Prawdopodobnie mnie nie znacie,
ale to ja jestem tą jedną setną procenta,
o której słyszycie i czytacie
i jakby tego nie tłumaczyć, jestem plutokratą.
Dzisiejszego wieczoru
zwracam się do innych plutokratów,
do moich ludzi,
bo myślę, że nadszedł czas,
aby porozmawiać.
Również jestem dumnym,
niepokornym kapitalistą.
Założyłem, współtworzyłem lub ufundowałem
ponad 30 firm z różnych branż.
Byłem pierwszym niezależnym inwestorem Amazon.com.
Współtworzyłem firmę aQuantive,
którą sprzedaliśmy firmie Microsoft za 6,4 miliardów dolarów.
Ja i moi znajomi mamy własny bank.
Mówię o tym... (Śmiech)
trudno uwierzyć, co?
Mówię o tym, by pokazać,
że przypominam większość plutokratów.
Patrzę na kapitalizm i biznes perspektywicznie.
Jestem za to nieprzyzwoicie wynagradzany
życiem, którego większość z was
nie umie sobie nawet wyobrazić:
kilka domów, jacht,
własny samolot i tak dalej.
Ale bądźmy szczerzy.
Nie jestem najmądrzejszy na świecie
ani najbardziej zapracowany.
Byłem przeciętnym uczniem.
Nie mam zdolności technicznych,
nie potrafię napisać słowa kodu.
Mój sukces jest konsekwencją
spektakularnego szczęścia,
urodzenia, warunków i okoliczności.
Ale jestem dobry w kilku rzeczach.
Mam nieprzeciętną odporność na ryzyko,
a także zmysł i intuicję
na temat przyszłości.
Uważam, że taka intuicja
jest istotą sprawnej przedsiębiorczości.
Pytacie więc, co takiego widzę
w naszej przyszłości?
Widzę rewolucjonistów,
rozwścieczony tłum z widłami.
Bo choć ludzie tacy jak ja
są potwornie bogaci,
pozostałe 99% obywateli
zostaje coraz bardziej w tyle.
W 1980 roku 1% Amerykanów
miało do podziału 8% dochodu narodowego,
podczas gdy najbiedniejsze 50%
miało do podziału 18% dochodu narodowego.
Dziś, trzydzieści lat później,
dochody najlepiej zarabiającego 1%
to 20% dochodu narodowego,
a dochody najbiedniejszych 50%
to 12-13%.
Jeśli ten trend się utrzyma,
za 30 lat udział najbogatszego procenta
wyniesie 30%,
a udział najbiedniejszych tylko 6%.
Problem nie tkwi wcale
w samej nierówności.
Pewna nierówność jest potrzebna
dla dobrego funkcjonowania demokracji kapitalistycznej.
Problemem jest to, że ta nierówność
jest najwyższa w historii
i z każdym dniem jest coraz gorzej.
Jeśli bogactwo, władza i dochód narodowy
dalej będą skupiać się
na samym wierzchołku,
nasze społeczeństwo zmieni się
z demokracji kapitalistycznej
w neo-feudalne, rentierskie społeczeństwo,
jak w XVIII-wiecznej Francji.
Taka była Francja
przed rewolucją
i tłumem z widłami.
Mam wiadomość dla kolegów plutokratów,
multimilionerów
i wszystkich, którzy żyją
w swoim własnym świecie:
obudźcie się.
Obudźcie się, to nie może dłużej trwać.
Jeśli nie zrobimy czegoś,
aby zlikwidować ciągle narastające
nierówności w społeczeństwie,
rewolucjoniści przyjdą po nas,
bo żadne wolne i otwarte
społeczeństwo nie przetrwa
tego typu ekonomicznych nierówności.
To się nigdy nie udało,
nie ma takich przykładów.
Pokażcie mi podzielone społeczeństwo,
a ja pokażę wam państwo policyjne lub powstanie.
