Wij mensen hebben een buitengewoon potentieel voor goedaardigheid,
maar ook een enorme kracht om kwaad te doen.
Elk gereedschap kan gebruikt worden om mee te bouwen of mee te vernietigen.
Dat ligt allemaal aan onze grondslag.
Daarom is het nog belangrijker
om een onzelfzuchtig uitgangspunt te hebben en geen egoïstisch uitgangspunt.
Op dit moment staan we tegenover vele uitdagingen in ons leven.
Dit kunnen persoonlijke uitdagingen zijn.
Ons eigen bewustzijn kan onze beste vriend of onze grootste vijand zijn.
Er zijn ook maatschappelijke uitdagingen:
armoede te midden van overvloed, ongelijkheid, conflict, onrecht.
Ook zijn er nieuwe uitdagingen die we niet verwacht hadden.
Tienduizend jaar geleden waren er ongeveer 5 miljoen mensen op aarde.
Wat ze ook deden,
de veerkrachtige aarde zou snel van de menselijke activiteiten herstellen.
Na de Industriële en Technologische revolutie
is dit niet meer het geval.
Wij zijn nu de grootste invloedsfactor op de aarde.
We zijn beland in het Antropoceen, het tijdperk van de mens.
Als we zouden doorgaan met deze eindeloze groei,
het eindeloos gebruik van grondstoffen,
is het alsof deze man zegt --
ik hoorde het een voormalig staatshoofd, ik noem geen namen, zeggen: --
" Vijf jaar geleden waren we op de rand van de afgrond.
Vandaag hebben we een grote stap vooruit gezet."
Deze rand is hetzelfde als degene die door wetenschappers is bepaald
als de planetaire grenzen.
Binnen die grenzen gelden er een aantal factoren.
We kunnen nog steeds welvaren, de mensheid kan nog 150.000 jaar floreren
als we dezelfde klimaatstabiliteit behouden
die er in de laatste 10.000 jaar tijdens het Holoceen was.
Dit vereist echter een vrijwillige keuze voor eenvoud
en kwalitatieve groei, geen kwantitatieve groei.
Zoals je kan zien, zaten we in 1900 ruim binnen de veiligheidsgrenzen.
Toen kwam in 1950 de grote versnelling.
Hou je adem in, maar niet te lang, om je in te beelden wat er komen gaat.
Nu zijn we ver over de planetaire grenzen heen gegaan.
Als we biodiversiteit nemen, met de huidige snelheid
zal 30 procent van alle levende wezens op aarde in 2050 uitgestorven zijn.
Zelfs als we hun DNA zouden invriezen, is dat niet terug te draaien.
Nou zit ik hier dus
op 7.000 meter hoogte voor een gletsjer in Bhutan.
Op deze 'derde pool' zijn 2.000 gletsjers die nog sneller smelten dan de Noordpool.
Wat kunnen we in deze situatie nou doen?
Hoe ingewikkeld het politieke, economische en wetenschappelijke
vraagstuk van het milieu ook is,
het komt uiteindelijk neer op de kwestie van onzelfzuchtigheid tegenover egoïsme.
Ik ben een 'Groucho' Marxist.
(Gelach)
Groucho Marx zei: "Waarom moet ik om toekomstige generaties geven?
Wat hebben zij ooit voor mij betekend?"
(Gelach)
Helaas hoorde ik dat Steve Forbes, de miljardair,
op Fox nieuws precies hetzelfde zei, maar dat serieus meende.
Ze hadden het over de stijging van de zeespiegel
en hij zei: "Ik vind het belachelijk dat ik mijn gedrag moet veranderen
omdat er iets over 100 jaar zal gaan plaatsvinden."
Als je niets geeft om toekomstige generaties,
dan ga je gang maar.
Een van de hoofduitdagingen van onze tijd
is om drie tijdsschalen af te stemmen:
op korte termijn de economie,
de ups en downs van de beurs, de eindejaarsboekhouding;
op middellange termijn de kwaliteit van het leven --
wat is de kwaliteit van ieder levensmoment, over 10 jaar, en over 20 jaar? --
en op lange termijn het milieu.
