Jestem Amerykaninem, więc właściwie
olewam futbol, chyba że są tam
faceci wielcy jak ja lub Bruno,
pędzący i wpadający na siebie.
Mimo to, przez ostatnie tygodnie
było bardzo ciężko
olewać futbol.
Wchodzę na Twittera i widzę różne dziwne słowa, których nigdy nie słyszałem:
FIFA, wuwuzela,
dziwne żarty o ośmiornicach.
Ale wyrażeniem, które mnie denerwowało,
którego nie mogłem rozgryźć:
"Cala a boca, Galvao".
Jeśli wchodziliście w ostatnich tygodniach na Twittera,
pewnie to widzieliście.
To popularny temat.
Jako jednojęzyczny Amerykanin nie znam przecież znaczenia tego wyrażenia.
Wszedłem więc na Twittera
i spytałem parę osób, czy mogliby mi wyjaśnić to "Cala a boca, Galvao".
Na szczęście moi brazylijscy
przyjaciele chętnie mi pomogli.
Wyjaśnili, że ptak galvao to rzadka
i zagrożona wymarciem papuga,
która jest w wielkim niebezpieczeństwie.
A teraz opowiedzą wam o tym trochę więcej.
Narrator: Parę słów o galvao, bardzo rzadkim ptaku
z Brazylii.
Każdego roku ponad 300,000 ptaków galvao
zabija się na karnawałowych paradach.
Ethan Zuckerman: Jasnym jest, że to tragiczna sytuacja
i że się pogarsza.
Okazuje się, że papuga galvao jest nie tylko
bardzo atrakcyjna i używana w nakryciach głowy;
ma też pewne właściwości halucynogenne,
co oznacza ogromny problem -
dręczenie galvao.
Pewni chorzy, porąbani ludzie zaczęli wciągać galvao nosem.
Jest bardzo zagrożona.
Dobra wiadomość brzmi: globalna społeczność -
jak mówią moi brazylijscy przyjaciele -
aż pcha się z pomocą.
Okazuje się, że Lady Gaga
wydała nowy singiel,
właściwie 5 czy 6 nowych singli, o ile wiem,
nazwany "Cala a boca, Galvao".
Moi brazylijscy przyjaciele mówią, że
jeśli wrzucę na Twittera "Cala a boca, Galvao",
10 centów pójdzie na
globalną kampanię,
by uratować tego pięknego, rzadkiego ptaka.
Większość z was poznała już, że to ściema
i to całkiem niezła.
"Cala a boca, Galvao" naprawdę znaczy coś zupełnie innego.
W portugalskim znaczy to: "Zamknij się, Galvao".
I odnosi się do tego faceta, Galvao Bueno,
czołowego komentatora futbolowego
dla Rede Globo.
Moi brazylijscy przyjaciele zdradzili mi, że
ten facet to chodzący banał.
Może zepsuć najciekawszy mecz,
rzucając co chwila banał za banałem.
Brazylijczycy poszli na pierwszy mecz
z Koreą Północną,
wzięli ten baner, zaczęli kampanię na Twitterze
i spróbowali przekonać innych,
żeby wrzucić wyrażenie "Cala a boca, Galvao".
Prawdę mówiąc, poszło im tak dobrze,
że na 2 tygodnie zmonopolizowali Twittera.
Jest też parę...
jest parę rzeczy, których można się od nich nauczyć.
Pierwsza lekcja, moim zdaniem ważna, brzmi:
nie zawiedziecie się, prosząc
ludzi, żeby byli aktywni online,
o ile "aktywność" oznacza wrzucanie frazy na Twittera.
Jeśli bycie aktywnym będzie tak proste,
łatwo będzie to załatwić.
Można się też przy okazji dowiedzieć,
że na Twitterze jest mnóstwo Brazylijczyków.
Jest ich ponad pięć milionów.
Jeśli chodzi o narodowości,
11 % brazylijskich użytkowników internetu jest na Twitterze.
To o wiele więcej, niż w USA czy Wielkiej Brytanii.
Po Japonii
Brazylia jest druga pod względem liczby użytkowników.
