Kisanduku pokezi changu kimejaa barua za chuki na matusi binafsi
na imekua hivi kwa miaka.
Mwaka 2010, nilianza kujibu barua hizo
na kumshauri anaeandika kua tunaweza kukutana kwa kahawa na maongezi.
Nimeshakuwa na mamia ya hali hizo.
Wamenifundisha kitu muhimu ninachotaka kuwashirikisha.
Nimezaliwa Uturuki kwa wazazi kutoka Kurdish
na tukahamia Denmark nilivyokua mtoto mdogo.
Mwaka 2007, niligombania kiti kwenye bunge la Denmark
kama moja wa wanawake wa kwanza walio na chimbuko kutoka jamii ndogo.
Nikachaguliwa,
lakini mara nikagundua kua si kila mtu alifurahishwa
ilivyonibidi kuzoea haraka kupata ujumbe wa chuki kwenye kisanduku pokezi.
Hizo barua zingeanza na kitu kama hiki:
"Mvaa kilemba kama wewe anafanya nini bungeni kwetu?"
Sikuwahi kujibu.
Ninafuta tu hizo barua.
Nawaza tu kua watumaji na mimi hatuna mfanano wowote.
Hawakunielewa mimi,
na mimi sikuwaelewa wao.
Ndipo siku moja, mwenzangu mmoja kwenye bunge akasema
kua ningetakiwa kutunza barua za chuki.
"Pale kitu kinapokutokea, itawapa polisi mwongozo."
(Kicheko)
Niliona kua alisema, "Pale kitu kinapotokea" na sio "kama."
(Kicheko)
Mara nyingine barua za chuki zilitumwa kwenye anwani ya nyumbani pia.
Kadri nilivyozidi kuhusika kwenye mjadala wa umma,
nilipokea barua za chuki na vitisho kwa wingi.
Baada ya mda, nikapata anwani ya siri
na ilibidi nichukue tahadhari ya ziada kulinda familia yangu.
Kisha mwaka 2010, Mnazi alianza kuniyanyasa.
Ilikua ni mtu alieshambulia wanawake Waislamu barabarani.
Baada ya muda, ikawa mbaya zaidi.
Nilikua bustani ya mwanyama na wanangu, na simu ilikua ikiita mara kwa mara.
Ilikua ni yule Nazi.
Nilikua na hisia kua yuko karibu.
Tukaelekea nyumbani.
Tulivyorudi,
kijana wangu akauliza, "Kwanini anakuchukia sana, Mama,
wakati hata hakujui?"
"Kuna watu ni wajinga tu," Nilisema.
Na mda huo, ki ukweli niliwaza kua hilo lilikua jibu lenye werevu.
Na nikahisi kua hilo ndo jibu wengi wetu wangetoa.
Wengine --
ni wapumbavu, wafwata mikumbo, wajinga.
Sisi ndio watu wazuri na wao ndio watu wabaya, mwisho.
Wiki kadhaa baadae nilikua nyumbani kwa rafiki yangu,
na nilikua nimesikitika kweli na hasira kuhusu chuki zote na ubaguzi wa rangi nliokutana nao.
Ilikua ni yeye aliependekeza natakiwa niwapigie
na niwatembelee.
"Wataniua," nilisema.
"Hawawezi kushambulia mshiriki wa bunge la Denmark," alisema.
"Na hata hivyo, kama wakikuua, utakua shahidi."
(Kicheko)
"Hivyo kwako utakua umeshinda pande zote."
(Kicheko)
Ushauri wake ulikua usiotarajiwa,
nilipofika nyumbani,
nikawasha kompyuta
na nikafungua kabrasha ambalo nilitunza barua zote za chuki.
Ki halisi ilikua ma mia ya barua.
Barua zilizoanza na maneno kama "ugaidi,"
"mvaa kilemba,"
"panya," "kahaba."
Nikaamua kuwasiliana na yule alienitumia nyingi.
Jina lake lilikua Ingolf.
Niliamua kuwasiliana nae mara moja tu ili niseme angalau nilijaribu.
Kwa mshangao na mshtuko wangu,
alijibu simu yake,
Nikaropoka, "Habari, jina langu ni Ozlem. Umenitumia barua pepe nyingi za chuki.
Hunijui, sikujui.
Nilikua nawaza kama naweza kuja na kunywa kahawa pamoja
na kuongelea kuhusu hilo?"
(Kicheko)
Kulikua na ukimya kwenye laini.
Na kisha akasema,
"Itabidi nimuulize mke wangu,"
(Kicheko)
Nini?
Mbaguzi wa rangi ana mke?
(Kicheko)
Siku kadhaa mbeleni, tulikutana nyumbani kwake.
Sitokaa kusahau alivyofungua mlango wake wa mbele
na kutoka na kunipa mkono.