Als milieudeskundigen met economen praten
leidt dit tot een onsamenhangende, schizofrene dialoog.
Ze spreken niet dezelfde taal.
In de afgelopen 10 jaar ben ik over de hele wereld in contact geweest met
economen, wetenschappers, neurologen, milieudeskundigen,
filosofen, denkers in de Himalaya, overal.
Het lijkt mij dat er slechts één concept is
dat voor afstemming tussen die drie tijdsschalen zorgt.
Dat is simpelweg: meer welwillendheid naar anderen toe.
Als je meer rekening houdt met anderen ontstaat er een zorgzame economie,
waar financiën de maatschappij dienen
en niet de maatschappij in dienst van de financiën is.
Je gaat niet naar het casino
met het geld dat mensen je toevertrouwd hebben.
Als je meer rekening houdt met anderen
zul je de ongelijkheid helen,
een zeker welzijn brengen binnen de maatschappij,
in het onderwijs en op de werkvloer.
Een land kan het machtigste en welvarendste land zijn
en toch ongelukkige inwoners hebben. Dat slaat toch nergens op?
Als je meer rekening houdt met anderen
ga je onze planeet niet leegroven.
Met de huidige snelheid zouden zelfs drie planeten niet genoeg zijn.
De vraag is dus:
onzelfzuchtigheid is het antwoord; het is geen nieuw concept,
maar kan het een echte, pragmatische oplossing zijn?
Misschien belangrijker nog, bestaat het wel,
ware onzelfzuchtigheid, of zijn we te egoïstisch?
Sommige filosofen zeggen dat we onverbeterlijke egoïsten zijn.
Zijn we nou echt allemaal deugnieten?
Dat is goed nieuws, nietwaar?
Vele filosofen (zoals Hobbes) beweren dat.
Niet iedereen ziet er echter uit als een deugniet.
Of is een mens de wolf voor de mens?
Deze kerel ziet er toch best vriendelijk uit.
Hij is een van m'n vrienden in Tibet.
Hij is erg aardig.
We houden van samenwerking.
Niets geeft ons meer vreugde dan samen aan iets te werken, toch?
Dat geldt niet alleen voor mensen.
Ook is er natuurlijk de worsteling om te overleven,
het recht van de sterkste, sociaal Darwinisme.
Maar evolutionair gezien -- ook al is er natuurlijk sprake van strijd --
moet samenwerking veel creatiever om een hogere complexiteit te bereiken.
We zijn super-samenwerkers en we moeten nog verder gaan dan dat.
Daarbovenop komt nog de kwaliteit van menselijke relaties.
De OESO heeft een onderzoek gedaan naar 10 factoren, waaronder inkomen.
Het eerste dat mensen noemden als hoofdfactor voor geluk,
is de kwaliteit van sociale verhoudingen.
Niet alleen tussen mensen.
En kijk eens naar deze overgrootmoeders.
Dus het idee dat, wanneer we diep in onszelf gaan kijken,
we onverbeterlijke egoïsten zijn,
is gebaseerd op pseudowetenschap.
Er is geen enkele sociologische,
psychologische studie die dat ooit heeft aangetoond.
Eerder het tegendeel.
Mijn vriend Daniel Batson heeft zijn hele leven
mensen in erg ingewikkelde situaties in het lab gezet.
Natuurlijk zijn we soms egoïstisch en de één is dat meer dan de ander.
Maar hij bevond stelselmatig dat, ondanks alles,
er een significant aantal mensen is
dat zich onzelfzuchtig gedraagt, wanneer dan ook.
Als je een zwaargewond persoon ziet, die enorm lijdt,
help je misschien als gevolg van krachtig medelijden --
je kan er niet tegen dus kan je de persoon beter helpen dan ernaar te blijven kijken.
Dit is allemaal getoetst en het bleek dat men zeker onzelfzuchtig kan zijn.
