Buradaki herkesin
bir kez de olsa internetten TED Talks izlediğini varsayıyorum.
Şimdi size şunu çalacağım.
Bu, TED Talks'tan bir müzik.
(Müzik)
Yavaşlatıyorum
çünkü yavaşken daha havalı oluyor.
(Müzik)
Ken Robinson: Günaydın. Nasılsınız?
Mark Applebaum: Şimdi -- Kate Stone: -- buna biraz müzik katacağım.
MA: Böylece bir hikaye anlatacak.
Tod Machover: Daha önce kimsenin duymadığı bir şey.
KS: Bir crossfader'ım var.
Julian Treasure: Adı karıştırıcı.
KS: İki dj ünitesi.
Chris Anderson: Düğmeleri açarsın, tabla dönmeye başlar.
Dan Ellsey: Müziği hep sevdim.
Michael Thomas: Bu bir melodi, ritim, hal veya tavır mı?
Daniel Wolpert: Vücudumda olan her şeyi hissetmek.
Adam Ockelford: Bu harika müzikal bilgisayar zihninin içinde.
MTT: Üretirken bilgisayar ve sentezleyici kullanmak. Bu hâlâ evrilen bir dil.
21. yüzyıl.
KR: Radyoyu aç. Diskoya git.
Bu insanın ne yaptığını öğrenin: müziğe geçiş yapıyor.
Mark Ronson: En sevdiğim bölüm bu.
MA: Kapı tamponun olmalı. Bu önemli.
TM: Hepimiz müziği çok seviyoruz.
MTT: İlahiler, dans parçaları, türküler ve marşlar.
Kirby Ferguson ve JT: Remix: Eski müzikten yaratılan yeni bir müzik.
Ryan Holladay: Kusursuzca harmanla.
Kathryn Schulz: İşte böyle.
MTT: Müzik kesildiğinde ne olur?
KS: Oley!
(Alkışlar)
MR: Gördüğünüz gibi, çokça TED Talks izliyorum.
TED'de konuşmam istediğinde, başlangıçta
bakış açımın ne olduğundan emin değildim,
hemen tonlarca TED Talks videosu izlemeye başladım
ki bu kesinlikle
yapabileceğiniz en kötü şey
çünkü henüz Kuzey Kutbu'na doğru başarılı bir yolculuk
gerçekleştirmedim diye düşünerek panik havasına giriyorsunuz.
Köyüme yaratıcı bir yolla
elektrik de sağlamadım.
Aslında, yaşamımın çoğunu
gece kulüplerinde dj'lik yapıp
pop şarkılar üreterek boşa geçirdim.
Yine de videoları izlemeye devam ettim
çünkü bir mazoşistim,
en sonunda, Michael Tilson Thomas ve Tod Machover gibi kişiler
ve müzikten konuştukları sıradaki
içsel tutkularını görmek
kesinlikle içimde bir şey canlandırdı.
Kendini adayarak müziğin gücüyle ilgili
konuşan herkese bayılıyorum.
Bam telimi titreten veya kullanabileceğimi düşündüğüm
bir şey duyduğumda
bu ufak not kartlarına yazmaya başladım,
sözcük oyunu için kusura bakmayın,
kısa süre içinde stüdyom böyle gözükmeye başladı,
Akıl Oyunları filmindeki John Nash havasında.
TED Talks izlemenin diğer iyi yönü şu ki,
iyi bir konuşmaya rastladığında,
birdenbire konuşmacının en yakın arkadaşın
olmasını diliyorsun, öyle olmuyor mu? Bir günlüğüne de olsa.
İyi biri gibi gözüküyorlar.
Bisiklet sürersin, belki dondurmanı paylaşırsın.
Kesinlikle çok şey öğrenirsin.
Bazen de sürekli konuştukları
teknik şeylerin yarısına bile
yetişemediğin için hüsrana uğradıklarında seni azarlarlar.
Sonra sadece sıradan, üniversite bitirmemiş
ölümlü bir zekaya sahip
biri olduğunuzu hatırlar
ve sizi affedip
size bir köpeği sever gibi davranırlar.