Rewolucjoniści przyjdą po nas,
jeśli nie zajmiemy się tym problemem.
Pytanie nie brzmi czy przyjdą, tylko kiedy przyjdą.
A skutki będą opłakane
dla wszystkich,
ale szczególnie dla ludzi takich jak my, plutokratów.
Pewnie brzmię jak jakiś liberał
uszczęśliwiający wszystkich na siłę,
ale to nie tak.
Nie wysuwam argumentu moralnego,
że nierówności ekonomiczne są złe.
Dowodzę,
że dalsze narastanie nierówności
jest głupie i prowadzi do samozniszczenia.
Rosnące nierówności nie tylko
zwiększają ryzyko rewolucji,
ale również psują biznes.
Dlatego odpowiednim modelem dla nas, bogatych,
powinien być Henry Ford.
Jego słynna 5-dolarowa dniówka,
która była dwukrotnością ówczesnej stawki,
nie tylko zwiększyła
wydajność fabryk,
ale również zmieniła wyzyskiwanych,
biednych pracowników
w rozkwitającą klasę średnią, która mogła sobie pozwolić
na zakup produktów, które sami wytwarzali.
Ford domyślał się tego, co wiemy dzisiaj,
że gospodarkę najlepiej rozumieć jako ekosystem,
w którym działają takie same
sprzężenia zwrotne,
jak w naturalnym ekosystemie.
Sprzężenie zwrotne między klientami a biznesem.
Podniesienie płac zwiększa popyt,
który zwiększa zatrudnienie,
które z kolei zwiększa płace,
zapotrzebowanie i zyski.
Takiego szlachetnego cyklu
zwiększania dobrobytu
brakuje w dzisiejszej naprawie gospodarki.
Dlatego należy skończyć z polityką
skapującego dobrobytu,
która dominuje wśród partii politycznych
i wdrożyć coś co nazywam
gospodarką: od środka na zewnątrz.
Gospodarka od środka na zewnątrz odrzuca
neoklasyczną ideę,
w której gospodarki są wydajne,
liniowe, mechanistyczne,
że dążą do równowagi i sprawiedliwości.
Zamiast tego należy wdrożyć XXI-wieczną ideę,
w której gospodarka jest złożona, adaptacyjna,
ekosystemowa,
że odbiega od równowagi i dąży do nierówności,
że w ogóle nie jest wydajna,
ale może być przy dobrym zarządzaniu.
XXI-wieczna perspektywa
pozwala zobaczyć, że kapitalizm
nie działa w oparciu o wydajną dystrybucję
istniejących zasobów.
Działa poprzez wydajne tworzenie nowych rozwiązań
ludzkich problemów.
Geniusz kapitalizmu polega na tym,
że to system, który ewoluuje, żeby rozwiązywać problemy
Nagradza za rozwiązywanie problemów innych ludzi.
Różnica między biednym społeczeństwem,
a bogatym społeczeństwem sprowadza się
do stopnia, w jakim to społeczeństwo
stworzyło rozwiązania
pod postacią produktów dla obywateli.
Suma rozwiązań,
jakie mamy w społeczeństwie,
stanowi właśnie nasz dobrobyt,
co tłumaczy, dlaczego firmy takie jak Google,
Amazon, Microsoft lub Apple
oraz przedsiębiorcy, którzy je stworzyli,
wnieśli tak dużo
do narodowego dobrobytu.
Dzięki tej XXI-wiecznej perspektywie
od razu staje się jasne,
że to, co nazywamy rozwojem gospodarczym,
najlepiej rozumieć jako tempo,
w jakim potrafimy rozwiązywać problemy.
Ale to tempo jest w pełni zależne
od ilości osób rozwiązujących problemy,
od ich zróżnicowania i utalentowania.
Tempo zależy więc od tego, jak wielu współobywateli
jest aktywnych,
zarówno jako przedsiębiorcy oferujący rozwiązania,
a także jako i klienci, którzy z nich korzystają.