Jeśli używacie Twittera lub innych portali
i nie zdajecie sobie sprawy,
że jest tam sporo Brazylijczyków,
to witam w klubie.
Na portalach społecznościowych
kontaktujecie się z ludźmi,
z którymi chcecie mieć kontakt.
A jeśli przypominacie mnie, dużego, białego geeka z Ameryki,
zwykle kontaktujecie się z innymi białymi, amerykańskimi geekami.
Niekoniecznie musicie zauważać,
że na Twitterze jest tak wielu Brazylijczyków.
Wielu Amerykanów zaskakuje, że jest tam też
mnóstwo Afroamerykanów.
Twitter przeprowadził badania.
Przyjrzeli się swoim użytkownikom.
Uważają, że 24 % amerykańskich
użytkowników Twittera to Afroamerykanie.
To ok. dwa razy tyle, co procent
Afroamerykanów w populacji.
To też był duży szok dla wielu użytkowników Twittera,
a nie powinien być.
A to dlatego, że każdego dnia można
wejść na Modne Tematy.
I ludzie znajdują tematy
będące prawie wyłącznie rozmowami Afroamerykanów.
To wizualizacja zrobiona przez Fernanda Viegas
i Martina Wattenberga,
2 niesamowitych designerów wizualizacji,
badających
weekendową aktywność na Twitterze;
odkryli, że wiele z tych modnych tematów to
rozmowy segregowane; segregowane
w sposób, na który byście nie wpadli.
Okazuje się, że o wycieku ropy rozmawiają głównie biali,
a o barbecue
głównie czarni.
To szaleństwo. Jeśli chcecie
pomieszać tych, których widujecie na Twitterze,
starczy po prostu kliknąć.
Klikacie na tag "barbecue", zupełnie inna rozmowa, w której
uczestniczą różni ludzie.
Ale większość z nas tego nie robi.
Zostają nam okienka filtrujące, jak nazywa je mój przyjaciel Eli Pariser,
gdzie widzimy ludzi, których już znamy
i ludzi podobnych do ludzi, których już znamy.
Zwykle nie widzimy obrazu całości.
Mnie samego to zaskakuje,
bo nie taki miał być internet.
W początkach istnienia internetu, gdy
twórcy cyberutopii, jak Nick Negroponte,
pisali ważne książki, jak "Bycie cyfrowym",
założenie było takie, że internet
będzie niezwykle potężną siłą, mającą
niwelować różnice kulturowe,
aby stworzyć taką czy inną płaszczyznę porozumienia.
Negroponte zaczął swoją książkę historią
o tym, jak ciężko jest budować połączenia
w świecie atomów.
Jest na konferencji technologicznej na Florydzie.
Patrzy na coś naprawdę absurdalnego, to jest
na butelki wody Evian stojące na stole.
Negroponte mówi, że to szaleństwo.
Oto stara ekonomia.
To ekonomia przenoszenia tych
ciężkich, powolnych atomów na duże odległości sprawia prawdziwe trudności.
Dążymy to przyszłości części,
gdzie wszystko jest szybkie i nic nie waży.
Może być gdziekolwiek na świecie, kiedykolwiek.
Zmieni to świat, który znamy.
Negroponte miał rację co do wielu rzeczy.
Ale tutaj kompletnie się myli.
Okazuje się, że w wielu przypadkach
atomy są bardziej mobilne niż kawałki.
Kiedy wchodzę do sklepu w Stanach,
bardzo łatwo jest mi kupić wodę
butelkowaną w Fidżi
i wysłaną za ciężkie pieniądze do Stanów.
Za to zaskakująco trudno jest
znaleźć fidżyjski film fabularny.
Naprawdę trudno jest znaleźć fidżyjską muzykę.
Niesłychanie trudno jest znaleźć wiadomości z Fidżi,
co mnie dziwi, bo w Fidżi naprawdę mnóstwo się dzieje. Mają rząd powstały
po zamachu stanu. Mają rząd złożony z wojskowych.
Prasa jest represjonowana.
