Chúng ta có thể giảm mức tử vong do bạo lực trên toàn cầu
xuống 50% trong vòng ba thập kỷ.
Tất cả những gì chúng ta cần làm chỉ là giảm tỉ lệ giết chóc xuống 2.3% mỗi năm,
và rồi chúng ta sẽ đạt mục tiêu.
Các bạn không tin tôi ư?
Các nhà tội phạm học hàng đầu thế giới
cho rằng chúng ta có thể, và tôi cũng nghĩ như họ,
nhưng chỉ khi ta tập trung vào các thành phố, nhất là những nơi dễ tổn thương nhất.
Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về vấn đề này.
Từ 20 năm nay, tôi đã làm việc
ở những quốc gia và thành phố chịu chia rẽ vì xung đột,
bạo lực, khủng bố, hay tất cả những thứ đó gộp lại.
Tôi từng theo dấu những tên buôn lậu súng từ Nga tới Somalia,
tôi từng làm việc với những kẻ đầu sỏ ở Afganistan và cả Congo,
tôi từng đếm xác người chết ở Columbia, Haiti, Sri Lanka và Papua New Guinea.
Các bạn chẳng cần ra tiền tuyến
mới nhận thấy hành tinh của chúng ta đang vượt ngoài tầm kiểm soát.
Ta có thể cảm thấy rằng, sự bất ổn trên thế giới đã trở nên bình thường.
Nhưng tôi muốn các bạn nhìn kỹ hơn,
và các bạn sẽ nhận ra nạn bạo lực đang có sự dịch chuyển về địa lý,
bởi vì không có quá nhiều nơi phải chịu nạn xung đột và tội phạm
giống như: Aleppo, Bamako, Caracas, Erbil, Mosul, Tripoli, Salvador.
Bạo lực đang dịch chuyển sang các thành phố trung tâm.
Và điều này đúng với dự đoán, phải không?
Hầu hết mọi người ngày nay tập trung sinh sống ở thành phố thay vì nông thôn.
600 thành phố, gồm cả 30 khu siêu đô thị, đóng góp đến hai phần ba GDP toàn cầu.
Nhưng khi nói đến thành phố,
những quốc gia ở phía Bắc là tâm điểm của câu chuyện,
đó là Bắc Mĩ, Tây Âu, Úc và Nhật Bản,
nơi mà tỷ lệ bạo lực ở mức thấp nhất từ trước đến nay.
Điều này khiến những người thích sống ở thành phố tung hô về vinh quang
của tầng lớp sáng tạo, và các thị trưởng sẽ chỉ huy cả thế giới.
Bây giờ, tôi hy vọng một ngày nào đó các thị trưởng sẽ nắm giữ thế giới,
nhưng sự thực là,
chúng ta không nghe thấy bất cứ câu chuyện nào về sự việc đang diễn ra ở phía Nam.
Phía Nam ở đây, tôi muốn nói đến Nam Mỹ, Châu Phi và châu Á,
những nơi mà bạo lực đang gia tăng,
nơi hạ tầng đang bị quá tải,
và nơi sự quản lý quy củ là điều người ta mong mỏi chứ không có thật.
Các chuyên gia về ngoại giao và phát triển
thường nói về 40 đến 50 những khu vực dễ tổn thương,
nơi sẽ định hình tình hình an ninh trong thế kỷ 21.
Tôi nghĩ thành phố của các khu vực này sẽ quyết định tương lai ổn định hay bất ổn.
Bởi vì chiến tranh và các hoạt động nhân đạo
sẽ sớm tập trung vào các thành phố,
và đấu tranh để phát triển,
bạn có thể định nghĩa sự đấu tranh là xóa đói giảm nghèo
chăm lo sức khỏe cộng đồng, chống biến đổi khí hậu,
sẽ thành công hay thất bại ngay chính các khu ổ chuột trong thành phố chúng ta.