(Gülüşmeler)
Gerçek dünyada, muhtemelen Bay Ken Robinson ve ben
iki yakın arkadaş olamayacağız.
O Los Angeles'ta yaşıyor
ve sanırım oldukça meşgul ama sahip olduğum araçlar
- teknoloji ve doğuştan gelen
müziğe yaklaşım şeklim - sayesinde,
sizin de gördüğünüz gibi, varoluşumuzu
ortak bir olguya doğru
dönüştürmeye zorlayabilirim.
Radyonun bir yerinde sevdiğim bir şey duyabilir,
onu alıp
o öyküye kendimi yerleştirebilir,
hatta onu değiştirebilirim.
Kısacası, bu şeylerle
yapmaya çalıştığım da bu ama daha önemlisi,
müziğin son 30 yılı da bu şekilde.
Ana başlık bu.
30 yıl önce ilk dijital örnekleyiciler çıktı
ve bu bir gecede her şeyi değiştirdi.
Birden sanatçılar trampetten,
Funky Meters'tan, Ron Carter'ın bas dizilimine,
"The Price Is Right" müziğine kadar
rastladıkları her şeyi
örnekleyebilir duruma geldi.
De La Soul'dan "3 Feet High and Rising"
ve Beastie Boys'tan "Paul's Boutique"
gibi albümler, kendi zamanlarının Sgt. Pepper'ları olan
sessel, katmanlı başyapıtlar oluşturmak için kayıtlı müziğin
onlarca yılı arasından talan edildi.
Bu parçaları örneklemiyorlardı
çünkü kendi şarkılarını yazmak için fazla tembellerdi.
Bu parçaları orijinalinin şöhretinden
yararlanmak için örneklemiyorlardı.
Doğrusu, asıl iş
hepimizin bildiği Vanilla Ice
ve "doo doo doo da da doo doo"
gibi birkaç istisna dışında pek bilinmeyen
şeyleri örneklemekti.
Durum şu ki,
o parçaları örnekliyorlardı
çünkü bu müzikte o anda kendilerine
ve müziklerinin hikayesine
katmak istedikleri, onlarla konuşan
bir şey duyuyorlardı.
Onu duyup onun bir parçası olmak
istediler ve birden kendilerini
bunu yapacak teknolojiye sahip olarak buldular.
Delta blues'un the Stones, the Beatles
ve Clapton'ı anımsatması gibi bir durumdu bu
ve kendi zamanlarının cihazları adına bu müziği
alma gereksinimini hissettiler.
Bildiğiniz gibi, müzikte sevdiğimiz bir şeyi alır
ve ona eklemeler yaparız.
Size bir şarkı çalmak istiyorum.
(Müzik: Doug E. Fresh & Slick Rick - La Di Da Di)
Bu "La Di Da Di" ve tüm zamanların beşinci
en çok örneklenen şarkısı.
547 kez örneklendi.
1984'te hip-hop'ın bu iki efsanesi Slick Rick
ve Doug E. Fresh tarafından yapıldı,
Ray-Ban ile Jheri tarzı saç biçimi çok esaslı.
Umarım bu moda geri döner.
Neyse, bu örnekleme döneminin başlangıcını öne aldı.
Bu parçada örnekleme yoktu,
gerçi geçen gece, daha doğrusu birkaç ay önce
internete baktığımda gördüm ki
"La Di Da Di" 1800'lerin sonlarındaki İngiltere'de
kullanılan eski bir Doğu Londra ifadesi.
Belki yakında veya bir ara
"Downton Abbey"den Bayan Patmore ile
bir remix çıkar.
Doug E. Fresh bir ritim makinesi,
Slick Rick de parçada duyduğun sesti.
Slick Rick'in uyumlu ve akılda kalıcı vokalleri sayesinde
sonraki pop şarkılar için
sınırsız parça alıntıları ve örneklemeler sağladı.
1984 yılıydı.
