Tôi là người Mỹ, thông thường nghĩa là
tôi phớt lờ bóng đá, trừ khi nó cần
những cầu thủ đô như tôi hay Bruno
xông vào nhau với tốc độ khủng khiếp
Tuy vậy, thật sự khó mà
phớt lờ bóng đá
trong vài tuần vừa qua.
Tôi lên Twitter, có vô số từ lạ lẫm
mà tôi chưa từng nghe qua:
FIFA, vuvuzela,
những lời nói đùa kỳ cục về octopi.
Nhưng thứ thực sự làm tôi quan tâm,
mà nghĩ mãi tôi vẫn không hiểu ra được,
đó là cụm từ "Cala a boca, Galvao."
Nếu bạn lên Twitter trong vài tuần qua,
bạn có thể thấy nó.
Nó đang là chủ đề lớn.
Là người Mỹ chỉ biết 1 ngôn ngữ, tôi đương nhiên không hiểu nghĩa của nó
Vì vậy tôi lên Twitter
và nhờ mọi người giải thích từ "Cala a boca, Galvao"
Và may mắn thay, bạn bè Brazil của tôi
thì luôn sẵn sàng giúp đỡ.
Họ giải thích rằng con chim Galvao
là loài vẹt quý hiếm và đang có
nguy cơ tiệt giống nghiêm trọng
Thực tế, họ sẽ giải thích thêm về điều này
"Chim Galvao, là một loại chim rất hiếm
xuất xứ từ Brazil
Mỗi năm, hơn 300.000 chim Galvan bị giết
trong dịp đại hội Carnival."
Đương nhiên đây là một trường hợp
bi thảm và ngày càng tệ hơn.
Hóa ra, con vẹt Galvao chẳng những
rất đẹp, dùng làm trang sức trên đầu,
mà còn sở hữu chất gây ra ảo giác,
điều này nghĩa là có một vấn đề tồi tệ
về việc lạm dụng loài chim này
Có những kẻ nghiện bệnh hoạn hút lông chim Galvao
trong khi nó sắp tiệt chủng.
Tin tốt là cộng đồng thế giới,
điều này cũng do các bạn Brazil nói lại,
đang đứng ra giúp đỡ
Hóa ra là Ca sĩ Lady Gaga -
đã cho ra một bản nhạc --
thật ra năm hoặc sáu bản nhạc, theo tôi biết,
với tựa đề "Cala a boca, Galvao."
Và các bạn Brazil bảo, nếu tôi lên mạng
viết lên Twitter "Cala a boca, Galvao,"
10 xu sẽ được đóng góp
cho chiến dịch toàn cầu
để cứu lấy giống chim quý hiếm này
Phần lớn đã hiểu ra đây là một trò bịp,
và thật ra là một trò rất hay.
"Cala a boca, Galvao" thật ra mang một nghĩa khác.
Trong tiếng Bồ Đào Nha là "Im đi, Galvao."
Và câu này cụ thể ám chỉ Galvao Bueno.
Ông ta là một đại xướng ngôn viên bóng đá
cho Rede Globo.
Và theo tôi biết được từ những bạn Brazil
thì ông ta chỉ là một cái máy sáo rỗng
Ông ta có thể hủy hoại trận bóng hay nhất
bằng những câu sáo rỗng lặp đi lặp lại.
Nên khi các khán giả Brazil tới trận đấu
đầu tiên với Bắc Triều Tiên,
họ lập khẩu hiệu này, khởi xướng chiến dịch Twitter
và thuyết phục tất cả chúng ta tweet
cụm từ: "Cala a boca. Galvao."
Và thực tế, họ thành công tới mức
cụm từ này dẫn đầu Twitter hơn hai tuần
Đây là một vài bài học
chúng ta có thể rút ra từ đó
Bài học đầu tiên, tôi cho là rất giá trị,
đó là rất dễ yêu cầu mọi người
hoạt động trên mạng,
Miễn sao việc đó chỉ là lặp lại một cụm từ
miễn sao việc đó cứ đơn giản như thế,
thì sẽ dể dàng kêu gọi mọi người theo.
