Mijn inbox zit vol met haatmails en persoonlijke beledigingen
en dat is al jaren zo.
In 2010 begon ik deze mails te beantwoorden
waarbij ik de schrijvers voorstelde om samen een kop koffie te drinken.
Ik heb honderden gesprekken gehad.
Ze hebben mij iets belangrijks geleerd wat ik met jullie wil delen.
Ik ben geboren in Turkije uit Koerdische ouders
en we zijn naar Denemarken verhuisd toen ik nog jong was.
In 2007 stelde ik mij verkiesbaar voor een zetel in het Deense parlement
als een van de eerste vrouwen met een allochtone achtergrond.
Ik werd gekozen,
maar ik ontdekte snel dat niet iedereen daar blij mee was,
want ik vond al spoedig haatberichten in mijn inbox.
Die e-mails begonnen als volgt:
"Wat doet zo'n moslima als jij in ons parlement?"
Ik antwoordde nooit.
Ik verwijderde de e-mails.
Ik dacht dat de verzenders ervan en ik niets gemeen hadden.
Zij begrepen mij niet
en ik begreep hen niet.
Op een dag zei een van mijn collega's in het parlement
dat ik de haatmails moest bewaren.
"Wanneer er iets met je gebeurt, heb ik aanwijzingen voor de politie."
(Gelach)
Ik merkte op dat ze zei: "Wanneer er iets gebeurt" en niet 'als'.
(Gelach)
Soms werden er ook haatbrieven naar mijn huisadres gestuurd.
Hoe meer ik betrokken raakte bij het maatschappelijk debat,
des te meer haatmails en bedreigingen ik kreeg.
Na verloop van tijd kreeg ik een geheim adres
en moest ik extra maatregelen nemen om mijn gezin te beschermen.
In 2010 begon een nazi mij lastig te vallen.
Het was een man die moslimvrouwen op straat had aangevallen.
Na verloop van tijd werd het steeds erger.
Ik was met mijn kinderen in de dierentuin en mijn telefoon bleef maar gaan.
Het was de nazi.
Ik kreeg de indruk dat hij dichtbij was.
We gingen naar huis.
Toen we terug waren, vroeg mijn zoon:
"Waarom haat hij jou zo erg, mama,
terwijl hij je niet eens kent?"
"Sommige mensen zijn gewoon dom", zei ik.
Toentertijd vond ik dat eigenlijk best een slim antwoord.
En ik denk dat de meesten van ons dat antwoord zouden geven.
De anderen --
zij zijn stom, gehersenspoeld, onwetend.
Wij zijn de goeden en zij zijn de slechten, punt.
Enkele weken later was ik bij een vriend thuis.
Ik was erg ontdaan en boos door alle haat en racisme die ik ervoer.
Hij was degene die voorstelde om ze te bellen
en ze te bezoeken.
"Ze vermoorden me", zei ik.
"Ze zullen nooit een lid van het Deense parlement aanvallen", zei hij.
"En als ze je toch vermoorden, dan ben je een martelaar."
(Gelach)
"Dus dit is puur een win-win-situatie voor jou."
(Gelach)
Zijn advies was zo onverwacht.
Toen ik thuiskwam,
zette ik mijn computer aan
en opende de folder waar ik alle haatmails bewaarde.
Het waren er echt honderden.
Emails die begonnen met woorden als 'terrorist',
'geitenneuker',
'rat', 'hoer'.
Ik besloot om degene te bellen die me de meeste mails had gestuurd.
Hij heette Ingolf.
Ik besloot om hem maar één keer te bellen, dan had ik het in elk geval geprobeerd.
Tot mijn verbazing en schrik
beantwoordde hij de telefoon.
Ik flapte eruit: "Hallo, ik heet Özlem. U heeft mij zo veel haatmails gestuurd.
U kent mij niet; ik ken u niet.
Ik vroeg me af of ik langs mag komen om samen een kop koffie te drinken
om erover te praten?"
(Gelach)
Het bleef stil aan de lijn.
En toen zei hij:
"Ik moet het even aan m'n vrouw vragen."
(Gelach)
Wat?
De racist heeft een vrouw?
(Gelach)
Een paar dagen later ontmoetten we elkaar in zijn huis.
Ik zal nooit vergeten dat hij de voordeur opende
en uitnodigend zijn hand naar me uitstak.
Ik voelde me zo teleurgesteld.