Tôi muốn kể với các bạn về bốn siêu nguy cơ
tôi cho rằng sẽ quyết định mức tổn thương ở thế hệ chúng ta,
và nếu chúng ta kiểm soát được những điều này,
Tôi nghĩ ta có thể làm gì đó với vấn đề bạo lực chết người.
Tôi sẽ bắt đầu với vài thông tin tốt.
Thực tế, chúng ta đang sống trong khoảng thời gian yên bình nhất trong lịch sử.
Steven Pinker cùng cộng sự đã chỉ ra rằng cường độ và tần suất xung đột
thực sự đang ở mức thấp nhất.
Hiện nay, ở Gaza, Syria, Sudan, Ukraine,
tình hình bạo lực đang rất tồi tệ, và họ đang trong tình trạng kinh khủng,
họ nói rằng có một sự gia tăng tương đối nhỏ
trong xu thế đang giảm từ suốt 50 năm nay.
Chúng ta còn thấy nạn giết người giảm đáng kể.
Manuel Eisner cùng cộng sự đã chỉ rằng
từ nhiều thế kỷ nay, ta thấy tôi phạm giết người giảm một cách đáng kinh ngạc,
đặc biệt ở phương Tây.
Hầu hết các thành phố phía Bắc ngày nay an toàn gấp 100 lần so với cách đây 100 năm.
Có 2 việc -- đó là sự suy giảm của bạo lực vũ trang và tội phạm giết người --
là 2 trong những điều phi thường,
nếu không nói, đó là thành tựu của lịch sử nhân loại,
và chúng ta nên vui mừng, đúng không?
Vâng, chúng ta nên như vậy.
Chỉ có một vấn đề là: Hai tai họa này vẫn còn tồn tại.
Như các bạn thấy, 525.000 người bao gồm nam giới, phụ nữ, trẻ em
chết vì bạo lực mỗi năm.
Nghiên cứu mà tôi thực hiện với Keith Krause và cộng sự
đã cho thấy có 50.000 đến 60.000 người chết bởi bạo lực ở các vùng chiến tranh.
Phần còn lại, gần 500.000 người, chết bên ngoài các vùng giao tranh.
Nói cách khác, số người chết bên ngoài gấp 10 lần so với trong vùng chiến tranh.
Thêm nữa, bạo lực đang dịch chuyển xuống phía Nam,
về phía khu vực Mĩ La-tinh và vùng Caribe,
đến một phần Trung và Nam Phi,
và vài vùng nhỏ ở Trung Đông và Trung Á.
40 trong số 50 thành phố nguy hiểm nhất trên thế giới
nằm ngay khu vực Mĩ La-tinh này,
13 thành phố ở Brazil,
nơi nguy hiểm hơn cả là San Pedro Sula, và Honduras đứng thứ hai,
với tỷ lệ tội phạm giết người đáng kinh ngạc là 187 trên 100.000 người.
Tỷ lệ này gấp 23 lần trung bình toàn cầu.
Bây giờ, nếu bạo lực tái tập trung về mặt địa lý,
nó cũng được sắp xếp lại theo địa hình mới của thế giới,
vì khi nói đến thành phố, thế giới không phẳng,
như Thomas Friedman từng nói,
nó có mũi nhọn.
Sự thống trị của thành phố như một điển hình cho lối sống đô thị
là một trong những biến chuyển dân số đáng kinh ngạc trong lịch sử,
và điều này diễn ra quá nhanh.
Bạn biết những số liệu này chứ?
Hiện có 7,3 tỷ người trên thế giới;
con số đó sẽ là 9,6 tỷ vào năm 2050.
Nhưng hãy xem xét một điều rằng:
Vào những năm 1800, cứ mỗi 30 người thì có 1 người sống ở thành phố,
ngày nay con số đó là 1 trong mỗi 2 người,
và cứ theo đó trong tương lai tất cả sẽ đổ về thành phổ.
Và sự mở rộng đô thị hóa sẽ không đồng đều và cũng không công bằng.
Phần lớn, khoảng 90%,
sẽ xảy ra ở phía Nam, ở những thành phố phía Nam.