Một điều nữa bạn nên biết là
rất nhiều người Brazil trên mạng Twitter.
Có hơn năm triệu người.
Tính theo thống kê quốc gia,
11% người Brazil trên mạng dùng Twitter.
Vậy là cao hơn nhiều ở Mỹ và Anh
Chỉ sau Nhật bản,
Brazil đứng thứ hai về dân số
Nếu bạn đang dùng Twitter hay các mạng xã hội khác
và bạn không nhận ra đây là nơi tụ họp
rất đông người Brazil,
thì bạn cũng giống như tất cả chúng ta.
Vì trên mạng xã hội
bạn chỉ giao thiệp với những người
mà bạn chọn lựa.
Và nếu bạn như tôi, một kẻ mọt sách, da trắng Mỹ
thì bạn thường giao lưu với những người tương tự
Và bạn sẽ không biết rằng, Twitter là nơi
tập hợp rất đông dân Brazil.
Trong sự ngạc nhiên của nhiều người Mỹ,
cũng là nơi giao lưu chủ yếu của người Mỹ gốc Phi
Twitter vừa mới làm vài nghiên cứu.
Họ nhìn vào dân số địa phương
Họ tin rằng 24% người Mỹ sử dụng Twitter
là người Mỹ gốc Phi
Vậy là gấp hai lần so với tổng số
những người dân này ở Mỹ.
Một lần nữa, điều này khiến cư dân mạng rất kinh ngạc
nhưng họ không nên.
Và lý do là vì
bất cứ một ngày nào
bạn vào những chủ đề được quan tâm nhất
bạn sẽ thấy hầu hết những chủ đề này
là của những người Mỹ gốc Phi.
Đây là một thống kê của Fernando Viegas
và Martin Wattenberg,
hai nhà thiết kế hình dung tài tình
Họ nhìn vào con số
người sử dụng Twitter cuối tuần
và nhận ra rằng, rất nhiều những chủ đề này
đều mang tính phân biệt chủng tộc
trong những cách bạn không tưởng tượng nổi.
Hóa ra sự tràn dầu là cuộc hội thảo của dân da trắng,
còn tiệc ngoài trời thì được bàn luận
bởi người da đen.
Và sự điên rồ về điều này là nếu
bạn muốn làm quen với ai đó trên Twitter,
việc đó chỉ cách bạn một nhấp chuột
Bạn chọn đề tài "tiệc ngoài trời",
sẽ có một cuộc trò chuyện khác hẳn
với một nhóm người hoàn toàn khác.
Nhưng nói chung, đa số không làm như vậy.
Chúng ta rốt cuộc luôn chọn lọc,
như bạn Eli Pariser của tôi hay nói,
để gặp những người mà ta biết
và những người giống như ta đã quen
Và thường chúng ta không nhìn vào tổng thể.
Và riêng tôi, tôi cũng ngạc nhiên
vì mạng không phải một nơi như thế.
Nếu bạn trở lại những ngày đầu của mạng,
khi những lý tưởng gia như Nick Negroponte
viết những cuốn sách lớn như "Being Digital,"
họ dự đoán rằng, internet sẽ là một
sự thúc đẩy mạnh mẽ
để xóa đi sự khác biệt văn hóa
và giúp chúng ta đồng cảm theo cách này hay cách khác.
Negroponte mở đầu cuốn sách bằng một câu chuyện
kể về sự khó khăn của việc xây dựng
liên kết trong thế giới nguyên tử.
Khi anh tới hội nghị công nghệ ở Florida,
và nhìn thấy một vật cực kì lố bịch
đó là chai nước Evian trên bàn.
Và Negroponte nói "Chuyện này thật điên rồ
Đây là nền kinh tế lỗi thời,
nền kinh tế mà phải đẩy những nguyên tử chậm chạp,
nặng nề trong một khoảng cách xa, một chyện khó làm nổi.
Chúng ta đang tiến tới tương lai sử dụng "bits"
nơi tất cả đều nhanh chóng, nhẹ nhàng.
Nó ở mọi nơi, mọi thời điểm trên thế giới.