1984'teki halim, nasıl olduğumu merak ediyorsanız diye,
sorduğunuz için teşekkürler.
Geçmişe bir bakış gibi.
Kıyafetimden de görebileceğiniz gibi,
Duran Duran'in müziğine
tutkuyla bağlanmıştım.
Ortada duruyorum.
Kendime bir şekilde o şarkıda yer alma
deneyimini yaşatma isteğim konusunda
bildiğim en kolay yol
dokuz yaşındaki arkadaşlarla bir grup kurup
okulun yetenek gösterisinde "Wild Boys" çalmaktı.
Biz de öyle yaptık ve uzun lafın kısası,
yuhalanarak sahneden indik.
Eğer yaşamınızı, yuhalayan ikinci ve üçüncü sınıf
öğrencileriyle dolu bir konferans salonu sesi duymaktan
kaçınarak sürdürme olanağınız olursa,
hiç eğlenceli olmadığı tavsiyesini verebilirim.
Yine de pek önemi yok
çünkü istediğim şey bir dakika için
o şarkının tarihinde bir yere sahip olmaktı.
Kimin beğendiğini umursamadım.
Şarkıyı çok sevdim ve orada yer alabileceğimi düşündüm
"La Di Da Di" 10 yıl sonra
"Here Comes the Hotstepper"
ve "I Wanna Sex You Up" gibi büyük hit şarkılar dahil sayısız parçada
örneklenmeye devam ediyor.
Snoop Doggy Dogg bu şarkıyı
ilk albümü "Doggystyle"da "Lodi Dodi" adıyla tekrar yorumladı.
Bu noktada, telif hakkı avukatları oldukça memnun.
1997'ye gittiğinizde,
the Notorious B.I.G. veya diğer adıyla Biggie
"La Di Da Di"yi "Hypnotize" adlı bir numaralı hit şarkısında
yeniden yorumladı. Şimdi bir kısmını çalacağım,
onu nereden aldıklarını
size göstermek için
Slick Rick'ten de biraz çalıyorum.
(Müzik: The Notorious B.I.G - Hypnotize)
Biggie, bu şarkı bir numaraya yükselmeden haftalar önce,
hip-hop tarihinin büyük trajedilerinden
birinde öldürüldü.
"La Di Da Di" ilk çıktığında
13 yaşında ve hayattaydı.
Brooklyn'de büyüyen
genç bir çocuk olarak,
bu şarkının onun için güzel hatıralar
barındırdığını düşünmek pek zor değil.
Duyduğunuz gibi, onu yorumlama şekli
tamamen kendine özgü.
Onu kendince farklılaştırıp oluşturuyor,
öykünme gibi bir durum yok.
Baştan aşağı modern Biggie bu.
Bu salonda bu şakayı yapmalıydım
çünkü şakayı anlama olasılığı olan tek topluluk sizsiniz.
Bayat bir şakaydı. (Gülüşmeler)
Pop ve rap dünyasının başka bir bölümünde
biraz örnekleme çılgınlığı yaşıyoruz.
Önceki belirsiz örneklemelerden uzaklaşıyoruz ve birden herkes
"Bowie - Let's Dance" gibi
belirgin 80'ler müzikleriyle tüm bu disko parçalarını
kullanıp onların üstüne rap yapıyor.
Bu parçaların eskime süreci bu kadar hoş olmaz.
Onları artık duymazsınız
çünkü alındıkları dönem
kendi bağlamlarıyla fazlasıyla doludur.
Öylece gidip nostaljinin elde ettiği satışı gasp edemezsiniz.
Bu dinleyiciye kendini kötü hissettirir.
Onların bir unsurunu alıp ona taze
ve yeni bir şey eklemeniz gerekir.
Merhum, muhteşem Amy Winehouse ile
"Back to Black" albümü
üstünde çalışırken
öğrendiğim bir şey.
Albümün sesine dair, çoktandır duyulmamış bu sese nasıl ulaştığımızla ilgili
benle diğer yapımcı Salaam Remi'nin
üstesinden geldiği itirazlar yapıldı.
