Bu okyanus manzarasına aşina olduğunuzdan eminim,
fakat bilmelisiniz ki
okyanusun büyük bölümü buna hiç benzemiyor.
Güneşin aydınlattığı yüzeyin altında,
alacakaranlık bölge dediğimiz
bambaşka bir dünya var.
Yüzeyin 200 ile 1.000 metre altında
güneş ışığı zar zor parıldıyor.
Çok küçük partiküller karanlığın arasında dönerken
biyoluminesans ışıkları
suyun bu kısmında hayata dair neler olduğu hakkında bize ipucu veriyor:
Mikroplar, planktonlar ve balıklar.
Bu kısımda yaşayan her şey böylesi uç noktada bir ortamdaki
zorluklara ilişkin inanılmaz adaptasyon geçirmişler.
Bu hayvanlar balina, ton balığı, kılıç balığı ve yılan balığı gibi
başlıca avcıları da destekliyorlar.
Burada daha önce düşünülenden tam on kat daha fazla
biyolojik kütle var.
Hatta belki de okyanusun kalan kısmındaki tüm canlıların toplamından daha fazla.
Okyanusun derinliklerinde keşfedilmemiş sayısız tür var
ve alacakaranlık bölgesindeki hayat Dünya iklimiyle iç içe geçmiş durumda.
Ancak alacakaranlık bölgesi neredeyse araştırılmıyor.
Hâlâ hakkında bilmediğimiz pek çok şey var.
Bence bunu değiştirebiliriz.
Yalnızca bu tür bir iddiayla kendimi okyanus biliminin içinde buldum.
Bence bilim, teknoloji ve bilinmeyeni
gezegenimizdeki hayata dair
çığır açacak keşiflerin ilk adımını ortak noktada buluşturuyor.
Üniversite öğrencisiyken
bilim insanlarından oluşan bir ekiple
çok güçlü lazerler yardımıyla mikroskopik algleri ölçmek için
Atlantik Okyanusu'nu keşfe çıktım.
Bu yolculukta yaşadığım inanılmaz şey,
inceleme yapan herkesin gözünden kaçan bir şeyi keşfetmiş olmamız:
Herkesin sandığından daha küçük fotosentetik hücreler.
Bu küçük hücrelerin artık Dünya'da en çok bulunan
fotosentetik organizmalar olduğunu biliyoruz.
Bu harika keşfin gerçekleşme sebebi okyanustaki yaşamı farklı bir açıdan
inceleyebilmek için teknolojiyi kullanmamız.
Alacakaranlık bölgesinde bizi bekleyen bu keşiflerin de
nefes kesici olacağından şüphem yok.
Alacakaranlık bölgesi hakkında çok az şey biliyoruz, çünkü çalışılması zor bir alan.
İnanılmaz derecede büyük,
Arktik'lerden Güney Okyanusu‘na
tüm Dünya boyunca uzanıyor.
Bölgeden bölgeye farklılık gösteriyor.
Su ve hayvanlar hareket ettikçe değişiklik oluyor.
Derin, karanlık ve soğuk, ayrıca basınç aşırı yüksek.
Ancak bildiklerimiz heyecan verici.
Okyanus derinliklerinde dev yaratıklar olduğunu hayal ediyor olabilirsiniz
ama oradaki hayvanların çoğu çok küçük,
tıpkı bu fener balığı gibi.
Bu azılı görünümlü balığa diken balığı diyoruz.
İnanması güç de olsa bunlar dünyada sayısı en fazla omurgalılar
ve pek çoğu o kadar küçük ki bir düzinesi bu tüpün içine sığabilir.
Daha da ilginci,
küçük olmaları, sayıları fazla olduğunda onları güçlü olmaktan alıkoymuyor.
Derinlerdeki su altı radarı hayvanların yoğun bir tabaka oluşturduğunu gösteriyor.
Bu verilerde 400 metre derinlikteki kırmızı ve sarı renklerden
ne demek istediğimi görebilirsiniz.
Bu tabakaya o kadar çok ses çarpıyor ki
okyanusun tabanı olarak düşünülmüştü.
Ancak öyle olamayacağını görüyoruz, çünkü bu tabaka gündüz derinken
geceleri derinleşiyor
ve aynı düzen her gün devam ediyor.
Bu aslında Dünya'daki en büyük hayvan göçü.
Dünyanın her bir yanında her gün yaşanıyor,
devasa bir dalga hâlinde okyanuslar boyunca gerçekleşiyor,
alacakaranlık bölgesi canlıları geceleri beslenmek için
yüzlerce metre yüzeye çıkıyor
ve gündüz kısmen daha güvenli olan derin, karanlık sulara geri dönüyorlar.
Bu hayvanlar ve hareketleri yüzeyi ve okyanus derinliklerini
çok önemli şekilde bağdaştırıyor.
Hayvanlar yüzeye yakın besleniyor,
besinlerindeki karbonu suyun derinliklerine taşıyorlar,
bu karbonun bir kısmı bu derinliklerde
atmosferden izole bir hâlde yüzlerce ve hatta binlerce yıl kalabilir.
Bu şekilde bu göç karbondioksitin atmosferin dışında kalmasına
yardımcı olmakla birlikte
iklim üzerindeki küresel ısınmanın etkilerini de kısıtlamış oluyor.
Yine de çok sorumuz var.
Hangi türlerin göç ettiğini,
ne ile beslendiklerini,
hangi tür tarafından avlandıklarını
veya taşıyabildikleri karbon miktarını bilmiyoruz.