Và nó sẽ thay đổi thế giới mà ta biết."
Negroponte đã dự đoán đúng nhiều chuyện
nhưng anh đã sai về điều này.
Hóa ra, trong nhiều trường hợp, nguyên tử dễ dàng
di chuyển hơn bits.
Nếu tôi bước vào một cửa hàng ở Mỹ,
tôi rất dễ dàng mua được một chai nước
xuất nguồn từ Fiji,
được vận chuyển tốn kém đến tận nước Mỹ.
Nhưng thật sự rất khó để tìm xem
một bộ phim nói về người Fiji,
rất khó nếu tôi muốn nghe nhạc Fiji,
Cực kỳ khó nếu tôi muốn đọc tin tức về Fiji.
Điều này thật lạ lùng, vì nhiều sự kiện lớn đang xảy ra ở Fiji.
Có cuộc đảo chính, có chính phủ quân đội,
báo chí bị đàn áp
Đó thật sự là nơi chúng ta cần theo dõi
tại thời điểm này.
Đây là điều tôi nghĩ về những gì đang diễn ra
Tôi nghĩ chúng ta có khuynh hướng
chỉ nhìn vào kết cấu
của sự toàn cầu hóa.
Chúng ta chỉ nhìn vào những khuôn mẫu giúp ta
có thể sống trong thế giới liên kết này.
Đó là những khuôn mẫu bao gồm:
đường bay, dây cáp mạng,...
Chúng ta nhìn vào những bản đồ như này,
và nó trông giống như cả thế giới bằng phẳng,
vì ta có thể nhanh chóng di chuyển tới mọi nơi.
Bạn có thể bay đi Luân Đôn,
rồi bay về Bangalore chỉ trong hôm nay.
Hai chuyến bay, bạn đến Suva - thủ đô Fiji.
Tất cả trong tầm tay.
Nhưng khi bạn nhìn kỹ những gì nổi lên
trên những mạng lưới này,
bạn sẽ thấy một hình ảnh khác.
Nếu bạn theo dõi cách những chuyến bay
toàn cầu di chuyển,
bạn sẽ khám phá ra rằng
thế giới không những không phẳng
mà còn cực kỳ gồ ghề.
Có một số phần của thế giới liên kết rất tốt
Ta có một con đường khổng lồ trên bầu trời
giữa London và New York.
Nhưng nếu bạn nhìn vào bản đồ này,
trong khoảng 2 - 3 phút,
bạn sẽ không thấy nhiều chuyến bay từ
Nam Mỹ đến Châu Phi.
Và bạn sẽ khám phá ra một phần của trái đất
đã bị cắt đứt khỏi hệ thống kết nối.
Khi chúng ta ngưng nhìn vào kết cấu của sự liên kết,
mà nhìn thẳng vào sự thật,
thì ta sẽ thấy thế giới không hoạt động
như chúng ta luôn nghĩ.
Đây là vấn đề mà tôi đã quan tâm đến trong
vài thập niên qua:
Thế giới thật sự đã được toàn cầu hóa.
Chúng ta được kết nối nhiều hơn,
có nhiều vấn đề trên quy mô toàn cầu hơn,
nền kinh tế cũng được toàn cầu hóa,
nhưng truyền thông toàn cầu lại ngày càng ít.
Nếu bạn xem truyền hình Mỹ trong những thập niên 1970,
35%-40% của chương trình tin tức mổi tối
là tin tức thế giới.
Con số này đã giảm xuống còn 12% -15%.
Điều này có xu hướng cho ta một cách nhìn méo mó về thế giới.
Đây là một hình ảnh Alisa Miller đã chiếu tại buổi thuyết trình TED vừa qua.
Alisa là chủ tịch của Đài Phát Thanh Thế Giới.
Và cô ấy đã tạo ra cartogram - một bản đồ méo
dựa theo cách nhìn của giới truyền thông Mỹ
trong một tháng.
Và bạn có thể thấy đây là một bản đồ méo mó
dựa vào sự quan tâm thế giới
của giới truyền thông Mỹ.