Nilisikitika sana.
(Kicheko)
kwa sababu hakuonekana chochote nilichomfikiria.
Nilitegemea mtu wa kutisha --
mchafu, nyumba chafu.
Haikua hivyo.
Nyumba yake ilinukia kahawa
iliohudumiwa kwenye kiwekea kahawa kilichofanana na cha wazazi wangu.
Nikaishia kubaki kwa masaa mawili na nusu.
Na tulikua na vitu vingi vya tunafanana.
Ata chuki zetu zilikua zinafanana.
(Kicheko)
Ingolf aliniambia kua anapongojea basi
na basi linasimama mita 10 mbali na yeye,
ilikua kwa sababu dereva alikua "mvaa kilemba."
Nilitambua hio hisia.
Nilivyokua mdogo
na nikingoja basi
na lingesimama mita 10 mbali na mimi,
nilikua nina uhakika dereva alikua mbaguzi wa rangi.
Nilipofika nyumbani,
nilikua nina mashaka kuhusu hio hali.
Kwa upande mmoja, nilipendezwa kweli na Ingolf.
Alikua rahisi na mzuri kuongea nae,
ila kwa upande mwingine,
sikuweza kuvumilia wazo la kua na vitu vingi vinanvyofanana
na mtu ambae ni wazi ana mtazamo wa ubaguzi wa rangi.
Taratibu,
na kwa maumivu,
nikaja kutambua
kua nilikua mhukumu kama tu wale waliokua wakinitumia barua za chuki
kama zilivyokua kwangu.
Huu ulikua mwanzo wa nilichoita #mazungumzokahawa.
Kimsingi, nakaa kwa kahawa
na watu waliosema mambo ya kutisha kwangu
na kujaribu kuelewa kwanini wanachukia watu kama mimi
wakati hata hawanijui.
Nimekua nikifanya hivi miaka nane iliopita.
Idadi kubwa ya watu ninaowafuata wanakubali kukutana nami.
Wengi wao ni wanaume,
lakini nimekutana pia na wanawake.
Nimefanya kama kanuni kukutana nyumbani kwao daima
kuonyesha kwa nje kua ninawaamini.
Naleta chakula mara kwa mara kwa sababu tunapokula pamoja,
ni rahisi kujua nini tunacho cha kufanana
na kuwa na amani kwa pamoja.
Pamoja na njia hii, nimejifunza mafunzo ya thamani.
Watu waliotuma barua za chuki ni wafanyakazi,
waume, wake,
wazazi kama wewe na mimi.
Sisemi kua tabia yao inakubalika,
lakini nimejifunza kujiweka mbali na maoni ya chuki
bila kujiweka mbali na mtu anayetoa hayo maoni.
Nimegundua
kua watu ninaowatembelea wana uwoga kama tu wa watu wasiowajua
kama nilivyokua nawaogopa kabla sijaanza kujialika kwenye kahawa.
Kwenye vikao hivi, mandhari maalum inaibuka.
Inaonyesha kua bila kujai ninaongea na mwenye utu au mbaguzi wa rangi,
mwanaume. mwanamke,
Muislamu au mkanamungu.
Wote wanaonekana kufikiri
kua watu wengine ndio wa kulaumiwa kwa hizo chuki
na kwa kujumuisha makundi.
Wote wanaamini kua watu wengine wanatakiwa kuacha ushetani.
Wananyooshea wanasiasa, vyombo vya habari, na jirani zao
au dereva wa basi anaesimama mita 10 mbali.
Lakini nilivyouliza, "Wewe je?
Wewe unaweza kufanya nini?",
jibu ni kama kawaida,
"Nini naweza kufanya?
Sina ushawishi.
Sina nguvu."
Najua hiyo hisia.
Kwa mda mkubwa wa maisha yangu,
Niliwaza pia kua sina nguvu au ushawishi --
hata nilivyokua mshiriki wa bunge la Denmark.
Lakini leo najua ukweli ni tofauti.
Sisi sote tuna nguvu na ushawishi popote tulipo,
hivyo hatutakiwi kamwe,
kamwe kushusha uwezo wetu.
Vikao vya #mazungumzokahawa vimenifundisha
watu wa hukumu zote za kisiasa wanaweza jikuta wanawachukulia vibaya
wale wengine wenye maoni tofauti.
Najua ninachokiongelea.
Nikiwa mtoto mdogo, nilichukia makudi tofauti ya watu.
Na mda huo, maoni yangu ya kidini yalikua yamekithiri.
Lakini urafiki wangu na Waturuki, na Wadeni, na Wayahudi na wabaguzi wa rangi
umenichanjia dhidi ya chuki zangu mwenyewe.