Do đó, các nhà địa lý cũng như dân số học đô thị
bảo rằng không phải kích thước hay thậm chí mật độ dân cư thành phố
có thể phản ánh mức độ bạo lực.
Thành phố Tokyo, với 35 triệu người,
là một trong những thành phố lớn nhất, và thuộc hàng an toàn nhất thế giới.
Thực sự tốc độ đô thị hóa mới là vấn đề.
Tôi gọi đó là đô thị hóa siêu tốc, 1 trong những nguyên nhân chủ yếu gây tổn thương.
Khi bạn nghĩ về sự bành trướng đến khó tin của các thành phố,
và nghĩ về đô thị hóa siêu tốc, hãy nghĩ đến vùng Karachi.
Karachi từng có 500.000 người vào năm 1947, một thành phố hối hả, nhộn nhịp.
Ngày nay dân số thành phố là 21 triệu,
cùng với việc đóng góp ba phần tư GDP cho Pakistan,
nơi đây còn là một trong những thành phố bạo lực nhất Nam Á.
Dhaka, Lagos, Kinshasa,
những thành phố này hiện nay lớn gấp 40 lần so với những năm 1950.
Bây giờ đến lượt New York.
Thành phố này từng mất 150 năm để có 8 triệu người.
São Paulo, Mexico City cần 15 năm để đạt được cùng lượng dân số này.
Những thành phố cỡ vừa, lớn, siêu lớn và siêu đô thị trông như thế nào?
Tiểu sử của các thành phố là gì?
Vâng, đây là những thành phố trẻ.
Những gì ta đang thấy ở những thành phố này là sự bùng nổ của thế hệ trẻ.
Điều này thực sự là một chuyện tốt.
Đó là 1 chức năng của việc giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em.
Nhưng sự bùng nổ thế hệ trẻ là việc ta cần xem xét.
Ý nghĩa căn bản của việc này
là tỷ lệ người trẻ sống ở những thành phố bị đe dọa của ta
nhiều hơn so với lượng sống tại những nơi có lợi cho sức khỏe và giàu hơn.
Tại một số thành phố bị đe dọa,
75% dân số dưới 30 tuổi.
Hãy thử nghĩ xem: Ba phần tư dân số dưới 30 tuổi.
Điều này giống ở Palo Alto.
Bây giờ, nếu bạn nhìn vào Mogadishu, như một ví dụ,
ở Mogadishu độ tuổi trung bình là 16.
Tương tự đối với Dhaka, Dili và Kabul.
Còn Tokyo? Độ tuổi trung bình là 46.
Tương tự đối với hầu hết các thành phố ở Tây Âu.
Không chỉ dân số trẻ là điều tác động đến việc dự đoán sự bạo lực.
Đó chỉ là một trong số nhiều yếu tố,
nhưng sự trẻ tuổi cùng với sự thất nghiệp, thất học,
và - đây là điều không mong đợi - tỷ lệ nam giới là một tỷ lệ chết người.
Người ta thống kê sự tương quan giữa tất cả những yếu tố này với tuổi tác,
và cho thấy có mối liên hệ với sự gia tăng bạo lực.
Với những bạn ngồi đây, những người là cha mẹ của những con trai,
bạn biết tôi nói về điều gì, đúng không?
Hãy tưởng tượng xem con trai bạn không có bất kỳ gắn kết nào
với những người bạn ngỗ nghịch của chúng, đang hào hứng ngoài kia.
Bây giờ, hãy để phụ huynh sang một bên,
để giáo dục qua một bên, giới hạn khả năng giáo dục,
thêm một ít thuốc, rượu, và súng,
ngồi lại và xem pháo hoa.
Những tác động đầy bối rối.
Ngay tại Brazil này, tuổi thọ trung bình là 73.6 năm.
Nếu bạn sống tại Rio, tôi xin lỗi, bạn chỉ sống được 71.6 năm.