Trên cơ bản, tin tức chỉ nhắm vào
một nước Mỹ khổng lồ
và vài nước bị nước Mỹ chúng ta xâm nhập.
và giới truyền thông của ta chỉ có thế.
Và trước khi bạn kết luận đây chỉ là chức năng của báo chí Mỹ,
điều này thật sự rất tệ hại và tôi đồng ý như thế,
tôi đã từng đọc báo của tầng lớp trí thức
như New York Times (NYT)
và họ cũng như vậy.
Khi bạn đọc NYT, hay những báo tương đương,
bạn sẽ thấy đa số nói về những nước giàu mạnh
và vài nước bị nước chúng tôi xâm nhập.
Hóa ra, các kênh truyền thông
chẳng giúp ích gì nhiều cho chúng ta cả.
Đây là một bản đồ do Mark Graham tạo ra
Anh ấy làm tại Oxford Internet Institute.
Đây là bản đồ về những bài viết
trên Wikipedia mà đã được đánh dấu "toàn cầu".
Và các bạn sẽ thấy chúng thiên về
những việc xảy ra ở Bắc Mỹ và Châu Âu.
Thậm chí trong Wikipedias,
nơi mà chúng ta tạo ra nội dung bài viết trên mạng,
vẫn chủ yếu dựa vào nơi ở của người viết,
thay vì những nơi khác trên thế giới.
Tại Anh, bạn có thể ngồi dậy,
lấy máy tính khi bạn ra khỏi đây,
bạn có thể đọc một tờ báo từ Ấn Độ, Úc,
từ Canada, hoặc thậm chí Mỹ.
Nhưng bạn sẽ không làm như thế.
Nếu bạn nhìn vào mức độ dùng mạng,
trong trường hợp này,
trong top 10 người sử dụng mạng
trên 95% đọc những tin tức
của các trang mạng trong nước.
Đây là một trong những điều ít xảy ra ở Mỹ hơn Anh
vì chúng tôi thích đọc báo Anh,
trong khi người Anh lại không đọc báo Mỹ.
Vì vậy, những điều này khiến tôi nghĩ rằng
chúng ta đang trong một tình trạng
gọi là toàn cầu ảo.
Chúng ta nhìn trên mạng,
chúng ta nghĩ rằng chúng ta có quan điểm toàn cầu.
Chúng ta có lúc tình cờ
thấy những bài viết bằng tiếng Trung Quốc
và quyết định rằng
chúng ta thật sự có công nghệ tuyệt nhất
giúp ta kết nối với toàn thế giới.
Và ta quên rằng đa số thời gian trên mạng
dùng để coi điểm số của đội bóng Boston Red Sox.
Vì vậy, ĐÂY mới thật sự là vấn đề:
không phải là vì đội Red Sox năm nay chơi tệ
mà vấn đề thật sự là,
khi chúng ta đang bàn luận ở TED,
những vấn đề lớn trên thế giới,
những vấn đề thú vị để giải quyết
trên quy mô toàn cầu.
Đòi hỏi những cuộc bàn luận toàn cầu
để tìm ra giải pháp toàn cầu.
Đây là vấn đề chúng ta CẦN giải quyết.
Tôi có tin tốt cho các bạn
Trong 6 năm qua, tôi làm việc với một nhóm
Nhóm này gọi là Tiếng Nói Toàn Cầu.
Họ là các nhà văn mạng từ khắp thế giới
Sứ mệnh của chúng tôi là sửa chữa truyền thông thế giới
Chúng tôi bắt đầu từ 2004 và như các bạn thấy,
chúng tôi chưa hoàn thành sứ mệnh của mình.
Và tôi cũng không nghĩ một mình chúng tôi
có thể giải quyết vấn đề.
Nhưng càng suy đi nghĩ lại vấn đề này,
thì tôi càng nghĩ rằng có vài điều mà chúng tôi
đã học được trên chặng đường này
Bài học thú vị về việc kết nối như thế nào
nếu ta muốn dùng mạng để kết nối với một thế giới rộng hơn.
Điều đầu tiên ta phải xem xét đó là
trên thế giới có những vùng tối
không được ai ngó ngàng tới.