Zmaksymalizowane uczestnictwo
nie jest dziełem przypadku.
Nie pojawia się samo z siebie.
Wymaga wysiłku i inwestycji.
Dlatego dobrze prosperująca
demokracja kapitalistyczna
charakteryzuje się ogromnymi inwestycjami
w klasę średnią i infrastrukturę,
które są niezbędne do funkcjonowania demokracji.
My plutokraci musimy pozostawić
ekonomię skapującego dobrobytu za sobą,
ideę, że im lepiej się powodzi nam,
tym lepiej powodzi się pozostałym.
To się nie sprawdza, bo niby jak?
Zarabiam tysiąckrotność mediany płacy,
ale nie kupuję tysiąc razy więcej rzeczy,
prawda?
W zasadzie to kupiłem dwie pary tych spodni,
które mój partner Mike nazywa
spodniami menedżerskimi.
Mogłem kupić 2000 par,
ale co bym z nimi zrobił? (Śmiech)
Ile razy mogę pójść do fryzjera?
Jak często mogę pójść na obiad?
Nieważne, jak bogaty jest plutokrata,
nie potrafimy sami napędzić ogromnej gospodarki krajowej.
Tylko rozwijająca się klasa średnia może to zrobić.
"Nic nie da się zrobić",
mogą powiedzieć inni plutokraci.
"Henry Ford żył w innych czasach".
Może pewnych rzeczy nie możemy zrobić.
A może możemy.
19 lipca 2013 roku
agencja Bloomberg opublikowała mój artykuł zatytułowany
"Argumenty kapitalisty za 15-dolarową stawką minimalną".
Dobrzy ludzie z magazynu Forbes,
których szczerze podziwiam,
nazwali artykuł:
"Niemal szalona propozycja Nicka Hanauera".
A zaledwie 350 dni
po opublikowaniu artykułu
burmistrz Seattle, Ed Murray, podpisał
rozporządzenie zwiększające minimalną stawkę w Seattle
do 15 dolarów za godzinę.
Ponad dwukrotnie więcej
od dotychczasowej wynoszącej 7,25 dolarów.
"Jak to się stało?"
- zapyta ktoś rozsądny.
Stało się, bo część z nas
przypomniała klasie średniej,
że jest źródłem
rozwoju i dobrobytu gospodarki kapitalistycznej.
Przypomnieliśmy im, że jeśli pracownicy mają więcej pieniędzy,
firmy mają więcej klientów
i potrzebują więcej pracowników.
Przypomnieliśmy im,
że kiedy zarobki są przyzwoite,
z pracowników spada ciężar
opłacania programów dla ubogich,
takich jak bony żywnościowe, pomoc medyczna
i dodatki mieszkaniowe,
których inaczej by potrzebowali.
Przypomnieliśmy im, że pracownicy,
którzy mało zarabiają, to fatalni podatnicy,
a zwiększając minimalną stawkę
we wszystkich przedsiębiorstwach,
wszystkie przedsiębiorstwa na tym korzystają
i wciąż mogą ze sobą rywalizować.
Oczywiście konserwatyści powiedzą,
że zwiększenie minimalnej płacy
powoduje spadek zatrudnienia, prawda?
Wasi politycy zawsze powtarzają
teorię skapującego dobrobytu, mówiąc:
"jeśli zwiększysz koszt zatrudnienia, to zgadnij, co się stanie?
Będzie go mniej".
Czy aby na pewno?
Bo są dowody, które temu przeczą.
Od 1980 roku stawki dyrektorów generalnych w naszym kraju
wzrosły z 30-krotności mediany stawek
do 500-krotności.
To zwiększanie kosztu zatrudnienia.
A zgodnie z moją wiedzą,
nigdy nie widziałem firmy zlecającej
wykonawcom zewnętrznym pracy dyrektora generalnego,
automatyzującej jego pracę,
przenoszącą stanowisko do Chin.