Właściwie to miejsce, któremu powinniśmy
poświęcić teraz uwagę.
Oto, co się według mnie dzieje.
Myślę, że dużo uwagi poświęcamy
infrastrukturze
globalizacji.
Przyglądamy się strukturze umożliwiającej
życie w tym połączonym świecie.
Ta struktura obejmuje np. trasy lotu samolotów.
Obejmuje kabel do internetu.
Patrzymy na mapę podobną do tej.
Wygląda, jakby cały świat był płaski,
bo wszystko jest o rzut beretem.
Można złapać samolot w Londynie
i tego samego dnia wylądować w Bangalore.
Dwa skoki, jesteśmy w Suvie, stolicy Fidżi.
Świat w zasięgu ręki.
Kiedy przyjrzymy się, co właściwie
przepływa przez te sieci,
widzimy coś zupełnie innego.
Patrzycie na trasę
globalnych lotów samolotem
i nagle odkrywacie, że świat nie jest nawet płaski.
Jest bardzo wyboisty.
Niektóre części świata są niezwykle dobrze połączone.
Praktycznie mamy ogromną ścieżkę na niebie
między Londynem i Nowym Jorkiem.
Ale spójrzcie na tę mapę, popatrzcie
przez jakieś dwie czy trzy minuty.
Niewiele samolotów lata
z Ameryki Południowej do Afryki.
Odkryjecie, że niektóre części świata
są systematycznie odcinane.
Kiedy odwracamy wzrok od infrastruktury umożliwiającej połączenie
i patrzymy na to, co się naprawdę dzieje,
zaczynamy zdawać sobie sprawę, że świat nie działa dokładnie tak,
jak nam się zdaje.
Oto problem, który zajmował mnie przez
ostatnią dekadę.
Świat staje się coraz bardziej globalny.
Coraz bardziej połączony.
Więcej problemów ma skalę globalną.
Nasza gospodarka zyskuje wymiar globalny.
A media z dnia na dzień przestają być globalne.
Jeśli widzieliście transmisję telewizyjną w latach 70. w USA,
35 do 40% tej transmisji to wiadomości międzynarodowe
wyświetlane wieczorem.
Teraz ich liczba spadła do 12-15%.
A to pokazuje nam bardzo zaburzony obraz świata.
Ten slajd Alisa Miller pokazała na wcześniejszej konferencji TED.
Alisa jest prezeską Public Radio International.
Pokazała kartogram, będący właściwie zaburzoną mapą opartą
na tym, co amerykańskie
wiadomości telewizyjne
pokazywały przez miesiąc.
Widzicie, że kiedy zaburzy się mapę opartą na uwadze,
świat w amerykańskich wiadomościach
jest zredukowany do
wielkiego, rozdętego USA
i kilku innych krajów, na które dokonaliśmy inwazji.
To tyle, jeśli chodzi o nasze media.
Zanim uznacie, że to po prostu funkcja amerykańskich wiadomości w TV,
straszna funkcja, zgadzam się --
tworzyłem mapy dla elitarnych mediów, np. New York Times
i efekt był ten sam.
Patrząc na New York Timesa, patrząc na inne elitarne media,
zyskuje się głównie obraz bardzo bogatych narodów
i narodów, na które najechaliśmy.
Okazuje się, że to nowe medium
niekoniecznie aż tak nam pomaga.
To mapa zrobiona przez Marka Grahama,
z Oxford Internet Institute przy tej samej ulicy.
To mapa artykułów na Wikipedii,
które zostały zgeokodowane.
Zauważycie ogromną przewagę na rzecz
Ameryki Północnej i Europy Zachodniej.
Nawet wśród Wikipedii,
których treść tworzymy przez internet,
faworyzowane są miejsca, w których
znajduje się większość autorów Wikipedii,
zapominając o reszcie świata.
W UK można wstać z łóżka,
wziąć komputer po opuszczeniu tej sesji,
można przeczytać gazetę z Indii lub z Australii, z Kanady,
tylko, Boże broń, nie z USA.
Pewnie tego nie zrobicie.