Trong trường hợp này, nếu ta nhìn vào bản đồ TG của NASA,
ta sẽ thấy những vùng tối theo đúng nghĩa đen vì thiếu điện.
Và tôi từng nghĩ rằng những vùng tối đó
nghĩa là ở nơi đó họ không kết nối truyền thông
vì họ có những nhu cầu bức thiết hơn.
Nhưng tôi bắt đầu hiểu ra rằng
bạn có thể có được truyền thông, chỉ là nó tốn nhiều công sức
và sự khuyến khích.
Một trong những vùng tối đó là Madagascar,
một quốc gia được biết đến
bởi những thước phim của Dreamworks
hơn là những con người đáng yêu ở đó.
Và những người sáng lập hội Foko ở Madagascar
không quan tâm đến vấn đề thay đổi hình tượng nước họ.
Họ đang cố gắng làm một việc đơn giản hơn:
Đó là một câu lạc bộ dạy mọi người học tiếng Anh,
sử dụng máy tính và internet.
Nhưng điều xảy ra đó là Madagascar đang trải qua
một cuộc bạo động.
Đa số phương tiện truyền thông tư đều bị cắt đứt
Và tất cả học sinh đang theo học viết blog
trên mạng ở Hội Foko bỗng dưng
được thảo luận với cộng đồng quốc tế
về các cuộc biểu tình, sự bạo hành,
và mọi chuyện đang diễn ra trong nước họ.
Vậy một chương trình rất đỗi nhỏ bé
được thiết kế để dạy mọi người
cách làm việc trên máy tính, đưa ra ý tưởng cá nhân,
lại tác động to lớn đến hiểu biết của chúng ta
về đất nước này.
Một câu hỏi nan giải mà tôi đoán rằng
phần lớn những người ngồi đây
không nói tiếng Malagasy.
Và tôi đoán rằng đa số ở đây không nói tiếng Trung Quốc.
Điều đó hơi buồn vì bạn nghĩ nó
là ngôn ngữ phổ biến nhất trên mạng.
May mắn là một số người đang cố gắng sửa chữa vấn đề này.
Nếu bạn sử dụng Google Chrome và vào một trang viết bằng tiếng Hoa,
bạn sẽ thấy một hộp vuông phía trên cùng màn hình
tự động nhận diện các trang viết bằng tiếng Hoa.
Và nhanh chóng với một nhấp chuột,
bạn sẽ nhận được bản dịch của trang đó
Nhưng đáng tiếc là đó chỉ là bản dịch của máy.
Tuy Google dịch khá hay một vài ngôn ngữ,
nó dịch tiếng Trung vô cùng tệ.
Và kết quả nhiều lúc thật buồn cười.
Một điều mà bạn và tôi mong ước
là có một ngày nào đó ta có thể bấm cái nút
và chờ một người nào đó
phiên dich một bài ta muốn đọc.
Và nếu bạn nghĩ đây là chuyện ngớ ngẫn, bạn sai rồi.
Hiện nay có một nhóm ở Trung quốc gọi là Yeeyan.
Và Yeeyan là một nhóm có trên
150,000 thiện nguyện viên.
Họ lên mạng mỗi ngày đễ
tìm kiếm những bài viết có nội dung hay bằng tiếng Anh.
Họ dich cở chừng 100 bài mỗi ngày
từ những báo chí và trang mạng có tên tuổi.
Và họ cho mọi người đọc miễn phí.
Đó là dự án của anh chàng tên Zhand Lei.
Anh đã từng sống ở Hoa Kỳ khi vụ náo loạn Lhasa xãy ra
và anh không ngờ được những phương tiện truyền thông
bên Mỹ thiên lệch đến mức ấy.
Anh ta nói rằng, "Nếu tôi chỉ làm một chuyện để thay đổi,
tôi có thể phiên dịch để những người khác quốc gia
có thể hiểu nhau được."
Và câu hỏi tôi dành cho các bạn là:
Nếu Yeeyan có thể kêu gọi 150,000 người
phiên dich trang mạng tiếng Anh sang tiếng Hoa,
thì tại sao ta không có người như Yeeyan để phiên dịch từ tiếng Hoa.