W zasadzie zatrudniamy
więcej dyrektorów generalnych i starszych menedżerów niż kiedykolwiek.
Podobnie jest z pracownikami technicznymi
i pracownikami sektora usług finansowych,
którzy zarabiają wielokrotności mediany płac,
a jednak zatrudniamy ich coraz więcej,
dlatego da się podnieść koszt zatrudnienia
i na tym zyskać.
Rozumiem, że większość ludzi myśli,
że stawka minimalna 15 dolarów
jest szalonym, ryzykownym eksperymentem gospodarczym.
Nie zgadzamy się.
Wierzymy, że minimalna stawka,
15 dolarów w Seattle,
jest właściwie kontynuacją
logicznej polityki gospodarczej.
Pozwala naszemu miastu
skopać tyłek waszemu miastu.
Bo wiecie,
stan Waszyngton ma
najwyższą stawkę minimalną
ze wszystkich stanów.
Płacimy pracownikom 9,32 dolarów,
prawie 30 procent więcej
niż federalna stawka minimalna 7,25 dolarów,
ale co najważniejsze: to o 427 procent więcej
niż federalna stawka minimalna napiwków - 2,13 dolarów.
Jeśli zwolennicy skapującego dobrobytu mieliby rację,
to stan Waszyngton zmagałby się z ogromnym bezrobociem,
a Seattle tonęłoby w oceanie.
Tymczasem Seattle
jest najszybciej rozwijającym się dużym miastem w kraju.
W stanie Waszyngton nowe, małe przedsiębiorstwa
powstają szybciej
niż w jakimkolwiek innym stanie.
Restauracje w Seattle? Rozkwitają.
Dlaczego? Bo fundamentalne prawo kapitalizmu mówi,
że jeśli pracownicy mają pieniądze,
firmy mają więcej klientów
i potrzebują więcej pracowników.
Jeśli restauracje płacą pracownikom tyle,
że nawet oni mogą sobie pozwolić na jadanie w restauracjach,
to przecież nie szkodzi branży restauracyjnej.
To jej pomaga, wbrew temu,
co mówią niektórzy restauratorzy.
To nie takie proste?
Oczywiście, że nie.
W grę wchodzi sporo dynamiki.
Ale przestańmy, proszę, upierać się,
że jeśli niewiele zarabiający dostaną trochę więcej,
bezrobocie natychmiast wzrośnie,
a gospodarka się zawali.
Nic na to nie wskazuje.
Najbardziej podstępnym elementem
ekonomii skapującego dobrobytu
nie jest twierdzenie,
że jeśli bogaci staną się bogatsi,
to wszystkim się polepszy.
Najgorsze jest twierdzenie tych, którzy sprzeciwiają się
jakimkolwiek podwyżkom minimalnej stawki.
Czyli, że jeśli biedni staną się bogatsi,
to będzie złe dla gospodarki.
To nonsens.
Pozbądźmy się, proszę, tej retoryki,
że bogacze tacy jak ja
i mi podobni
stworzyli nasz kraj.
My plutokraci wiemy,
nawet jeśli nie lubimy mówić tego publicznie,
że jeśli urodzilibyśmy się gdzie indziej,
nie w USA,
moglibyśmy być równie dobrze gościem
sprzedającym na bosaka owoce przy drodze.
Nie dlatego, że gdzie indziej nie mają dobrych przedsiębiorców,
nawet w bardzo biednych miejscach.
Po prostu klienci tych przedsiębiorców
tylko na to mogą sobie pozwolić.
Oto pomysł na nowy rodzaj gospodarki,
nowej polityki,
którą nazywam nowym kapitalizmem.
Uznajmy, że kapitalizm
nie ma rywali.
A także, że im więcej ludzi w nim uczestniczy,
tak przedsiębiorców jak i klientów,
tym lepiej ten system działa.
Zmniejszajmy rozmiar instytucji rządowych,
ale nie wyrzucajmy programów zwalczających ubóstwo,
tylko zagwarantujmy wyższe płace
żeby nie potrzebowali tych programów.