Spójrzcie na korzystanie z mediów internetowych --
w przypadku 10 największych użytkowników internetu --
ponad 95% czytających wiadomości
korzysta ze stron lokalnych.
To jeden z tych rzadkich przypadków, kiedy USA jest nieco lepsze (od UK),
bo my lubimy czytać wasze media, za to
odwrotnie - nie bardzo.
Wszystko to sprawia, że zaczynam
myśleć, że jesteśmy w stanie, który nazywam
wyimaginowanym kosmopolityzmem.
Patrzymy na internet.
Myślimy, że mamy rozbudowany obraz świata.
Znajdujemy czasem jakąś stronę po chińsku
i uznajemy, że naprawdę mamy do czynienia z najlepszą technologią w historii,
która łączy nas z resztą świata.
Zapominamy, że przez większość czasu
sprawdzamy wyniki Boston Red Sox.
To jest prawdziwy problem.
Nie dlatego, że Red Sox mają kiepski rok,
ale dlatego, że kiedy rozmawiamy
tu na konferencjach TED,
prawdziwe problemy świata,
ciekawe problemy do rozwiązania
mają globalną skalę i zasięg,
wymagają globalnych rozmów
i globalnych rozwiązań.
Oto problem, który musimy rozwiązać.
A oto dobra wiadomość.
Przez 6 lat zadawałem się z tymi facetami.
To grupa o nazwie Globalne Głosy.
To ekipa blogerów z całego świata.
Naszą misją była naprawa światowych mediów.
Zaczęliśmy w 2004.
Jak można zauważyć, nie osiągnęliśmy jeszcze aż tak wiele.
Nie myślę też, że sami
naprawdę rozwiążemy ten problem.
Ale im więcej o tym myślę, tym więcej przychodzi mi
na myśl rzeczy, których się już nauczyliśmy
i które uczą nas, jak zmienilibyśmy okablowanie,
jeśli chcielibyśmy użyć sieci do poszerzenia świata.
Pierwszym, co trzeba wziąć pod uwagę,
są części świata, które, jeśli chodzi
o poświęcanie uwagi, są ciemnymi plamami.
Tutaj -- nocna mapa świata sporządzona przez NASA --
są dosłownie ciemne z powodu braku elektryczności.
Myślałem kiedyś, że ciemna plama na tej mapie
oznacza, że nie znajdzie się żadnych wiadomości
stamtąd, bo są pilniejsze potrzeby.
Teraz zaczynam rozumieć,
że można mieć media, tylko wymaga to ogromu pracy
oraz ogromnej zachęty.
Jedną z tych ciemnych plam jest Madagaskar,
kraj który lepiej znamy z filmu wytwórni Dreamworks,
niż z przemiłych
ludzi, którzy tam mieszkają.
Ludzie, którzy utworzyli
Klub Foko w Madagaskarze,
właściwie nie zrobili tego po to, żeby zmienić obraz swojego kraju.
Robili coś o wiele prostszego.
To był klub nauki angielskiego,
korzystania z komputera i internetu;
ale okazało się, że w Madagaskarze
dokonano zamachu stanu.
Zamknięto najbardziej niezależne media.
A uczniowie liceów, którzy
uczyli się blogować poprzez Klub Foko,
nagle odkryli, że rozmawiają z międzynarodową publicznością
o demonstracjach, o przemocy,
o wszystkim, co działo się w tym kraju.
Tak więc bardzo mały program
opracowany, aby ludzie przed komputerami
mogli publikować swoje myśli, publikować niezależne media,
zaczął mieć wielki wpływ na to,
co wiemy o tym kraju.
Problem w tym, że, jak sądzę, większość
ludzi tutaj nie zna języka malagaskiego.
Zgaduję też, że większość z was nie mówi nawet po chińsku --
co jest dość smutne, jeśli się zastanowić,
bo jest to obecnie najpopularniejszy język w internecie.
Na szczęście, ludzie próbują wymyślić, co z tym zrobić.
Jeśli używacie Google Chrome i wejdziecie na stronę po chińsku,
zauważycie to śliczne okienko na górze,
które automatycznie wykrywa, że strona jest po chińsku
i migiem, po jednym kliknięciu,
pokaże wam tłumaczenie tej strony.
