Eposta kutum nefret ve kişisel taciz mesajlarıyla dolu
ve yıllardır böyle.
2010 yılında bu postalara cevap vermeye
ve yazanları kahve içerek sohbet etmeye davet etmeye başladım.
Yüzlerce buluşma gerçekleştirdim.
Bana, sizlerle de paylaşmak istediğim önemli bir şey öğrettiler.
Türkiye'de doğdum, Kürt bir aileden geliyorum
ve ben henüz çocukken Danimarka'ya taşındık.
2007 yılında Danimarka parlamentosunda milletvekili olmak için seçime katıldım,
bir azınlıktan gelen ilk kadınlardan biriydim.
Seçildim
ancak bir süre sonra fark ettim ki bu durumdan herkes hoşnut değildi
ve nitekim bir an önce gelen kutumdaki nefret mesajlarına alışmam gerekti.
Bu epostalar şu şekilde başlıyor:
''Senin gibi yabancı bir domuzun meclisimizde ne işi var?''
Hiç cevap vermiyordum.
O mesajları silip geçiyordum.
Gönderenlerle hiçbir ortak noktamın olmadığını düşünüyordum.
Onlar beni anlamıyorlardı,
ben de onları anlamıyordum.
Sonra bir gün parlamentodaki arkadaşlarımdan biri
nefret postalarını saklamamı söyledi.
''Başına bir şey geldiği zaman polise ipucu vermiş olur.''
(Gülme sesleri)
''Eğer'' dememesi dikkatimi çekti, ''başına geldiğinde'' diyordu.
(Gülme sesleri)
Bazen nefret mektupları evime de geliyordu.
Kamuya açık tartışmalarda daha çok yer aldıkça
daha fazla nefret postası ve tehdit alıyordum.
Bir süre sonra gizli bir adrese yerleştim
ve ailemi korumak için eksta önlemler almam gerekti.
Sonra 2010 yılında bir Nazi beni taciz etmeye başladı.
Müslüman kadınlara yolda saldıran bir adamdı.
Zamanla çok daha kötüye gitti.
Çocuklarımla hayvanat bahçesindeydim ve telefonum durmadan çalmaya başladı.
Arayan o Naziydi.
Yakın olduğu kanısına vardım.
Eve doğru yol aldık.
Vardığımızda ise
oğlum bana şunu sordu: ''Senden niçin bu kadar nefret ediyor, anne?
Seni tanımıyor bile.''
Ona ''Bazı insanlar aptal işte.'' dedim.
O zamanlar bunun zekice bir cevap olduğunu sanıyordum.
Korkarım bu pek çoğumuzun vereceği türden bir cevap.
Diğerleri...
onlar aptal, beyinleri yıkanmış, cahil.
Biz iyi insanlarız, onlar kötü insanlar, bu kadar.
Birkaç hafta sonra bir arkadaşımın evindeydim
ve karşılaştığım bu nefret ve ırkçılık yüzünden moralim bozuk ve kızgındım.
Onları arayarak onlarla buluşmamı tavsiye eden
bu arkadaşımdı.
''Beni öldürürler'' dedim.
''Danimarka Parlamentosundan birine asla saldırmazlar.'' dedi.
''Ve eğer seni öldürürlerse sen de şehit olursun.''
(Gülme sesleri)
''Yani aslında her türlü kazanıyorsun.''
(Gülme sesleri)
Tavsiyesini hiç beklemiyordum,
eve geldiğimde
bilgisayarımı açtım
ve tüm o nefret epostalarını sakladığım dosyayı açtım.
Gerçekten yüzlercesi vardı.
''Terörist'' gibi kelimelerle başlayan epostalar,
''yabancı domuz,''
''hain,'' ''kahpe.''
Bana en çok nefret mektubu gönderen kişiyle iletişime geçmeye karar verdim.
Adı Ingolf'du.
En azından bir kez iletişime geçeyim, denedim diyebileyim diye düşündüm.
Beni şok eden bir şey oldu,
telefona cevap verdi.
''Merhaba. Benim adım Özlem. Bana çok nefret postası göndermişsiniz.
Beni tanımıyorsunuz, ben de sizi.
Acaba birlikte bir kahve içsek ve bu konuda konuşsak
size de uygun olur mu?
(Gülme sesleri)
Konuşmada bir sessizlik oldu.
Sonra dedi ki
''Eşime sormam lazım.''
(Gülme sesleri)
Efendim?
Irkçı adamın karısı mı var?
(Gülme)
Birkaç gün sonra evinde buluştuk.
Evinin dış kapısını açtığı ve el sıkışmak için uzandığı o anı
asla unutmayacağım.
Hayal kırıklığına uğramıştım.
(Gülme sesleri)
Çünkü hiç de hayal ettiğim gibi görünmüyordu.