Ai sẽ phiên dịch từ tiếng Hoa, thứ tiếng
có trên 400 triệu người sử dụng trên mạng?
Tôi đoán là ít nhất phải có một người nói lên những điều đáng nghe.
Nhưng mặc dầu chúng ta có thể kiếm ra người phiên dịch từ tiếng Hoa,
không chắc chắn là chúng ta sẽ tìm ra những bài viết đó.
Khi chúng ta tìm kiếm thông tin trên mạng,
chúng ta thường dùng hai cách.
Chúng ta bấm nút "tìm" (search)
Và tìm rất có hiệu quả nếu bạn biết bạn đang tìm kiếm cái gì.
Nhưng nếu cái bạn tìm là sự may mắn ngẫu nhiên,
cái tình cờ bước vào một nơi mà
bạn không biết bạn cần phải đến.
Chúng ta thường tìm kiếm những trang mạng xã hội,
để gặp bạn bè thân hữu.
Đễ xem họ đang xem những gì.
Nhưng vấn đề ở đây là bạn sẽ trở thành con
chim non chạy theo đàn.
Bạn sẽ chạy theo những người có tư tưởng
giống như bạn,
thích những gì bạn thích.
Rất khó mà nhận được những thông tin ở đàn khác
từ những phương trời khác trên thế giới.
Nơi mà những người khác tụ họp để nói về vấn đề khác.
Để làm được việc nầy, có một lúc bạn phải
tách ra khỏi đàn chim của bạn và gia nhập vào một đàn khác.
Bạn cần có một người hướng dẫn.
Đây là Amira Al Hussaini. Cô ta chủ nhiệm tờ báo trung đông Global Voices.
Công việc của cô ta một trong những việc khó nhất thế giới.
Không những cô phải làm sao cho hai giới nhà báo Israeli và Palestinian
đừng chém giết lẫn nhau,
mà cô phải kiếm ra cách nào
để làm mọi người quan tâm
đến Trung Đông.
Và theo lẽ đó giúp các bạn thoát ra
khỏi quỹ đạo mà bạn thường quanh quẫn.
Và để làm cho bạn để ý đến câu chyện một
người nhịn hút thuốc
một tháng trong dịp lễ Ramandan,
cô ta phải hiểu tâm lý quần chúng thế giới.
Cô ta phải hiều câu chuyện nào đáng kể.
Trên cơ bản, cô ta như một nhà điều khiển âm nhạc.
Cô là một nhà phụ trách sưu tầm nhân tài.
Cô biết mình có những nguyên liệu gì
để đáp ứng nhu cầu của quần chúng.
Cô có thể chọn lựa những gì để
để đưa đẩy mọi người tiến tới.
Tôi nghĩ đây chưa hẳn là một quy trình thuật toán.
Tôi nghĩ rằng cái tuyệt hay của internet
là nó cho những nhà điều khiển vươn tay nằm lấy
đến nhiều khán thính giả một cách dể dàng hơn.
Vì tôi quen biết Amira,
tôi có thể hỏi cô tôi nên đọc những gì.
Nhưng vì mạng lưới internet, cô ta ở một vị trí
có thể kêu gọi mọi người nên đọc những gì.
Và bạn cũng có thể nghe theo cô
nếu bạn muốn nới rộng mạng lưới của mình.
Một khi bạn bắt đầu mở rộng mạng lưới,
bắt đầu lắng nghe những tiếng nói trong bóng tối,
bắt đầu phiên dịch và chọn lọc những gì bạn đọc và nghe,
bạn sẽ đi đến những nơi cực kỳ xa lạ.
Đây là một bức ảnh trên trang blog tôi yêu thích,
gọi là AfriGadget.
Và AfriGadget là một trang blog nói về
công nghệ qua ngữ cảnh ở Africa.
Và cụ thể là họ theo giỏi một thợ rèn
ở tỉnh Kibera tại Nairobi.
Anh ta đang biến chiếc sườn xe Landrover
ra thành một cái đục.
Và khi bạn nhìn chiếc ảnh nầy, bạn tự hỏi,
"Tại sao tôi phải quan tâm đến vấn đề nầy?"