Dat is dus goed nieuws.
Verder moeten we ook de banaliteit van goedheid zien.
Kijk naar hier.
Als we naar buiten komen zeggen we niet: "Wat fijn,
er is niet gevochten terwijl deze groep over onzelfzuchtigheid praat."
Dat was te verwachten, nietwaar?
Als er een gevecht was, zou men daar maandenlang over praten.
De banaliteit van goedheid is niet iets dat de aandacht trekt,
maar het bestaat weldegelijk.
Kijk hier nou eens naar.
Als ik sommige psychologen vertel
dat ik 140 humanitaire projecten in de Himalaya's leid
en me dit zoveel vreugde geeft
zeggen ze: "Ik zie dat je voor de warme gloed werkt.
Dat is niet onzelfzuchtig. Je voelt je er gewoon goed door."
Denk je dat deze man, toen hij voor de trein sprong,
dacht: "Ik ga me zó goed voelen hierna"?
(Gelach)
Dat is echter niet het einde.
Ze zeggen, nou, toen je hem interviewde, zei hij:
"Ik had geen keus, natuurlijk moest ik springen."
Hij heeft geen keus. Automatisch gedrag. Het is egoïstisch noch onzelfzuchtig.
Geen keus?
Natuurlijk gaat deze man niet een half uur lang denken:
"Moet ik een hand geven? Geen hand geven?"
Hij doet het. Er is een keus maar die is overduidelijk en prompt.
En ook daar had hij een keus.
(Gelach)
Er zijn mensen die een keus hadden, zoals Pastoor André Trocmé en z'n vrouw
en het hele dorp Le Chambon-sur-Lignon in Frankrijk.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben ze 3.500 Joden gered,
onderdak gegeven en naar Zwitserland gebracht,
onder zware druk, met risico voor eigen leven en dat van hun familie.
Onzelfzuchtigheid bestaat dus wel.
Maar wat is onzelfzuchtigheid?
Het is de wens dat anderen gelukkig zijn en de oorzaak voor geluk zullen vinden.
Empathie is de cognitieve resonantie
die jou laat zien:
deze persoon is vrolijk, deze persoon lijdt.
Empathie is echter niet voldoende.
Als je steeds opnieuw leed tegenkomt
kan je empathische stress krijgen, burn-out
en daarom heb je de grote zone van liefde en zachtaardigheid nodig.
Met Tania Singer bij het Max Planck Instituut in Leipzig
bevonden we dat de netwerken voor empathie en liefde/zachtaardigheid verschillen.
Dat is allemaal goed gedaan,
afgeleid uit evolutie, kraamzorg en moederliefde,
maar dat moeten we uitbreiden.
Het kan zelfs op andere diersoorten betrekking hebben.
Als we een meer onzelfzuchtige samenleving willen, moeten er twee zaken plaatsvinden:
individuele verandering en maatschappelijke verandering.
Is individuele verandering mogelijk?
Tweeduizend jaar beschouwend onderzoek zegt van wel.
Een 15-jarig samenwerkingsverband met neurologie en epigenetica
toont ons dat onze hersenen veranderen als je onzelfzuchtigheid traint.
Ik heb 120 uur in een MRI-scanner doorgebracht.
Dit is de eerste keer dat ik erin ging, na 2,5 uur.
Het resultaat is in vele wetenschappelijke artikelen gepubliceerd.
Het laat zonder tegenstrijdigheid zien dat er structurele-en functionele
veranderingen plaatsvinden in de hersenen als je onzelfzuchtige liefde traint.
Om je een idee te geven:
links zie je de mediteerder op een rustmoment,
mediteerder in barmhartige meditatie, je ziet alle activiteit
en dan de controlegroep in rust; er gebeurt niets,
in meditatie gebeurt er niets.
Ze zijn niet getraind.
Heb je dan 50.000 uur meditatie nodig? Nee, dat is niet het geval.
