôi
thấp hơn một ai đó khác,
tôi vẫn có thể tận hưởng thời gian rảnh rỗi mình có.
Đương nhiên, cũng có những câu chuyện khác
nên chúng ta không nhất thiết kết luận ngay.
Bạn biết đấy, một ai đó nghèo và bị kỳ thị
họ cũng có thể theo đuổi một chiến thuật xây dựng lý lịch.
Câu nói quen thuộc, "Tôi phải giỏi gấp đôi người khác",
Bây giờ, khi nói ra, ta không hỏi giá phải trả,
có cái giá về sức khỏe nào mà ta phải đánh đổi.
Trở lại với câu hỏi của anh,
nếu bạn biết một khoản tiền sẽ được chuyển cho bạn vào một thời điểm nào đó,
bạn sẽ chỉ có thêm động cơ để đầu tư thêm cho bản thân
để có thể dùng nó sao cho hiệu quả hơn
CA: Bạn đang chỉ ra những khả năng trong cuộc sống
mà hiện tại nhiều người còn chưa thể nghĩ tới,
và do đó, chưa có động lực để thực hiện.
Tôi có thể tâm sự với bạn cả giờ về vấn đề
Tôi rất vui vì anh đang nghiên cứu vấn đề
Cảm ơn bạn.
(Vỗ tay)