Niestety, jest to tłumaczenie mechaniczne.
Choć Google radzi sobie świetnie z pewnymi językami,
to jest beznadziejny, jeśli chodzi o chiński.
Rezultaty mogą być zabawne.
Tym, czego naprawdę chcecie, czego ja chcę,
jest możliwość naciśnięcia guzika
i poczekania, aż
jakiś człowiek to przetłumaczy.
Myślicie, że to absurd? Nieprawda.
W Chinach jest obecnie grupa zwana Yeeyan.
Yeeyan liczy
150.000 ochotników,
którzy co dzień są online.
Szukają najciekawszych treści w języku angielskim.
Tłumaczą około 100 artykułów dziennie:
większe gazety, popularne strony.
Umieszczają to w sieci za darmo.
To projekt faceta zwanego Zhang Lei,
który w czasie zamieszek w Lhasie mieszkał w Stanach
i nie mógł uwierzyć, jak stronnicze
były amerykańskie media.
Powiedział: "Jeśli mogę coś zrobić, to właśnie zacząć tłumaczyć,
żeby ludzie między tymi krajami
zaczęli się trochę lepiej rozumieć".
Moje pytanie brzmi:
jeśli Yeeyan może znaleźć 150.000 ludzi
do tłumaczenia angielskich stron na chiński,
gdzie jest angielski Yeeyan?
Kto zajmie się chińskim,
którego obecnie używa 400 milionów internautów?
Myślę, że choć jeden z nich ma coś ciekawego do powiedzenia.
Jeśli nawet znajdziemy sposób tłumaczenia z chińskiego,
nie ma gwarancji, że go znajdziemy.
Szukając informacji online,
mamy właściwie dwie strategie.
Bardzo dużo wyszukujemy.
Szukanie jest świetne, jeśli się wie, czego szukać.
Ale jeśli szukacie szczęśliwego trafu,
jeśli chcecie trafić na coś, o czym nie
wiedzieliście, że tego potrzebujecie,
główną strategią jest zerknięcie na sieci społecznościowe,
poszukanie przyjaciół.
Czym się interesują? Może powinniśmy się tym zainteresować?
Problem w tym, że po jakimś czasie
trafiamy na owczy pęd.
Podążamy za mnóstwem ludzi,
prawdopodobnie podobnych do nas,
o podobnych zainteresowaniach.
Jest ogromnie trudno dostać informacje
od innych "owiec", z innych części świata, w których
ludzie kontaktują się ze sobą i rozmawiają o swoich zainteresowaniach.
Żeby tak się stało, potrzebny
wam ktoś, kto wypchnie was z waszego "stada" i wepchnie do innego.
Przewodnika.
To jest Amira Al Hussaini, edytorka Globalnych Głosów na Bliskim Wschodzie.
Ma jedną z najtrudniejszych prac na świecie.
Musi nie tylko powstrzymać izraelskich i palestyńskich współpracowników
przed zabijaniem się;
musi zgadnąć,
co was zainteresuje
na Bliskim Wschodzie.
Aby wyrwać was z waszej
zwykłej orbity,
i zwrócić waszą uwagę
na historię o kimś, kto
rzucił palenie na miesiąc Ramadan,
musi wiedzieć coś o globalnej publiczności.
Musi wiedzieć, jakie historie są dostępne.
Właściwie, jest didżejem.
Uzdolnionym opiekunem,
który wie, jakie materiały są dostępne,
który umie słuchać publiczności,
który potrafi dokonać selekcji
i pchnąć ludzi naprzód w taki czy inny sposób.
Nie sądzę, żeby był to proces algorytmiczny.
Myślę, że w internecie świetne jest to,
że bardzo ułatwia didżejom
dotarcie do szerszej publiczności.
Znam Amirę.
Mogę ją spytać, co przeczytać.
Ale internet stawia ją w pozycji, w której może
powiedzieć wielu ludziom, co czytać.