Ama tam da bir 21. yüzyıl insanı ve sorun çıkaran tip olan
Amy Winehouse ile onun rehabilitasyon
ve Roger Moore hakkındaki, hatta Slick Rick'ten bahseden
şarkı sözleri olmasa
açıkçası tüm bu iş
oldukça taklit havasında olma tehlikesine girerdi.
Bu dönemdeki bir şarkıcının o altyapı üstüne
aynı, eski sözleri söylediğini düşünün.
Tamamen yavan tarzda olma riskine girerdi.
Amy, ben ve Salaam'ın gospel, soul, blues
ve caz sevdiğine şüphe yoktu
ve aranjmanları dinlediğinizde
bu çok belirgindi.
Albümü dikkate değer ve o döneme ait yapan
unsurları katan Amy idi.
Günümüze gelirsek,
Miley Cyrus isimli kültürel başarı simgesi
"La Di Da Di"yi tamamen kendi kuşağı için
yeniden yorumluyor.
Slick Rick'in kısmını biraz dinleyelim
ve Miley'nin parçayı ne şekilde değiştirdiğini görelim.
(Müzik: Doug E. Fresh & Slick Rick - La Di Da Di)
(Müzik: Miley Cyrus - We Can't Stop)
"La Di Da Di" bestelendiğinde
Miley Cyrus da şarkının diğer söz yazarları da
henüz doğmamıştı bile.
Bu şarkının bir şekilde pop müziğin
ortak bilincine doğru olan kendi yolunu inşa edebilmiş olduğunu
fark ettiler ve şimdi de orijinalinin her döneme hitap eden
dinlenebilirliği ile birlikte,
muhtemelen onu kendilerinin olarak kabul edecek yeni bir nesle aktardılar.
Örnekleme döneminin başlangıcından beri örnekleme içeren müziklerin
geçerliliği konusunda
bitmeyen bir tartışma sürüyor.
Bildiğiniz gibi, Grammy kurulu,
şarkınız önceden bestelenmiş veya var olan
bir müzik içeriyorsa,
yılın şarkısı seçilme hakkınız olmadığını söylüyor.
Yalnızca konu rock müziğe geldiğinde
ırkçı oluveren rock'çılar
sürekli bu iddiayı kullanır —
Böyle bir sözcük var. Gerçek bir sözcük.
Rap ve çağdaş pop'u küçümsemek için
sürekli bu iddiayı kullanırlar
ve bu iddialar asıl noktayı tamamen gözden kaçırır
çünkü artık olan oldu.
Artık örnekleme sonrası dönemde yaşıyoruz.
Sevdiğimiz şeyleri alıp üzerlerine
yeni bir şey inşa ediyoruz.
Bu böyle sürüp gidiyor.
Dikkate değer ve özgün olan bir şey eklediğimizde
ve müzikal yolcuğumuzu bununla birleştirdiğimizde,
sevdiğimiz müziğin evriminin
bir parçası olma ve o artık yeni bir şeye dönüştüğünde
onunla bir bağa sahip olma şansımız oluyor.
Bu gece sizin için hazırladığım ve göstermek istediğim
bir parça daha var
ve bu da karşılaştığım oldukça ilham verici
iki TED performansıyla birlikte gerçekleşiyor.
Bunlardan biri kör
ve otistik bir piyano dahisi olan
piano sanatçısı Derek Paravicini,
diğeri de Güney Sudan'dan
eski bir çocuk asker olan,
sözsel şair ve rapçi Emmanuel Jal.
Bir kez daha sinir bozucu bir biçimde
bu şarkıların müzikal geçmişlerine
kendimi ekleme yolunu buldum.
Yapacağım bir şey yok
çünkü bunlar çok sevdiğim şeyler
ve onlarla uğraşmak istiyorum.
Umarım seversiniz. İşte.
Şu TED sesini tekrar duyalım.
(Müzik)
Çok teşekkür ederim. Teşekkürler.
(Alkışlar)