Okyanustaki hayatı inceleyen bir bilim insanıyım.
Bana göre bu şeylere duyulan merak güçlü bir motivasyon kaynağı
ama konu motivasyondan çok daha öte.
Bu soruları bir an önce yanıt bulmamız gerekiyor,
çünkü alacakaranlık bölgesi tehdit altında.
Okyanus açığında fabrika gemileri
kril diye adlandırılan
yüz binlerce ton küçük, karides benzeri hayvanı kendine çekiyor.
Bu hayvanlar, balık yemine dönüştürülerek
giderek artan kültür balıkçılığını desteklemede
veya kril yağı gibi nörosetikler için kullanılıyor.
Endüstri bu tür balıkçılık yöntemlerini
okyanus ortasına getirmenin eşiğinde,
bu da balıkçıların alacakaranlık bölgesine akın etmesine
ulusal balıkçılık düzenlemelerinin dışına çıkmalarına neden olabilir.
Bunun sonucunda okyanus hayatı ve beslenme ağı üzerinde
geri dönülemez küresel etkiler olabilir.
Balıkçılığın etkilerinin önüne geçip
okyanusun bu çok önemli kısmını anlamamız gerekiyor.
Woods Hole Okyanus Enstitüsü'nde,
benimle aynı tutkuyu paylaşan meslektaşlarım olduğu için çok şanslıyım.
Birlikte alacakaranlık bölgesine
büyük ölçekli bir keşif düzenlemek için hazırız.
Kuzey Atlantik keşifleriyle
bir an önce başlamayı planlıyoruz,
burada alacakaranlık bölgesinin
muhteşem çeşitliliğine ilişkin zorlukları gözlemleyip inceleyeceğiz.
Bu tür çok ölçekli, çok boyutlu bir keşif
yeni teknolojilerle entegre olabileceğimiz anlamına geliyor.
Düşünme şeklimizi değiştiren yeni bir örneği sizinle paylaşayım.
Köpekbalığı gibi hayvanlar için uydu izleme cihazları
pek çok öncü avcının
beslenmek için düzeli olarak derinliklere daldığını gösteriyor.
Yüzme düzenlerinin haritasını uydu verileriyle karşılaştırdığımızda
başlıca beslenme yerlerinin
okyanus akıntıları ve diğer özelliklerle bağlantılı olduğunu görüyoruz.
Bu hayvanların tüm besinlerini yüzeyde bulduklarını sanıyorduk.
Şimdi ise alacakaranlık bölgesine bağlı olduklarını düşünüyoruz.
Yine de beslenmek için en iyi alanları nasıl bulduklarını,
orada neler yediklerini
ve beslenmelerinin ne ölçüde alacakaranlık türlerine bağlı olduğunu anlamamız lazım.
İklimle ilgili bağlantıyı keşfetmek için yeni teknolojilere de ihtiyacımız olacak.
Bu partikülleri hatırladınız mı?
Bir kısmı salp denilen jelatin gibi bir hayvan türü tarafından üretiliyor.
Salplar tıpkı çok güçlü elektrik süpürgeleri gibi,
planktonu hızlı bir şekilde yiyip hızlıca dibe çöken dışkı üretiyorlar -
bunu 10 kez hızlıca söylemeyi deneyin -
bu dışkı okyanusun derinliklerine karbon taşıyor.
Bazen devasa kümeler hâlinde salplar buluyoruz.
Bu büyük karbon taşınmasının iklim üzerindeki büyük etkisinin
nerede, ne zaman ve niçin gerçekleştiğini bilmemiz gerekiyor.
Bu zorlukları aşmak için teknolojinin sınırlarını zorlamamız lazım.
Akıllı robotlara yerleştirilmiş kamera ve alıcılarla
onları derinliklere göndererek salp gibi hayvanların gizli hayatını izleyeceğiz.
İleri düzey su altı radarı kullanarak
oradaki balık ve diğer hayvanların sayısını anlayacağız.
Bir tür forensik analizle çevreden DNA dizilimi yaparak
hangi tür hayvanlar olduklarını
ve ne yediklerini anlayacağız.
Alacakaranlık bölgeyle ilgili hâlâ bu kadar bilinmezin olması
yeni keşifler için neredeyse sınırsız fırsat sunuyor.
Bu harika, göz kamaştıran canlılara bir bakın.
Ne olduklarını bile tam bilmiyoruz.
Yeni teknolojilerimiz sayesinde daha ne kadar fazlasının
keşfedilmeyi beklediğini bir düşünün.
Okyanus bilimci, mühendis ve iletişimcilerden oluşan ekibimiz için
bundan daha büyük bir heyecan olamaz.
Ayrıca büyük bir aciliyet var.
Daha önce tükenmez olarak görülen okyanusun sayısız bölgesinde
on yıllarca sürmüş balıkçılığı
geriye dönderemeyiz.
Bu sefer farklı bir yol izlemek harika olmaz mıydı?
Alacakaranlık bölge tamamen küresel ortak alan.
Sorumlu koruyucular olarak
balıkçılığa elverişli olmasını ummadan önce
onu tanımalı ve anlamalıyız.
Bu sadece bilim insanlarına özgü bir yolculuk değil,
hepimize özgü,
çünkü önümüzdeki on yıl içinde
birlikte vereceğimiz kararlar
yüzyıllar boyunca okyanusların nasıl görüneceğini etkileyecek.
Teşekkürler.
(Alkışlar)