(Gelach)
Want hij leek niet op degene die ik me had voorgesteld.
Ik had een verschrikkelijk mens verwacht --
een smerig, chaotisch huis.
Dat was het niet.
Zijn huis rook naar koffie
die geserveerd werd in kopjes die mijn ouders ook hebben.
Ik bleef uiteindelijk twee en een half uur.
We hadden zoveel dingen gemeen.
We hadden zelfs dezelfde vooroordelen.
(Gelach)
Ingolf vertelde dat als hij op de bus wacht
en de bus 10 meter bij hem vandaan stopt,
dat dat komt omdat de chauffeur een 'geitenneuker' is.
Ik herkende dat gevoel.
Toen ik jong was
en op de bus wachtte,
en hij 10 meter bij me vandaan stopte,
wist ik zeker dat de chauffeur een racist was.
Toen ik thuiskwam,
had ik een heel tweeslachtig gevoel over mijn ervaring.
Aan de ene kant mocht ik Ingolf graag,
je kon gemakkelijk en leuk met hem praten,
maar aan de andere kant
kon ik het niet uitstaan dat ik zo veel gemeen had
met iemand die er zulke racistische ideeën op nahield.
Langzamerhand
en op een pijnlijke manier
kwam ik erachter
dat ik net zo veroordelend was geweest als degenen die mij de haatmails stuurden.
Dat was het begin van wat ik de #dialoguecoffee noem.
Waar het op neerkomt, is dat ik koffiedrink
met mensen die mij de verschrikkelijkste dingen toegewenst hebben
en ik probeer te begrijpen waarom ze mensen zoals ik haten,
terwijl ze me niet eens kennen.
Ik doe dit nu acht jaar.
De meeste mensen die ik benader, stemmen in met een ontmoeting.
Het zijn meestal mannen,
maar ik heb ook vrouwen ontmoet.
Ik heb er een regel van gemaakt om ze altijd in hun huis te ontmoeten
om vanaf het begin aan te geven dat ik ze vertrouw.
Ik neem altijd eten mee, want als we samen eten,
is het eenvoudiger te ontdekken wat we gemeen hebben
en vrede te sluiten.
Ik heb gaandeweg een paar waardevolle lessen geleerd.
De mensen die haatmails versturen,
zijn arbeiders, echtgenoten, echtgenotes,
ouders, zoals jij en ik.
Ik zeg niet dat hun gedrag acceptabel is,
maar ik heb geleerd afstand te nemen van de haatdragende denkbeelden
zonder dat ik afstand neem van de persoon die die denkbeelden uit.
Ik heb ontdekt
dat de mensen die ik bezoek, bang zijn voor mensen die ze niet kennen,
zoals ik bang voor hen was, voordat ik mezelf op de koffie uitnodigde.
Tijdens deze ontmoetingen komt steeds hetzelfde thema naar boven.
Het komt ter sprake, of ik nu met een humanist of een racist praat,
een man, een vrouw,
een moslim of een atheïst.
Ze denken allemaal
dat andere mensen de schuld zijn van de haat
en voor het generaliseren van groepen.
Ze geloven allemaal dat andere mensen moeten stoppen met demoniseren.
Ze wijzen naar politici, de media, hun buurman,
of de buschauffeur die 10 meter bij hen vandaan stopt.
Maar als ik vroeg: "En jij dan?
Wat kun jij doen?"
was hun antwoord meestal:
"Wat ik kan doen?
Ik heb geen invloed.
Ik heb geen macht."
Dat gevoel ken ik.
Een groot deel van mijn leven
dacht ik ook dat ik geen macht of invloed had --
zelfs toen ik lid was van het Deense parlement.
Maar vandaag weet ik dat de realiteit anders is.
We hebben allemaal macht en invloed waar we zijn,
dus we mogen nooit,
nooit ons eigen potentieel onderschatten.
De #dialoguecoffee-ontmoetingen leerden me
dat mensen van alle politieke overtuigingen betrapt kunnen worden
op het demoniseren van anderen met afwijkende denkbeelden.
Ik weet waar ik over praat.
Als jong meisje haatte ik de verschillende bevolkingsgroepen.
Destijds was mijn geloofsovertuiging erg extreem.
Maar mijn vriendschap met Turken, Denen, Joden en racisten
hebben mij gevaccineerd tegen mijn eigen vooroordelen.