Wy też możecie jej posłuchać,
jeśli chcecie w ten sposób poszerzyć swoją sieć.
Kiedy zaczniecie już poszerzać,
zaczniecie zapalać głosy w ciemnych miejscach,
zaczniecie tłumaczyć, brać sprawy w swoje ręce,
wylądujecie w bardzo dziwnych miejscach.
To obrazek z mojego ulubionego bloga,
czyli AfriGadget.
AfriGadget to blog opisujący
technologię w kontekście Afryki.
Koncentruje się na pewnym kowalu
w Kiberze w Nairobi,
który zmienia oś Landrovera
w przecinak ślusarski.
Kiedy się na to spojrzy, człowiek zadaje sobie pytanie:
"A właściwie, to co mnie to obchodzi?"
Prawda jest taka, że ten facet pewnie może wam to wyjaśnić.
To Erik Hersman. Mogliście go widzieć na konferencji.
Ma ksywkę Biały Afrykanin.
Jest bardzo znanym amerykańskim geekiem,
jest też Kenijczykiem, urodził się w Sudanie, a dorastał w Kenii.
Łączy dwie kultury.
On dosłownie żyje w dwóch światach --
w świecie afrykańskiej społeczności technologicznej
oraz w świecie amerykańskiej społeczności technologicznej.
Może więc opowiedzieć historię
tego kowala w Kiberze
i zmienić ją w opowieść o zmienianiu sensu technologii,
o wprowadzaniu innowacji pomimo ograniczeń,
o szukaniu inspiracji opartym na ponownym wykorzystaniu materiałów.
Zna jeden ze światów
i znajduje sposób opowiedzenia go drugiemu światu;
jest głęboko zakorzeniony w nich obu.
Jestem przekonany, że ludzie łączący kultury
są przyszłością naszych prób poszerzenia świata
poprzez użycie sieci.
Ale problem z mostami polega na tym,
że ktoś musi po nich przejść.
Tu przychodzą nam z pomocą ksenofile.
Gdybym znalazł się w NFL,
pewnie spędzałbym czas po sezonie
lecząc rany, rozkoszując się spokojem w domu i tak dalej...
może nagrywając album hip-hopowy.
Dhani Jones,
środkowy obrońca drużyny Cincinnati Bengals,
ma trochę inne podejście do okresu posezonowego.
Dhani ma telewizyjny show.
Nazywa się "Dhani zmaga się z globem".
Co tydzień w tym show Dhani
podróżuje do różnych narodów świata.
Znajduje lokalną drużynę sportową.
Trenuje z nimi przez tydzień i gra z nimi mecz.
Nie robi tego tylko dlatego,
że chce opanować dziedzinę boksu Muay Thai.
Robi to, bo dla niego
sport jest językiem,
który pozwala mu doświadczyć
pełnej rozmaitości i wspaniałości świata.
Dla niektórych z nas to może być muzyka. Dla innych jedzenie.
Dla wielu z nas - literatura lub pisanie.
Jest tak wiele sposobów pozwalających
wyjść na zewnątrz i spojrzeć na świat,
i znaleźć w nim swoje miejsce.
Celem mojej Mowy
nie jest przekonanie tu obecnych
do przejścia na ksenofilię.
Zgaduję, że, skoro jesteście na konferencji o nazwie TEDGlobal,
to większość z was jest ksenofilami,
nawet jeśli nie używacie tego słowa.
Oto moje zadanie.
Nie wystarczy podjąć osobistą decyzję,
że chcecie szerszego świata.
Musimy odkryć, jak zmienić okablowanie
systemów, które mamy.
Musimy naprawić nasze media.
Naprawić internet. Musimy naprawić naszą edukację.
Naprawić naszą politykę imigracyjną.
Musimy poszukać sposobów
tworzenia szczęśliwych trafów,
czynienia tłumaczeń wszechobecnymi;
musimy znaleźć sposoby przyjmowania
i honorowania ludzi łączących kultury.
Musimy też odkryć, jak się hoduje ksenofili.
To właśnie próbuję zrobić. I potrzebuję pomocy.
(oklaski)