Vier weken lang, 20 minuten per dag mediteren op barmhartigheid
zorgt al voor een structurele verandering in de hersenen tegenover de controlegroep.
Dat is slechts 20 minuten per dag, vier weken lang.
Zelfs bij kleuters -- Richard Davidson heeft dat in Madison gedaan.
Een 8-weeks programma: dankbaarheid, liefde/zachtaardigheid, aandachtig ademen.
Je zou zeggen: "Het zijn maar kleuters."
Kijk na acht weken eens naar
het pro-sociaal gedrag, de blauwe lijn.
Daarna volgt de ultieme wetenschappelijke toets, de stickertoets.
Van tevoren bepaal je wie hun beste vriend(in) in de klas is,
hun minst favoriete persoon, een onbekend kind en het zieke kind
en dan moeten ze stickers gaan uitdelen.
Voor het mediteren gaven ze de meeste stickers aan hun beste vriend(in).
Vier, vijf jaar oud, 20 minuten drie maal per week.
Na het mediteren was er geen discriminatie meer:
even veel stickers voor hun beste vriend als voor het minst favoriete kind.
Zoiets moeten we op alle scholen ter wereld doen.
Wat is nu de volgende stap?
(Applaus)
Toen de Dalai Lama dat hoorde, zei hij David Richardson:
"Ga naar 10 scholen, 100 scholen, de V.N., de hele wereld."
Wat is dus de volgende stap?
Individuele verandering is mogelijk.
Moeten we nou wachten tot er onzelfzuchtig DNA in het menselijk ras ontstaat?
Dat duurt 50.000 jaar, te lang voor het milieu.
Gelukkig is er de evolutie van cultuur.
Culturen, zoals door specialisten aangetoond, veranderen sneller dan genen.
Dat is het goede nieuws.
De houding ten opzichte van oorlog is over de jaren enorm veranderd.
Individuele en culturele verandering beïnvloeden elkaar
en ja, we kunnen een onzelfzuchtiger maatschappij bereiken.
Wat is nu de volgende stap?
Ikzelf ga terug naar het Oosten.
We behandelen nu 100.000 patiënten per jaar in onze projecten.
We hebben 25.000 kinderen op school kunnen plaatsen, vier procent overhead.
Sommige mensen zeggen: "Jouw ding werkt praktisch,
maar werkt het ook in theorie?"
Die noemen ons een 'positieve afwijking'.
Ik zal ook weer gaan leven als kluizenaar
om de innerlijke bronnen te vinden om anderen beter te kunnen dienen.
Maar wat kunnen we op een globaal niveau doen?
Er moeten drie dingen gebeuren.
Samenwerking verbeteren.
Meewerkend leren op school in plaats van competitief leren.
Onvoorwaardelijke samenwerking binnen bedrijven --
er kan concurrentie tussen bedrijven zijn, maar niet binnen bedrijven.
We hebben duurzame eendracht nodig. Ik hou van deze uitdrukking.
Geen duurzame groei meer.
Duurzame eendracht betekent dat we nu ongelijkheid recht gaan trekken.
In de toekomst gaan we meer doen met minder
en gaan we kwalitatief groeien, niet kwantitatief.
We hebben een zorgzame economie nodig.
De Homo economicus heeft geen oplossing voor armoede te midden van overvloed,
kan niet het probleem oplossen
van het gemeengoed : de atmosfeer, de oceanen.
Een zorgzame economie is nodig.
Zeg dat economie barmhartig moet zijn,
en je hoort: "Dat is niet ons werk."
Maar o wee als je zegt dat het hen niets kan schelen.
Lokale verbintenis en globale verantwoordelijkheid is nodig.
Ons altruïsme moet de 1,6 miljoen andere diersoorten omvatten.
Voelende wezens zijn mede-bewoners in deze wereld
en we moeten onzelfzuchtigheid uitdagen.
Lang leve de onzelfzuchtige revolutie.
Viva la revolución de altruismo.
(Applaus)
Dankjewel.
(Applaus)