Zainwestujmy w klasę średnią,
aby uczynić naszą gospodarkę sprawiedliwszą i bardziej przychylną.
Sprawiedliwszą, a więc bardziej konkurencyjną.
Konkurencyjną,
a więc sprawniej tworzącą rozwiązania
ludzkich problemów,
które są motorem napędowym koniunktury.
Kapitalizm to najlepsza technologia społeczna
jaka kiedykolwiek powstała.
Pozwala odnosić sukcesy,
jeśli jest dobrze zarządzana.
Jednak kapitalizm,
z powodu dynamicznie narastającego skomplikowania
dąży nieubłaganie do nierówności,
nasycenia i upadku.
Zadaniem demokracji
jest maksymalizowanie udziału populacji,
aby generować dobrobyt,
a nie pomnażanie zysków nielicznych.
Działania rządu mogą kreować dobrobyt i rozwój
przez stwarzanie warunków pozwalających
zarówno przedsiębiorcom jak i ich klientom
prosperować.
Zrównoważenie roli kapitalistów takich jak ja
i pracowników, nie jest złe dla kapitalizmu.
Jest jego esencją.
Programy takie jak przyzwoita minimalna stawka,
przystępna opieka zdrowotna,
płatne urlopy zdrowotne
oraz progresywne podatki
są niezbędne do opłacenia potrzebnej infrastruktury,
takiej jak edukacja, rozwój i badania
- to narzędzia niezbędne klasie średniej.
Bystrzy kapitaliście powinni zrozumieć,
że to napędza rozwój,
a my zyskujemy na tym najwięcej.
Wielu ekonomistów chciałoby was przekonać,
że ich dziedzina jest obiektywna.
Nie zgadzam się.
Uważam, że to także narzędzie,
którego ludzie używają
do wmuszania i wpajania nam
społecznych i moralnych upodobań
oraz uprzedzeń na temat pozycji społecznej i władzy.
Dlatego plutokraci tacy jak ja
od zawsze potrzebowali wiarygodnych historyjek,
aby przekonać innych o tym,
że wzajemne pozycje społeczne
są moralnie zasadne i dobre dla wszystkich.
Jak na przykład:
jesteśmy niezbędni jako pracodawcy,
a wy nie;
Mniejsze podatki dla nas powodują wzrost gospodarczy,
ale inwestycja w was
napompuje nasz dług
i doprowadzi do bankructwa naszego wspaniałego kraju.
My jesteśmy ważni,
a wy nie.
Przez tysiące lat te historyjki
nazywano prawem boskim.
Dziś to ekonomia skapującego dobrobytu.
Taki jawny egoizm.
My, plutokraci, musimy zrozumieć,
że to Stany Zjednoczone Ameryki
stworzyły nas, a nie na odwrót;
że kwitnąca klasa średnia
jest źródłem dobrobytu w demokracji kapitalistycznej,
a nie jej konsekwencją.
I nie powinniśmy nigdy zapominać,
że nawet najlepsi z nas
w niesprzyjających okolicznościach
są nędzarzami stojącymi przy drodze
i sprzedającymi owoce.
Drodzy plutokraci, najwyższy czas
odnowić zobowiązanie wobec kraju,
wdrożyć nowy rodzaj kapitalizmu,
który jest zarówno przychylniejszy jak i skuteczniejszy.
Kapitalizm, który zapewni,
że amerykańska gospodarka
pozostanie najbardziej dynamiczną
i najszybciej rozwijającą się gospodarką w świecie.
Zabezpieczmy przyszłość,
swoją, naszych dzieci i ich dzieci.
Możemy też nic nie robić.
Zamknąć się na naszych
odgrodzonych osiedlach
i w prywatnych szkołach.
Cieszyć się odrzutowcami i jachtami,
- to przyjemne -
i czekać na rewolucjonistów.
Dziękuję.
(Brawa)