Korkunç bir insan bekliyordum,
kirli, dağınık bir ev.
Öyle değildi.
Evi kahve kokuyordu,
ailemin de kullandığı kahve takımının aynısıyla servis yaptı.
İki buçuk saat orada kaldım.
Pek çok ortak yanımız varmış.
Hatta ön yargılarımız bile birbirine benziyordu.
(Gülme sesleri)
Ingolf'a göre otobüs beklerken
otobüs kendisinden 10 metre uzakta durursa
bunun sebebi şoförün yabancı bir domuz olmasıymış.
O hissi tanıyordum.
Ben çok gençken
ve otobüs beklediğim zamanlar,
otobüs benden 10 metre uzakta durduğunda
şoförün ırkçı olduğundan emin oluyordum.
Eve geldiğimde
bu tanışma konusunda karışık hisler içindeydim.
Bir yandan Ingolf'u gerçekten sevmiştim.
Sohbeti güzel biriydi,
diğer yandan da
açık açık ırkçı görüşlere sahip biriyle
bu kadar ortak yanım olması fikrine katlanamıyordum.
Yavaş yavaş
ve acı içinde
şunu anladım ki
en az bana o nefret epostaları gönderen insanlar kadar
ben de onları yargılıyordum.
#dialoguecoffee etiket ve aktivitesi bu şekilde başlamış oldu.
Temel olarak kahve içmek için
bana korkunç şeyler söylemiş insanlarla bir araya gelecek
ve benim gibi insanlardan neden nefret ettiklerini anlamaya çalışacaktım
hem de beni tanımadıkları hâlde.
Bunu son sekiz yıldır yapıyorum.
Yaklaştığım insanların büyük çoğunluğu benimle buluşmayı kabul etti.
Çoğu erkek
ama kadınlarla da tanıştım.
Sadece evlerinde buluşmayı bir kural hâline getirdim
çünkü onlara güvendiğimi belli etmek istiyorum.
Her zaman yiyecek bir şeylerle gidiyorum çünkü birlikte yemek yerken
ortak noktalar bulmak ve barış sağlamak
çok daha kolay oluyor.
Bu yolda kendime çok değerli dersler çıkardım.
Nefret postaları gönderen insanlar işçilerdi,
evli çiftler,
sizin benim gibi anne ve babalar.
Davranışlarını maruz göstermiyorum
ancak kendimi nefret dolu görüşlerden uzaklaştırırken
bu görüşleri sunan insandan kendimi soyutlamamayı öğrendim.
Şunu da keşfettim ki
ziyaret ettiğim insanlar tanımadığı insanlardan korkuyor,
ben de onları kahve içmeye davet etmeden önce onlardan korkuyordum.
Bu toplantılar boyunca özel bir tema sürekli mevzu bahis oldu.
Hümaniter biriyle de ırkçı biriyle de konuşsam,
bir erkekle, bir kadınla,
bir Müslümanla veya bir ateistle.
Hepsi aynı şeyi düşünüyor;
bu nefretin sebebinin diğer insanlar olduğu
ve grupların genelleştirilmesi.
Diğerlerinin başkalarını kötü göstermeye son vermesi gerektiği kanısındalar.
Siyasetçileri, medyayı, komşularını
veya 10 metre ileride duran şoförü suçluyorlar.
Ben onlara ''Peki ya siz?'' diye sorduğumda
''Siz ne yapabilirsiniz?''
cevap genellikle şöyle,
''Ne yapabilirim?
Benim bir etkim yok.
Gücüm de yok.''
Bu hissi biliyorum.
Hayatımın büyük bir kısmı boyunca
ben de hiç gücüm veya etkim olmadığını sanıyordum,
hatta Danimarka Parlemontosunun bir üyesi olduğum zaman bile.
Ancak bugün gerçeğin farklı olduğunu biliyorum.
Olduğumuz noktayı etkileyecek güç hepimizde var,
o yüzden de asla
kendi potansiyelimizi küçük görmemeliyiz.
#dialoguecoffee buluşmalarından öğrendim ki
siyasi hükümlere sahip herkes
farklı görüşlere sahip kişileri kötü göstermek için uğraşabilir.
Ne dediğimi biliyorum.
Ben çocukken farklı gruplardan nefret ederdim.
O zamanlar dini görüşlerim çok uç noktadaydı.
Türklerle, Danlarla, Yahudilerle ve ırkçılarla olan arkadaşlığım
beni kendi ön yargılarıma karşı adeta aşıladı.
İşçi sınıfı bir aile içinde büyüdüm
ve bu girişimim boyunca benimle konuşmakta ısrar eden çok kişiyle tanıştım.
Görüşlerimi değiştirdiler.