Và câu trả lời là anh chàng nầy có thể giải thích cho bạn.
Đây là Erik Hersman, các bạn có thể đã gặp anh trong hội trường nầy.
Anh ta có biệt danh la "Châu phi da trắng."
Anh ta là một con mọt sách nỗi danh tại Mỹ,
nhưng anh ta cũng là người Kenya. Anh ta sanh ra tại Sudan, lớn lên ở Kenya.
Anh ta như là một chiếc cầu
nối liền hai thế giới.
Một là cộng đồng công nghệ Châu phi,
hai là cộng đồng công nghệ Mỹ.
Anh ta có thể biến một câu chuyện
của một thợ rèn ở Kibera
thành câu chuyện tái sử dụng công nghệ,
chế biến từ sự ép buộc,
tìm sự cãm hứng từ sự tái sử dụng vật liệu.
Vì anh ta hiểu biết nhiều thế giới nầy,
anh tìm cách để truyền thông qua thế giới bên kia.
Hai thế giới mà anh có sự kết nối sâu đậm.
Tôi tin rằng nhửng người nói trên sẽ là nhịp cầu
giúp chúng ta nới rộng thế giới trong tương lai
khi ta sử dụng mạng internet.
Nhưng cái khó khăn của những chiếc cầu
là ta cần người dám bước qua nó.
Và đã đến lúc chúng ta cần nói đến những người sùng ngoại.
Tôi là cầu thủ chơi bóng cà na thuộc hạng quốc gia (NFL)
Hết mùa football, tôi thường ở nhà chửa vết thương,
hưởng thụ những ngày nghĩ, vân vân và vân vân --
hoặc có thể thâu thanh băng nhạc hip-hop.
Nhưng anh Dhani Jones, hiện là cầu thủ
của đội bóng Cincinnati Bengals,
dùng thời giờ của anh một cách khác.
Dhani có một chương trình truyền hình,
gọi là "Dhani chiêu cản toàn cầu."
Và mổi tuần trên chương trình nầy,
Dhani đi du lịch một nước khác nhau trên thế giới.
Anh tìm đến đội thể thao ở quốc gia đó,
tập dợt với họ một tuần, xong chơi một ván với họ.
Và lý do anh làm thế không phải chì vì anh
anh muốn giỏi võ Muay Thai.
Nhưng là vì đối với anh, thể thao
là một ngôn ngữ giúp
anh nới rộng ranh giới
tuyệt vời của trái đất.
Một số chúng ta dùng ngôn ngữ của âm nhạc, Nhiều người dùng ẩm thực.
Một số nhiều dùng văn chương hoặc viết lách.
Nói chung là có rất nhiều cách khác nhau
co thể giúp bạn phóng tầm mắt nhìn để tìm
một nơi trên thế giới cho mình.
Mục tiêu cùa bài nói chuyện của tôi ở đây
không phải để thuyết phục mọi người trong hội trường nầy
nên yêu chuộng những gì nước ngoài.
Tôi đoán là -- vì mọi người có mặt ở đây để dự hội nghị TED-Toàn cầu --
các bạn là những người sùng ngoại,
dù bạn có dùng cái từ đó hay chăng nữa.
Tôi thách thức các bạn nên
nghĩ là bạn làm chưa đủ nếu
bạn chỉ mong muốn thế giới lớn hơn
Bạn phải tìm cách sửa chửa những hệ thống
hiện tại ta đang có.
Chúng ta phải sửa chửa sự truyền thông.
Ta phải sửa đổi internet, phải sửa đổi nền giáo dục.
Ta phải sửa đổi luật di dân.
Ta phải tìm cách để
sáng tạo sự ngẫu nhiên,
phải làm cho phiên dịch ngoại ngữ lan tràn,
và tìm cách để tôn vinh những người
kết nối nhịp cầu,
Và chúng ta phải tìm cách xây dựng thế hệ sùng ngoại.
Đó là điều tôi đang cố gắng làm. Tôi cần sự hổ trợ của các bạn.
(Vỗ Tay)