Ik groeide op in een arbeidersgezin
en ik heb veel mensen ontmoet die erop aandrongen om met mij te praten.
Zij veranderden mijn denkbeeld.
Zij hebben van mij een democratisch burger en bruggenbouwer gemaakt.
Als we haat en geweld willen voorkomen,
moeten we met zoveel mogelijk mensen praten,
zo lang mogelijk,
terwijl we zo open mogelijk zijn.
Dat kan alleen bereikt worden door discussie,
kritische gesprekken
en aandringen op dialoog die mensen niet demoniseert.
Ik ga jullie een vraag stellen.
Ik vraag jullie om erover na te denken als jullie thuiskomen en de komende dagen,
maar je moet eerlijk tegen jezelf zijn.
Dat zou makkelijk moeten zijn, want niemand weet het.
Dit is de vraag:
wie demoniseer jij?
Denk jij dat de supporters van president Trump asocialen zijn?
Of dat degenen die op president Erdogan stemden gestoorde islamieten zijn?
Of dat degenen die in Frankrijk op Le Pen stemden debiele fascisten zijn?
Of misschien denk je dat Amerikanen die op Bernie Sanders stemden
onvolwassen hippies zijn?
(Gelach)
Al die termen zijn gebruikt om deze groepen te verguizen.
Misschien denken jullie nu wel dat ik een idealist ben?
Ik wil jullie uitdagen.
Ik daag jullie uit om voor het einde van dit jaar iemand uit te nodigen
waar je een negatieve voorstelling van hebt.
Iemand met wie je het oneens bent op politiek of cultureel gebied
en met wie je niets gemeen denkt te hebben.
Ik daag jullie uit om iemand uit te nodigen voor #dialoguecoffee.
Herinner je je Ingolf nog?
In feite vraag ik jullie om een Ingolf in jouw leven te vinden,
hem of haar te bellen
en voor te stellen samen een kop koffie te drinken.
Als je met #dialoguecoffee begint, moet je dit onthouden:
ten eerste, geef niet op als de persoon in eerste instantie weigert.
Soms ben ik bijna een jaar bezig om een #dialoguecoffee te regelen.
Ten tweede:
erken de moed van de andere persoon.
Jij bent niet de enige die dapper is.
Degene die je in zijn huis ontvangt,
is net zo dapper.
Ten derde:
oordeel niet tijdens het gesprek.
Zorg ervoor dat het gesprek zich focust op wat jullie met elkaar gemeen hebben.
Zoals ik al zei: neem eten mee.
Tenslotte, vergeet niet het gesprek op een positieve manier te beëindigen,
want je zult elkaar weer tegenkomen.
Een brug bouw je niet in één dag.
We wonen in een wereld waar veel mensen er vaststaande en vaak extreme meningen
over anderen op nahouden
zonder veel van diegenen te weten.
We signaleren vooroordelen aan de andere kant,
maar die van onszelf minder.
We verbannen ze uit ons leven.
We deleten de haatmails.
We gaan alleen met mensen om die hetzelfde denken als wij
en praten met minachting over de anderen.
We ontvrienden mensen op Facebook
en als we mensen ontmoeten die discrimineren
of groepen dehumaniseren,
voelen we geen drang om met ze te praten om hun denkbeelden te betwisten.
Zo gaan gezonde democratische samenlevingen kapot --
door onze persoonlijke verantwoordelijkheid
voor de democratie te verzaken.
We beschouwen de democratie als vanzelfsprekend.
Dat is ze niet.
Dialoog is het moeilijkste in een democratie,
maar ook het belangrijkste.
Dus dit is mijn uitdaging.
Vind jouw Ingolf.
(Gelach)
Ga een gesprek aan.
Er zijn greppels gegraven tussen mensen,
maar we hebben het vermogen om bruggen over de greppels te bouwen.
Ik wil afsluiten met een citaat van mijn vriend,
Sergeot Uzan,
die zijn zoon, Dan Uzan, verloor bij een terroristische aanslag
op een Joodse moskee in Kopenhagen in 2015.
Sergio verwierp elke wraaksuggestie
en zei in plaats daarvan het volgende:
"Het kwaad kan alleen worden vernietigd door vriendelijkheid tussen mensen.
Vriendelijkheid vereist moed."
Lieve vrienden,
laten we moedig zijn.
Dank jullie wel.
(Applaus)