Bana demokrat bir vatandaş ve bir köprü kurucu olarak şekil verdiler.
Nefret ve şiddeti önlemek istiyorsanız
mümkün olduğu kadar çok sayıda insanla
mümkün olduğu kadar uzun süre konuşmamız lazım,
ayrıca şeffaf bir tutum sergileyerek.
Bunu yalnızca karşılıklı konuşmayla başarabiliriz,
eleştirel sohbetlerle
ve insanları kötü göstermeyen diyaloglar kurarak.
Size bir soru soracağım.
Bunu önümüzdeki günlerde düşünmenizi istiyorum
ama kendinize karşı dürüst olmalısınız.
Kolay olmalı, başka kimse bilmeyecek.
İşte soru şu...
Siz kimi kötü gösteriyorsunuz?
Sizce Başkan Trump'ın destekçileri acınacak insanlar mı?
Peki Cumhurbaşkanı Erdoğan'a oy verenler çılgın İslamcılar mı?
Peki Fransa'da Le Pen'e oy verenler aptal faşistler mi?
Belki de size göre Bernie Sanders'a oy veren Amerikalılar
hâlâ olgunlaşmamış hippie'ler.
(Gülme sesleri)
Bu grupları kötülemek için bu sözcüklerin hepsi kullanıldı.
Belki de bu noktada saf bir idealist olduğumu düşünüyorsunuz?
Sizi zor bir şeye davet ediyorum.
Bu yılın sonuna gelmeden
kötü gösterdiğiniz bir kişiyle buluşun,
siyasi ve/ya kültürel olarak görüşlerine katılmadığınız,
hiç ortak yanınız olmadığını düşündüğünüz biri.
#dialoguecoffee örneğinde olduğu gibi o kişiyle görüşün.
Ingolf'u hatırlayın.
Kendi hayatınızdaki Ingolf'u bulmanızı istiyorum,
onunla iletişime geçin
ve #dialoguecoffee görüşmesi önerisinde bulunun.
#dialoguecoffee için adım attığınızda şunu unutmamalısınız:
Bir, eğer kişi önce sizi reddederse pes etmeyin.
Bazen benim bir #dialoguecoffee görüşmesi ayarlamam yaklaşık bir yılımı aldı.
İki:
Diğer kişinin cesaretini takdir edin.
Cesur olan yalnızca siz değilsiniz.
Sizi evine davet eden o kişi de en az sizin kadar cesur.
Üç:
Sohbet esnasında yargılamayın.
Konuşmanıın genelinin ortak yanlarınız hakkında olmasına özen gösterin.
Dediğim gibi, yiyecek de götürün.
Ve son olarak da sohbeti olumlu bir şekilde sonlandırın
çünkü yeniden görüşeceksiniz.
Bir günde köprü inşa edemezsiniz.
Pek çok insanın başkaları hakkında peşin hükümlü ve uç fikir sahibi olduğu
bir dünyada yaşıyoruz,
onlar hakkında pek bir şey bilmeden.
Tabii ki kendimizi fark etmeden önce karşı tarafın ön yargılarını fark ediyor,
sonra bunları hayatımızdan engelliyoruz.
Nefret epostalarını siliyoruz.
Bizim gibi düşünen insanlarla vakit geçiriyoruz
ve başkaları hakkında hor gören şekillerde konuşuyoruz.
Facebook'ta insanları arkadaşlıktan çıkarıyoruz
ve insanları veya grupları kötü gösteren
ya da ayrımcı insanlarla karşılaştığımızda
fikirlerini gözden geçirmek konusunda onlarla konuşmak için ısrar etmiyoruz.
Sağlıklı demokratik toplumlar işte bu şekilde yıkılıyor;
biz kendimiz demokrasi için kişisel sorumluluk almadığımız zaman.
Demokrasinin değerini bilmiyoruz.
Ama bilmeliyiz.
Sohbet, demokrasi konseptindeki en zorlu şey
ve ayrıca da en önemlisi.
O yüzden isteğim şu:
Kendi Ingolf'unuzu bulun.
(Gülme sesleri)
Bir sohbet başlatın.
Tarih boyunca insanlar birbirlerinin kuyusunu kazdılar
ama hepimiz bunları aşarak köprüler inşa etme yetisine sahibiz.
İzninizle arkadaşımdan alıntı yapayım,
Sergeot Uzan,
oğlu Dan Uzan'ı bir terör saldırısında kaybetti,
2015'te Kopenhag'da bir Yahudi sinagogunda.
Sergio tüm intikam önerilerini reddetti
ve şunları söyledi:
''Kötülük yalnızca insanlar arasında iyilikle alt edilebilir.
İyilik için de cesaret gerekir.''
Sevgili arkadaşlar,
cesur olalım.
Teşekkürler.
(Alkışlar)