Nilikua kwenye familia ya wafanya kazi,
na kwenye safari yangu nimekutana na watu wengi waliosisitiza kuongea nami.
Wamebadilisha maoni yangu.
Wamenifanya kama mwananchi wa demokrasia na mjenga daraja.
Kama unataka kuzuia chuki na vurugu,
tunatakiwa tuongee na watu wengi iwezekanavyo
kwa mda mrefu uwezekanao
tukiwa wawazi tunavyoweza.
Hio inaweza kufanikiwa kupitia malumbano,
maongezi ya muhimu
na kusisitiza kwenye mazungumzo yasiyofanya watu kuwa wabaya.
Nitawauliza swali moja.
Ninawakaribisha kulifikiria mkifika nyumbani na siku zinazokuja,
lakini unatakiwa uwe mkweli na wewe mwenyewe.
Inatakiwa kuwa rahisi, hakuna mwingine atakaejua.
Hilo swali ni hili ...
Ni nani unaemuona mbaya?
Unafikiri wafuasi wa Raisi wa Marekani Trump wana bahati mbaya?
Au wale waliompigia kura Raisi wa Turkey Erdogan ni Waislamu wenye wazimu?
Au wale waliopiga kura kwa Le Pen Ufaransa ni wafashisti wajinga?
Au pengine unafikiri kua Wamarekani waliompigia kura Bernie Sanders
ni wahuni wachanga.
(Kicheko)
Maneno yote hayo yametumika kuhakiri hayo makundi.
Labda kwenye hatua hii, unafikiri mimi ni mdhanifu?
Nataka nikupe changamoto.
Kabla mwisho wa mwaka huu,
nawaita kumkaribisha mtu unaemuona mbaya --
mtu usiekubaliana nae kisiasa na/au kiutamaduni
na unaefikiri hauna chochote mnachofanana.
Nawaita kualika mtu kama huyo kwenye #mazungumzokahawa.
Mnamkumbuka Ingolf?
Kimsingi, nawaomba mmtafute Ignolf kwenye maisha yenu,
wasiliana nae
na pendekeza kua mkutane kwa #mazungumzokahawa.
Unapoanza kwenye #mazungumzokahawa, unatakiwa kukumbuka hili:
kwanza, usikate tamaa kama mtu akikataa mwanzoni.
Mara nyingine inanichukua karibia mwaka kupanga kikao cha #mazungumzokahawa.
Pili:
tambua ujasiri wa yule mtu mwingine.
Sio wewe tu ambae ni jasiri.
Yule anaekualika nyumbani kwake ni jasiri pia.
Tatu:
usihukumu kwenye mazungumzo.
Hakikisha kua mazungumzo mengi yanalenga vitu mnavyofanana.
Kama nilivyosema, leta chakula.
Na mwisho, kumbuka kumaliza mazungumzo vyema
kwa sababu mtakutana tena.
Daraja haliwezi kujengwa siku moja.
Tunaishi kwenye dunia ambayo watu wengi wanashikilia kiyakinifu na sana maoni yaliokithiri
kuhusu wengine
bila kujua chochote kuhusu wao.
Tunaona bila shaka zile chuki za upande mwingine kuliko za kwetu.
Na tunazizuia kwenye maisha yetu.
Tunafuta barua za chuki.
Tunatembea na watu wenye fikra kama zetu tu
na kuongelea wengine kwenye aina isiyostahili.
Tunasitisha urafiki huko Facebook,
na tunapokutana watu wenye ubaguzi
au wasio na utu kwa watu au makundi,
hatusisitizi kuongea nao ili maoni yao yawe na changamoto.
Hivyo ndivyo jinsi demokrasia yenye afya kwenye jamii inavunjika --
tusipokagua wajibu wa mtu binafsi kwa ajili ya demokrasia.
Tunachukua demokrasia kwa kupuuzia.
Ambayo sio.
Mazungumzo ni jambo gumu sana kwenye demokrasia
na pia muhimu sana.
Hivyo, changamoto yangu ni hii.
Tafuta Ingolf wako.
(Kicheko)
Anza mazungumzo.
Mifereji imechimbwa kati ya watu, ndio,
lakini tunauwezo wa kujenga madaraja yanayovuka hio mifereji.
Na naomba nimalizie kwa kumnukuu rafiki yangu,
Sergeot Uzan,
aliempoteza mwanae, Dan Uzan, kwenye shambulizi la kigaidi
kwenye sinagogi la Kiyehudi huko Copenhagen, 2015.
Sergio alikataa wazo lolote la kisasi
na badala yake akasema hivi ...
"Ubaya unashindwa tu kwa wema kati ya watu.
Wema unadai ujasiri."
Wapendwa marafiki,
tuwe wajasiri.
Asanteni.
(Makofi)