Nhưng nếu bạn còn trẻ, bạn không được giáo dục,
bạn thất nghiệp, bạn da đen, và bạn là nam giới,
tuổi thọ của bạn giảm xuống thấp hơn 60 năm.
Đó là lý do tại sao tuổi trẻ và bạo lực là là những kẻ giết người số 1
tại đất nước này.
Tốt thôi, thành phố của chúng ta không chỉ có cái chết và bóng tối.
Sau tất cả, thành phố là trung tâm của sự đổi mới,
sự năng động, phồn thịnh, sự phấn khích, và sự kết nối.
Đây là nơi mà những con người thông minh tụ hội.
Và những người trẻ mà tôi nói đến,
họ am hiểu một cách máy móc và nhận biết kỹ thuật hơn hẳn trước đây.
Và sự bùng nổ Internet cũng như công nghệ di động,
có nghĩa sự phân tách kỹ thuật số phía Bắc và phía Nam
giữa các quốc gia và trong mỗi quốc gia, đang thu hẹp lại.
Nhưng chúng ta đã nghe rất nhiều,
những công nghệ mới này luôn là con dao hai lưỡi, đúng không?
Lấy ví dụ từ việc tuân thủ pháp luật.
Cảnh sát trên thế giới đang bắt đầu sử dụng cảm biến điều khiển và dữ liệu
để đề phòng tội phạm.
Một số cảnh sát có khả năng dự đoán hành vi tội ác trước khi nó diễn ra.
Kịch bản tội phạm trong tương lai đang ở đây,
và chúng ta phải cẩn thận.
Chúng ta phải quản lý vấn đề về an ninh công cộng
chống lại các quyền riêng tư cá nhân.
Nhưng không chỉ có cảnh sát đang đổi mới.
Chúng ta còn nghe thấy hoạt động của các nhóm vì cộng đồng
những người tham gia hành động vì địa phương và toàn cầu,
và điều này dẫn đến một cuộc cách mạng thực sự.
Nhưng điều đáng lo nhất là những băng đảng tội phạm
những kẻ lên mạng trực tuyến và bắt đầu thống trị không gian mạng.
Tại Ciudad Juárez ở Mexico, nơi tôi đang làm việc,
những nhóm như Zetas và băng đảng ma túy Sinaloa
đang khống chế truyền thông xã hội
Chúng sử dụng để tuyển dụng, buôn bán các sản phẩm,
để ép buộc, dọa nạt và để giết người.
Bạo lực đang diễn ra trên mạng ảo.
Và đây chỉ là một phần phác thảo
cho sự thay đổi nhanh chóng, biến động, và phức tạp.
Ý tôi là, có nhiều rủi ro khác nhau
đang gây ra những tổn thương cho thế hệ chúng ta,
không chỉ là sự chênh lệch về thu nhập,
nghèo đói, biến đổi khí hậu, sự miễn giảm
Nhưng chúng ta đang tiến thoái lưỡng nan
khi mà có những thành phố đang phồn thịnh và dẫn đầu sự tăng trưởng toàn cầu
trong khi có những khu vực đang trượt ngã và tụt hậu.
Nếu chúng ta muốn thay đổi cục diện, chúng ta cần bắt đầu đàm thoại.
Chúng ta không thể chỉ tập trung vào các thành phố phát triển,
như những thành phố ở Singapore, Kuala Lumpur,
ở Dubai, Thượng Hải.
Chúng ta cần chú ý đến những nơi đang bị tổn thương trong cuộc đàm thoại.
Một cách để làm được điều này có lẽ là bắt đầu kết nối
những thành phố này với những nơi tốt và giàu có hơn,
phát động một quy trình học hỏi và hợp tác
và chia sẻ thực thế, về những gì cần và không cần làm.
Một ví dụ tuyệt vời cho việc này là sự hợp tác El Salvador và Los Angeles,
nơi mà các thị trưởng của El Salvador và Los Angeles đang hợp tác
để những thành viên của nhóm tội phạm cũ làm việc với những tên tội phạm hiện tại,
cung cấp sự hướng dẫn, giáo dục,
và giúp đỡ việc ngừng bắn cũng như các thỏa thuận ngừng bắn,
và ta thấy tỷ lệ kẻ sát nhân đã giảm ở El Salvador,
1 thành phố bạo lực nhất thế giới,
xuống đến 50%.
Ta cũng có thể tập trung vào những điểm nóng.
Địa điểm và vị trí có ảnh hưởng cơ bản đến việc hình thành bạo lực.
Bạn có biết rằng khoảng 1 - 2%
những địa chỉ đường ở 1 thành phố tổn thương
có thể dự đoán được đến 99% tội phạm bạo lực?
Lấy một ví dụ ở São Paulo, nơi tôi đã làm việc.
Nơi này từ 1 thành phố nguy hiểm nhất trở thành nơi an toàn nhất Brazil,
và họ làm điều đó bằng cách giảm một nửa
trong việc thu thập thông tin, chỉ ra điểm nóng, cải cách cảnh sát,
và qua quá trình đó, họ đã giảm đến 70% lượng tội phạm giết người trong 10 năm.
Chúng ta cũng có thể chú ý vào những đối tường này.
Sẽ là bi kịch khi những người trẻ thất nghiệp, thất học, và là nam giới,
điều đó làm tăng nguy cơ của việc bị giết và giết người.
Chúng ta cần phải phá vỡ vòng tròn của sự bạo lực này
và sớm đem nhận thức này đến những đứa trẻ của chúng ta.
nhưng theo một hướng tích cực, thay vì tiêu cực.
Đó là một việc tuyệt vời, điều đang diễn ra
ở Kingston, Jamaica và ở chính thành phố Rio này,
nơi mà giáo dục, việc làm, việc tái tạo đang được triển khai
trước tiên cho những nhóm có nguy cơ cao,
và kết quả, chúng ta thấy nạn bạo lực đang giảm xuống trong cộng đồng.
Chúng ta cũng có thể làm cho các thành phố an toàn hơn và có giá trị sống hơn.
Thực tế là, sự gắn kết xã hội rất có ảnh hưởng.
Di động tác động đến các thành phố của chúng ta
Chúng ta cũng nên bỏ đi những sự phân biệt chủng tộc, độc đoán,
và những tường chắn.
Một ví dụ điển hình trong việc làm điều đó như thế nào là ở Medellín.
Khi tôi ở Colombia cuối những năm 1990,
Medlelín là thủ đô của tội phạm trên thế giới, nhưng nay đã thay đổi,
đó là nhờ việc điều tra cẩn thận những khu vực có thu nhập thấp và bạo lực nhất,
và tích hợp họ với tầng lớp trung lưu
thông qua mạng cáp treo,
giao thông công cộng, và cơ sở hạ tầng cao cấp,
và quá trình này đã làm giảm đến 79% tội phạm giết người trong 2 thập kỷ.
Và cuối cùng, đó là công nghệ.
Công nghệ là một hứa hẹn lớn nhưng cũng vô cùng nguy hiểm.
Chúng ta xem các ví dụ của sự đổi mới phi thường này,
và hầu hết trong đó đến từ phòng này,
Cảnh sát tham gia các phân tích dự đoán.
Người dân tham gia các giải pháp hỗ trợ thông tin.
Ngay nhóm của tôi cũng tham gia các ứng dụng phát triển.
để hỗ trợ cho lực lượng cảnh sát và tăng cường sự an toàn cho người dân.
Nhưng chúng ta cần phải cẩn thận.
Nếu tôi có 1 thông điệp cho bạn, đó là:
Không có gì có thể tránh khỏi bạo lực chết người,
và chúng ta có thể giúp thành phố của chúng ta an toàn hơn.
Là con người, chúng ta có cơ hội để giảm nạn bạo lực giết người
còn một nửa trong cuộc đời chúng ta.
Vậy nên tôi chỉ có một câu hỏi:
Các bạn còn đợi gì nữa?
Xin cảm ơn.
(vỗ tay)